mở đầu có ý nghĩa quyết định trong công tác tổ chức cán bộ, là cơ sở để tiến hành việc bố trí, sử dụng và thực hiện các chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ, công chức nước ta. Việc đánh giá công chức cấp xã phải dựa vào tiêu chuẩn cán bộ, công chức chung và lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ được giao làm thước đo chủ yếu. Tuy nhiên, đánh giá công chức đang là khâu khó nhất trong công tác cán bộ, vì vậy phải đổi mới về quan điểm đánh giá công chức, có cơ chế đánh giá khoa học, khách quan, dân chủ, công bằng, thúc đẩy họ vươn lên, phát huy tài năng trí tuệ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Chất lượng đội ngũ công chức cấp xã là tổng hợp các yếu tố: tâm, tầm, tài, sức khỏe…, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức là một nội dung quan trọng; trong phạm vi đề tài này, tác giả đi sâu vào nghiên cứu, đánh giá trực tiếp vào các tiêu chí như: phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ năng lực phù hợp với vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, công chức nói chung và của đội ngũ công chức cấp xã nói riêng, về khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao, cụ thể như sau: Về phẩm chất chính trị: Phẩm chất chính trị là tiêu chuẩn được đặt lên hàng đầu, có tính chất quyết định đến chất lượng hoạt động của công chức.
Phẩm chất chính trị là yêu cầu cơ bản của mỗi công chức trong các giai đoạn khác nhau. n 14 Phẩm chất chính trị của công chức được biểu hiện trước hết là sự tin tưởng tuyệt đối với lý tưởng cách mạng, chấp hành tốt chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; quyết tâm cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước, tổ chức thực hiện sát với tình hình thực tiễn của địa phương. Phẩm chất chính trị là lòng nhiệt tình cách mạng, lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng của Đảng, với chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tinh thần tận tụy với công việc, hết lòng hết sức vì sự nghiệp của nhân dân, phục vụ nhân dân. Phẩm chất chính trị là bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Đối với người cán bộ, công chức nói chung và công chức cấp xã nói riêng có phẩm chất chính trị tốt là người phải có tinh thần trách nhiệm cao trong thực thi nhiệm vụ, không thờ ơ, không dửng dưng trước những vấn đề xã hội quan tâm, nhất là về kinh tế - xã hội; luôn trăn trở trước yếu kém, hạn chế của địa phương so với địa phương khác và cả nước; quyết tâm tìm cách tháo gỡ những khó khăn, nhằm đưa địa phương mình ngày càng phát triển. Phẩm chất chính trị của công chức cấp xã còn thể hiện ở ý thức tuân thủ kỷ cương, kỷ luật Đảng, luôn đi đầu trong chấp hành pháp luật của Nhà nước, kiên quyết chống lại mọi lệch lạc, quan liêu, tham nhũng, biểu hiện sai trái trong đời sống xã hội đi trái ngược với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Về phẩm chất đạo đức: Trong đánh giá chất lượng công chức, các tiêu chí có quan hệ mật thiết với nhau, nhưng 2 tiêu chí được xem là căn bản đó là đức và tài trong đó đức là gốc. Việc nâng cao phẩm chất đạo đức, lối sống ở người cán bộ, công chức đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm từ rất sớm.
Người xác định: “Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy” và người còn nhấn mạnh: “cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, của Đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được”. Tiêu chí này phản ánh phẩm chất về nhận thức tinh thần yêu nước, tận tụy phục vụ nhân dân, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, việc giữ n 15 gìn đạo đức và lối sống lành mạnh cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư, không tham nhũng và không vi phạm các tệ nạn xã hội, có ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực, không cơ hội, luôn gắn bó mật thiết với nhân dân. Việc nâng cao phẩm chất đạo đức ở người cán bộ, công chức đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm từ rất sớm. Nhất là sau khi cách mạng thành công, ngoài việc lãnh đạo, quản lý đất nước, trước những khó khăn phải chống thù trong, giặc ngoài, Bác vẫn chăm lo việc giáo dục đạo đức cho cán bộ, công chức trong các cơ quan chính quyền Nhà nước non trẻ.
Người đã xác định: "Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy" và Người nhấn mạnh: "Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, của Đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được". Người cán bộ tốt ở đây phải là người có đủ cả năng lực trình độ lẫn đạo đức cách mạng. Người yêu cầu: "Một người cán bộ tốt phải có đạo đức cách mạng". Và muốn có đạo đức cách mạng, mỗi người cán bộ theo Bác, phải có được các phẩm chất “trí, tín, nhân, dũng, liêm”.
Khi nói chuyện với anh, chị em công chức ở Thủ đô, Bác đã nhắc nhở: "Chúng ta phải cố gắng thực hiện cần, kiệm, liêm, chính". Theo Bác: Trước hết là cần, tức là tăng năng suất trong công tác, bất kỳ là công tác gì. Kiệm tức là không lãng phí thì giờ, của cải của mình và của nhân dân. Liêm tức là không tham ô và luôn luôn tôn trọng, giữ gìn của công và của nhân dân.
Chính tức là việc phải thì dù nhỏ cũng làm, việc trái thì dù nhỏ cũng tránh. Bác nói: "Những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành. Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân". Ngay từ những ngày đầu xây dựng chính quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: "Mình có quyền dùng người thì phải dùng những người có tài năng, làm được việc.
Chớ vì bà con bầu bạn, mà kéo vào chức nọ, chức kia. Chớ vì sợ mất địa vị mà dìm những kẻ có tài năng hơn mình". Về trình độ năng lực: Năng lực là một khái niệm rộng, tùy thuộc vào môi trường và trách nhiệm, vị thế của mỗi người, mỗi công chức trong những điều kiện cụ thể nhất định. Năng lực là những phẩm chất tâm lý mà nhờ chúng con người tiếp thu tương n 16 đối dễ dàng những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và tiến hành một hoạt động nào đó một cách có kết quả.
Năng lực là tổng hợp các đặc điểm phẩm chất tâm lý phù hợp với những yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nhất định bảo đảm cho hoạt động đó đạt được kết quả. Năng lực hình thành một phần dựa trên cơ sở tư chất tự nhiên của cá nhân, và một phần lớn dựa trên quá trình đào tạo, giáo dục và hoạt động thực tiễn, cũng như tự rèn luyện của cá nhân. Năng lực ở con người có nhiều cấp độ khác nhau, ở cấp độ cao thì đó là tài năng - thiên tài. Cần phân biệt sự kém hiểu biết với sự thiếu năng lực.
Trong những điều kiện bên ngoài như nhau, ở những con người khác nhau có thể tiếp thu những kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo với nhịp độ khác nhau. Có người tiếp thu nhanh chóng; có người phải tốn nhiều thời gian và sức lực; ở người này có thể ở mức điêu luyện, ở người khác chỉ ở mức trung bình. Khi xem xét bản chất của năng lực, cần chú ý ba dấu hiệu cơ bản: Một là, năng lực là sự khác biệt nhau về phẩm chất tâm lý cá nhân làm cho người này khác người kia. Hai là, năng lực là những khác biệt có liên quan đến hiệu quả của việc thực hiện một hoạt động nào đó chứ không phải bất cứ những sự khác biệt chung chung nào.
Ba là, năng lực không phải được đo bằng những kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo đã được hình thành ở một người nào đó. Năng lực chỉ làm cho việc tiếp thu các kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo trở nên dễ dàng hơn. Có thể hiểu, năng lực là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó. Năng lực là những phẩm chất tâm lý, sinh lý tạo cho con người có khả năng hoàn thành một hoạt động nào đó với chất lượng cao.
Mỗi con người có khả năng trong một hoạt động nhất định nào đấy có ích cho xã hội. Nghiên cứu năng lực con người là nghiên cứu sức lực dự trữ của con người trong lao động hay là tiềm năng của con người đối với lao động. Năng lực thể hiện ở chỗ, con người làm việc tốn ít sức lực, ít thời gian, của cải, mà kết quả lại tốt. Việc phát hiện ra năng lực của con người thường căn cứ vào những dấu hiệu sau: sự hứng thú đối với công việc nào đó; sự dễ dàng tiếp thu kỹ năng nghề nghiệp; hiệu suất lao động trong lĩnh vực đó.
n 17 Đối với công chức cấp xã, năng lực thường bao gồm những tố chất cơ bản về đạo đức cách mạng, về tinh thần phục vụ nhân dân, về trình độ kiến thức pháp luật, kinh tế, văn hóa, xã hội. Sự am hiểu và nắm vững đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thành thạo nghiệp vụ chuyên môn, kỹ thuật xử lý thông tin. để giải quyết các vấn đề đặt ra trong quản lý Nhà nước một cách khôn khéo, minh bạch, dứt khóat, hợp lòng dân và không trái pháp luật. Người cán bộ nói chung và nhất là người công chức làm chuyên môn, nghiệp vụ phải được đào tạo sâu về nghề mình phụ trách, phải am hiểu công việc chuyên môn do mình được giao, phải có kinh nghiệm hoạt động thực tiễn.
Đồng thời, người công chức phải có sự ham mê, yêu nghề, chịu khó học hỏi, tích lũy kinh nghiệm. Người công chức phải có khả năng thu thập thông tin, chọn lọc thông tin, khả năng tham mưu và quyết định đúng đắn, kịp thời. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức, trình độ hiểu biết và năng lực tổ chức thực hiện cho công chức cấp xã là vấn đề quan trọng trong mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã nói chung. Về khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao: Đội ngũ công chức của nước ta hiện nay đông nhưng không mạnh.