Phong Tránh Chấn Thương Khi Tập Võ Cổ Truyền: Hướng Dẫn Chi Tiết

Bài viết cung cấp các biện pháp phong tránh chấn thương hiệu quả khi tập võ cổ truyền, giúp nâng cao an toàn và hiệu suất tập luyện.

• Tác giả: TS Hoa Ngọc Thắng
• Trường học: Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Võ Cổ Truyền
• Đề tài: Cách Phòng Tránh Chấn Thương Khi Tập Võ Cổ Truyền
• Loại tài liệu: Bài viết
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHẤN THƯƠNG TRONG VÕ CỔ TRUYỀN
• 1.1. Sơ lược về giải phẫu
• 1.1.1. Hệ thống xương
• 1.1.2. Khớp
• 1.1.3. Sụn
• 1.1.4. Dây chằng
• 1.1.5. Túi đệm - túi hoạt dịch
• 1.1.6. Cơ
• 1.1.6.1. Các nhóm cơ thường gặp trong chấn thương thể thao
• 1.1.7. Gân
• 1.1.7.1. Các gân thường bị chấn thương
• 1.2. Chấn thương phần mềm
• 1.2.1. Máu bầm
• 1.2.2. Sưng tụ máu
• 1.2.3. Xây xát
• 1.2.4. Chấn động ở vùng bụng
• 1.2.5. Chuột rút
• 1.3. Chấn thương cơ
• 1.3.1. Giãn cơ
• 1.3.2. Căng cơ
• 1.3.3. Rách cơ
• 1.3.4. Đứt cơ hoàn toàn
• 1.4. Bong gân
• 1.4.1. Các dạng bong gân
• 1.4.2. Nguyên lý cơ bản: RICE
• 1.4.2.1. Rest (ngừng vận động)
• 1.4.2.2. Ice (chườm đá)
• 1.4.2.3. Compression (băng ép)
• 1.4.2.4. Elevation (nâng cao chi)
• 1.5. Chấn thương khớp, xương
• 1.5.1. Trật khớp
• 1.5.1.1. Trật khớp cấp 1
• 1.5.1.2. Trật khớp cấp 2
• 1.5.1.3. Trật khớp cấp 3
• 1.5.2. Rã khớp
• 1.5.3. Viêm màng xương
• 1.5.4. Gãy xương
• 1.6. Phương pháp luyện tập võ thuật để hạn chế chấn thương hiệu quả nhất
• 1.6.1. Khởi động kỹ
• 1.6.2. Tập trung vào hơi thở
• 1.6.3. Hãy lùi lại – theo đúng nghĩa đen
• 1.6.4. Tránh các động tác nặng lúc đang mệt mỏi
• 1.6.5. Thiếu kinh nghiệm
• 1.6.6. Phương pháp tiếp cận không đúng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cách Phòng Tránh Chấn Thương Khi Tập Võ Cổ Truyền

Tập võ cổ truyền mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ chấn thương. Việc hiểu rõ cách phòng tránh chấn thương là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và nâng cao hiệu quả tập luyện. Các chấn thương thường gặp bao gồm chấn thương phần mềm, gãy xương, và bong gân. Để giảm thiểu rủi ro, cần có những biện pháp phòng ngừa hợp lý.

1.1. Lợi Ích Của Tập Võ Cổ Truyền Đối Với Sức Khỏe

Tập võ cổ truyền giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, tăng cường sức mạnh cơ bắp và linh hoạt cho xương khớp. Ngoài ra, nó còn giúp giảm căng thẳng và lo âu, mang lại cảm giác thư giãn cho người tập.

1.2. Những Chấn Thương Thường Gặp Khi Tập Võ

Chấn thương phần mềm, gãy xương, và bong gân là những chấn thương phổ biến trong tập võ cổ truyền. Những chấn thương này có thể xảy ra do va chạm mạnh hoặc thực hiện sai kỹ thuật.

II. 5 Phương Pháp Hiệu Quả Để Phòng Tránh Chấn Thương Khi Tập Võ Cổ Truyền

Để phòng tránh chấn thương khi tập võ cổ truyền, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp bảo vệ cơ thể mà còn nâng cao hiệu suất tập luyện. Việc khởi động kỹ, sử dụng đồ bảo hộ, và thực hiện các bài tập kéo giãn là những yếu tố quan trọng.

2.1. Khởi Động Kỹ Trước Khi Tập

Khởi động giúp làm nóng cơ bắp và tăng cường lưu thông máu. Điều này giúp giảm nguy cơ chấn thương và cải thiện hiệu suất tập luyện.

2.2. Sử Dụng Đồ Bảo Hộ Phù Hợp

Đồ bảo hộ như găng tay, bảo vệ đầu, và băng đa giúp giảm thiểu chấn thương trong quá trình tập luyện. Việc chọn đồ bảo hộ phù hợp là rất quan trọng.

2.3. Thực Hiện Các Bài Tập Kéo Giãn Đúng Cách

Các bài tập kéo giãn giúp tăng cường độ linh hoạt và giảm nguy cơ chấn thương. Nên thực hiện các bài tập này trước và sau khi tập luyện.

III. Vấn Đề Chấn Thương Khi Tập Võ Cổ Truyền Và Cách Giải Quyết

Chấn thương là một vấn đề nghiêm trọng trong tập võ cổ truyền. Việc nhận diện và xử lý kịp thời các chấn thương là rất quan trọng. Cần có kiến thức về các loại chấn thương và cách sơ cứu để đảm bảo an toàn cho người tập.

3.1. Nhận Diện Các Triệu Chứng Chấn Thương

Các triệu chứng như đau nhức, sưng tấy, và bầm tím là dấu hiệu của chấn thương. Cần chú ý đến những triệu chứng này để có biện pháp xử lý kịp thời.

3.2. Cách Sơ Cứu Khi Bị Chấn Thương

Sử dụng phương pháp RICE (Nghỉ ngơi, Chườm đá, Băng ép, Nâng cao) để xử lý chấn thương. Điều này giúp giảm đau và sưng tấy hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Phương Pháp Phòng Tránh Chấn Thương

Việc áp dụng các phương pháp phòng tránh chấn thương trong tập võ cổ truyền không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn nâng cao hiệu quả tập luyện. Các nghiên cứu cho thấy rằng những người tuân thủ các biện pháp này có tỷ lệ chấn thương thấp hơn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Việc Khởi Động

Nghiên cứu cho thấy rằng việc khởi động kỹ trước khi tập luyện giúp giảm thiểu chấn thương đến 30%. Điều này chứng tỏ tầm quan trọng của việc khởi động.

4.2. Hiệu Quả Của Đồ Bảo Hộ Trong Tập Võ

Sử dụng đồ bảo hộ phù hợp giúp giảm thiểu chấn thương đến 50%. Điều này cho thấy rằng việc đầu tư vào đồ bảo hộ là cần thiết.

V. Kết Luận Về Cách Phòng Tránh Chấn Thương Khi Tập Võ Cổ Truyền

Phòng tránh chấn thương khi tập võ cổ truyền là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sức khỏe và hiệu quả tập luyện. Cần áp dụng các phương pháp phòng ngừa và xử lý chấn thương một cách hợp lý. Tương lai của việc tập võ cổ truyền sẽ ngày càng phát triển nếu người tập chú trọng đến an toàn.

5.1. Tương Lai Của Tập Võ Cổ Truyền An Toàn

Với sự phát triển của các phương pháp phòng tránh chấn thương, tập võ cổ truyền sẽ ngày càng trở nên an toàn hơn. Điều này sẽ thu hút nhiều người tham gia hơn.

5.2. Khuyến Khích Tập Luyện An Toàn

Khuyến khích mọi người tham gia tập luyện võ cổ truyền với sự chú ý đến an toàn. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn nâng cao trải nghiệm tập luyện.

Nội dung chính

Giáo trình: Phòng Tránh Chấn Thương Trong Tập Luyện Và Thi Đấu Võ Cổ Truyền

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Tài liệu "Phòng tránh chấn thương trong tập luyện và thi đấu Võ Cổ Truyền" được biên soạn bởi TS. Hoàng Ngọc Thắng trong khuôn khổ Chương trình lớp tập huấn hướng dẫn trọng tài – huấn luyện môn Võ Cổ Truyền Thành phố Hồ Chí Minh năm học 2022 (diễn ra từ ngày 20 đến 22/04/2022). Trong hệ thống đào tạo thể dục thể thao, chuyên đề này đóng vai trò là học phần y học thể thao ứng dụng, nằm ở điểm giao thoa giữa các môn học cơ sở gồm Giải phẫu TDTT, Sinh lý TDTT (SLTDTT), Sinh cơ TDTT (SCTDTT) và Y học TDTT.

Mục tiêu học tập của tài liệu tập trung vào ba trọng tâm:

1. Trang bị cho học viên hệ thống kiến thức giải phẫu chức năng của hệ cơ - xương - khớp gắn liền với đặc thù vận động của môn Võ Cổ Truyền.
2. Hình thành năng lực nhận diện, phân loại mức độ tổn thương thực thể đối với mô mềm, hệ cơ, hệ thống dây chằng và hệ xương khớp.
3. Chuẩn hóa quy trình sơ cứu ban đầu theo các phác đồ y học thực chứng, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và xác lập các nguyên tắc sư phạm nhằm hạn chế tối đa nguy cơ chấn thương trong tập luyện cũng như thi đấu.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, giáo trình triển khai logic từ giải phẫu đại cương, phân loại cơ chế bệnh sinh của từng nhóm chấn thương chuyên biệt, cho đến các hướng dẫn kỹ thuật sơ cứu thực địa và các giải pháp sư phạm phòng ngừa. Điểm đặc thù của tài liệu là sự gắn kết chặt chẽ giữa kiến thức y sinh học thể thao hiện đại với các tình huống vận động thực tế của võ thuật cổ truyền, đưa ra các chỉ dẫn và chống chỉ định y tế chính xác cho đội ngũ huấn luyện viên và trọng tài.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung tài liệu được tổ chức thành 5 chuyên đề kiến thức có tính liên kết chặt chẽ:

1. Cơ sở giải phẫu hệ cơ xương trong vận động võ thuật: Khái quát cấu tạo và chức năng của hệ xương (nâng đỡ, bảo vệ não, tủy sống, tim, phổi; chức năng vận động, tạo máu và trao đổi chất); cấu tạo khớp (diện khớp, bao khớp, dây chằng, sụn khớp giảm ma sát, túi hoạt dịch) cùng các khớp trọng yếu gồm vai, khuỷu, cổ tay, khớp gối, cổ chân. Hệ thống hóa các nhóm cơ và gân thường gặp tổn thương như nhóm cơ xoay bả vai, cơ tứ đầu đùi, nhóm cơ kheo, cơ cẳng chân sau, gân Achille (gót), gân bánh chè, gân cơ nhị đầu và gân cơ xoay.
2. Bệnh lý và xử trí chấn thương phần mềm: Phân tích cơ chế và triệu chứng của máu bầm (xuất huyết dưới da), sưng tụ máu (đứt mạch máu hình thành khối u), tổn thương xây xát/đụng dập kín cơ - mạch máu, hội chứng chuột rút (co thắt cơ cấp tính) và chấn động nội tạng vùng bụng (nguy cơ xuất huyết nội, viêm niêm mạc).
3. Phân loại và phác đồ can thiệp tổn thương cơ: Định vị 4 mức độ tổn thương cơ gồm giãn cơ (đứt <25% sợi cơ), căng cơ (đứt một vài sợi cơ, xuất hiện máu bầm sau đó), rách cơ (đứt 25–75% sợi cơ, mất vững khớp, nguy cơ canxi hóa u máu) và đứt cơ hoàn toàn (>75% bó sợi hoặc tách khỏi điểm bám xương, mất chức năng chi).
4. Tổn thương hệ dây chằng và khớp - xương: Phân loại 3 mức độ bong gân; phân cấp 3 giai đoạn trật khớp (từ giãn dây chằng đến đứt hoàn toàn); nhận diện bệnh lý rã khớp (bung hoàn toàn đầu xương khỏi ổ khớp), viêm màng xương mặt trước xương chày và nguyên tắc xử lý gãy xương/vỡ khớp.
5. Quy chuẩn sơ cứu R.I.C.E và nguyên tắc phòng ngừa: Quy trình 4 bước R.I.C.E (Rest, Ice, Compression, Elevation) và 6 nguyên tắc thực hành an toàn trong tập luyện.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống lý thuyết dựa trên các nguyên lý giải phẫu và y sinh học:

• Nguyên lý cơ học khớp và mô liên kết: Chức năng giảm chấn của sụn khớp, vai trò giảm lực ma sát cơ - xương của túi hoạt dịch, và giới hạn chịu lực kéo giãn của các dải sợi dây chằng bám quanh khớp.
• Sinh bệnh học tổn thương cơ: Diễn tiến bệnh lý từ tổn thương vi thể (giãn cơ) đến hoại tử rách bó sợi, phản ứng tạo khối máu bầm và nguy cơ biến chứng vôi hóa (canxi hóa u máu) khi can thiệp sai phương pháp.
• Nguyên lý huyết học và thần kinh trong chấn thương kín: Hiện tượng giãn mạch, xuất huyết thứ phát, đáp ứng sốc do đau và mất máu, cũng như cơ chế chèn ép tủy/mạch máu trong gãy xương.
• Nguyên lý sinh lý học của phác đồ R.I.C.E: Tác dụng co mạch, hạ nhiệt giảm viêm và giảm dẫn truyền đau của nhiệt lạnh (Ice); kiểm soát thẩm thấu dịch kẽ và giảm phù nề bằng băng ép (Compression); hồi lưu máu tĩnh mạch bằng tư thế nâng cao chi (Elevation).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng nhận diện và phân loại thương tổn: Phân biệt chính xác mức độ tổn thương cơ (giãn, căng, rách, đứt rời), nhận định các pha đổi màu của máu bầm (đỏ sang xanh, vàng), phát hiện sớm dấu hiệu tổn thương tạng bụng nguy hiểm (mặt tái, vã mồ hôi, nôn, sốt nhẹ, thành bụng co cứng).
• Kỹ năng thao tác sơ cứu y tế: Thực hiện kỹ thuật chườm đá ngắt quãng (15–20 phút/lần, lặp lại sau 30–45 phút trong 48–72 giờ đầu); kỹ thuật băng ép thun cuốn từ dưới lên trên vùng tổn thương 5–10 cm với lực ép phù hợp; kỹ thuật cố định bất động chi gãy hoặc khớp trật.
• Kỹ năng loại trừ các sai sót y tế thường gặp: Tuân thủ chống chỉ định xoa bóp nóng/dầu nóng trong giai đoạn cấp tính; không tự ý nắn chỉnh ổ khớp bị rã; không cho vận động viên đi thử khi trật khớp cổ chân.
• Kỹ năng xây dựng kế hoạch tập luyện an toàn: Kiểm soát quy trình khởi động, điều hòa nhịp thở, điều chỉnh lượng vận động theo ngưỡng chịu đựng của cơ thể nhằm tránh quá tải khi mệt mỏi.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình định hướng phương pháp tiếp cận sư phạm kết hợp giữa thuyết giảng lý thuyết giải phẫu - cơ chế bệnh học và huấn luyện kỹ năng thực hành can thiệp y tế tại hiện trường.

• Phân tích ca tổn thương điển hình (Case studies): Giảng viên đưa ra các tình huống thực tế thường phát sinh trên sàn đấu Võ Cổ Truyền như đòn đánh gây chấn động tạng bụng, tiếp đất sai kỹ thuật gây bong gân cổ chân, hoặc các động tác xoay vặn gây rách cơ xoay bả vai để học viên tiến hành chẩn đoán và xác định phương án xử trí.
• Thực hành kỹ năng sơ cứu (Practical exercises): Tổ chức luyện tập trực tiếp các thao tác kỹ thuật: quấn băng thun đúng áp lực, chườm lạnh bằng túi đá bọc khăn ướt, định vị bất động chi bằng nẹp tạm thời và đo đạc các dấu hiệu sinh tồn.
• Phương pháp kiểm tra, đánh giá (Assessment methods):
  • Đánh giá định kỳ qua bài thi lý thuyết trắc nghiệm và tự luận về giải phẫu hệ vận động và cơ chế chấn thương.
  • Đánh giá thực hành qua bảng kiểm (checklist) quy trình sơ cứu R.I.C.E và kỹ thuật xử trí tình huống gãy xương, trật khớp trên mô hình giả định.
  • Đánh giá năng lực xây dựng kế hoạch huấn luyện an toàn, lồng ghép 6 nguyên tắc phòng tránh chấn thương vào giáo án thực tế.
• Hướng dẫn tự học và tra cứu: Học viên cần lập bảng tóm tắt đối chiếu các mốc thời gian hồi phục mô (ví dụ: máu bầm tiêu biến sau 2–3 tuần; trật khớp cấp 1 phục hồi sau 8–10 ngày; rách cơ cần tái luyện 8–10 tuần) và ghi nhớ các quy tắc bất động hóa trong chấn thương nặng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Tài liệu thể hiện tính chuẩn mực học thuật thông qua việc hệ thống hóa các nguyên lý y sinh học vào môn Võ Cổ Truyền:

• Tính chuyên biệt cho bộ môn: Tài liệu không trình bày y học thể thao chung chung mà định vị chính xác các nhóm cơ, gân và khớp chịu tải lớn nhất trong kỹ thuật Võ Cổ Truyền (cơ xoay bả vai trong các đòn xoay vặn người; cơ tứ đầu đùi và nhóm cơ kheo trong các đòn đá; gân Achille và khớp cổ chân trong kỹ thuật di chuyển bộ pháp).
• Phân định ranh giới can thiệp y tế rõ ràng: Thiết lập ranh giới can thiệp giữa sơ cứu ban đầu của huấn luyện viên/trọng tài và can thiệp ngoại khoa chuyên sâu của bác sĩ. Điển hình là phân loại rách cơ cấp 3 (nguy cơ canxi hóa u máu) và đứt cơ hoàn toàn cấp 4 (bắt buộc phẫu thuật khâu nối).
• Chuẩn hóa thông số kỹ thuật sơ cứu R.I.C.E: Đưa ra các chỉ số cụ thể: thời gian chườm lạnh (15–20 phút đầu, lặp lại sau 30–45 phút, duy trì 48–72 giờ), khoảng cách quấn băng ép thun (bắt đầu dưới vùng tổn thương 5–10 cm rồi quấn dần lên trên), tránh hoàn toàn nguy cơ hoại tử do băng ép quá chặt gây tắc nghẽn mạch máu hoặc liệt thần kinh.
• Tính thực chứng và cập nhật theo chương trình tập huấn 2022: Toàn bộ nội dung gắn liền với chuẩn mực giám định trọng tài và phương pháp sư phạm huấn luyện hiện hành của Liên đoàn/Bộ môn Võ Cổ Truyền TP. Hồ Chí Minh.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Tài liệu được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống đào tạo và thi đấu thể thao:

• Huấn luyện viên và Hướng dẫn viên Võ Cổ Truyền: Sử dụng tài liệu để nắm vững cơ chế bệnh sinh, nhận diện sớm rủi ro quá tải thể lực ở học viên, từ đó thiết kế giáo án huấn luyện khoa học và xử lý chuẩn xác các sự cố tai nạn trên võ đường.
• Trọng tài điều hành thi đấu: Sử dụng để nhận định nhanh tính chất và mức độ tổn thương của võ sĩ trên sàn đấu (đặc biệt là chấn động vùng bụng kín, rã khớp, gãy xương), phục vụ việc ra quyết định tạm dừng trận đấu hoặc yêu cầu đội ngũ y tế can thiệp kịp thời.
• Sinh viên chuyên ngành Thể dục Thể thao, Giáo dục Thể chất và Huấn luyện Thể thao: Sử dụng làm tài liệu học tập, tham khảo cho các học phần Giải phẫu học TDTT, Y học TDTT và Phòng tránh chấn thương thể thao.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần trang bị kiến thức nền tảng về giải phẫu đại cương cơ thể người, sinh lý học vận động cơ bản và các nguyên lý sơ cấp cứu y tế học đường.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn chuyên biệt cho huấn luyện viên, hướng dẫn viên, trọng tài môn Võ Cổ Truyền, cùng sinh viên và giảng viên các chuyên ngành Giáo dục Thể chất, Huấn luyện Thể thao, Y học Thể dục Thể thao.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần có kiến thức cơ sở về Giải phẫu học người (hệ cơ, xương, khớp, tuần hoàn), Sinh lý học vận động (SLTDTT) và các kỹ thuật căn bản của môn Võ Cổ Truyền.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Tài liệu tập trung trực diện vào các dạng tổn thương đặc thù trong thực hành võ thuật (như chấn thương nhóm cơ xoay, cơ kheo, gân Achille, trật khớp cổ chân, chấn động bụng), kết hợp chặt chẽ giữa giải phẫu cơ quan với phác đồ can thiệp R.I.C.E chuẩn hóa và 6 nguyên tắc sư phạm an toàn.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Học viên nên hệ thống hóa các loại chấn thương theo dạng bảng phân loại (định nghĩa, biểu hiện lâm sàng, chống chỉ định, quy trình sơ cứu), đồng thời rèn luyện kỹ năng thực hành băng ép thun và cố định nẹp theo đúng chỉ số kỹ thuật được nêu.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Học viên nên tham khảo kết hợp các tài liệu chuyên ngành về Giải phẫu TDTT, Sinh học TDTT, Sinh cơ TDTT (SCTDTT), Y học TDTT và các quy chuẩn thi đấu môn Võ Cổ Truyền hiện hành.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình "Phòng tránh chấn thương trong tập luyện và thi đấu Võ Cổ Truyền" của TS. Hoàng Ngọc Thắng cung cấp hệ thống tri thức y sinh học thể thao thực hành, từ việc phân tích giải phẫu học chức năng hệ vận động, phân loại các cấp độ thương tổn mô - cơ - xương, đến việc chuẩn hóa quy trình sơ cứu R.I.C.E và thiết lập 6 nguyên tắc sư phạm phòng ngừa rủi ro.

Lộ trình học tập đề xuất cho học viên bao gồm: nắm vững giải phẫu định khu $\rightarrow$ phân loại chính xác mức độ tổn thương $\rightarrow$ thuần thục kỹ năng sơ cứu tại chỗ $\rightarrow$ ứng dụng các nguyên tắc phòng ngừa vào thiết kế giáo án huấn luyện và điều hành giải đấu. Đây là tài liệu phục vụ đắc lực cho công tác đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn y học thể thao cho đội ngũ huấn luyện viên và trọng tài võ thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Giải Phẫu TDTT SLTDTT SCTDTT Y Học TDTT ĐT: [phone] Email: [e-mail] CHƯƠNG TRÌNH LỚP TẬP HUẤN HƯỚNG DẪN TRỌNG TÀI- HUẤN LUYỆN MÔN VÕ CỔ TRUYỀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NĂM HỌC 2022 Từ ngày 20 đến 22/452022 PHÒNG TRÁNH CHẤN THƯƠNG TRONG TẬP LUYỆN VÀ THI ĐẤU VÕ CỔ TRUYỀN TS HOA NGOC THẮNG • Mỗi năm trên thế giới thống kê được rất nhiều người đã bị chấn thương nặng trong quá trình luyện tập thể thao nói chung và trong luyện tập thực hành Võ Thuật nói riêng. Những bài tập VÕ CỔ TRUYỀN đem lại rất nhiều lợi ích, từ cải thiện tình trạng tim mạch, tăng cường dẻo dai, linh hoạt cho xương khớp cho đến giảm thiểu căng thẳng, lo lắng. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích đem lại, việc tập luyện Võ cũng tồn tại không ít những chấn thương nghiêm trọng có thể xảy ra. CHAÁN THÖÔNG TRONG TAÄP LUYEÄN VOÕ COÅ TRUYEÀN  Tìm hiểu về các khớp xương trên cơ thể: A.

SÔ LÖÔÏC VEÀ GIAÛI PHAÃU 1.Heä thoáng cô xöông: 1.1 Heä xöông: Xöông coù nhieäm vuï: naâng ñôõ, baûo veä ( caùc cô quan quan troïng nhö: naõo, tuyû soáng, phoåi, tim.) vaän ñoäng, taïo maùu vaø trao ñoåi chaát. Khôùp • Khôùp laø nôi tieáp giaùp giöõa 2 ñaàu xöông vôùi nhau. • Nhôø coù caùc khôùp maø cô theå coù theå chuyeån ñoäng ñöôïc. • Caáu taïo cuûa khôùp goàm: caùc daây chaèng, gaân, suïn khôùp vaø tuùi dịch.

• Caùc khôùp quan troïng: vai , khuyûu, cổ tay, khôùp goái khôùp, coå chaân. Suïn: Toå chöùc suïn bao boïc ôû caùc ñaàu xöông, suïn coù taùc duïng laøm giaûm löïc va chaïm cuûa caùc ñaàu xöông vaø giaûm söï ma saùt khi 2 ñaàu xöông coï saùt nhau. Daây chaèng:  Daây chaøng laø caùc daûi sôïi lieân keát baùm xung quanh khôùp, noái lieàn hai ñaàu xöông vaøo nhau.  Daõn, ñöùt daây chaèng laø caùc toån thöông hay gaëp trong theå thao.

Tuùi ñeäm- tuùi hoaït dòch: • Laø moät tuùi kín trong chöùa hoaït dòch gioáng moät caùi goái hoaëc caùi ñeäm naèm giöõa 2 cô; giöõa cô vaø xöông ; gaân vaø xöông ôû gaàn choã cô baùm vaøo xöông. • Tuùi hoaït dòch coù taùc duïng laøm giaûm löïc ma saùt giöõa caùc cô hoaëc giöõa cô vaø xöông. Cô: Cô laø moät toå chöùc daïng sôïi, ñaøn hoài giuùp cho cô theå chuyeån ñoäng. Caùc nhoùm cô thöôøng gaëp nhaát trong chaán thöông theå thao: -Nhoùm cô xoay: naèm phía treân xöông baû vai- laø nhoùm cô lieân quan ñeán ñoäng taùc xoay vặn người.

-Cô töù ñaàu ñuøi: naèm phía tröôùc ñuøi- coù taùc duïng duoãi thaúng goái, naâng, gaáp ñuøi ra tröôùc. -Nhoùm cô kheo: nhoùm cô ôû maët sau ñuøi- coù taùc duïng gaáp goái, keùo ñuøi ra sau. -Cô caúng chaân sau; naèm phía sau caúng chaân- taùc duïng duoãi baøn chaân, gaáp goái. Gaân: Laø moâ sôïi ñaøn hoài noái cô baùm vaøo xöông.

Caùc gaân thöôøng bò chaán thöông: - Gaân asin( Achille) - ôû goùt - Gaân xöông baùnh cheø- goái - Gaân cô nhò ñaàu- ôû caùnh tay - Gaân cô xoay- ôû vai. CHAÁN THÖÔNG THEÅ THAO: 1. CHẤN THƯƠNG PHẦN MỀM • Máu bầm: Thường gọi là vết bầm hay cục máu bầm, do máu thoát ra tụ dưới da. Không sưng, từ màu đỏ chuyển sang xanh và cuối cùng là màu vàng.

Vết bầm biến mất sau 2 hoặc 3 tuần lễ. • Cách chữa trị: Sử dụng túi chườm đá, sau một thời gian thì xoa bóp với thuốc. Sưng tụ máu: Máu tập trung tại một điểm, một cục u xuất hiện tiếp đó do đứt mạch máu. • Cách chữa trị: Sử dụng túi chườm đá, dùng tay ấn vào cục u để làm tan việc xuất huyết và chặn dòng chảy, trong vài trường hợp quan trọng, phải cần đến phẫu thuật để rút máu (châm chích).

• Xây xát: Sau khi bị va chạm, không thấy có vết thương. Nhưng sự va chạm có thể đã gây đứt đoạn những tĩnh mạch, hay động mạch,v.v… Cũng có thể cơ bị rách. Phải lưu ý với những tai nạn kiểu này. • Cách chữa trị: Không xoa bóp, không chườm nóng vì sẽ khiến gây giãn nở mạch máu và làm tăng xuất huyết.

• Lau sạch vết thương bằng chất sát trùng và bao che bảo vệ. Nếu trầm trọng cần đến y sĩ hoặc bệnh viện. • Chấn động ở vùng bụng: Bề ngoài có vẻ không gây hậu quả trầm trọng, các chấn thương có thể dẫn tới viêm niêm mạc bụng, hoặc xuất huyết nội. • Triệu chứng: mặt tái mét, xuất hạn, nôn mữa, buồn nôn, sốt nhẹ, khoang bụng cứng và đau.

• Cách chữa trị: đưa ngay bệnh nhân đến y sĩ hoặc bệnh viện. Chuột rút • Hiện tượng chuột rút là gì? Chuột rút là cơn co mạnh, đau và thắt chặt các cơ, thường đến đột ngột và kéo dài từ vài giây cho đến vài phút. • Chuột rút thường xảy ra ở chân. • Cách chữa trị: các trường hợp chuột rút ở chân có thể được cải thiện bằng cách thực hiện các bài tập căng cơ ở khu vực bị ảnh hưởng, bổ sung nước trước, trong và sau khi tập, Massage nhẹ vủng đau.

CHẤN THƯƠNG CƠ 2.1 Giãn cơ: Là tổn thương cơ dạng nhẹ do dây chằng, gân, cơ bị kéo giãn quá mức cho phép. Số lượng bó sợi cơ bị đứt là dưới 25%, ngay lúc bị chấn thương, Người bệnh thấy đau nhói ở vùng gân cơ, nhưng không bị máu bầm, không làm ngưng cử động. Sau ít phút, cảm giác đau giảm và vùng bị tổn thương sẽ sưng nhẹ. • Cách chữa trị: Thoạt tiên chườm nước đá.

Sau đó, thoa nhẹ thuốc bóp thích hợp. Sử dụng hơi nóng, nước, hồng ngoại… 2.2 Căng cơ: Một vài sợi cơ bị đứt. Đau nhiều và phải ngưng hoạt động. Vết máu bầm sau một thời gian.

Cách chữa trị: Chườm đá trong vòng hai ngày. Không xoa bóp; nghỉ ngơi. Sau 15 ngày, có thể xoa bóp cộng với tái tập luyện.3 Rách cơ: Số cơ bị rách chiếm 25 – 75% bó sợi. Xuất hiện vết bầm do các sợi cơ bị đứt nhiều hơn.

Bệnh nhân có thể nghe tiếng “bựt” hay “rắc” tại chỗ bị thương, khớp có thể bị mất độ vững, cảm giác đau dữ dội và có thể gây ngất xỉu. Hoạt động chức năng của cơ bị tê liệt hoàn toàn. • Cách chữa trị: Chườm đá, tránh xoa bóp. Cần có y sĩ vì nếu việc rách cơ không được chăm sóc thích hợp, sẽ có khả năng canxi hóa u máu.

• Sau khi tái luyện 8 tới 10 tuần tiếp theo tai nạn, có thể trở lại luyện tập một cách chậm rãi từ nhẹ đến nặng.4 Đứt cơ hoàn toàn: Số cơ bị rách chiếm trên 75% bó sợi, cơ bị đứt hoàn toàn hay bị tách ra khỏi xương, một lỗ trũng xuất hiện do cơ rút lại làm máu bầm tụ nhiều ngày sau đó, khớp sưng nhiều và trở nên lỏng lẻo. Mất khả năng hoàn toàn. Nạn nhân không thể sử dụng chi bị tổn thương. Cách chữa trị: Hoàn toàn bất động, cần phải phẫu thuật để may lại cơ hoặc gắn lại nó vào xương.

Bong gân: là những tổn thương dây chằng do cử động quá mức của khớp làm cho khớp sưng, đau nhức nhưng vẫn cử động được. Bất cứ khớp xương nào trong cơ thể cũng đều có thể bị bong gân nhưng thường gặp nhất là khớp cổ chân, cổ tay, khớp vai, khớp gối. Nhất là trong tập luyện thể thao và võ thuật. • Có 3 dạng bong gân: – Bong gân nhẹ: Dây chằng chỉ căng giãn chứ không đứt, rách.

– Bong gân vừa: Dây chằng đứt rách một phần. – Bong gân nặng: Nhiều dây chằng cùng bị đứt, rách hoặc bao khớp bị rách hoặc một số cơ bị rách. • Nguyeân lyù cô baûn: RICE R-Rest coù nghóa laø ngöng vaän ñoäng. Khi bò chaán thöông thì ngöøng ngay vieäc taäp luyeän theå thao, neáu tieáp tuïc taäp luîeân chæ laøm cho chaán thöông naëng theâm vaø thôøi gian nghæ taäp seõ keùo daøi.

Thôøi gian nghæ chæ caàn töø 1 ñeán 3 ngaøy, tuyø tình traïng chaán thöông. I-Ice- coù nghóa laø chöôøm ñaù. Ñoù laø phöông phaùp laøm laïnh choã bò chaán thöông. Lieäu phaùp naøy coù taùc duïng laøm giaûm söng, giaûm ñau, giaûm chaûy maùu vaø choáng vieâm.

Phöông phaùp naøy coù hieäu quaû nhaát neáu tieán haønh chöôøm ñaù ngay trong 15- 20 phuùt ñaàu ngay sau khi bò chaán thöông. Caûm giaùc luùc ñaàu laø laïnh, buoát, ñau vaø cuoái cuøng laø teâ. Neân goùi ñaù vao khaên öôùt roài chöôøm vaøo nôi toån thöông. Coù theå laëp laïi sau 30- 45 phuùt.

• Chöôøm ñaù trong khoaûng töø 48- 72 giôø tieáp theo. • Thôøi gian chöôøm ñaù phuï thuoäc vaøo ñaëc ñieåm chaán thöông vaø vò trí chaán thöông ôû noâng hay saâu. C-Compression- coù nghóa laø baêng eùp. Ñeå giaûm phuø neà choã bò chaán thöông neân ñaët baêng eùp lieân tuïc.

Duøng baêng thun cuoán töø döôùi vuøng toån thöông khoaûng töø 5- 10cm cuoán leân treân vuøng toån thöông. Chuù yù khoâng baêng eùp chaët quaù gaây cheøn eùp ñoäng maïch vaø thaàn kinh. E- Elevation-coù nghóa laø naâng cao chi. Khi bò chaán thöông caàn phaûi giöõ cho choã bò chaán thöông ôû vò trí naâng cao ñeå laøm giaûm söï doàn neùn tích tuï dòch vaø maùu- ñöôïc tieát ra töø caùc moâ vaø toå chöùc bò toån thöông vaø vieâm nhieãm.

CHẤN THƯƠNG KHỚP, XƯƠNG • Trật khớp: Do một động tác không ăn khớp, xương ra khỏi ổ khớp, nhưng rồi trở lại đúng vị trí. Sự việc gây ra chấn thương dây chằng. Theo tầm quan trọng của chấn thương, ta có thể xếp thành 3 nhóm: • Trật khớp cấp 1: Các dây chằng bị kéo dài. Trị liệu: Chườm nước đá, rồi thoa bóp với thuốc.

Có thể luyện tập trở lại sau 8 đến 10 ngày. Trật khớp cấp 2: Dây chằng bị đứt một phần. Chỗ bị chấn thương sưng lên. Đau nhiều và hoạt động chức năng bị ngưng.

Trị liệu: Chườm nước đá, đưa nạn nhân đi khám. Các phương thuật như xoa bóp, thuốc chống viêm, tập vật lý trị liệu, điều trị để có thể áp dụng cho loại chấn thương này. Trật khớp cấp 3: Loại trầm trọng hơn cả. Các dây chằng bị đứt hẳn hay tách khỏi đầu xương.

Cử động bị tê liệt. Trị liệu: Bất động hóa và đưa nạn nhân đến một trung tâm y khoa khám. Có thể phải cần đến phẫu thuật. • Nên tránh: Trường hợp trật ở cổ chân, không nên cho bệnh nhân “đi lại xem có đau không”.

Dù mức độ trầm trọng như thế nào thì điều này cũng làm nạn nhân đau. Rã khớp: Đầu xương bung ra khỏi ổ khớp gây giãn hoặc rách các dây chằng và chấn thương cho khoang khớp. Triệu chứng: Đau nhiều, sưng vù tại chỗ, bầm tím, mất toàn bộ vận động chức năng. • Sơ cứu: Chườm nước đá hay “gạc” ướp lạnh.

Băng nhẹ để hỗ trợ khớp. Đưa nạn nhân đến bệnh viện. • Nên tránh: Cố gắng nắn lại khớp. • Viêm màng xương: Màn xương bị viêm do: Bị dập liên tục hoặc cố gắng quá mức.