Các yếu tố tác động đến tuân thủ thuế TNCN tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước

Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ thuế thu nhập cá nhân tại Cục thuế tỉnh Bình Phước. Bao gồm quy định pháp luật, nhận thức người nộp thuế và

• Tác giả: Trần Khánh Duy
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Cành
• Trường học: Trường Đại học Bình Dương
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Các yếu tố tác động đến tuân thủ thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Tổng quan về tuân thủ thuế thu nhập cá nhân tại Bình Phước

Tuân thủ thuế thu nhập cá nhân là việc người nộp thuế thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế theo quy định pháp luật. Tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước, công tác quản lý thuế TNCN đối mặt nhiều thách thức. Tỉnh có đặc thù kinh tế nông nghiệp chuyển dịch sang công nghiệp. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, chế biến nông sản. Nghiên cứu của Trần Khánh Duy (2018) đã chỉ ra nhiều yếu tố tác động đến hành vi tuân thủ thuế. Các yếu tố này bao gồm nhân tố kinh tế, xã hội, tâm lý và ngành nghề. Hiểu rõ các yếu tố giúp cơ quan thuế xây dựng biện pháp quản lý hiệu quả hơn. Từ đó nâng cao tỷ lệ tuân thủ tự nguyện. Đồng thời tăng nguồn thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh.

1.1. Khái niệm tuân thủ thuế thu nhập cá nhân

Tuân thủ thuế TNCN là hành vi người nộp thuế chấp hành đầy đủ quy định về chính sách thuế và quản lý thuế. Theo OECD (2004), tuân thủ thuế thể hiện ở mức độ sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế. Tuân thủ bao gồm kê khai đúng, nộp thuế đủ và nộp thuế đúng hạn. Người nộp thuế tuân thủ tốt là người chủ động khai báo thu nhập, tính thuế chính xác và nộp thuế kịp thời. Mức độ tuân thủ phản ánh mối quan hệ giữa cơ quan thuế và người nộp thuế.

1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Bình Phước

Bình Phước là tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ, có nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ. Tỉnh có thế mạnh về nông nghiệp với cây cao su, điều và hồ tiêu. Công nghiệp chế biến và khai khoáng phát triển nhanh những năm gần đây. Số lượng doanh nghiệp đăng ký kinh doanh tăng liên tục. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp có quy mô nhỏ, năng lực quản trị hạn chế. Đặc thù này ảnh hưởng trực tiếp đến ý thức tuân thủ thuế TNCN của người lao động và chủ doanh nghiệp trên địa bàn.

II. Các yếu tố tác động đến tuân thủ thuế thu nhập cá nhân

Nghiên cứu tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước xác định bốn nhóm yếu tố chính tác động đến tuân thủ thuế TNCN. Nhóm yếu tố kinh tế bao gồm mức thu nhập thực tế, tỷ lệ thuế suất và điều kiện kinh tế thị trường. Nhóm yếu tố ngành nghề liên quan đến quy mô ngành, tỷ lệ lợi nhuận và cơ cấu chi phí kinh doanh. Nhóm yếu tố xã hội học đề cập đến trình độ giáo dục, tuổi tác, giới tính và thái độ đối với Chính phủ. Nhóm yếu tố tâm lý học bao gồm tham lam, sợ hãi, tính công bằng và cơ hội trốn thuế. Mức thu nhập thực tế có tác động mạnh nhất. Thu nhập thấp thường dẫn đến giảm mức tuân thủ thuế. Ngành nghề khác nhau cũng tạo ra sự khác biệt trong hành vi tuân thủ. Người nộp thuế làm việc nhiều nơi có xu hướng tuân thủ thấp hơn.

2.1. Nhóm yếu tố kinh tế và ngành nghề

Yếu tố kinh tế có ảnh hưởng lớn đến tuân thủ thuế TNCN. Thu nhập thực tế là nhân tố quyết định trực tiếp. Khi thu nhập thấp, người nộp thuế có xu hướng giảm tuân thủ. Tỷ lệ thuế suất cao cũng tạo áp lực tâm lý. Về yếu tố ngành nghề, quy mô ngành ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ. Các ngành có tỷ lệ lợi nhuận cao thường tuân thủ tốt hơn. Cơ cấu chi phí kinh doanh phức tạp làm giảm khả năng kiểm soát kê khai. Mức độ cạnh tranh trong ngành cũng tác động đến hành vi tuân thủ.

2.2. Nhóm yếu tố xã hội và tâm lý

Yếu tố xã hội học bao gồm trình độ giáo dục, tuổi tác và giới tính. Người có trình độ giáo dục cao thường tuân thủ thuế tốt hơn. Thái độ tiêu cực đối với Chính phủ làm giảm tính tuân thủ. Về yếu tố tâm lý, cảm giác sợ hãi bị phạt giúp tăng tuân thủ. Tính công bằng trong hệ thống thuế rất quan trọng. Khi người nộp thuế cảm thấy thuế công bằng, họ sẵn sàng tuân thủ hơn. Cơ hội trốn thuế cao sẽ khuyến khích hành vi không tuân thủ. Niềm tin vào cơ quan thuế cũng tác động đáng kể.

III. Giải pháp nâng cao tuân thủ thuế thu nhập cá nhân

Cải thiện tuân thủ thuế TNCN tại Bình Phước cần tiếp cận đa chiều. Thứ nhất, đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế giúp giảm gánh nặng tuân thủ cho người nộp thuế. Hệ thống thuế phức tạp làm giảm tính tuân thủ theo nghiên cứu của Mohd Rizal Palil (2010). Thứ hai, nâng cao trình độ quản lý của cơ quan thuế. Cán bộ thuế cần có năng lực chuyên môn và nghiệp vụ tốt. Cơ quan thuế cần thường xuyên kiểm tra để tăng tính tuân thủ. Thứ ba, chính sách thuế cần ổn định và minh bạch. Chính sách thay đổi liên tục gây bất lợi cho người nộp thuế. Thứ tư, tăng cường tuyên truyền giáo dục thuế cho người dân. Thứ năm, xây dựng cơ chế thưởng phạt hợp lý. Người nộp thuế tuân thủ tốt cần được ghi nhận và hỗ trợ. Người vi phạm phải bị xử lý nghiêm.

3.1. Cải cách hành chính thuế và nâng cao năng lực quản lý

Cải cách hành chính thuế là giải pháp then chốt. Hệ thống thuế cần được đơn giản hóa, dễ hiểu và dễ thực hiện. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế giúp giảm thời gian và chi phí. Cán bộ thuế cần được đào tạo nâng cao năng lực chuyên môn thường xuyên. Cơ quan thuế cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả. Kiểm tra thuế định kỳ giúp phát hiện và ngăn chặn vi phạm. Trình độ quản lý càng cao thì tính tuân thủ thuế càng tăng theo nghiên cứu của Phan Thị Mỹ Dung và Lê Quốc Hiếu (2011).

3.2. Tuyên truyền và xây dựng cơ chế thưởng phạt

Tuyên truyền giáo dục thuế giúp nâng cao nhận thức người nộp thuế. Người dân cần hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ thuế của mình. Cơ quan thuế nên tổ chức các buổi tập huấn, hướng dẫn kê khai. Xây dựng cơ chế thưởng phạt công bằng khuyến khích tuân thủ tự nguyện. Người nộp thuế tuân thủ tốt được ưu tiên giải quyết thủ tục. Người vi phạm bị xử phạt nghiêm minh theo quy định. Thái độ đối với Chính phủ cải thiện khi chính sách thuế công bằng và minh bạch.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn tại Bình Phước

Nghiên cứu đã xác định bốn nhóm yếu tố tác động đến tuân thủ thuế TNCN tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước. Đó là yếu tố kinh tế, ngành nghề, xã hội học và tâm lý học. Mức thu nhập thực tế có tác động mạnh nhất đến hành vi tuân thủ. Trình độ giáo dục và thái độ đối với Chính phủ cũng ảnh hưởng đáng kể. Cải cách hành chính thuế và nâng cao năng lực quản lý là giải pháp hiệu quả. Chính sách thuế ổn định, minh bạch tạo điều kiện cho tuân thủ tốt hơn. Cơ quan thuế cần đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục thuế. Xây dựng cơ chế thưởng phạt công bằng khuyến khích tuân thủ tự nguyện. Kết quả nghiên cứu giúp Cục Thuế tỉnh Bình Phước cải thiện công tác quản lý thuế TNCN. Từ đó tăng nguồn thu ngân sách nhà nước và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Nghiên cứu góp phần bổ sung lý thuyết về tuân thủ thuế trong bối cảnh Việt Nam. Mô hình các nhân tố ảnh hưởng dựa trên OECD (2004) được kiểm chứng tại Bình Phước. Kết quả cho thấy mô hình phù hợp với điều kiện thực tế địa phương. Về thực tiễn, nghiên cứu giúp cơ quan thuế hiểu rõ hơn động cơ tuân thủ của người nộp thuế. Từ đó xây dựng chính sách quản lý phù hợp và hiệu quả hơn. Nghiên cứu cũng là tài liệu tham khảo cho các tỉnh có đặc điểm kinh tế tương tự.

4.2. Hạn chế và hướng phát triển

Nghiên cứu còn một số hạn chế cần khắc phục. Đối tượng khảo sát chủ yếu tập trung tại ba chi cục thuế. Chưa mở rộng đến toàn bộ các huyện trong tỉnh. Mẫu nghiên cứu có thể chưa đại diện đầy đủ cho tất cả nhóm ngành nghề. Hướng phát triển nên mở rộng phạm vi nghiên cứu. Bổ sung thêm các yếu tố như công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Nghiên cứu so sánh giữa các tỉnh để rút ra bài học kinh nghiệm.Ứng dụng kết quả vào thực tế quản lý thuế tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÌNH DƢƠNG TRẦN KHÁNH DUY MSHV: 15000016 CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TUÂN THỦ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TẠI CỤC THUẾ TỈNH BÌNH PHƢỚC LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ NGÀNH: 8 34 01 01 Bình Dƣơng, năm 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÌNH DƢƠNG TRẦN KHÁNH DUY MSHV: 15000016 CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TUÂN THỦ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TẠI CỤC THUẾ TỈNH BÌNH PHƢỚC LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ NGÀNH: 8 34 01 01 HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. NGUYỄN THỊ CÀNH Bình Dƣơng, năm 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng luận văn này “Các yếu tố tác động đến tuân thủ thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Bình Phƣớc” là bài nghiên cứu của chính tôi. Ngoài trừ những tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận văn này, toàn phần hay những phần nhỏ của luận văn này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng để nhận bằng cấp ở những nơi khác. Không có sản phẩm/nghiên cứu nào của người khác được sử dụng trong luận văn này mà không được trích dẫn theo đúng quy định.

Luận văn này chưa bao giờ được nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trường đại học hoặc cơ sở đào tạo khác. Bình Dương, ngày tháng 9 năm 2018 Ngƣời cam đoan Trần Khánh Duy i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, trước hết tác giả xin cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Bình Dương, khoa Đào tạo Sau Đại học, Giảng viên tham gia giảng dạy đã giúp đở, tạo mọi điều kiện cho người nghiên cứu trong quá trình học tập và thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp. Cảm ơn Ban lãnh đạo Cục Thuế tỉnh Bình Phước, Chi cục Thuế và công chức các Chi cục Thuế Đồng Xoài, Đồng Phú, Chơn Thành đã nhiệt tình cùng tôi thảo luận, giúp đỡ tôi các tài liệu, số liệu để phục vụ cho quá trình nghiên cứu. Xin được tỏ lòng biết ơn chân thành đến GS.

TS Nguyễn Thị Cành, người hướng dẫn khoa học cho luận văn này của tôi, người đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn tôi tìm ra hướng nghiên cứu, tìm kiếm tài liệu và giải quyết các vấn đề mà tôi vướng mắc trong quá trình nghiên cứu. Ngoài ra, trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài tôi còn nhận được nhiều sự quan tâm, động viên của các anh/chị Học viên ngành Quản trị kinh doanh khóa 8, trường Đại học Bình Dương và gia đình đã động viên, giúp đở và cung cấp cho tác giả những thông tin, tài liệu có liên quan trong quá hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Trân trọng cảm ơn! ii TÓM TẮT Đề tài “Các yếu tố tác động đến tuân thủ thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Bình Phƣớc” được thực hiện với mục tiêu nhận diện, xác định các yếu tố tác động đến tuân thủ thuế TNCN của người nộp thuế tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước và đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến tuân thủ thuế TNCN của người nộp thuế. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các hàm ý chính sách nhằm cải thiện người nộp thuế tuân thủ thuế TNCN tốt hơn, giúp cơ quan thuế tại các Chi cục Thuế và Cục Thuế tỉnh Bình Phước tăng cường công tác quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế, tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Trên cơ sở lý thuyết về thuế, thuế TNCN và tuân thủ thuế, các nghiên cứu trong nước và quốc tế. Tác giả xây dựng mô hình và các giả thuyết nghiên cứu cho mô hình. Mô hình được xây dựng với 6 biến độc lập có tác động đến tuân thủ thuế TNCN tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước gồm: (1) Mức thu nhập thực tế; (2) Thuế suất; (3) Xác suất bị kiểm tra; (4) Mức phạt đối với hành vi trốn thuế; (5) Cải cách hành chính thuế; (6) Trình độ quản lý của cơ quan thuế. Kết quả nghiên cứu cho thấy yếu tố Thu nhập thực tế rất quan trọng trong việc tuân thủ thuế Thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước và tác động mạnh nhất đến tuân thủ thuế TNCN, tiếp theo là Thuế suất tác động mạnh thứ hai, Trình độ quản lý là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế Thu nhập cá nhân của người nộp thuế tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước và tác động mạnh thứ ba, Cải cách hành chính thuế tác động mạnh thứ tư, yếu tố Xác suất kiểm tra thuế mạnh thứ năm và yếu tố Mức phạt tác động mạnh cuối cùng đến tuân thủ thuế TNCN.

Đóng góp của luận văn: Xây dựng mô hình và đưa ra các hàm ý để các nhà lãnh đạo, quản lý tại Cục Thuế tỉnh Bình Phước có cơ sở để nâng cao ý thức cho NNT về tính tuân thủ thuế TNCN và giúp cho Cơ quan thuế hoàn thiện về chính sách thuế TNCN trong thời gian tới. Những hạn chế được trình bày trong luận văn cũng chính là những gợi mở để có định hướng khắc phục cho những nghiên cứu tiếp theo. iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC .iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.

viii DANH SÁCH CÁC BẢNG .ix DANH SÁCH CÁC HÌNH .xi Chƣơng 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Lý do chọn đề tài. Tổng quan các nghiên cứu trước. Một số nghiên cứu trên thế giới.

Một số nghiên cứu trong nước. Lựa chọn mô hình nghiên cứu. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu:. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Kết cấu của luận văn. 9 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TUÂN THỦ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN. Những vấn đề lý luận liên quan đến thuế TNCN.

Hệ thống thuế .2 Thuế Thu nhập cá nhân. Đặc điểm của thuế Thu nhập cá nhân:. Lý thuyết về tuân thủ thuế. Khái niệm về tuân thủ thuế.

Sự cần thiết của tuân thủ thuế. Các cấp độ của tuân thủ thuế. Mô hình các cấp độ tuân thủ thuế .3 Các mô hình nghiên cứu về các yếu tố tác động đến tuân thủ thuế .1 Các nghiên cứu nước ngoài .2 Các nghiên cứu trong nước. Lựa chọn mô hình của tác giả.

Giả thuyết của mô hình. 25 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 32 QUY TRÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Quy trình nghiên cứu. Nghiên cứu định tính.

Diễn đạt và mã hóa thang đo sau khi thảo luận nhóm:. Nghiên cứu định lƣợng .1 Thiết kế bảng hỏi và chọn mẫu điều tra .2 Xử lý số liệu và kiểm định thống kê. 41 Kiểm định độ tin cậy và đánh giá thang đo. 41 v Phân tích nhân tố khám phá (EFA).

43 Phân tích hồi quy đa biến. 44 Kiểm định ANOVA. 45 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 47 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu .2 Kết quả nghiên cứu .1 Thống kê mô tả chung về mẫu nghiên cứu.2 Kiểm định và đánh giá thang đo.

Kiểm định hệ số tương quan Pearson‟s. Phân tích hồi quy .5 Kiểm định sự khác biệt. 68 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4 .2 Hàm luận quản trị .1 Hàm ý quản trị đối với yếu tố mức thu nhập thực tế .2 Hàm luận quản trị đối với yếu tố thuế suất .3 Hàm luận quản trị đối với yếu tố xác suất bị kiểm tra .4 Hàm luận quản trị đối với yếu tố mức phạt đối với hành vi trốn thuế .5 Hàm luận quản trị đối với yếu tố cải cách hành chính thuế.6 Hàm luận quản trị đối với yếu tố trình độ quản lý của cơ quan thuế .3 Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo. 85 vi KẾT LUẬN CHƢƠNG 5.

87 TÀI LIỆU THAM KHẢO vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ANOVA: Analysis Of Variance – Phân tích phương sai CFA: Confirmatory Factor Analysis – Phân tích nhân tố khẳng định ĐTNT: Đối tượng nộp thuế EFA: Exploratory Factor Analysis – Phân tích nhân tố khám phá GRDP: Gross Regional Domestic Product – Tổng sản phẩm trên địa bàn KMO: Kaiser- Meyer – Olkin - Là chỉ số được dùng để xem xét sự thích hợp của phân tích nhân tố NNT: Người nộp thuế NSNN: Ngân sách nhà nước OECD: Organization for Economic Cooperation and Development - Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế VIF: Varience Inflation Factor – Nhân tử phóng đại phương sai SPSS: Statistical Package for Social Sciences – Phần mềm xử lý thống kê dùng trong các ngành khoa học xã hội SEM: Structural Equation Model – Mô hình cấu trúc tuyến tính T – Test: Kiểm định T TNCN: Thu nhập cá nhân viii DANH SÁCH CÁC BẢNG Trang Bảng 2.1: Các chỉ số đặc trưng cho các cấp độ tuân thủ thuế .2 Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ thuế .1 : Thông tin chung về mẫu khảo sát .2 Kết quả thống kê mô tả .3 Kiểm định độ tin cậy Cronbach‟s alpha .4: Phân tích nhân tố với các biến độc lập lần 1 .5: Phân tích nhân tố với các biến độc lập lần 2 .6: Phân tích nhân tố với biến phụ thuộc. Kết quả kiểm định Pearson‟s mối tương quan giữa biến phụ thuộc và các biến độc lập .8: Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến .9: Kết quả phân tích hồi quy đa biến .10: Tóm tắt kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.11 Bảng đánh giá độ phù hợp của mô hình theo R2 hiệu chỉnh .12 Kết quả kiểm định ANOVA .13: Kiểm tra hiện tượng tự tương quan với hệ số Durbin – Watson .14: Sự khác biệt về Hành vi tuân thủ thuế của người nộp thuế TNCN theo nghề nghiệp .15: Sự khác biệt về Hành vi tuân thủ thuế của người nộp thuế TNCN theo Kinh nghiệm làm việc .16: Sự khác biệt về Hành vi tuân thủ thuế của người nộp thuế TNCN theo Số nguồn thu nhập .17: Sự khác biệt về Hành vi tuân thủ thuế của người nộp thuế TNCN theo thu nhập .18: Sự khác biệt về Hành vi tuân thủ thuế của người nộp thuế TNCN theo Độ tuổi .19: Sự khác biệt về Hành vi tuân thủ thuế của người nộp thuế TNCN theo ix Trình độ .20: Sự khác biệt về Hành vi tuân thủ thuế của người nộp thuế TNCN theo Địa bàn. 75 x DANH SÁCH CÁC HÌNH Trang Hình 2.1 Mô hình các cấp độ tuân thủ thuế .2 Mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế .3 Mô hình các nhân tố tác động đến sự tuân thủ thuế tại Malaysia.4 Các nhân tố kinh tế và phi kinh tế ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế.