Giải Phẫu TDTT SLTDTT SCTDTT Y Học TDTT ĐT: 0903859766 Email: hoangocthang75@gmail.com CHƯƠNG TRÌNH LỚP TẬP HUẤN HƯỚNG DẪN TRỌNG TÀI- HUẤN LUYỆN MÔN VÕ CỔ TRUYỀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NĂM HỌC 2022 Từ ngày 20 đến 22/452022 PHÒNG TRÁNH CHẤN THƯƠNG TRONG TẬP LUYỆN VÀ THI ĐẤU VÕ CỔ TRUYỀN TS HOA NGOC THẮNG • Mỗi năm trên thế giới thống kê được rất nhiều người đã bị chấn thương nặng trong quá trình luyện tập thể thao nói chung và trong luyện tập thực hành Võ Thuật nói riêng. Những bài tập VÕ CỔ TRUYỀN đem lại rất nhiều lợi ích, từ cải thiện tình trạng tim mạch, tăng cường dẻo dai, linh hoạt cho xương khớp cho đến giảm thiểu căng thẳng, lo lắng. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích đem lại, việc tập luyện Võ cũng tồn tại không ít những chấn thương nghiêm trọng có thể xảy ra. CHAÁN THÖÔNG TRONG TAÄP LUYEÄN VOÕ COÅ TRUYEÀN Tìm hiểu về các khớp xương trên cơ thể: A.
SÔ LÖÔÏC VEÀ GIAÛI PHAÃU 1.Heä thoáng cô xöông: 1.1 Heä xöông: Xöông coù nhieäm vuï: naâng ñôõ, baûo veä ( caùc cô quan quan troïng nhö: naõo, tuyû soáng, phoåi, tim.) vaän ñoäng, taïo maùu vaø trao ñoåi chaát. Khôùp • Khôùp laø nôi tieáp giaùp giöõa 2 ñaàu xöông vôùi nhau. • Nhôø coù caùc khôùp maø cô theå coù theå chuyeån ñoäng ñöôïc. • Caáu taïo cuûa khôùp goàm: caùc daây chaèng, gaân, suïn khôùp vaø tuùi dịch.
• Caùc khôùp quan troïng: vai , khuyûu, cổ tay, khôùp goái khôùp, coå chaân. Suïn: Toå chöùc suïn bao boïc ôû caùc ñaàu xöông, suïn coù taùc duïng laøm giaûm löïc va chaïm cuûa caùc ñaàu xöông vaø giaûm söï ma saùt khi 2 ñaàu xöông coï saùt nhau. Daây chaèng: Daây chaøng laø caùc daûi sôïi lieân keát baùm xung quanh khôùp, noái lieàn hai ñaàu xöông vaøo nhau. Daõn, ñöùt daây chaèng laø caùc toån thöông hay gaëp trong theå thao.
Tuùi ñeäm- tuùi hoaït dòch: • Laø moät tuùi kín trong chöùa hoaït dòch gioáng moät caùi goái hoaëc caùi ñeäm naèm giöõa 2 cô; giöõa cô vaø xöông ; gaân vaø xöông ôû gaàn choã cô baùm vaøo xöông. • Tuùi hoaït dòch coù taùc duïng laøm giaûm löïc ma saùt giöõa caùc cô hoaëc giöõa cô vaø xöông. Cô: Cô laø moät toå chöùc daïng sôïi, ñaøn hoài giuùp cho cô theå chuyeån ñoäng. Caùc nhoùm cô thöôøng gaëp nhaát trong chaán thöông theå thao: -Nhoùm cô xoay: naèm phía treân xöông baû vai- laø nhoùm cô lieân quan ñeán ñoäng taùc xoay vặn người.
-Cô töù ñaàu ñuøi: naèm phía tröôùc ñuøi- coù taùc duïng duoãi thaúng goái, naâng, gaáp ñuøi ra tröôùc. -Nhoùm cô kheo: nhoùm cô ôû maët sau ñuøi- coù taùc duïng gaáp goái, keùo ñuøi ra sau. -Cô caúng chaân sau; naèm phía sau caúng chaân- taùc duïng duoãi baøn chaân, gaáp goái. Gaân: Laø moâ sôïi ñaøn hoài noái cô baùm vaøo xöông.
Caùc gaân thöôøng bò chaán thöông: - Gaân asin( Achille) - ôû goùt - Gaân xöông baùnh cheø- goái - Gaân cô nhò ñaàu- ôû caùnh tay - Gaân cô xoay- ôû vai. CHAÁN THÖÔNG THEÅ THAO: 1. CHẤN THƯƠNG PHẦN MỀM • Máu bầm: Thường gọi là vết bầm hay cục máu bầm, do máu thoát ra tụ dưới da. Không sưng, từ màu đỏ chuyển sang xanh và cuối cùng là màu vàng.
Vết bầm biến mất sau 2 hoặc 3 tuần lễ. • Cách chữa trị: Sử dụng túi chườm đá, sau một thời gian thì xoa bóp với thuốc. Sưng tụ máu: Máu tập trung tại một điểm, một cục u xuất hiện tiếp đó do đứt mạch máu. • Cách chữa trị: Sử dụng túi chườm đá, dùng tay ấn vào cục u để làm tan việc xuất huyết và chặn dòng chảy, trong vài trường hợp quan trọng, phải cần đến phẫu thuật để rút máu (châm chích).
• Xây xát: Sau khi bị va chạm, không thấy có vết thương. Nhưng sự va chạm có thể đã gây đứt đoạn những tĩnh mạch, hay động mạch,v.v… Cũng có thể cơ bị rách. Phải lưu ý với những tai nạn kiểu này. • Cách chữa trị: Không xoa bóp, không chườm nóng vì sẽ khiến gây giãn nở mạch máu và làm tăng xuất huyết.
• Lau sạch vết thương bằng chất sát trùng và bao che bảo vệ. Nếu trầm trọng cần đến y sĩ hoặc bệnh viện. • Chấn động ở vùng bụng: Bề ngoài có vẻ không gây hậu quả trầm trọng, các chấn thương có thể dẫn tới viêm niêm mạc bụng, hoặc xuất huyết nội. • Triệu chứng: mặt tái mét, xuất hạn, nôn mữa, buồn nôn, sốt nhẹ, khoang bụng cứng và đau.
• Cách chữa trị: đưa ngay bệnh nhân đến y sĩ hoặc bệnh viện. Chuột rút • Hiện tượng chuột rút là gì? Chuột rút là cơn co mạnh, đau và thắt chặt các cơ, thường đến đột ngột và kéo dài từ vài giây cho đến vài phút. • Chuột rút thường xảy ra ở chân. • Cách chữa trị: các trường hợp chuột rút ở chân có thể được cải thiện bằng cách thực hiện các bài tập căng cơ ở khu vực bị ảnh hưởng, bổ sung nước trước, trong và sau khi tập, Massage nhẹ vủng đau.
CHẤN THƯƠNG CƠ 2.1 Giãn cơ: Là tổn thương cơ dạng nhẹ do dây chằng, gân, cơ bị kéo giãn quá mức cho phép. Số lượng bó sợi cơ bị đứt là dưới 25%, ngay lúc bị chấn thương, Người bệnh thấy đau nhói ở vùng gân cơ, nhưng không bị máu bầm, không làm ngưng cử động. Sau ít phút, cảm giác đau giảm và vùng bị tổn thương sẽ sưng nhẹ. • Cách chữa trị: Thoạt tiên chườm nước đá.
Sau đó, thoa nhẹ thuốc bóp thích hợp. Sử dụng hơi nóng, nước, hồng ngoại… 2.2 Căng cơ: Một vài sợi cơ bị đứt. Đau nhiều và phải ngưng hoạt động. Vết máu bầm sau một thời gian.
Cách chữa trị: Chườm đá trong vòng hai ngày. Không xoa bóp; nghỉ ngơi. Sau 15 ngày, có thể xoa bóp cộng với tái tập luyện.3 Rách cơ: Số cơ bị rách chiếm 25 – 75% bó sợi. Xuất hiện vết bầm do các sợi cơ bị đứt nhiều hơn.
Bệnh nhân có thể nghe tiếng “bựt” hay “rắc” tại chỗ bị thương, khớp có thể bị mất độ vững, cảm giác đau dữ dội và có thể gây ngất xỉu. Hoạt động chức năng của cơ bị tê liệt hoàn toàn. • Cách chữa trị: Chườm đá, tránh xoa bóp. Cần có y sĩ vì nếu việc rách cơ không được chăm sóc thích hợp, sẽ có khả năng canxi hóa u máu.
• Sau khi tái luyện 8 tới 10 tuần tiếp theo tai nạn, có thể trở lại luyện tập một cách chậm rãi từ nhẹ đến nặng.4 Đứt cơ hoàn toàn: Số cơ bị rách chiếm trên 75% bó sợi, cơ bị đứt hoàn toàn hay bị tách ra khỏi xương, một lỗ trũng xuất hiện do cơ rút lại làm máu bầm tụ nhiều ngày sau đó, khớp sưng nhiều và trở nên lỏng lẻo. Mất khả năng hoàn toàn. Nạn nhân không thể sử dụng chi bị tổn thương. Cách chữa trị: Hoàn toàn bất động, cần phải phẫu thuật để may lại cơ hoặc gắn lại nó vào xương.
Bong gân: là những tổn thương dây chằng do cử động quá mức của khớp làm cho khớp sưng, đau nhức nhưng vẫn cử động được. Bất cứ khớp xương nào trong cơ thể cũng đều có thể bị bong gân nhưng thường gặp nhất là khớp cổ chân, cổ tay, khớp vai, khớp gối. Nhất là trong tập luyện thể thao và võ thuật. • Có 3 dạng bong gân: – Bong gân nhẹ: Dây chằng chỉ căng giãn chứ không đứt, rách.
– Bong gân vừa: Dây chằng đứt rách một phần. – Bong gân nặng: Nhiều dây chằng cùng bị đứt, rách hoặc bao khớp bị rách hoặc một số cơ bị rách. • Nguyeân lyù cô baûn: RICE R-Rest coù nghóa laø ngöng vaän ñoäng. Khi bò chaán thöông thì ngöøng ngay vieäc taäp luyeän theå thao, neáu tieáp tuïc taäp luîeân chæ laøm cho chaán thöông naëng theâm vaø thôøi gian nghæ taäp seõ keùo daøi.
Thôøi gian nghæ chæ caàn töø 1 ñeán 3 ngaøy, tuyø tình traïng chaán thöông. I-Ice- coù nghóa laø chöôøm ñaù. Ñoù laø phöông phaùp laøm laïnh choã bò chaán thöông. Lieäu phaùp naøy coù taùc duïng laøm giaûm söng, giaûm ñau, giaûm chaûy maùu vaø choáng vieâm.
Phöông phaùp naøy coù hieäu quaû nhaát neáu tieán haønh chöôøm ñaù ngay trong 15- 20 phuùt ñaàu ngay sau khi bò chaán thöông. Caûm giaùc luùc ñaàu laø laïnh, buoát, ñau vaø cuoái cuøng laø teâ. Neân goùi ñaù vao khaên öôùt roài chöôøm vaøo nôi toån thöông. Coù theå laëp laïi sau 30- 45 phuùt.
• Chöôøm ñaù trong khoaûng töø 48- 72 giôø tieáp theo. • Thôøi gian chöôøm ñaù phuï thuoäc vaøo ñaëc ñieåm chaán thöông vaø vò trí chaán thöông ôû noâng hay saâu. C-Compression- coù nghóa laø baêng eùp. Ñeå giaûm phuø neà choã bò chaán thöông neân ñaët baêng eùp lieân tuïc.
Duøng baêng thun cuoán töø döôùi vuøng toån thöông khoaûng töø 5- 10cm cuoán leân treân vuøng toån thöông. Chuù yù khoâng baêng eùp chaët quaù gaây cheøn eùp ñoäng maïch vaø thaàn kinh. E- Elevation-coù nghóa laø naâng cao chi. Khi bò chaán thöông caàn phaûi giöõ cho choã bò chaán thöông ôû vò trí naâng cao ñeå laøm giaûm söï doàn neùn tích tuï dòch vaø maùu- ñöôïc tieát ra töø caùc moâ vaø toå chöùc bò toån thöông vaø vieâm nhieãm.
CHẤN THƯƠNG KHỚP, XƯƠNG • Trật khớp: Do một động tác không ăn khớp, xương ra khỏi ổ khớp, nhưng rồi trở lại đúng vị trí. Sự việc gây ra chấn thương dây chằng. Theo tầm quan trọng của chấn thương, ta có thể xếp thành 3 nhóm: • Trật khớp cấp 1: Các dây chằng bị kéo dài. Trị liệu: Chườm nước đá, rồi thoa bóp với thuốc.
Có thể luyện tập trở lại sau 8 đến 10 ngày. Trật khớp cấp 2: Dây chằng bị đứt một phần. Chỗ bị chấn thương sưng lên. Đau nhiều và hoạt động chức năng bị ngưng.
Trị liệu: Chườm nước đá, đưa nạn nhân đi khám. Các phương thuật như xoa bóp, thuốc chống viêm, tập vật lý trị liệu, điều trị để có thể áp dụng cho loại chấn thương này. Trật khớp cấp 3: Loại trầm trọng hơn cả. Các dây chằng bị đứt hẳn hay tách khỏi đầu xương.
Cử động bị tê liệt. Trị liệu: Bất động hóa và đưa nạn nhân đến một trung tâm y khoa khám. Có thể phải cần đến phẫu thuật. • Nên tránh: Trường hợp trật ở cổ chân, không nên cho bệnh nhân “đi lại xem có đau không”.
Dù mức độ trầm trọng như thế nào thì điều này cũng làm nạn nhân đau. Rã khớp: Đầu xương bung ra khỏi ổ khớp gây giãn hoặc rách các dây chằng và chấn thương cho khoang khớp. Triệu chứng: Đau nhiều, sưng vù tại chỗ, bầm tím, mất toàn bộ vận động chức năng. • Sơ cứu: Chườm nước đá hay “gạc” ướp lạnh.
Băng nhẹ để hỗ trợ khớp. Đưa nạn nhân đến bệnh viện. • Nên tránh: Cố gắng nắn lại khớp. • Viêm màng xương: Màn xương bị viêm do: Bị dập liên tục hoặc cố gắng quá mức.