Luận án: Yếu tố ảnh hưởng đến thành công của DNVVN tại Đông Nam Bộ

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến thành công của DNVVN tại Đông Nam Bộ, từ tài chính, công nghệ, quản lý đến vai trò hỗ trợ của chính phủ.

• Trường học: Trường Đại học Lạc Hồng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Thành Công Của Các Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Các Tỉnh Đông Nam Bộ
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn
• 1.3. Tình hình nghiên cứu ngoài nước và trong nước
• 1.4. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.5. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.5.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.5.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.6.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7.1. Nghiên cứu định tính
• 1.7.2. Nghiên cứu định lượng
• 1.8. Tính mới và những đóng góp
• 1.8.1. Đóng góp về mặt lý thuyết
• 1.8.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
• 1.9. Kết cấu của luận án
• 1.10. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Sự thành công của DNVVN
• 2.1.1. Khái niệm DNVVN
• 2.1.2. Khái niệm về sự thành công
• 2.1.3. Đo lường sự thành công
• 2.2. Các lý thuyết có liên quan đến STC của DNVVN
• 2.2.1. Lý thuyết về thẻ điểm cân bằng BSC (Balanced Scorecard )
• 2.2.2. Lý thuyết về sự tăng trưởng của doanh nghiệp
• 2.2.3. Lý thuyết dựa trên quan điểm nguồn lực
• 2.2.4. Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependence Theory- RDT) và tích hợp bên ngoài (External integration)
• 2.2.5. Lý thuyết về môi trường của DN
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công
• 2.3.1. Tiếp cận đổi mới công nghệ
• 2.3.2. Khả năng tiếp thị
• 2.3.3. Hỗ trợ của chính phủ
• 2.3.4. Tài chính
• 2.3.5. Trách nhiệm xã hội
• 2.4. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 2.4.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.4.2. Mô hình lý thuyết và tổng hợp các giả thuyết
• 2.5. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Lựa chọn phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.2.1. Nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.2.3. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.3. Kết quả nghiên cứu định tính
• 3.4. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.4.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.4.2. Kiểm định thang đo sơ bộ bằng phân tích độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 3.5. Kết luận về kết quả nghiên cứu sơ bộ
• 3.6. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 4.1.1. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.1.2. Đánh giá thang đo
• 4.1.3. Phân tích giá trị ngoại lai
• 4.1.4. Kiểm định phân phối chuẩn của dữ liệu
• 4.1.5. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.2. Phân tích nhân tố khẳng định (CFA)
• 4.2.1. Kết quả CFA thang đo Trách nhiệm xã hội DN (CSR)
• 4.2.2. Kết quả CFA mô hình tới hạn
• 4.3. Kiểm định mô hình lý thuyết bằng SEM
• 4.3.1. Kiểm định mô hình lý thuyết
• 4.3.2. Kiểm định ước lượng mô hình lý thuyết bằng Bootstrap (1000)
• 4.3.3. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4.4. Kiểm định sự khác biệt giữa các nhóm trong mối ảnh hưởng giữa các yếu tố đến sự thành công
• 4.4.1. Kiểm định sự khác biệt giữa loại hình doanh nghiệp
• 4.4.2. Kiểm định sự khác biệt thời gian hoạt động của doanh nghiệp
• 4.4.3. Kiểm định sự khác biệt giữa nhóm các ngành nghề kinh doanh
• 4.5. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.6. Tóm tắt chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Kết luận nghiên cứu
• 5.2. Hàm ý quản trị
• 5.2.1. Hàm ý theo thống kê trung bình các thang đo
• 5.2.2. Dưới góc độ quản trị DN
• 5.2.3. Kiến nghị đối với nhà nước
• 5.3. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 5.3.1. Ý nghĩa về mặt lý thuyết
• 5.3.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn
• 5.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• 1. PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC CHUYÊN GIA THẢO LUẬN
• 2. PHỤ LỤC 2: DÀN BÀI THẢO LUẬN CÁC CHUYÊN GIA HOÀN THIỆN MÔ HÌNH ĐỀ XUẤT TRONG NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
• 3. PHỤ LỤC 3: DÀN BÀI THẢO LUẬN CÁC CHUYÊN GIA HOÀN THIỆN THANG ĐO TRONG NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
• 4. PHỤ LỤC 4: BẢNG TỔNG HỢP CÁC THANG ĐO
• 5. PHỤ LỤC 5: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT SƠ BỘ
• 6. PHỤ LỤC 6: KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH CRONBACH'S ALPHA
• 7. PHỤ LỤC 7: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT CHÍNH THỨC
• 8. PHỤ LỤC 8: THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 9. PHỤ LỤC 9: KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH CRONBACH'S ALPHA
• 10. PHỤ LỤC 10: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ (EFA)
• 11. PHỤ LỤC 11: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHẲNG ĐỊNH (CFA)
• 12. PHỤ LỤC 12: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH (SEM)
• 13. PHỤ LỤC 13: KIỂM ĐỊNH SỰ KHÁC BIỆT GIỮA CÁC NHÓM
• 14. PHỤ LỤC 14: THỐNG KÊ MÔ TẢ GIÁ TRỊ TRUNG BÌNH CÁC KHÁI NIỆM

Tóm tắt

I. Top 6 yếu tố cốt lõi cho thành công của DNVVN Đông Nam Bộ

Khu vực Đông Nam Bộ (ĐNB) từ lâu đã được xác định là đầu tàu kinh tế, đóng góp hơn 45% GDP và 50% tổng giá trị sản xuất công nghiệp của cả nước. Trong đó, các Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNVVN) chiếm tới 98,1% tổng số doanh nghiệp, đóng vai trò xương sống trong việc tạo việc làm và thúc đẩy lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, sự phát triển của DNVVN tại đây chưa tương xứng với tiềm năng, với tỷ lệ thất bại còn ở mức cao. Nghiên cứu sâu về các yếu tố thành công của DNVVN tại Đông Nam Bộ không chỉ là một vấn đề học thuật, mà còn là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn để định hướng các chiến lược phát triển DNVVN bền vững. Luận án Tiến sĩ tại Đại học Lạc Hồng (2021) đã chỉ ra rằng, thành công không chỉ đo lường bằng các chỉ số tài chính truyền thống, vốn thường không phản ánh đúng thực tế hoạt động. Thay vào đó, một cách tiếp cận toàn diện hơn, kết hợp các chỉ tiêu phi tài chính như sự hài lòng của nhân viên, chất lượng sản phẩm, và uy tín thương hiệu, sẽ cung cấp một bức tranh chính xác hơn về sức khỏe và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp. Việc xác định đúng các yếu tố then chốt, từ quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa đến khả năng chuyển đổi số trong DNVVN, sẽ giúp các nhà lãnh đạo xây dựng lộ trình phát triển rõ ràng, nâng cao năng lực cạnh tranh của DNVVN trong bối cảnh môi trường kinh doanh Đông Nam Bộ ngày càng năng động và hội nhập sâu rộng.

1.1. Vai trò DNVVN tại khu kinh tế trọng điểm phía Nam

Các DNVVN là động lực chính tạo ra việc làm, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao thu nhập cho người lao động tại khu kinh tế trọng điểm phía Nam. Với sự linh hoạt và năng động, khối doanh nghiệp này đóng vai trò vệ tinh quan trọng, cung cấp sản phẩm, dịch vụ bổ sung cho các tập đoàn lớn, tạo nên một hệ sinh thái kinh doanh hoàn chỉnh. Sự phát triển của DNVVN còn thúc đẩy sự đa dạng hóa nền kinh tế, giảm bớt sự phụ thuộc vào một vài ngành công nghiệp chủ lực, từ đó tăng cường tính bền vững và khả năng chống chịu của kinh tế khu vực trước các biến động.

1.2. Cách đo lường sự thành công của DNVVN phi tài chính

Theo luận án gốc, việc dựa hoàn toàn vào dữ liệu tài chính có thể gây hiểu nhầm về hiệu suất thực của DNVVN. Do đó, các chỉ số phi tài chính cần được ưu tiên. Các chỉ số này bao gồm: mức độ hài lòng và gắn kết của nhân viên, chất lượng sản phẩm và dịch vụ, mức độ hài lòng của khách hàng, khả năng đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, và uy tín thương hiệu trên thị trường. Việc đo lường này giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện hơn về các tài sản vô hình – yếu tố then chốt tạo nên lợi thế cạnh tranh vùng Đông Nam Bộ trong dài hạn.

II. Thách thức lớn nhất cản trở sự phát triển DNVVN hiện nay

Mặc dù có vai trò quan trọng, các DNVVN tại Đông Nam Bộ đang đối mặt với nhiều rào cản đáng kể. Một trong những thách thức kinh điển và lớn nhất là vấn đề tài chính. Nghiên cứu của Beck và cộng sự (2005) đã chứng minh rằng DNVVN ở các nước đang phát triển phải đối mặt với những cản trở về tài chính nhiều hơn so với các doanh nghiệp lớn. Khó khăn trong việc huy động vốn cho DNVVN, lãi suất vay cao và các thủ tục phức tạp khiến nhiều doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội mở rộng sản xuất, kinh doanh. Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng không chỉ từ các doanh nghiệp trong nước mà còn từ các đối thủ quốc tế khi Việt Nam hội nhập sâu rộng. Một thách thức nội tại khác là chất lượng quản trị. Nhiều DNVVN, đặc biệt là các công ty gia đình, thiếu một hệ thống quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyên nghiệp, dẫn đến các quyết định mang tính chủ quan và thiếu chiến lược dài hạn. Vấn đề nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một bài toán nan giải. Việc thu hút và giữ chân nhân tài trở nên khó khăn hơn khi phải cạnh tranh với các tập đoàn lớn có chế độ đãi ngộ và môi trường làm việc hấp dẫn hơn. Cuối cùng, sự thiếu hụt trong chính sách hỗ trợ doanh nghiệp một cách thực chất và đồng bộ cũng là một rào cản không nhỏ, khiến DNVVN khó tận dụng hết tiềm năng của mình.

2.1. Hạn chế về huy động vốn và áp lực cạnh tranh gay gắt

Khả năng tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi còn hạn chế, các DNVVN thường phải vay vốn thương mại với lãi suất cao. Điều này làm giảm lợi nhuận và hạn chế khả năng tái đầu tư cho công nghệ và R&D. Đồng thời, sự xuất hiện của các đối thủ cạnh tranh lớn với tiềm lực tài chính mạnh và chiến lược bài bản tạo ra một áp lực khổng lồ, đòi hỏi DNVVN phải liên tục đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp để tồn tại và phát triển.

2.2. Rào cản trong quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao

Việc thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và khả năng đổi mới. Nhiều DNVVN chưa có chiến lược đào tạo và phát triển nhân sự bài bản. Việc xây dựng một văn hóa doanh nghiệp DNVVN đủ mạnh để thu hút và giữ chân nhân tài là một thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh thị trường lao động tại TPHCM, Bình Dương, Đồng Nai luôn sôi động và cạnh tranh.

III. Bí quyết quản trị nội bộ giúp DNVVN vươn lên thành công

Để vượt qua thách thức, các DNVVN cần tập trung vào việc củng cố các yếu tố nội tại. Nền tảng của sự thành công bắt đầu từ quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa. Luận án tham khảo đã nhấn mạnh việc điều chỉnh thang đo Quản lý theo hướng chú trọng vào quản lý và đào tạo con người. Điều này cho thấy vai trò cốt lõi của nhân sự trong sự phát triển bền vững. Một chiến lược phát triển DNVVN rõ ràng, tập trung vào các mục tiêu cụ thể và có thể đo lường là kim chỉ nam cho mọi hoạt động. Về tài chính, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào vốn vay, doanh nghiệp cần có kế hoạch quản trị dòng tiền hiệu quả, tối ưu hóa chi phí và tìm kiếm các kênh huy động vốn cho DNVVN đa dạng hơn như từ các quỹ đầu tư mạo hiểm hoặc các chương trình hỗ trợ của chính phủ. Khả năng tiếp thị cũng là một yếu tố sống còn. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc điều chỉnh thang đo KNTT4 thành “Mức độ quan hệ với nhà phân phối” đặc biệt phù hợp với các DNVVN sản xuất tại các khu công nghiệp. Điều này cho thấy việc xây dựng mối quan hệ bền chặt với các kênh phân phối giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm, thay vì dàn trải cho hoạt động bán lẻ. Đây chính là bí quyết thành công của DNVVN trong việc tối ưu hóa chuỗi giá trị.

3.1. Nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa

Năng lực quản trị thể hiện qua việc xây dựng một cơ cấu tổ chức rõ ràng, phân định trách nhiệm cụ thể và áp dụng các quy trình làm việc hiệu quả. Lãnh đạo doanh nghiệp cần liên tục học hỏi, cập nhật kiến thức quản trị hiện đại và có tầm nhìn chiến lược. Chú trọng đào tạo và phát triển đội ngũ kế cận là yếu tố đảm bảo sự phát triển lâu dài, giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn khi người sáng lập rút lui.

3.2. Xây dựng chiến lược tài chính và huy động vốn hiệu quả

Một chiến lược phát triển DNVVN bền vững phải đi đôi với kế hoạch tài chính vững chắc. Doanh nghiệp cần lập kế hoạch dòng tiền chi tiết, quản lý công nợ chặt chẽ và xây dựng các kịch bản tài chính cho các tình huống khác nhau. Việc chủ động tìm kiếm các kênh huy động vốn cho DNVVN ngoài ngân hàng, như gọi vốn cộng đồng (crowdfunding) hay tham gia các chương trình kết nối đầu tư, sẽ giúp giảm bớt sự phụ thuộc và tăng cường sự linh hoạt về tài chính.

IV. Hướng dẫn DNVVN tận dụng công nghệ và chính sách hỗ trợ

Trong kỷ nguyên số, đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp và ứng dụng công nghệ không còn là một lựa chọn, mà là yếu tố bắt buộc để tồn tại. Nghiên cứu của Simon (1996) cho thấy đổi mới công nghệ là yếu tố thành công quan trọng nhất của các DNVVN. Chuyển đổi số trong DNVVN không chỉ là việc đầu tư vào máy móc, thiết bị hiện đại, mà còn là sự thay đổi trong tư duy quản lý và quy trình vận hành. Việc áp dụng các phần mềm quản trị (ERP), marketing tự động hóa (Marketing Automation), hay phân tích dữ liệu lớn (Big Data) giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực, hiểu rõ hơn về khách hàng và đưa ra quyết định kinh doanh chính xác. Bên cạnh nỗ lực tự thân, việc tận dụng hiệu quả chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ chính phủ và các địa phương là một đòn bẩy quan trọng. Các chính sách này có thể bao gồm ưu đãi về thuế, hỗ trợ tiếp cận mặt bằng sản xuất, các chương trình đào tạo miễn phí về quản trị, hay các quỹ hỗ trợ xúc tiến thương mại. Tuy nhiên, để tận dụng được các chính sách này, DNVVN cần chủ động tìm hiểu thông tin, đáp ứng các tiêu chí cần thiết và xây dựng mối quan hệ tốt với các cơ quan quản lý nhà nước. Sự kết hợp giữa nội lực mạnh mẽ và sự hỗ trợ từ bên ngoài sẽ tạo ra sức bật lớn, giúp DNVVN nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.1. Vai trò của chuyển đổi số trong DNVVN và đổi mới sáng tạo

Chuyển đổi số giúp DNVVN tự động hóa các quy trình thủ công, giảm chi phí vận hành và tăng năng suất lao động. Việc áp dụng công nghệ mới còn giúp doanh nghiệp tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp cần được coi là một văn hóa, khuyến khích mọi nhân viên đóng góp ý tưởng cải tiến.

4.2. Tận dụng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ chính phủ

Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của chính phủ là nguồn lực quý giá. Doanh nghiệp cần có bộ phận chuyên trách hoặc cử người theo dõi các thông tin về chính sách mới, các chương trình hỗ trợ tín dụng, đào tạo, và xúc tiến thương mại. Việc tham gia các hiệp hội doanh nghiệp cũng là một kênh hiệu quả để tiếp cận thông tin và nhận được sự hỗ trợ cần thiết, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh Đông Nam Bộ.

V. Case study Trách nhiệm xã hội CSR Yếu tố thành công mới

Một trong những phát hiện thú vị và mang tính mới của Luận án Tiến sĩ (2021) là vai trò của Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đối với sự thành công của DNVVN. Trước đây, CSR thường được cho là hoạt động của các tập đoàn lớn với nguồn lực dồi dào. Tuy nhiên, nghiên cứu đã chỉ ra rằng CSR có tác động trực tiếp đến sự thành công của DNVVN (với mức ý nghĩa 10%) và cả tác động gián tiếp thông qua yếu tố tài chính. Điều này có nghĩa là các hoạt động thể hiện trách nhiệm với cộng đồng, người lao động và môi trường không chỉ giúp xây dựng thương hiệu cho SME một cách tích cực, mà còn có thể mang lại lợi ích tài chính cụ thể. Khi một doanh nghiệp thực hiện tốt CSR, họ sẽ xây dựng được lòng tin từ khách hàng, đối tác và cả nhân viên. Điều này giúp tăng cường sự trung thành của khách hàng, dễ dàng hơn trong việc thu hút nhân tài và thậm chí có thể là một yếu tố được các nhà đầu tư và tổ chức tín dụng xem xét khi quyết định rót vốn. Xây dựng một văn hóa doanh nghiệp DNVVN dựa trên các giá trị đạo đức và trách nhiệm xã hội không còn là một chi phí, mà là một khoản đầu tư chiến lược cho sự phát triển bền vững. Đây là một lợi thế cạnh tranh mà nhiều doanh nghiệp còn bỏ ngỏ.

5.1. Tác động trực tiếp và gián tiếp của CSR đến thành công

Tác động trực tiếp của CSR thể hiện qua việc nâng cao uy tín thương hiệu và sự ủng hộ của cộng đồng. Tác động gián tiếp thể hiện qua việc các hoạt động CSR tích cực có thể giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi từ các tổ chức tài chính có tiêu chí đầu tư bền vững. Mối quan hệ này cho thấy CSR và tài chính có thể hỗ trợ lẫn nhau để thúc đẩy sự thành công chung của doanh nghiệp.

5.2. Lợi thế từ việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp DNVVN

Một văn hóa doanh nghiệp DNVVN mạnh mẽ, thấm nhuần các giá trị CSR, sẽ tạo ra một môi trường làm việc tích cực, nơi nhân viên cảm thấy tự hào và gắn bó. Điều này giúp giảm tỷ lệ nghỉ việc, tăng năng suất và thúc đẩy sự sáng tạo. Văn hóa doanh nghiệp tích cực cũng là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu cho SME từ bên trong, biến mỗi nhân viên thành một đại sứ thương hiệu.

VI. Mô hình DNVVN thành công và triển vọng phát triển tương lai

Tổng hợp từ các phân tích, mô hình thành công cho một DNVVN tại Đông Nam Bộ trong bối cảnh hiện nay là sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố nội và ngoại sinh. Về nội tại, doanh nghiệp phải xây dựng được một nền tảng quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa vững chắc, đặc biệt chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, phải có một chiến lược phát triển DNVVN linh hoạt, khả năng quản trị tài chính thông minh và không ngừng đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ và marketing. Về các yếu tố bên ngoài, doanh nghiệp thành công là doanh nghiệp biết cách tận dụng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của nhà nước, xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác trong chuỗi cung ứng và thực thi tốt trách nhiệm xã hội để tạo dựng uy tín. Triển vọng phát triển của DNVVN tại khu kinh tế trọng điểm phía Nam là rất lớn, nhưng cũng đầy thách thức. Xu hướng phát triển bền vững, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Những doanh nghiệp sớm nhận thức và chuyển đổi theo hướng này sẽ nắm bắt được cơ hội và tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội trong tương lai, góp phần vào sự thịnh vượng chung của khu vực và cả nước.

6.1. Tổng hợp các hàm ý quản trị cho lãnh đạo DNVVN

Lãnh đạo DNVVN cần tập trung vào 5 hàm ý chính: (1) Đầu tư vào đào tạo và phát triển con người; (2) Xây dựng kế hoạch tài chính đa dạng và linh hoạt; (3) Coi chuyển đổi số là nhiệm vụ chiến lược; (4) Chủ động tìm kiếm và tận dụng các chính sách hỗ trợ; và (5) Lồng ghép trách nhiệm xã hội (CSR) vào chiến lược kinh doanh cốt lõi. Đây là những định hướng then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của DNVVN.

6.2. Dự báo xu hướng và cơ hội cho DNVVN tại Đông Nam Bộ

Trong tương lai, các DNVVN hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, logistics, công nghiệp phụ trợ và nông nghiệp sạch sẽ có nhiều cơ hội phát triển. Xu hướng tiêu dùng bền vững sẽ mở ra thị trường cho các sản phẩm thân thiện với môi trường. Việc tham gia sâu hơn vào quản lý chuỗi cung ứng SME toàn cầu cũng là một cơ hội lớn, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao tiêu chuẩn về chất lượng và quy trình sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

• Bối cảnh khoa học và tính tiên phong của nghiên cứu: Luận án này giải quyết một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh kinh tế Việt Nam: sự thành công của các Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ (DNVVN) tại khu vực kinh tế trọng điểm Đông Nam Bộ. Mặc dù DNVVN chiếm đến 98,1% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động (Tổng Cục thống kê, 2018), tỷ lệ thất bại của chúng vẫn ở mức cao. Nghiên cứu này mang tính tiên phong khi áp dụng một lăng kính phi tài chính để đo lường "sự thành công" (STC), một cách tiếp cận giải quyết những hạn chế cố hữu của các chỉ số kế toán truyền thống mà Koufteros và cộng sự (2014) đã chỉ ra là "có thể gây hiểu lầm" vì định hướng theo quá khứ.
• Research gap SPECIFIC với citations từ literature: Khoảng trống nghiên cứu chính mà luận án này lấp đầy là sự thiếu hụt các mô hình thực nghiệm toàn diện, kiểm định vai trò của Trách nhiệm xã hội (CSR) đối với STC của DNVVN trong một nền kinh tế đang phát triển. Trong khi các nghiên cứu quốc tế thường tập trung vào các tập đoàn lớn, Jenkins (2006) và Ciliberti và cộng sự (2008) đã chỉ ra những rào cản đặc thù (thời gian, tài chính) mà DNVVN gặp phải khi thực thi CSR. Hơn nữa, Fatma và Rahman (2015) nhấn mạnh rằng "việc xem xét nghiên cứu CSR các nước đang phát triển vẫn còn khá mới mẻ". Luận án này trực tiếp đối mặt với khoảng trống này, cung cấp dữ liệu thực nghiệm từ Việt Nam.
• Research questions và hypotheses (đánh số cụ thể):
  1. Câu hỏi 1: Các yếu tố Quản lý (QL), Tiếp cận đổi mới công nghệ (TCĐMCN), Khả năng tiếp thị (KNTT), Hỗ trợ của chính phủ (HTCP), Tài chính (TC), và Trách nhiệm xã hội (CSR) có ảnh hưởng tích cực đến Sự thành công (STC) của DNVVN tại Đông Nam Bộ không?
     • H1-H6: QL, TCĐMCN, KNTT, HTCP, TC, và CSR có tác động dương đến STC.
  2. Câu hỏi 2: Trách nhiệm xã hội (CSR) có tác động gián tiếp đến Sự thành công (STC) thông qua yếu tố Tài chính (TC) không?
     • H7: CSR có tác động dương đến TC.
     • H8: Yếu tố TC đóng vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa CSR và STC.
• Theoretical framework với tên theories cụ thể: Nghiên cứu tích hợp một cách có hệ thống ba dòng lý thuyết chính:
  1. Lý thuyết dựa trên nguồn lực (Resource-Based View - RBV) của Barney (1991) để lý giải các nguồn lực nội tại (quản lý, tài chính, công nghệ) tạo ra lợi thế cạnh tranh.
  2. Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependence Theory - RDT) của Pfeffer và Salancik (1978) để giải thích tầm quan trọng của các yếu tố bên ngoài (hỗ trợ chính phủ, mối quan hệ với nhà phân phối).
  3. Lý thuyết Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard - BSC) của Kaplan và Norton (1996) làm nền tảng cho việc đo lường STC thông qua các chỉ tiêu phi tài chính đa chiều.
• Đóng góp đột phá với quantified impact: Đóng góp đột phá nhất là việc xác định vai trò kép của CSR: vừa tác động trực tiếp đến STC (chấp nhận với mức ý nghĩa 10%), vừa tác động gián tiếp thông qua việc cải thiện khả năng tiếp cận Tài chính. Mô hình nghiên cứu giải thích được một tỷ lệ phương sai đáng kể trong STC của DNVVN, cung cấp một công cụ dự báo mạnh mẽ cho các nhà quản trị.
• Scope (sample size, timeframe) và significance: Nghiên cứu được thực hiện trên một mẫu lớn và đại diện gồm 400 DNVVN tại 6 tỉnh/thành phố khu vực Đông Nam Bộ (TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Phước, Tây Ninh). Dữ liệu được thu thập trong khoảng thời gian 12 tháng, từ tháng 10/2018 đến tháng 10/2019, đảm bảo tính thời sự. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho một mô hình thành công toàn diện, có thể áp dụng để định hướng chiến lược cho hàng trăm ngàn DNVVN trong khu vực.

Literature Review và Positioning

• Synthesis của major streams với TÊN TÁC GIẢ và NĂM cụ thể: Luận án tổng hợp ba dòng nghiên cứu chính. Dòng thứ nhất tập trung vào các yếu tố nội tại của doanh nghiệp, như nghiên cứu của Storey (1994) về chiến lược và quản lý. Dòng thứ hai nhấn mạnh các yếu tố môi trường bên ngoài, ví dụ Khan và cộng sự (2012) chỉ ra vai trò của chính sách chính phủ và cơ sở hạ tầng. Dòng thứ ba, được đại diện bởi Tehseen và Ramayah (2015), khám phá năng lực của doanh nhân và vai trò của hội nhập bên ngoài dựa trên lý thuyết RDT và RBV. Luận án này tích hợp cả ba dòng chảy này vào một mô hình duy nhất.
• Contradictions/debates với ít nhất 2 opposing views: Một cuộc tranh luận trung tâm được giải quyết là về phương pháp đo lường STC. Quan điểm truyền thống, như Shailer (1989) sử dụng, dựa hoàn toàn vào các chỉ số tài chính (ROA, ROE). Tuy nhiên, quan điểm đối lập, được ủng hộ bởi Walker và Brown (2004) và Wieder và cộng sự (2006), cho rằng các chỉ số phi tài chính (sự hài lòng của khách hàng, danh tiếng thương hiệu) cung cấp một bức tranh toàn diện và đáng tin cậy hơn, đặc biệt đối với DNVVN nơi dữ liệu tài chính "thiếu độ tin cậy" (Riquelme và Watson, 2002). Luận án này rõ ràng đứng về phía quan điểm thứ hai.
• Positioning trong literature với specific gap identified: Nghiên cứu này định vị mình tại giao điểm của lý thuyết CSR, quản trị chiến lược DNVVN, và nghiên cứu kinh tế trong bối cảnh các thị trường mới nổi. Nó trực tiếp giải quyết "khoảng trống nghiên cứu" về việc thiếu các mô hình thực nghiệm kiểm định tác động đa chiều của CSR (kinh tế, pháp lý, đạo đức, từ thiện theo mô hình Carroll, 1991) lên STC phi tài chính của DNVVN tại Việt Nam.
• How this advances field với concrete contributions: Nghiên cứu thúc đẩy lĩnh vực này bằng cách: (1) Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho vai trò trung gian của Tài chính trong mối quan hệ CSR-STC, một cơ chế chưa được khám phá sâu trong các nghiên cứu trước đây. (2) Điều chỉnh và xác thực một thang đo "Khả năng tiếp thị" phù hợp với bối cảnh đặc thù của các DNVVN sản xuất tại Việt Nam, một đóng góp về phương pháp luận có giá trị.
• So sánh với ÍT NHẤT 2 international studies: So với nghiên cứu của Chittithaworn và cộng sự (2011) tại Thái Lan, nghiên cứu này có một số điểm tương đồng về tầm quan trọng của quản lý và tài chính. Tuy nhiên, một khác biệt lớn là việc luận án này nhấn mạnh "Mức độ quan hệ với nhà phân phối" thay vì các kỹ năng bán hàng chung chung, phản ánh cấu trúc chuỗi cung ứng tại Việt Nam. So với nghiên cứu của Pletnev và Barkhatov (2016) tại Nga, vốn chỉ xem xét CSR ở góc độ hẹp là lương nhân viên, luận án này áp dụng mô hình CSR bốn thành phần của Carroll, cung cấp một cái nhìn đa chiều và toàn diện hơn về tác động của CSR.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

• Extend/challenge WHICH specific theories (name theorists): Luận án mở rộng Lý thuyết dựa trên nguồn lực (RBV) của Barney (1991) bằng cách đề xuất rằng các hoạt động CSR không chỉ là một chi phí mà là một nguồn lực chiến lược vô hình, có khả năng tạo ra giá trị thông qua việc cải thiện khả năng tiếp cận các nguồn lực tài chính. Nó không thách thức mà là làm phong phú thêm RBV bằng cách tích hợp một cấu trúc xã hội (CSR) vào khung phân tích kinh tế.
• Conceptual framework với components và relationships: Khung khái niệm bao gồm 6 yếu tố độc lập (Quản lý, TCĐMCN, KNTT, HTCP, TC, CSR) và 1 yếu tố phụ thuộc (STC). Mối quan hệ chính là tác động trực tiếp từ 6 yếu tố này đến STC. Ngoài ra, một mối quan hệ trung gian phức tạp được đề xuất: CSR → TC → STC.
• Theoretical model với propositions/hypotheses numbered: Mô hình lý thuyết bao gồm 8 giả thuyết chính (H1 đến H8) đã được nêu ở phần tổng quan. Các giả thuyết này liên kết các cấu trúc lý thuyết thành một mạng lưới quan hệ nhân quả có thể kiểm định bằng phương pháp thống kê.
• Paradigm shift với EVIDENCE từ findings: Nghiên cứu này thúc đẩy một sự chuyển dịch nhỏ từ việc chỉ tập trung vào các chỉ số tài chính cứng nhắc (hard metrics) sang một cách tiếp cận cân bằng hơn, công nhận các tài sản vô hình như mối quan hệ với nhà phân phối và trách nhiệm xã hội là động lực cốt lõi của sự thành công bền vững. Bằng chứng là phát hiện cho thấy CSR, một cấu trúc xã hội, có tác động đáng kể đến STC, một kết quả kinh doanh.

Khung phân tích độc đáo

• Integration của theories (name 3+ specific theories): Khung phân tích độc đáo của luận án nằm ở sự tích hợp liền mạch của Resource-Based View (RBV), Resource Dependence Theory (RDT), và Balanced Scorecard (BSC). RBV giải thích các yếu tố bên trong, RDT giải thích các yếu tố bên ngoài, và BSC cung cấp lăng kính để định nghĩa và đo lường biến kết quả (STC).
• Novel analytical approach với justification: Cách tiếp cận phân tích mới lạ là việc sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp tuần tự. Giai đoạn định tính (phỏng vấn 10 chuyên gia) không chỉ để khám phá mà còn để "điều chỉnh thang đo cho phù hợp với điều kiện thị trường nghiên cứu". Cụ thể, biến quan sát KNTT4 đã được thay đổi từ "Chúng tôi có kỹ năng bán hàng, hoạt động tiếp thị và quảng bá hiệu quả" thành "Mức độ quan hệ với nhà phân phối". Sự điều chỉnh này được chứng minh là hợp lý và cần thiết vì "đa phần DN nằm trong các khu công nghiệp... và đa phần là các DN sản xuất".
• Conceptual contributions với definitions: Luận án đóng góp hai định nghĩa khái niệm quan trọng đã được vận hành hóa: (1) Sự thành công (STC) được định nghĩa là sự đạt được các mục tiêu đa chiều, phi tài chính, bao gồm danh tiếng thương hiệu, mối quan hệ khách hàng và phúc lợi nhân viên. (2) Khả năng tiếp thị (KNTT) được định nghĩa lại trong bối cảnh DNVVN sản xuất, nhấn mạnh vào năng lực xây dựng và duy trì mối quan hệ chiến lược với các trung gian phân phối.
• Boundary conditions explicitly stated: Luận án nêu rõ các điều kiện giới hạn: mô hình này có khả năng ứng dụng cao nhất cho các DNVVN hoạt động trong lĩnh vực sản xuất tại các khu vực kinh tế năng động, có cấu trúc chuỗi cung ứng phát triển, thuộc các nền kinh tế đang trong giai đoạn chuyển đổi như Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Research philosophy (positivism/interpretivism/critical realism): Luận án tuân theo triết lý hậu thực chứng (post-positivism). Nó tìm kiếm các quy luật nhân quả có thể kiểm định (ảnh hưởng của các yếu tố đến STC) thông qua các phương pháp định lượng nghiêm ngặt (SEM), nhưng cũng thừa nhận rằng các khái niệm và thang đo cần được diễn giải và điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh cụ thể thông qua giai đoạn nghiên cứu định tính ban đầu.
• Mixed methods với SPECIFIC combination rationale: Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp tuần tự khám phá (sequential explanatory) được sử dụng. Giai đoạn 1 (Định tính) với 10 chuyên gia được dùng để tinh chỉnh và bối cảnh hóa các thang đo kế thừa từ các nghiên cứu quốc tế. Giai đoạn 2 (Định lượng) sử dụng các thang đo đã được xác thực này để thu thập dữ liệu trên diện rộng (N=400) và kiểm định các giả thuyết bằng mô hình thống kê. Sự kết hợp này đảm bảo cả tính phù hợp theo ngữ cảnh và tính khái quát hóa của kết quả.
• Multi-level design với levels clearly defined: Mặc dù không phải là một thiết kế đa cấp chính thức (hierarchical linear modeling), nghiên cứu đã thực hiện phân tích đa nhóm (multi-group analysis) để kiểm định sự khác biệt của mô hình theo các cấp độ: (1) Loại hình doanh nghiệp (TNHH, Cổ phần, DNTN), (2) Thời gian hoạt động (<5 năm và >=5 năm), và (3) Ngành nghề kinh doanh.
• Sample size và selection criteria EXACT: Mẫu nghiên cứu định lượng chính thức bao gồm 400 DNVVN. Tiêu chí lựa chọn cụ thể là: (1) Là DNVVN theo định nghĩa của Nghị định 39/2018/NĐ-CP, (2) Có thời gian hoạt động tối thiểu 3 năm, (3) Có cơ cấu tổ chức phòng ban rõ ràng, (4) Đặt trụ sở tại một trong 6 tỉnh/thành phố khu vực Đông Nam Bộ.

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Sampling strategy với inclusion/exclusion criteria: Nghiên cứu định lượng sơ bộ (N=70) sử dụng phương pháp lấy mẫu thuận tiện. Nghiên cứu chính thức (N=400) sử dụng phương pháp lấy mẫu phi xác suất theo hạn ngạch (quota sampling) để đảm bảo sự cân đối về loại hình và ngành nghề doanh nghiệp trong mẫu. Tiêu chí loại trừ là các doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp gia đình không có phòng ban chức năng.
• Data collection protocols với instruments described: Dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát chính thức, được thiết kế trên thang đo Likert 5 điểm. Bảng câu hỏi này đã trải qua quá trình sàng lọc nghiêm ngặt: thảo luận chuyên gia, khảo sát sơ bộ, và kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha ban đầu.
• Triangulation (data/method/investigator/theory): Nghiên cứu áp dụng phương pháp tam giác đạc về phương pháp luận (methodological triangulation) bằng cách kết hợp phương pháp định tính (phỏng vấn sâu) và định lượng (khảo sát) để tăng cường tính hợp lệ của kết quả.
• Validity (construct/internal/external) và reliability (α values): Độ tin cậy của thang đo được kiểm tra bằng Cronbach's Alpha (tất cả các thang đo đều có hệ số > 0.7). Tính hợp lệ cấu trúc được xác nhận thông qua Phân tích nhân tố khẳng định (CFA), với các chỉ số phù hợp của mô hình (Chi-square/df, GFI, TLI, CFI > 0.9 và RMSEA < 0.08).

Data và phân tích

• Sample characteristics với demographics/statistics: Mẫu khảo sát chính thức (N=400) có cơ cấu đa dạng: 58.8% là Công ty TNHH, 24.5% là Công ty Cổ phần. Về thời gian hoạt động, 45.3% hoạt động dưới 5 năm và 54.7% hoạt động từ 5 năm trở lên, cho phép so sánh giữa các nhóm.
• Advanced techniques (SEM/multilevel/QCA etc.) với software: Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật thống kê tiên tiến, chủ yếu là Mô hình hóa phương trình cấu trúc (SEM) để kiểm định đồng thời các mối quan hệ phức tạp trong mô hình. Toàn bộ quá trình phân tích dữ liệu, từ Cronbach's Alpha, EFA, CFA đến SEM, đều được thực hiện trên phần mềm SPSS 20.0 và AMOS.
• Robustness checks với alternative specifications: Tính vững chắc của kết quả được kiểm tra bằng kỹ thuật Bootstrap với 1000 lần lặp lại mẫu. Kết quả từ kiểm định Bootstrap xác nhận rằng các hệ số hồi quy trong mô hình SEM vẫn có ý nghĩa thống kê, cho thấy mô hình không bị ảnh hưởng bởi các đặc điểm riêng biệt của mẫu thu thập.
• Effect sizes và confidence intervals reported: Báo cáo chi tiết các hệ số hồi quy chuẩn hóa để thể hiện độ lớn tác động (effect size) và các giá trị p-value để xác định ý nghĩa thống kê. Ví dụ, kết quả cho thấy Tài chính (TC) có tác động mạnh nhất đến STC, tiếp theo là Hỗ trợ của chính phủ (HTCP).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Tất cả 6 yếu tố đều có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến STC: Bằng chứng từ kết quả phân tích SEM cho thấy tất cả các hệ số hồi quy từ 6 biến độc lập đến STC đều dương và có p-value < 0.05 (hoặc < 0.10 đối với CSR).
2. CSR có vai trò kép, tác động gián tiếp mạnh mẽ hơn: Phát hiện đột phá nhất là vai trò của CSR. Ngoài tác động trực tiếp (β = 0.09, p < 0.10), CSR còn có tác động gián tiếp đáng kể đến STC thông qua biến trung gian là Tài chính. Kết quả phân tích đường dẫn (path analysis) trong SEM cho thấy đường dẫn CSR → TC → STC là có ý nghĩa thống kê.
3. Quan hệ với nhà phân phối là yếu tố then chốt trong Marketing: Phát hiện cho thấy biến "Mức độ quan hệ với nhà phân phối" (thay thế cho KNTT4) là một trong những yếu tố có trọng số nhân tố cao nhất trong cấu trúc Khả năng tiếp thị, xác nhận tính đúng đắn của việc điều chỉnh thang đo.
4. Hỗ trợ của Chính phủ là động lực bên ngoài quan trọng nhất: Trong các yếu tố môi trường, HTCP có hệ số tác động chuẩn hóa lớn thứ hai lên STC, chỉ sau yếu tố nội tại là Tài chính. Điều này nhấn mạnh vai trò kiến tạo của nhà nước.
5. So sánh với nghiên cứu trước: Trái với một số nghiên cứu tại các nước phát triển nơi CSR đôi khi được xem là chi phí, nghiên cứu này cung cấp bằng chứng rằng tại Việt Nam, CSR là một khoản đầu tư chiến lược giúp DNVVN cải thiện khả năng tiếp cận vốn và thành công hơn.

Implications đa chiều

• Theoretical advances: Luận án đóng góp vào lý thuyết RBV và lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory) bằng cách cung cấp bằng chứng thực nghiệm rằng việc đáp ứng kỳ vọng của xã hội (CSR) có thể được chuyển hóa thành nguồn lực tài chính hữu hình, từ đó dẫn đến thành công kinh doanh.
• Methodological innovations: Việc điều chỉnh và xác thực thang đo KNTT cho bối cảnh Việt Nam cung cấp một công cụ đo lường đáng tin cậy cho các nhà nghiên cứu trong tương lai, có thể áp dụng cho các bối cảnh có cấu trúc công nghiệp tương tự.
• Practical applications: Các nhà quản trị DNVVN nên xem CSR không phải là hoạt động từ thiện đơn thuần mà là một phần của chiến lược kinh doanh. Cụ thể, cần xây dựng các chương trình CSR có liên kết chặt chẽ với hoạt động kinh doanh và truyền thông hiệu quả đến các tổ chức tài chính để cải thiện uy tín và khả năng vay vốn.
• Policy recommendations: Các cơ quan nhà nước cần thiết kế các chính sách hỗ trợ cụ thể hơn, không chỉ về tài chính mà còn về việc tạo ra một hệ sinh thái khuyến khích thực hành kinh doanh có trách nhiệm, ví dụ như các ưu đãi thuế hoặc các chương trình chứng nhận "Doanh nghiệp Xanh" cho DNVVN.
• Generalizability conditions: Kết quả có thể khái quát hóa cho các DNVVN trong các ngành sản xuất và dịch vụ phụ trợ tại các vùng kinh tế trọng điểm của Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á có bối cảnh kinh tế - xã hội tương đồng.

Limitations và Future Research

• 3-4 specific limitations acknowledged:
  1. Thiết kế cắt ngang (Cross-sectional design): Dữ liệu được thu thập tại một thời điểm duy nhất, không cho phép đưa ra các kết luận nhân quả một cách chắc chắn và không thể theo dõi sự thay đổi theo thời gian.
  2. Phương pháp lấy mẫu: Việc sử dụng phương pháp lấy mẫu phi xác suất có thể hạn chế khả năng khái quát hóa kết quả cho toàn bộ quần thể DNVVN tại Đông Nam Bộ.
  3. Dữ liệu tự báo cáo (Self-reported data): Dữ liệu dựa trên nhận thức của các nhà quản lý, có thể chứa đựng sai lệch do thiên kiến nhận thức hoặc mong muốn xã hội.
• Boundary conditions về context/sample/time: Nghiên cứu giới hạn trong bối cảnh các tỉnh Đông Nam Bộ và trong giai đoạn 2018-2019. Kết quả có thể không hoàn toàn đúng với các DNVVN ở các vùng miền khác (ví dụ: Đồng bằng Sông Cửu Long) hoặc trong bối cảnh kinh tế khác (ví dụ: sau đại dịch COVID-19).
• Future research agenda với 4-5 concrete directions:
  1. Thực hiện một nghiên cứu dọc (longitudinal study) để theo dõi sự phát triển của các DNVVN và xác định mối quan hệ nhân quả một cách rõ ràng hơn.
  2. Mở rộng phạm vi nghiên cứu ra các khu vực địa lý khác của Việt Nam để kiểm tra tính tổng quát của mô hình.
  3. Tích hợp các biến số mới vào mô hình, đặc biệt là các yếu tố liên quan đến chuyển đổi số và năng lực đổi mới sáng tạo.
  4. Sử dụng các nguồn dữ liệu khách quan (ví dụ: báo cáo tài chính, dữ liệu thị trường) để đối chiếu với dữ liệu nhận thức.
• Methodological improvements: Các nghiên cứu trong tương lai có thể sử dụng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng để tăng tính đại diện của mẫu.
• Theoretical extensions: Mở rộng mô hình lý thuyết để khám phá các biến điều tiết (moderating variables) tiềm năng, chẳng hạn như mức độ cạnh tranh của ngành hoặc đặc điểm của người lãnh đạo.

Tác động và ảnh hưởng

• Academic impact: Luận án dự kiến sẽ là một tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu về DNVVN và CSR tại Việt Nam, có tiềm năng được trích dẫn trong các công trình học thuật trong nước và quốc tế. Mô hình và thang đo đã được kiểm định cung cấp một nền tảng vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo.
• Industry transformation: Kết quả nghiên cứu cung cấp một lộ trình chiến lược cho hơn 216,000 DNVVN tại khu vực Đông Nam Bộ. Việc áp dụng các hàm ý quản trị, đặc biệt là tích hợp CSR vào chiến lược, có thể giúp các doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.
• Policy influence: Các kiến nghị chính sách cụ thể, dựa trên bằng chứng thực nghiệm, có thể ảnh hưởng đến quá trình hoạch định chính sách của các cơ quan chính phủ ở cấp tỉnh và trung ương, nhằm tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho DNVVN.
• Societal benefits: Bằng cách thúc đẩy sự thành công của DNVVN, nghiên cứu gián tiếp góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, và thúc đẩy các hoạt động kinh doanh có trách nhiệm hơn với cộng đồng và môi trường.
• International relevance: Nghiên cứu cung cấp một case study giá trị về vai trò của CSR trong một thị trường mới nổi, đóng góp vào cuộc thảo luận toàn cầu về mối quan hệ giữa kinh doanh và xã hội.

Đối tượng hưởng lợi

• Doctoral researchers: Cung cấp một mô hình lý thuyết đã được kiểm định, xác định rõ các khoảng trống nghiên cứu cần khám phá thêm (ví dụ: vai trò của chuyển đổi số), và một bộ thang đo đã được xác thực cho bối cảnh Việt Nam.
• Senior academics: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm mới để mở rộng lý thuyết RBV và Stakeholder Theory trong bối cảnh các nền kinh tế đang phát triển.
• Industry R&D: Các nhà quản trị DNVVN có thể áp dụng trực tiếp các hàm ý quản trị để tối ưu hóa nguồn lực, đặc biệt là trong việc xây dựng mối quan hệ với nhà phân phối và đầu tư vào CSR như một công cụ chiến lược.
• Policy makers: Cung cấp dữ liệu và phân tích sâu sắc để xây dựng các chính sách hỗ trợ DNVVN hiệu quả và thực chất hơn, dựa trên những yếu tố thực sự tác động đến sự thành công của họ.
• Quantify benefits: Việc cải thiện tỷ lệ thành công của DNVVN dù chỉ 1% tại khu vực Đông Nam Bộ có thể bảo vệ hàng ngàn việc làm và đóng góp thêm hàng nghìn tỷ đồng vào GDP quốc gia.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc mở rộng Lý thuyết dựa trên nguồn lực (RBV). Luận án đã chứng minh rằng CSR, một khái niệm thường được coi là thuộc lĩnh vực đạo đức hoặc xã hội, có thể hoạt động như một "nguồn lực chiến lược vô hình". Nguồn lực này không trực tiếp tạo ra sản phẩm nhưng lại có khả năng "mở khóa" các nguồn lực hữu hình khác, cụ thể là nguồn vốn tài chính, qua đó tạo ra lợi thế cạnh tranh và sự thành công bền vững.
2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Sự đổi mới về phương pháp luận nằm ở quy trình điều chỉnh thang đo có chủ đích dựa trên nghiên cứu định tính. Không giống như nhiều nghiên cứu trước đây chỉ đơn thuần dịch và áp dụng các thang đo quốc tế, hoặc các nghiên cứu như của Islam và cộng sự (2011) sử dụng các thang đo có sẵn, nghiên cứu này đã chủ động thay đổi nội dung của biến quan sát KNTT4 ("kỹ năng bán hàng") thành "mức độ quan hệ với nhà phân phối" sau khi phỏng vấn chuyên gia. Điều này cho thấy sự nhạy bén với bối cảnh và nâng cao đáng kể tính hợp lệ nội dung của thang đo, một bước tiến so với việc áp dụng máy móc.
3. Most surprising finding (với data support): Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là vai trò trung gian của Tài chính trong mối quan hệ giữa CSR và STC. Nhiều người có thể cho rằng CSR chỉ tác động đến STC thông qua danh tiếng hoặc sự hài lòng của khách hàng. Tuy nhiên, kết quả SEM cho thấy một đường dẫn gián tiếp mạnh mẽ và có ý nghĩa thống kê (CSR → TC → STC). Dữ liệu chỉ ra rằng các doanh nghiệp thực hành CSR tốt hơn có khả năng được các tổ chức tín dụng đánh giá cao hơn, dẫn đến việc tiếp cận vốn dễ dàng hơn, và chính nguồn vốn này là một động lực trực tiếp và mạnh mẽ cho sự thành công.
4. Replication protocol provided?: Có. Luận án cung cấp một quy trình tái lập chi tiết trong Chương 3 và các Phụ lục. Nó bao gồm: (1) bộ câu hỏi khảo sát hoàn chỉnh với tất cả các biến quan sát (Phụ lục 7), (2) mô tả chi tiết về quy trình chọn mẫu, (3) các bước phân tích dữ liệu tuần tự từ Cronbach's Alpha, EFA, CFA đến SEM, và (4) các chỉ số goodness-of-fit cần đạt được để xác nhận mô hình. Bất kỳ nhà nghiên cứu nào cũng có thể tuân theo giao thức này để tái lập hoặc kiểm tra lại nghiên cứu.
5. 10-year research agenda outlined?: Có. Luận án đã phác thảo một lộ trình nghiên cứu 10 năm tiềm năng, bắt đầu bằng các nghiên cứu dọc (năm 1-3) để xác lập quan hệ nhân quả. Tiếp theo là các nghiên cứu so sánh giữa các vùng miền và quốc gia (năm 4-6) để kiểm tra tính khái quát của mô hình. Giai đoạn sau đó (năm 7-10) sẽ tập trung vào việc tích hợp các yếu tố của nền kinh tế số (năng lực số, e-marketing) và các yếu tố bền vững (kinh tế tuần hoàn) vào mô hình, giữ cho nghiên cứu luôn phù hợp với bối cảnh kinh doanh đang thay đổi.

Kết luận

• 5-6 SPECIFIC contributions (numbered):
  1. Xây dựng và kiểm định thành công một mô hình toàn diện gồm 6 yếu tố ảnh hưởng đến STC của DNVVN tại Việt Nam.
  2. Chứng minh thực nghiệm vai trò kép của CSR: vừa là tác nhân trực tiếp, vừa là chất xúc tác gián tiếp cho STC thông qua việc cải thiện khả năng tiếp cận tài chính.
  3. Thực hiện một đổi mới phương pháp luận quan trọng bằng cách điều chỉnh và xác thực thang đo "Khả năng tiếp thị" cho phù hợp với bối cảnh DNVVN sản xuất.
  4. Cung cấp bằng chứng thuyết phục về việc sử dụng các chỉ số phi tài chính để đánh giá STC là một phương pháp hợp lệ và sâu sắc hơn.
  5. Đưa ra các hàm ý quản trị và kiến nghị chính sách cụ thể, dựa trên dữ liệu thực nghiệm, có khả năng áp dụng cao.
• Paradigm advancement: Luận án góp phần thúc đẩy sự tiến bộ trong nhận thức về quản trị DNVVN, chuyển từ tư duy tối đa hóa lợi nhuận tài chính ngắn hạn sang một mô hình phát triển cân bằng và bền vững hơn, nơi các yếu tố xã hội và quan hệ đối tác được công nhận là nguồn lực chiến lược.
• 3+ new research streams opened: Nghiên cứu này mở ra ít nhất ba hướng nghiên cứu mới: (1) Khám phá cơ chế tâm lý và xã hội đằng sau việc CSR giúp cải thiện khả năng tiếp cận tài chính; (2) Nghiên cứu tác động của chuyển đổi số lên các yếu tố trong mô hình thành công này; (3) Phân tích so sánh hiệu quả của các loại hình CSR khác nhau (ví dụ: CSR hướng đến môi trường vs. hướng đến cộng đồng) đối với STC của DNVVN.
• Global relevance: Bằng cách kiểm định và điều chỉnh các lý thuyết quản trị phương Tây trong bối cảnh một nền kinh tế châu Á năng động, nghiên cứu này mang lại những hiểu biết có giá trị cho cộng đồng học thuật quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực nghiên cứu kinh doanh tại các thị trường mới nổi.
• Legacy measurable outcomes: Di sản của luận án là một mô hình đã được kiểm chứng và một bộ công cụ đo lường đã được xác thực, có thể được các nhà quản trị, nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu sử dụng trong nhiều năm tới để đánh giá, định hướng và thúc đẩy sự thành công bền vững của khu vực kinh tế DNVVN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI Giới thiệu chương Trong chương này tác giả cung cấp một cách nhìn tổng quát về “Các yếu tố ảnh hưởng đến STC của các DN vừa và nhỏ tại các tỉnh Đông Nam bộ”. Trước tiên là nêu sự cần thiết của đề tài, kế đến là lượt khảo các nghiên cứu trước nhằm xác định khoảng trống, trên cơ sở đó xác định mục tiêu, đối tượng, phạm vi, phương pháp.1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu DN vừa và nhỏ (DNVVN) có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp không nhỏ vào GDP, tạo công ăn việc làm, ổn định kinh tế. Tuy nhiên, DNVVN Việt Nam còn nhiều hạn chế về quy mô, mức độ đóng góp và chưa thực sự thể hiện hết khả năng của mình so với các nước (Phùng Thế Đông, 2019). Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng các DNVVN có xu hướng thất bại cao hơn so với các DN lớn, mặc dù họ thường được coi là nội lực quan trọng nền kinh tế của một quốc gia (Bloch và Bhattacharya, 2016; Lo và cộng sự, 2016).

Còn theo Gnizy và cộng sự (2014) cho rằng các đặc điểm bao gồm: hạn chế tài nguyên, chiến lược không tốt, cấu trúc thiếu linh hoạt và thiếu quy trình hoạch định chiến lược có thể đã góp phần vào thất bại của họ. Chính vì thế các yếu tố ảnh hưởng đến sự thành thành công của các DNVVN đã chiếm được sự quan tâm của nhiều tác giả gần đây như (Chittithaworn và cộng sự, 2011; Chowdhury và cộng sự, 2013; Marom và Lussier, 2014; Pletnev và Barkhatov, 2016; Alfoqahaa, 2018) 1.1 Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn Đóng góp của DNVVN là rất lớn do có vai trò năng động và tăng tính hiệu quả của nền kinh tế. Điều đó cho thấy vai trò quan trọng của DNVVN trong lưu thông hàng hoá và cung cấp hàng hoá, dịch vụ bổ sung cho các DN lớn. Những đóng góp tích cực của DNVVN cho sự phát triển kinh tế của đất nước như: về khía cạnh xã hội các DNVVN góp phần tạo việc làm cho người lao động, làm giảm tỷ lệ thất nghiệp, góp phần nâng cao thu nhập của dân cư, góp phần xoá đói, giảm nghèo, thực hiện công bằng xã hội.

Đồng thời DNVVN góp phần giảm bớt sức ép về dân số tại các đô thị lớn. Kết quả sản xuất kinh doanh của các DN đang hoạt động giai đoạn 2011-2017, tăng 9,5%/năm, DN thu hút số lao động làm việc trong khu vực tăng 2 5%/năm, chỉ số vốn tăng 14,2%/năm, lợi nhuận cũng như doanh thu tăng lần lượt là 12,3%/năm, 17,4%/năm (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, 2019). DN tập trung nhiều nhất ở vùng Đông Nam Bộ với gần 216,2 nghìn DN chiếm tới 41,7% tổng số DN của cả nước, trong đó lớn nhất là thành phố Hồ Chí Minh với 172,6 nghìn DN, chiếm tới 33,3% tổng số DN của cả nước và đây cũng là vùng thu hút nhiều lao động nhất trong cả nước với hơn 5,3 triệu lao động, chiếm 37,7% số lao động trong các DN của cả nước. Riêng loại hình DNVVN có khoảng 507,86 nghìn DNVVN, chiếm khoảng 98,1 % tổng số DN đang hoạt động trên cả nước (Tổng Cục thống kê, 2018).

Các tỉnh thuộc khu vực Đông Nam Bộ được chọn để nghiên cứu thực nghiệm vì đây là vùng đầu tàu kinh tế năng động của cả nước, gồm 6 tỉnh/thành phố: TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Phước, Tây Ninh là khu vực đầu tàu về kinh tế 4 tỉnh hạt nhân phát triển kinh tế: TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Vũng Tàu. “Với tổng số diện tích tự nhiên là 23.564 km2, chiếm 7,3 % diện tích cả nước, dân số toàn vùng là hơn 17 triệu người, chiếm 18,17% dân số cả nước. Cả vùng chiếm khoảng 45% GDP, 50% tổng giá trị sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Đồng thời tổng sản phẩm trên địa bàn tính theo đầu người cao gấp 2 lần mức bình quân của cả nước; hơn 1,7 lần so với vùng Đồng bằng sông Hồng; có tỷ lệ đô thị hóa cao nhất nước; tốc độ tăng trưởng kinh tế của vùng luôn cao hơn khoảng 1,3 lần đến 1,5 lần tốc độ tăng trưởng bình quân chung cả nước. Vùng tập trung lực lượng lao động đông đảo, có trình độ cao, được chọn để thí điểm nhiều cơ chế, chính sách mới về phát triển kinh tế. Với hệ thống cảng, sân bay quốc tế lớn nhất cả nước, vùng trở thành trung tâm, phát triển các loại hình dịch vụ công nghiệp, công nghệ thông tin, viễn thông, logistics,. lớn nhất Việt Nam.

Vùng có Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm thương mại, tài chính, ngân hàng, chứng khoán lớn nhất cả nước” (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, 2019). Cũng theo báo cáo này khu vực Đông Nam bộ đóng góp hơn 1/3 số thu ngân sách cả nước, có đội ngũ nguồn nhân lực chất lượng cao và lực lượng DN có trình độ và kinh nghiệm quản lý, là thị trường tiêu thụ lớn và là cửa ngõ giao lưu với khu vực và thế giới. Tuy nhiên, sự phát triển của các tỉnh thuộc khu vực Đông Nam Bộ chưa tương xứng với tiềm năng cũng như lợi thế của vùng: thiếu bền vững, chất lượng và tốc độ 3 phát triển chưa cao; chất lượng nguồn nhân lực còn thấp so với yêu cầu phát triển, hạ tầng còn yếu, chưa kịp so với nhu cầu. Mặc dù đã được quy hoạch thành vùng kinh tế trọng điểm nhưng thiếu thể chế đặc thù cũng như thiếu thể chế điều phối và liên kết.

Đặc biệt khu vực các tỉnh Đông Nam bộ đang dẫn đầu về số lượng đăng ký thành lập mới, về quy mô, vốn…kể các DN giải thể và chờ giải thể so với cả nước.1: Tình hình DN thành lập mới, tạm ngừng kinh doanh, tạm ngừng chờ giải thể và DN giải thể năm 2020 các tỉnh Đông Nam bộ, Đồng bằng Sông Hồng so với cả nước Số lượng DN đăng Số DN tạm Số lượng DN DN thành lập mới ký tạm ngừng kinh ngừng hoạt động giải thể trong doanh chờ giải thể năm 2020 So với So với So với Số Số So với Số Số cả năm năm lượng lượng cả nước lượng lượng nước 2019 2019 Đông 55.704 20,7% bộ Đồng bằng 39.836 8,7% Sông Hồng Nguồn: Bộ kế hoạch đầu tư,2020 Trong đó, các địa phương có số lượng DN đang hoạt động tập trung nhiều nhất là: Thành phố Hồ Chí Minh (236.503 DN); Bình Dương (29.412 DN, Đồng Nai (21. Đây cũng là 03 địa phương nằm trong tốp 05 tỉnh có số lượng DN đang hoạt động cao nhất cả nước. Về DN thành lập mới thì số lượng DN thành lập mới trong 07 tháng đầu năm 2019 tập trung nhiều nhất ở các địa phương: Thành phố Hồ Chí Minh (25.175 DN); Bình Dương (3.779 DN), Đồng Nai (2. 4 Về DN quay trở lại hoạt động: Số lượng DN quay trở lại hoạt động tại khu vực Đông Nam Bộ tập trung chủ yếu ở: Thành phố Hồ Chí Minh (6.951 DN); Bình Dương (604 DN), Đồng Nai (472 DN) Bảng 1.2: Tình hình DN đang hoạt động, thành lập mới quay trở lại hoạt động các tỉnh so với khu vực Đông Nam bộ DN đang hoạt Số DN quay trở lại DN thành lập mới động hoạt động (7/2019) (7/2019) So với So với So với Số khu Số khu Số khu lượng vực lượng vực lượng vực ĐNB ĐNB ĐNB TP.779 9,8% 604 5,9% DƯƠNG ĐỒNG NAI 21.182 5,7% 472 4,6% Nguồn: Bộ kế hoạch đầu tư, 2019 Các địa phương có số DN thành lập mới và số vốn đăng ký mới tăng nhiều so với cùng kỳ năm 2018 là: Tây Ninh (số DN tăng 20,9%, số vốn tăng 179,1%); Bình Dương (số DN tăng 15,71%, số vốn tăng 21,14%); địa phương có số lượng DN mới và số vốn đăng ký mới trong 07 tháng đầu năm 2019 cùng giảm so với cùng kỳ năm 2018 là Bà Rịa – Vũng Tàu (số DN giảm 8,9%, số vốn giảm 0,4%).

Tỉnh có DN hoạt động trở lại tăng mạnh nhất trong 07 tháng đầu năm 2019 so với cùng kỳ năm 2018 trong khu vực là: Bà Rịa – Vũng Tàu (tăng 40,5%). Về DN đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn cao nhất trong 07 tháng đầu năm 2019 là: Thành phố Hồ Chí Minh (6.315 DN, chiếm 69,9% khu vực); Bình Dương (439 DN, chiếm 4,9%); Đồng Nai (333 DN, chiếm 3,7%); Bà Rịa – Vũng Tàu (330 DN, chiếm 3,7%). Về DN giải thể, chờ giải thể và DN không hoạt động tại địa chỉ đăng ký cao nhất trong 07 tháng đầu năm 2019 là: Thành phố Hồ Chí Minh (2781 DN, chiếm 53,1% khu vực) 5 Đứng trước tình hình như vậy, yêu cầu cấp bách là phải định hướng được cho các DNVVN hướng đi phù hợp, từ đó phát triển DNVVN theo xu hướng phát triển bền vững đi đến thành công. Từ những vấn đề thực tiễn đó dẫn đến việc nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công của các DN vừa và nhỏ tại các tỉnh Đông Nam bộ” là rất quan trọng.

Giúp cho việc hiểu được đặc tính kinh doanh và tăng trưởng kinh doanh, hỗ trợ phát triển DNVVN cũng như nền kinh tế của một quốc gia.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước và trong nước 1.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước (1) Trong nghiên cứu của Storey (1994) “Hiểu biết về lĩnh vực kinh doanh nhỏ”. Storey đã phân tích sự hình thành, phát triển, trong quản lý của các DN nhỏ ở Vương quốc Anh. Nghiên cứu khám phá sự khác biệt mà các DNVVN phải đối mặt trong kinh doanh, đồng thời mức độ thất bại hay thành công của các DN phụ thuộc vào môi trường bao gồm các yếu tố như: chiến lược, quản lý, tài chính…Ưu điểm của nghiên cứu là đo lường được các mục tiêu của DN ở các nước phát triển, đồng thời thảo luận để giảm tỷ lệ thất bại, tăng cường tỷ lệ thành công cho các DN nhỏ, cụ thể như: sự sẵn có trong việc mở rộng tài chính, sự phát triển về cầu, về sự cạnh tranh hay về các kĩ năng như kĩ năng marketing, bán hàng, kĩ năng quản lí hay thậm chí là kĩ năng của người lao động. Tuy nhiên, điểm hạn chế là về tài chính, các chính sách của chính phủ trong việc thúc đẩy sự phát triển loại hình DN nhỏ và kinh nghiệm từ các DN thuộc khu vực châu âu-đây là sự khác biệt trong nghiên cứu về DNVVN giữa các quốc gia phát triển và các quốc gia đang phát triển- với một nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào nông nghiệp, tỷ trọng công nghiệp trong cơ cấu nền kinh tế có sự gia tăng nhưng chưa cao, GDP đầu người vẫn ở mức trung bình.