Luận văn thạc sĩ: Các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận IPO của các công ty tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh key factors affecting initial public offering return an examination of compannies going public, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Phan Thi Thuy Mai
• Người hướng dẫn: Dr. Pham Quoc Hung
• Trường học: University Of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Business
• Đề tài: Key Factors Affecting Initial Public Offering Return. An Examination Of Companies Going Public In Vietnam.
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• ACKNOWLEDGEMENT
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Research questions
• 1.2. Research objectives
• 1.3. Research scope
• 1.4. Outline of study
• 2. CHAPTER II: THE CONCEPT OF IPO
• 2.1. Definition of IPO
• 2.2. Requirements of IPO
• 2.3. IPO Auction
• 2.4. IPO procedures
• Appendix 1: Data of companies going public in Vietnam
• Appendix 3: Normality and Heteroskedasticity
• Appendix 4: MLR between IPO return and independent variables

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận IPO tại Việt Nam

Lợi nhuận từ IPO (Initial Public Offering) là một trong những chỉ số quan trọng nhất trong thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến lợi nhuận IPO của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Các yếu tố này bao gồm uy tín của nhà bảo lãnh, tổng tài sản, đòn bẩy tài chính, tuổi đời của công ty, tỷ lệ sở hữu của nhà nước sau IPO và số lượng cổ phiếu phát hành. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn khi tham gia vào thị trường chứng khoán.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của IPO

IPO là quá trình phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Đây là bước quan trọng giúp công ty huy động vốn và mở rộng quy mô hoạt động. Lợi nhuận từ IPO không chỉ ảnh hưởng đến công ty mà còn đến các nhà đầu tư và thị trường chứng khoán nói chung.

1.2. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến lợi nhuận IPO

Các yếu tố như uy tín của nhà bảo lãnh, tổng tài sản, và tỷ lệ sở hữu của nhà nước có thể tác động mạnh đến lợi nhuận từ IPO. Nghiên cứu cho thấy rằng những công ty có uy tín cao thường có lợi nhuận IPO tốt hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xác định lợi nhuận IPO

Việc xác định lợi nhuận từ IPO không hề đơn giản. Nhiều công ty gặp khó khăn trong việc định giá cổ phiếu, dẫn đến việc giá cổ phiếu sau IPO không phản ánh đúng giá trị thực của công ty. Thêm vào đó, thông tin không đầy đủ từ các công ty cũng khiến nhà đầu tư khó khăn trong việc đưa ra quyết định.

2.1. Khó khăn trong việc định giá cổ phiếu

Nhiều công ty không có kinh nghiệm trong việc định giá cổ phiếu, dẫn đến việc giá cổ phiếu sau IPO có thể quá cao hoặc quá thấp. Điều này ảnh hưởng đến lợi nhuận của nhà đầu tư.

2.2. Thiếu thông tin từ các công ty

Thông tin không đầy đủ từ các công ty niêm yết có thể khiến nhà đầu tư không có cơ sở vững chắc để đưa ra quyết định. Điều này có thể dẫn đến sự không ổn định trong giá cổ phiếu.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận IPO

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích hồi quy đa biến để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố độc lập và lợi nhuận IPO. Dữ liệu được thu thập từ 166 công ty đã thực hiện IPO từ năm 2007 đến 2013 trên sàn chứng khoán Việt Nam.

3.1. Phân tích hồi quy đa biến

Phân tích hồi quy đa biến giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố như uy tín nhà bảo lãnh, tổng tài sản và lợi nhuận IPO. Phương pháp này cho phép đánh giá tác động của từng yếu tố một cách rõ ràng.

3.2. Thu thập và xử lý dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính và thông tin công khai của các công ty niêm yết. Việc xử lý dữ liệu được thực hiện cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng uy tín của nhà bảo lãnh và tổng tài sản có ảnh hưởng tích cực đến lợi nhuận IPO. Các công ty có uy tín cao thường có lợi nhuận tốt hơn, trong khi các công ty có tổng tài sản lớn cũng thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn.

4.1. Ảnh hưởng của uy tín nhà bảo lãnh

Uy tín của nhà bảo lãnh đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút nhà đầu tư. Các công ty có nhà bảo lãnh uy tín thường có lợi nhuận IPO cao hơn.

4.2. Tác động của tổng tài sản đến lợi nhuận IPO

Tổng tài sản lớn giúp công ty có khả năng huy động vốn tốt hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty có tổng tài sản lớn thường có lợi nhuận từ IPO cao hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của IPO tại Việt Nam

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận IPO tại Việt Nam. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các công ty và nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn trong tương lai. Thị trường chứng khoán Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, và việc cải thiện quy trình IPO sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của thị trường.

5.1. Tóm tắt các yếu tố chính

Các yếu tố như uy tín nhà bảo lãnh, tổng tài sản và tỷ lệ sở hữu nhà nước là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến lợi nhuận IPO. Việc nắm rõ các yếu tố này sẽ giúp các công ty tối ưu hóa quy trình IPO.

5.2. Triển vọng tương lai của thị trường IPO

Thị trường IPO tại Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển. Việc cải thiện thông tin và quy trình IPO sẽ giúp thu hút nhiều nhà đầu tư hơn, từ đó nâng cao lợi nhuận cho các công ty niêm yết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam sau hơn 12 năm đi vào vận hành đã chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), với mức tỷ suất sinh lợi bình quân trong ngày giao dịch đầu tiên đạt con số ấn tượng 170% trong giai đoạn từ năm 2007 đến quý 3 năm 2013. Mặc dù vậy, bức tranh phát hành ghi nhận sự phân hóa và biến động sâu sắc theo chu kỳ kinh tế vĩ mô: số lượng doanh nghiệp IPO đạt đỉnh cao nhất vào năm 2007 với 50 doanh nghiệp, sau đó sụt giảm mạnh xuống mức đáy chỉ còn 9 đợt vào năm 2012 trước khi phục hồi nhẹ lên 12 đợt vào năm 2013.

Thực tiễn thị trường cho thấy việc định giá cổ phiếu IPO tại Việt Nam chủ yếu được thực hiện thông qua cơ chế đấu giá công khai. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay xuất phát từ tình trạng bất đối xứng thông tin nghiêm trọng và mức độ am hiểu thị trường còn hạn chế của phần lớn nhà đầu tư cá nhân. Hậu quả là mức giá trúng đấu giá thường bị đẩy lên quá cao tạo ra bong bóng giá tài sản gây thua lỗ nặng nề, hoặc bị định giá quá thấp làm thất thoát nguồn vốn huy động của doanh nghiệp. Thêm vào đó, việc quản trị và tái đầu tư nguồn thặng dư vốn sau IPO chưa đạt hiệu quả mong đợi, khiến tỷ suất sinh lợi trung bình từ các dự án mới suy giảm đáng kể.

Trước thực trạng đó, đề tài tập trung giải quyết hai mục tiêu cốt lõi: xác định các nhân tố trọng yếu tác động đến tỷ suất sinh lợi IPO và đo lường định lượng mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đối với các doanh nghiệp cổ phần hóa tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao quát 166 đợt IPO hoàn tất trên các sàn HOSE, HNX, UPCoM và thị trường OTC từ năm 2007 đến tháng 9 năm 2013. Kết quả phân tích hồi quy xây dựng mô hình định lượng giải thích 13,6% phương sai tỷ suất sinh lợi, mang lại hệ giá trị thực tiễn cao giúp doanh nghiệp tối ưu hóa kế hoạch huy động vốn và hỗ trợ nhà đầu tư quản trị rủi ro danh mục.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng phân tích dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa ba lý thuyết tài chính kinh điển nhằm giải thích hành vi định giá và phản ứng của thị trường:

Thứ nhất, Lý thuyết bất cân xứng thông tin (Information Asymmetry) do Rock phát triển năm 1986, chỉ ra rằng hiện tượng định giá thấp cổ phiếu trong đợt phát hành đầu tiên là một cơ chế tất yếu để bù đắp rủi ro cho nhóm nhà đầu tư thiếu thông tin trước sự lấn lướt của các nhà đầu tư am hiểu thị trường.

Thứ hai, Lý thuyết tín hiệu (Signaling Theory) của Ross năm 1977, lập luận rằng cơ cấu nguồn vốn và mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính đóng vai trò như tín hiệu đáng tin cậy phát ra thị trường về năng lực tài chính nội tại và triển vọng phát triển của doanh nghiệp.

Thứ ba, Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) của Myers và Majluf năm 1984, giải thích động cơ lựa chọn cấu trúc tài trợ của doanh nghiệp từ nguồn vốn nội bộ, nợ vay ngân hàng đến phát hành cổ phần ra công chúng.

Mô hình nghiên cứu thiết lập phương trình hồi quy tuyến tính đa biến xem xét tác động của 6 biến độc lập đến tỷ suất sinh lợi ngày đầu tiên niêm yết (lnIRETURN). Sáu biến độc lập bao gồm: Uy tín nhà bảo lãnh phát hành (UWP), Quy mô doanh nghiệp qua logarit tổng tài sản (lnFISIZ), Đòn bẩy tài chính qua tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (lnLEV), Tuổi doanh nghiệp tính từ năm thành lập đến năm trước IPO (AGE), Tỷ lệ sở hữu nhà nước sau IPO (Stateown), và Khối lượng cổ phiếu chào bán (lnVOL).

Các khái niệm then chốt được định nghĩa tường minh: Tỷ suất sinh lợi IPO là tỷ lệ giữa giá đóng cửa phiên niêm yết đầu tiên so với giá phát hành; Uy tín nhà bảo lãnh được mã hóa nhị phân dựa trên nhóm 6 công ty chứng khoán có thị phần môi giới lớn nhất; Khung pháp lý điều chỉnh tuân thủ các quy định tại Nghị định 48/1998/NĐ-CP và Thông tư 01/1998/TT-UBCK, trong đó yêu cầu mức vốn điều lệ tối thiểu 10 tỷ đồng và cổ đông sáng lập phải cam kết nắm giữ ít nhất 20% vốn cổ phần trong thời gian tối thiểu 3 năm kể từ ngày kết thúc đợt phát hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp phục vụ nghiên cứu được tổng hợp công phu từ thông báo kết quả đấu giá và bản cáo bạch chính thức công bố trên cổng thông tin của Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), sàn UPCoM, thị trường OTC và hệ thống dữ liệu Cafef.vn.

Từ tổng thể 360 cuộc đấu giá cổ phần được tổ chức trong giai đoạn từ năm 2007 đến tháng 9 năm 2013, tác giả thực hiện phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản kết hợp sàng lọc loại bỏ các trường hợp thiếu hụt báo cáo tài chính năm liền trước IPO hoặc không công bố đầy đủ thông tin giao dịch ngày đầu. Cỡ mẫu nghiên cứu hợp lệ cuối cùng đạt 166 doanh nghiệp, bao gồm 32 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE (chiếm 19,3%), 15 doanh nghiệp trên HNX (chiếm 9,0%), 10 doanh nghiệp trên UPCoM (chiếm 6,0%) và 109 doanh nghiệp giao dịch trên sàn OTC (chiếm 65,7%). Cỡ mẫu 166 quan sát đảm bảo quy mô đủ lớn để thực hiện các kiểm định thống kê suy diễn.

Quy trình phân tích dữ liệu được thực hiện trên phần mềm SPSS thông qua ba bước tuần tự: kiểm tra và xử lý giá trị ngoại lai (outliers), phân tích thống kê mô tả, lập ma trận tương quan Pearson, và phân tích hồi quy tuyến tính đa biến OLS. Phương pháp bình phương bé nhất (OLS) được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc ước lượng các tham số không thiên lệch, cho phép đánh giá mức độ đóng góp độc lập của từng biến số thông qua hệ số hồi quy chuẩn hóa Beta, đồng thời kiểm soát chặt chẽ hiện tượng đa cộng tuyến thông qua chỉ số phóng đại phương sai (VIF) và hệ số dung nạp (Tolerance).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thống kê mô tả trên 166 quan sát đã làm sáng tỏ nhiều đặc trưng nổi bật của các đợt phát hành cổ phiếu tại Việt Nam:

Thứ nhất, tỷ suất sinh lợi bình quân ngày đầu tiên niêm yết đạt mức 170%, song độ phân tán dữ liệu rất lớn với giá trị nhỏ nhất ghi nhận ở mức 74,95% và giá trị lớn nhất vọt lên tới 1.572%. Mức biến động 1.572% này phản ánh sự hưng phấn cực độ của dòng tiền đầu cơ trong một số thương vụ IPO nóng.

Thứ hai, uy tín của tổ chức bảo lãnh phát hành thể hiện mối quan hệ đồng biến có ý nghĩa thống kê rất cao với tỷ suất sinh lợi IPO (hệ số tương quan Pearson r = 0,254, p < 0,01; hệ số hồi quy chuẩn hóa Beta = 0,248, p < 0,01). Các đợt phát hành được bảo trợ bởi nhóm 6 công ty chứng khoán lớn nhất thị trường bao gồm SSI, HSC, ACBS, VCBS, VCSC và BVSC (trong đó BVSC và VCBS từng chiếm lĩnh lần lượt 50% và 46% thị phần môi giới trái phiếu) luôn đạt mức sinh lợi vượt trội nhờ uy tín định chế và mạng lưới phân phối khách hàng tổ chức rộng khắp.

Thứ ba, khối lượng cổ phiếu chào bán trong đợt IPO có mối tương quan nghịch chiều đáng kể đối với tỷ suất sinh lợi ngày đầu (hệ số Pearson r = -0,222, p < 0,01; hệ số hồi quy chuẩn hóa Beta = -0,223, p < 0,01). Với quy mô chào bán trung bình của mẫu là 10.294.840 cổ phiếu (dao động từ mức tối thiểu 542.000 cổ phiếu đến mức tối đa 128.627.000 cổ phiếu), những đợt phát hành có khối lượng cổ phần quá lớn đã tạo áp lực cung vượt cầu ngắn hạn, làm suy giảm đà tăng giá trong phiên chào sàn.

Thứ tư, các biến số đặc thù doanh nghiệp cho thấy quy mô tổng tài sản bình quân năm trước IPO đạt 5.874,76 tỷ đồng (biến thiên từ 8,71 tỷ đồng đến 366.267 tỷ đồng). Đáng chú ý, tỷ lệ đòn bẩy tài chính bình quân ở mức rất cao 488% (độ lệch chuẩn 1.833%), tỷ lệ sở hữu nhà nước bình quân sau IPO duy trì ở mức 46,95%, và độ tuổi trung bình của doanh nghiệp từ khi thành lập đến khi IPO là 19 năm (dao động từ 1 năm đến 59 năm).

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ đồng biến giữa uy tín nhà bảo lãnh và tỷ suất sinh lợi ngày đầu (Beta = 0,248) hoàn toàn phù hợp với nghiên cứu của Carter và cộng sự năm 1998. Tại thị trường Việt Nam, nhà bảo lãnh uy tín đóng vai trò như một bộ lọc chứng nhận chất lượng cho đợt phát hành. Sự hiện diện của các định chế tài chính hàng đầu giúp giải tỏa tâm lý e ngại rủi ro của nhà đầu tư, kích hoạt làn sóng đăng ký mua vượt mức và đẩy giá cổ phiếu tăng vọt khi giao dịch chính thức.

Ngược lại, tác động tiêu cực của khối lượng cổ phiếu phát hành (Beta = -0,223) củng cố các kết luận thực nghiệm của Guner và cộng sự năm 2000. Khi lượng cung cổ phần sơ cấp tung ra thị trường vượt qua khả năng hấp thụ của dòng vốn ngắn hạn, hiện tượng xả hàng chốt lời (flipping) diễn ra mạnh mẽ khiến biên độ tăng giá bị thu hẹp. Đòn bẩy tài chính bình quân ở mức 488% cho thấy các doanh nghiệp Việt Nam phụ thuộc nặng nề vào nợ vay trước khi tiến hành IPO, do đó việc huy động vốn chủ sở hữu là nhu cầu sống còn để tái cấu trúc nợ.

Dưới góc độ hiển thị dữ liệu, mô hình hồi quy được kiểm định chặt chẽ và có thể trình bày trực quan thông qua bảng ma trận tương quan Pearson và bảng trọng số hồi quy đa biến OLS. Các chỉ số VIF của tất cả các biến độc lập đều xấp xỉ giá trị 1 và thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng chuẩn 10 (chỉ số Tolerance của uy tín bảo lãnh đạt 0,686), chứng minh mô hình không vi phạm hiện tượng đa cộng tuyến. Đồ thị phân phối tần số theo thời gian làm nổi bật bức tranh chu kỳ: giai đoạn hoàng kim năm 2007 với 50 đợt IPO, giai đoạn suy thoái 2011-2012 với chỉ 9-10 đợt do tác động từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, và bước đầu phục hồi với 12 đợt vào 9 tháng đầu năm 2013.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng từ mô hình thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

Thứ nhất, đối với doanh nghiệp phát hành: Ban điều hành cần chủ động ký kết hợp đồng tư vấn và bảo lãnh phát hành với nhóm 6 công ty chứng khoán hàng đầu thị trường (chiếm thị phần môi giới chi phối trên 40-50%) trước ngày dự kiến IPO từ 6 đến 9 tháng. Việc đồng hành cùng đơn vị bảo lãnh uy tín giúp doanh nghiệp xây dựng mức giá chào bán hợp lý, giảm thiểu tỷ lệ định giá sai lệch xuống dưới 10% và gia tăng xác suất thành công của đợt huy động vốn.

Thứ hai, đối với cơ quan quản lý (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước): Tiến hành sửa đổi và chuẩn hóa quy định công bố thông tin, bắt buộc doanh nghiệp phát hành công khai bản cáo bạch chi tiết trước ngày đấu giá tối thiểu 30 ngày (thay vì 20 ngày theo quy chế cũ). Mục tiêu cụ thể là nâng cao tính minh bạch thị trường, kéo giảm biên độ biến động định giá bất thường từ mức cực đoan 1.572% xuống dưới ngưỡng 30% trong lộ trình cải cách từ 12 đến 24 tháng tới.

Thứ ba, đối với nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Thiết lập quy trình thẩm định tài chính nghiêm ngặt đối với các doanh nghiệp có hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu vượt mức trung bình ngành 488%. Nhà đầu tư cần xây dựng chiến lược giao dịch chủ động, kết hợp chỉ báo khối lượng phát hành để xác định điểm chốt lời trong khung thời gian từ 3 đến 30 ngày sau niêm yết nhằm tránh rủi ro điều chỉnh giá.

Thứ tư, đối với các định chế bảo lãnh phát hành: Khẩn trương chuyển đổi từ phương thức đấu giá truyền thống sang áp dụng phương pháp dựng sổ (book building) hiện đại, kết hợp thuật toán phân tích nhu cầu đặt mua. Mục tiêu hành động là tối ưu hóa mức giá phát hành, giảm thiểu lượng thặng dư vốn bị thất thoát trên bàn đàm phán xuống dưới 15% cho mỗi thương vụ tư vấn trong giai đoạn 2014 trở đi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị tham chiếu thiết thực và chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Hội đồng quản trị và Ban giám đốc các doanh nghiệp chuẩn bị IPO: Luận văn cung cấp căn cứ định lượng để doanh nghiệp xác định khối lượng chào bán tối ưu quanh mức 10 triệu cổ phiếu, đồng thời lựa chọn tổ chức bảo lãnh phù hợp nhằm tối đa hóa quy mô huy động vốn và tái cấu trúc nguồn vốn bình quân 5.874 tỷ đồng.

Thứ hai, Chuyên viên phân tích và Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán: Cung cấp mô hình đánh giá rủi ro định giá dựa trên các biến số có ý nghĩa thống kê cao như uy tín bảo lãnh (r = 0,254) và tỷ lệ đòn bẩy tài chính 488%, phục vụ việc xây dựng chiến lược săn tìm lợi nhuận ngắn hạn và trung hạn trong các đợt phát hành mới.

Thứ ba, Các công ty chứng khoán và khối dịch vụ ngân hàng đầu tư (IB): Tài liệu là cẩm nang hữu ích giúp các chuyên viên tư vấn tài chính doanh nghiệp hoàn thiện kỹ năng định giá cổ phần, tối ưu hóa cấu trúc đợt phát hành và nâng cao năng lực cạnh tranh giành thị phần môi giới.

Thứ tư, Giảng viên, Nhà nghiên cứu và Học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về quy trình phân tích kinh tế lượng OLS trên phần mềm SPSS với mẫu 166 quan sát, mở ra các hướng nghiên cứu mở rộng về tài chính hành vi và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại các thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ suất sinh lợi IPO bình quân 170% tại thị trường Việt Nam phản ánh thực trạng gì? Con số 170% phản ánh hiện tượng định giá thấp ban đầu diễn ra rất phổ biến tại Việt Nam giai đoạn 2007-2013. Mức chênh lệch lớn giữa giá phát hành và giá đóng cửa ngày đầu mang lại tỷ suất sinh lợi hấp dẫn cho nhà đầu tư ngắn hạn, nhưng đồng thời cho thấy doanh nghiệp phát hành đã để lại một lượng thặng dư vốn rất lớn trên thị trường thay vì thu về cho ngân sách công ty.

Tại sao uy tín của nhà bảo lãnh phát hành lại có tác động tích cực đến tỷ suất sinh lợi IPO? Nghiên cứu chứng minh mối tương quan thuận chiều có ý nghĩa thống kê ở mức 1% (hệ số Pearson r = 0,254) giữa uy tín nhà bảo lãnh và tỷ suất sinh lợi. Uy tín của 6 công ty chứng khoán dẫn đầu đóng vai trò như một lời bảo chứng về tính minh bạch tài chính, tạo niềm tin vững chắc cho nhà đầu tư và thúc đẩy lực cầu mạnh mẽ trong ngày đầu giao dịch.

Khối lượng cổ phiếu chào bán tác động tiêu cực đến tỷ suất sinh lợi ngày đầu như thế nào? Khối lượng phát hành có hệ số hồi quy chuẩn hóa âm (-0,223, p < 0,01). Khi số lượng cổ phiếu chào bán quá lớn (trong mẫu có đợt chào bán lên đến 128,6 triệu cổ phiếu), nguồn cung cổ phần vượt qua khả năng hấp thụ tức thời của thị trường, từ đó kiềm chế đà tăng giá đột biến trong ngày đầu niêm yết.

Tỷ lệ sở hữu nhà nước bình quân 46,95% mang lại ý nghĩa gì đối với các doanh nghiệp trong mẫu? Tỷ lệ 46,95% phản ánh đặc thù phần lớn doanh nghiệp IPO trong mẫu nghiên cứu là các doanh nghiệp nhà nước thực hiện cổ phần hóa. Mặc dù mối quan hệ tuyến tính với tỷ suất sinh lợi chưa đạt mức ý nghĩa thống kê cao nhất trong mô hình OLS, tỷ lệ này vẫn là chỉ báo phản ánh sự đồng hành và hỗ trợ về mặt thể chế của Nhà nước sau cổ phần hóa.

Doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính bình quân lên tới 488% đối mặt với rủi ro gì khi tiến hành IPO? Mức đòn bẩy 488% cho thấy doanh nghiệp sử dụng nợ vay rất lớn, tiềm ẩn áp lực chi phí lãi vay và rủi ro thanh khoản cao. Doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch phân bổ thặng dư vốn minh bạch để cơ cấu lại nợ và đầu tư vào dự án mới có tỷ suất hoàn vốn cao hơn chi phí vốn bình quân, tránh làm suy giảm niềm tin của cổ đông sau niêm yết.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành xuất sắc việc xây dựng mô hình thực nghiệm và kiểm định tác động của 6 nhân tố tài chính đến tỷ suất sinh lợi IPO của 166 doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2007 đến quý 3 năm 2013.

Kết quả nghiên cứu khẳng định uy tín nhà bảo lãnh phát hành là động lực thúc đẩy tích cực nhất đến tỷ suất sinh lợi ngày đầu (Beta = 0,248), trong khi khối lượng cổ phiếu chào bán là yếu tố kìm hãm chính (Beta = -0,223).

Mô hình hồi quy đa biến đạt giá trị kiểm định thống kê vững chắc với hệ số xác định R bình phương đạt 16,7%, giải thích được 13,6% phương sai tỷ suất sinh lợi và hoàn toàn không gặp phải khuyết tật đa cộng tuyến (hệ số VIF đều dưới 10).

Các bước hành động tiếp theo trong giai đoạn tới cần tập trung vào việc mở rộng tập dữ liệu nghiên cứu sau năm 2013, kết hợp khảo sát các yếu tố tâm lý thị trường và ứng dụng phương pháp định giá dựng sổ hiện đại.

Các nhà quản trị doanh nghiệp và nhà đầu tư hãy khai thác ngay những phát hiện thực nghiệm từ công trình này để thiết lập chiến lược định giá tối ưu, kiểm soát rủi ro đòn bẩy và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn vốn trên thị trường chứng khoán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY International School of Business ------------------------------ Phan Thi Thuy Mai KEY FACTORS AFFECTING INITIAL PUBLIC OFFERING RETURN. AN EXAMINATION OF COMPANIES GOING PUBLIC IN VIETNAM. MASTER OF BUSINESS (Honours) Ho Chi Minh City – Year 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY International School of Business ------------------------------ Phan Thi Thuy Mai KEY FACTORS AFFECTING INITIAL PUBLIC OFFERING RETURN. AN EXAMINATION OF COMPANIES GOING PUBLIC IN VIETNAM.

ID: MBUS111021 MASTER OF BUSINESS (Honours) SUPERVISOR: Dr. Pham Quoc Hung Ho Chi Minh City – Year 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This research aims at identifying main factors affecting on IPO return of companies going public in Vietnam. I took a simple random sample of 166 from all the companies that have come up with an IPO since 2007 to the third quarter of 2013 in Vietnam’s Stock exchange to identify the relationship between Underwriter prestige, Total asset, Leverage, A g e ( Number of years from the year founded to the year prior to IPO), Percentage of state ownership after IPO and Number of shares offered when IPO (independent variables) with the IPO return (dependent variable). IPO return is one of the most attractive investments in every stock market.

By using the published data that can be acquired by general investors, I investigate those data which have relations to the return of IPO. Finally, I develop and test the prediction model. Keywords: Initial public offerings, IPO Return, underwriter prestige, total asset, leverage, state ownership. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT Firstly, I would like to send my sincere thanks to my supervisor, Dr.

Pham Quoc Hung for his enthusiastic support during the research. He has helped me take the knowledge, know the way of research in order to complete this thesis. Secondly, I would like to thank the faculty and staff of International School of Business (ISB) – University of Economy Ho Chi Minh, especially Prof. Nguyen Dinh Tho, who has explained clearly and simply during the Research Design For Master Thesis; and Prof.

Dinh Thai Hoang, who has instructed me how to do research through the Data analysis by SPSS. Thirdly, I am grateful to my friends and my classmates from ISB MBUS1 for sharing knowledge to me. Finally, I thank very much to my family and specially to my husband for their support, understanding and encouragement through my life, particularly in this time. Sincerely thanks all.

Phan Thi Thuy Mai Dong Nai, September 2013 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS ABSTRACT. 2 TABLE OF CONTENTS. 3 LIST OF TABLES. 6 LIST OF FIGURES.

Outline of study. The concept of IPO. Definition of IPO. Requirements of IPO.

Advantages and disadvantages in IPO. The concept of IPO Return. Related research and hypothesis development. 29 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Leverage of the year prior to IPO. Volume of IPO (Number of shares offered when IPO). Hypotheses and research model. RESULTS AND DISCUSSION.

Data description and correlation analysis. Multiple regression analysis .57 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Appendix 1: Data of companies going public in Vietnam ………….65 Appendix 3: Normality and Heteroskedasticity. Appendix 4: MLR between IPO return and independent variables.68 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLES Table 3.3: Pearson Correlation Matrix……………………………….49 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 2.1: The Research model …………………………….1: Number of IPOs from 2007 to the third quarter 2013 ….43 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Background Vietnam Stock Exchange has been in operation for 12 years and has gradually established itself in the market economy, contributing to the success of the market with participation of the members of the State, the business organizations, the securities of listed companies and investors.

Along with development of the market economy in Vietnam, the trend of economic globalization, waves of new business flowing into our country, needs to exist and thrive in a competitive environment are forcing enterprises, especially state enterprises, to provide transparency of management mechanisms. Thereby, we can also see the role of stock market in general and in particular to the development of national economy. The more reputation a company gains in business, the more attention from the investors it gets on the first issue of larger stocks. The initial public offering (IPO) is a very important step, it marks a new period of development of the company.

Although IPO has been made for about twelve years in Vietnam, it is still pretty weak compared with the world. There are many questions such as how IPO should be understood, how to proceed with IPO, the benefits of an IPO and what key factors affecting IPO return in order to have an successful IPO. From these things, I do research with the topic: “Key factors affecting Initial public offering (IPO) return. An examination of Companies going public in Vietnam.” The study identified the following 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] specific objectives: identifying of key factors affecting IPO return in Vietnam; and measuring the impact of these factors on IPO return in Vietnam.

Research problems At present, determination of IPO price is primarily made by bidding in Vietnam. However, knowledge of the majority of investors remains limited. In addition, information provided by enterprises is not really enough so the investors do not have a solid base to determine a reasonable bidding price. As a result, such price might be too low that the investor fails to win the bid or might be too high that causes losses to the investor.

Businesses carry out an IPO to mobilize certain initial capital, generally to finance a new project. Before carrying out an IPO, a business must determine starting price and number of shares to be issued in order to ensure sufficient capital. If price after IPO is higher than expected, the IPO-resulted capital will be higher than the initial one. It does matter that how the business makes use of such surplus capital efficiently.

If the business spends such capital to pay out dividend, it will create high expectation of future growth of the business for investors, because the business is only able to raise dividend when the business makes sure to maintain this ratio in the future. But in fact it is different. The dividends do not come from investment return of current projects, but because the business fails to seek a new project to spend this capital. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] If the business uses this capital to invest into another project, this project must secure rate of return that is either greater or equal to the required rate of return of former projects done by the business, otherwise the use of such surplus capital resulted from the IPO will be of no efficiency for the business due to decrease in average rate of return of the business.

Nevertheless, for now in Vietnam, some businesses see that it is easier to obtain equity financing than debt financing, so they launch IPO with numerous quantity instead of borrowing funds, resulting to change in structure of target capital. Besides, some businesses spend a significant amount of this capital to clear former debt. With decrease in debt-to-equity ratio, interests from tax shield acquired by the business will be reduced that goes against the purpose of IPO. In addition, if such surplus capital is resulted from IPO done by large enterprises, corporations, it can be used to invest into subsidiary companies that brings about misestimating the growth of subsidiary companies.

Once these subsidiary companies issue stocks, stock prices will be high due to market expectation for these companies. This creates the so-called price bubble – market prices fail to reflect real value of the company. Determination of IPO price is very important because it affects stock prices after IPO. Probably right after IPO, stocks of the business will be listed and traded on the formal market.

Then listed price will be determined as average bidding price. If such price is high, it reflects investors’ high expectation for the 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Therefore, the business must operate in such a way to meet the expectation, it means efficient utilization of the acquired capital. The capital will be of efficiency when the rate of return from initial capital -financed project is higher than the average rate of return of former projects.

If this rate of return is lower than the average rate of return of former projects, it shows inefficient utilization of IPO-resulted initial capital that will cause losses to shareholders and stock prices will go down at next IPO. Possibly until one year after IPO, the business’ stocks will only be listed and traded on formal market. Then if the average bidding price is taken as listed price, it does not reflect real value of the business at listing time. After one year in operation, the initial capital–financed project will bring rate of return that is higher than the average rate of ratio from former projects and enhance value of the company.

At that time, real value of the company will be greater than that at time of IPO. The listed price will be the low pricing of the company’s value. This is opportunity for well-informed people to seek profits when purchasing shares whose value is lower than their real value. If the initial capital –financed project brings rate of return that is lower than the average rate of return from former projects, it will lessen the company’s value against the time of IPO.

The listed price will be the high pricing of the company’s value. It is a fairly important decision to transfer a company to a public one. Once it becomes a public company, it is required to consider whether it is able to meet requirements on finance and sufficient infrastructure for an IPO? And which 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] factors affecting IPO return to drive company leaders to make right decision. The research questions that are discussed in this thesis are as below: - What are the key factors affecting IPO return in Vietnam Stock Exchange? - How to measure the impact of these factors on IPO return in Vietnam Stock Exchange? - How can these factors and determinants be developed and evaluated in order to have a successful IPO? 1.

Research objectives The study identified the following specific objectives: - To identify key factors affecting IPO return in Vietnam Stock Exchange; - To measure the impact of these factors on IPO return in Vietnam Stock Exchange. Research scope Firstly, the study just focuses on the relationship between underwriter prestige, total asset, leverage, A g e - number of years from the year founded to the year prior to IPO, percentage of shares owned by the Vietnamese government after IPO and number of shares offered upon IPO (independent variables) with the IPO return (dependent variable). 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Secondly, this research focuses on firms that have IPO in Vietnam Stock Exchange from 2007 to the third quarter of 2013. The data of this research is deeply based on market data from websites: www.vn and www.

Outline of study This research includes five chapters as below: Chapter 1: “Introduction” generally introduces the subject with defined problems, research questions, research objectives, and sources of information to be collected for the research. Chapter 2: “Literature Review” summarizes concepts and theories relating to IPO Return, Underwriter prestige, Total asset, Leverage, Number of years from the year founded to the year prior to IPO, Percentage of state ownership after IPO, Number of shares offered when IPO, and the relationship among them.