Yếu tố ảnh hưởng ý định học cao học sinh viên kinh tế tại ĐH Công nghiệp TP.HCM

Phân tích các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định học thạc sĩ của sinh viên. Từ mục tiêu học thuật đến điều kiện kinh tế, bài viết cung cấp cái nhìn

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Xuân Giang
• Trường học: Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định học cao học của sinh viên ngành Kinh tế tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về ý định học cao học của sinh viên

Ý định học cao học là mong muốn tiếp tục học sau khi tốt nghiệp đại học. Đây là một quyết định quan trọng. Nó định hình con đường nghề nghiệp của sinh viên ngành Kinh tế. Nhiều nghiên cứu đã khảo sát chủ đề này. Luận văn tại Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM là một ví dụ tiêu biểu. Nghiên cứu dựa trên mô hình hành vi dự định. Mô hình này gồm ba thành phần cốt lõi. Đó là thái độ, chuẩn chủ quan và sự kiểm soát hành vi. Mỗi yếu tố tác động lên quyết định theo cách riêng. Sinh viên cân nhắc lợi ích và chi phí. Họ cũng chịu ảnh hưởng từ người xung quanh. Danh tiếng trường và chương trình đào tạo cũng quan trọng. Hiểu rõ các yếu tố này giúp nhà trường hành động. Phòng Quản lý Sau đại học có thể đưa ra giải pháp phù hợp. Nhờ đó số lượng học viên cao học tăng lên. Đây là mục tiêu trọng tâm của đề tài nghiên cứu này.

1.1. Khái niệm ý định học cao học

Ý định học cao học phản ánh mức độ sẵn sàng theo đuổi bậc thạc sĩ. Nó hình thành từ nhận thức và niềm tin của sinh viên. Sinh viên đánh giá việc học có đáng giá hay không. Họ cân nhắc thời gian, tiền bạc và lợi ích tương lai. Ý định càng mạnh thì khả năng đăng ký càng cao. Khái niệm này gắn liền với lý thuyết hành vi dự định của Ajzen. Theo đó, ý định là tiền đề trực tiếp dẫn đến hành vi. Đối với sinh viên ngành Kinh tế, ý định thường liên quan đến cơ hội thăng tiến. Bằng thạc sĩ mở ra vị trí công việc tốt hơn. Đó là động lực rõ ràng và mạnh mẽ.

1.2. Bối cảnh nghiên cứu tại trường đại học

Nghiên cứu được thực hiện tại Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM. Đối tượng là sinh viên ngành Kinh tế năm cuối. Đây là nhóm sắp ra trường và đối mặt lựa chọn nghề nghiệp. Một số chọn đi làm ngay. Một số khác cân nhắc học lên cao. Bối cảnh cạnh tranh lao động ngày càng gay gắt. Bằng cấp cao trở thành lợi thế quan trọng. Nhà trường mong muốn thu hút thêm học viên cao học. Vì vậy việc xác định yếu tố tác động rất cần thiết. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học. Nó giúp xây dựng chính sách tuyển sinh hiệu quả hơn cho bậc sau đại học.

II. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ý định học cao học

Nghiên cứu xác định nhiều yếu tố tác động đến ý định học cao học. Các yếu tố này được nhóm thành những biến rõ ràng. Thái độ đứng đầu danh sách. Sinh viên có thái độ tích cực sẽ dễ quyết định học tiếp. Chuẩn chủ quan cũng giữ vai trò lớn. Đó là áp lực và sự ủng hộ từ gia đình, bạn bè và thầy cô. Khi nhiều người khuyến khích, ý định tăng lên rõ rệt. Sự kiểm soát hành vi được cảm nhận là yếu tố thứ ba. Sinh viên tự tin vào khả năng của mình. Họ nắm đủ thông tin về việc học. Điều đó củng cố quyết tâm theo học. Danh tiếng trường tác động mạnh đến lựa chọn. Trường có uy tín học thuật thu hút nhiều sinh viên. Chương trình đào tạo đa dạng cũng là điểm cộng. Môi trường quốc tế và hỗ trợ tốt làm tăng sức hấp dẫn. Các yếu tố này không hoạt động riêng lẻ. Chúng kết hợp và bổ trợ lẫn nhau. Phân tích định lượng giúp đo lường mức độ tác động của từng biến.

2.1. Thái độ và chuẩn chủ quan

Thái độ thể hiện đánh giá của sinh viên về việc học cao học. Họ tin học lên mang lại nhiều lợi ích. Đó là lựa chọn đúng đắn cho bản thân. Thái độ tích cực thúc đẩy ý định mạnh hơn. Chuẩn chủ quan liên quan đến ảnh hưởng xã hội. Gia đình ủng hộ tạo động lực lớn. Bạn bè và thầy cô khuyên nhủ cũng có sức nặng. Khi thấy nhiều người chọn học cao học, sinh viên dễ làm theo. Hai yếu tố này thường đi cùng nhau. Chúng tạo nền tảng tâm lý cho quyết định cuối cùng. Sự ủng hộ từ môi trường xung quanh củng cố niềm tin cá nhân.

2.2. Danh tiếng trường và chương trình đào tạo

Danh tiếng trường là yếu tố tác động mạnh nhất trong nhiều nghiên cứu. Trường có uy tín học thuật tạo niềm tin cho sinh viên. Chất lượng giảng viên và sinh viên là minh chứng rõ ràng. Chương trình đào tạo cũng quyết định sức hút. Trường nên có nhiều lĩnh vực và thời gian học linh hoạt. Môi trường quốc tế là điểm cộng lớn. Sinh viên và giảng viên nước ngoài làm phong phú trải nghiệm. Các chương trình trao đổi mở rộng tầm nhìn. Hỗ trợ và tư vấn nhiệt tình giữ chân học viên. Những yếu tố này giúp trường cạnh tranh trong tuyển sinh sau đại học.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố ý định học

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp. Giai đoạn đầu là nghiên cứu định tính. Tác giả phỏng vấn và thảo luận để xây dựng thang đo. Mô hình hành vi dự định làm khung lý thuyết gốc. Giai đoạn sau là nghiên cứu định lượng. Bảng câu hỏi được phát cho sinh viên ngành Kinh tế. Thang đo Likert năm mức được áp dụng. Dữ liệu thu thập từ một mẫu khảo sát lớn. Sau đó dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê. Hệ số Cronbach's Alpha kiểm tra độ tin cậy thang đo. Phân tích nhân tố khám phá rút gọn các biến. Mô hình hồi quy đo lường mức tác động của từng yếu tố. Kết quả cho thấy thứ tự ảnh hưởng rõ ràng. Một số yếu tố mạnh hơn các yếu tố khác. Phương pháp này bảo đảm tính khoa học. Nó cho phép kiểm định giả thuyết chặt chẽ. Nhờ đó kết luận có cơ sở vững chắc và đáng tin cậy.

3.1. Thiết kế bảng câu hỏi và thang đo

Bảng câu hỏi được thiết kế dựa trên các biến nghiên cứu. Mỗi biến gồm nhiều câu hỏi quan sát. Thái độ có bốn biến quan sát từ TD1 đến TD4. Chuẩn chủ quan gồm năm câu hỏi. Sự kiểm soát hành vi có ba câu hỏi. Danh tiếng trường và chương trình đào tạo cũng được đo lường. Ý định học cao học gồm bốn biến cuối. Thang đo Likert năm mức được dùng cho tất cả. Sinh viên chọn mức độ đồng ý phù hợp. Cách thiết kế này giúp lượng hóa quan điểm. Nó tạo dữ liệu chuẩn cho phân tích thống kê về sau.

3.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định

Dữ liệu được làm sạch trước khi phân tích. Các phiếu không hợp lệ bị loại bỏ. Cronbach's Alpha kiểm tra độ tin cậy của từng thang đo. Hệ số đạt chuẩn thì thang đo được giữ lại. Phân tích nhân tố khám phá nhóm các biến tương quan. Nó giúp rút gọn và xác định cấu trúc dữ liệu. Mô hình hồi quy bội đo tác động của yếu tố lên ý định. Hệ số beta cho biết mức độ mạnh yếu. Kiểm định giả thuyết xác nhận mối quan hệ. Kết quả phân tích là cơ sở cho mọi kết luận và kiến nghị.

IV. Kết luận và ứng dụng cho ý định học cao học

Nghiên cứu khẳng định nhiều yếu tố ảnh hưởng đến ý định học cao học. Thái độ, chuẩn chủ quan và sự kiểm soát hành vi đều quan trọng. Danh tiếng trường và chương trình đào tạo cũng tác động mạnh. Kết quả mang lại giá trị thực tiễn cao. Nhà trường có thể dùng nó để hoạch định chính sách. Phòng Quản lý Sau đại học là đơn vị hưởng lợi trực tiếp. Một số kiến nghị được đề xuất rõ ràng. Trường nên tổ chức thêm hội thảo giới thiệu chương trình. Các buổi tư vấn giúp sinh viên hiểu lợi ích học cao học. Nâng cao danh tiếng học thuật là ưu tiên hàng đầu. Cải thiện chương trình đào tạo thu hút thêm học viên. Hỗ trợ tài chính và học bổng cũng nên được cân nhắc. Nghiên cứu vẫn còn vài hạn chế. Mẫu khảo sát chưa đủ đa dạng. Một số yếu tố chưa được khám phá hết. Các nghiên cứu sau có thể mở rộng phạm vi. Dù vậy, đề tài đóng góp cơ sở khoa học vững chắc cho công tác tuyển sinh sau đại học.

4.1. Hàm ý quản trị cho nhà trường

Kết quả nghiên cứu mở ra nhiều hàm ý quản trị. Nhà trường nên đầu tư vào danh tiếng học thuật. Đây là yếu tố thu hút sinh viên mạnh nhất. Chất lượng giảng viên cần được nâng cao liên tục. Chương trình đào tạo nên đa dạng và linh hoạt. Trường cần tăng cường hoạt động tư vấn hướng nghiệp. Hội thảo giới thiệu chương trình cao học rất hữu ích. Sinh viên hiểu rõ lợi ích sẽ dễ quyết định học tiếp. Sự hỗ trợ nhiệt tình giữ chân học viên tiềm năng. Những giải pháp này giúp tăng số lượng tuyển sinh sau đại học.

4.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

Đề tài tồn tại một số hạn chế cần lưu ý. Số mẫu không hoàn thành bảng câu hỏi còn nhiều. Điều này ảnh hưởng đến độ chính xác của dữ liệu. Thời gian nghiên cứu có hạn nên phạm vi khảo sát hẹp. Sự đa dạng đối tượng chưa được bảo đảm. Một vài yếu tố ảnh hưởng chưa được khám phá đầy đủ. Các nghiên cứu sau nên mở rộng quy mô mẫu. Việc bổ sung yếu tố mới sẽ làm mô hình hoàn thiện hơn. So sánh giữa nhiều trường cũng là hướng đi tốt. Nhờ đó kết quả mang tính khái quát cao hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến hết năm học 2016-2017, cả nước có khoảng 180 cơ sở đào tạo trình độ thạc sĩ với quy mô trên 105.000 học viên. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và chuyển đổi số, nhu cầu nâng cao trình độ chuyên môn sau đại học ngày càng trở nên cấp thiết đối với sinh viên khối ngành kinh tế. Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị tiên phong tự chủ tài chính tại khu vực phía Nam với quy mô đào tạo bình quân hàng năm đạt xấp xỉ 40.000 sinh viên và học viên. Mặc dù khối ngành Kinh tế luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 70% tổng số lượng thí sinh đăng ký dự tuyển bậc đại học, song công tác tuyển sinh sau đại học trong giai đoạn 2016-2019 lại ghi nhận xu hướng sụt giảm rõ rệt, chỉ đạt từ 10 đến 20 học viên cho mỗi lớp cao học.

Vấn đề nghiên cứu đặt ra là làm thế nào để nhận diện và đo lường chính xác các rào cản cũng như động lực thúc đẩy sinh viên năm cuối ngành kinh tế tiếp tục học lên trình độ thạc sĩ tại trường. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: xác định các yếu tố cốt lõi tác động đến ý định học cao học, đánh giá mức độ ảnh hưởng tương đối của từng biến số và đề xuất hệ thống hàm ý quản trị thực tiễn cho Ban Giám hiệu cùng Phòng Quản lý Sau đại học. Nghiên cứu được triển khai tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, sử dụng chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2016-2019 và dữ liệu sơ cấp thu thập trong quý 2 năm 2019. Kết quả nghiên cứu đóng vai trò là cơ sở khoa học tin cậy giúp nhà trường nâng cao tỷ lệ tuyển sinh sau đại học thêm 15% đến 25% trong các chu kỳ tuyển sinh tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của Thuyết Hành động Hợp lý (TRA) do Fishbein và Ajzen đề xuất năm 1975 cùng Thuyết Hành vi Hoạch định (TPB) của Ajzen phát triển năm 1991. Thuyết TRA nhấn mạnh rằng ý định hành vi chịu sự chi phối trực tiếp bởi hai tiền tố: thái độ đối với hành vi và chuẩn chủ quan. Nhằm khắc phục các hạn chế về việc kiểm soát nguồn lực thực tế, thuyết TPB đã bổ sung thêm thành phần nhận thức kiểm soát hành vi, phản ánh mức độ thuận lợi hay khó khăn khi một cá nhân ra quyết định. Bên cạnh đó, tác giả tích hợp mô hình phân rã hành vi của Taylor và Todd công bố năm 1995 cùng các công trình nghiên cứu về giáo dục đại học của Kitsawad năm 2013 và Hồ Trúc Vi cùng Phan Trọng Nhân năm 2018.

Mô hình nghiên cứu chuẩn hóa bao gồm 5 khái niệm cốt lõi:

1. Ý định học cao học: Mức độ sẵn sàng, nỗ lực và kế hoạch có ý thức của sinh viên đối với việc theo đuổi chương trình thạc sĩ trong tương lai gần.
2. Thái độ đối với học cao học: Đánh giá tích cực hoặc tiêu cực của người học về những giá trị, lợi ích nghề nghiệp và sự xứng đáng về chi phí đầu tư.
3. Chuẩn chủ quan: Nhận thức về áp lực và sự kỳ vọng xã hội từ các nhóm tham khảo then chốt như gia đình, bạn bè đồng trang lứa và giảng viên hướng dẫn.
4. Sự kiểm soát hành vi được cảm nhận: Mức độ tự tin về năng lực học thuật, khả năng cân đối thời gian, tài chính và điều kiện cá nhân để hoàn thành khóa học.
5. Danh tiếng của trường và Chương trình đào tạo: Hai yếu tố ngoại sinh đo lường uy tín học thuật, chất lượng giảng viên, cơ sở vật chất và tính thực tiễn linh hoạt của chương trình đào tạo thạc sĩ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa hai phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và giá trị học thuật cao. Nghiên cứu định tính được tiến hành vào tháng 04 năm 2019 thông qua kỹ thuật phỏng vấn chuyên sâu 5 chuyên gia (gồm 4 giảng viên có trên 10 năm kinh nghiệm giảng dạy ngành kinh tế và 1 chuyên viên Phòng Quản lý Sau đại học) cùng 4 sinh viên năm cuối đại diện cho 4 chuyên ngành kinh tế. Giai đoạn này giúp hiệu chỉnh bảng hỏi, loại bỏ 3 biến quan sát trùng lặp hoặc không phù hợp, rút gọn thang đo từ 27 biến xuống còn 24 biến quan sát chính thức.

Nghiên cứu định lượng được phân bổ theo 2 bước rõ ràng:

• Giai đoạn sơ bộ: Khảo sát thử nghiệm trên mẫu 30 sinh viên nhằm kiểm tra sơ bộ độ tin cậy Cronbach's Alpha của các tiểu thang đo.
• Giai đoạn chính thức: Điều tra thực địa thông qua bảng câu hỏi chi tiết với quy mô mẫu 270 sinh viên năm thứ 4 thuộc 4 chuyên ngành kinh tế tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh.

Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có phân tầng theo ngành học được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho toàn thể sinh viên khối kinh tế. Quy mô mẫu 270 hoàn toàn đáp ứng công thức kinh nghiệm của Hair và cộng sự (yêu cầu tối thiểu 5 mẫu cho 1 biến quan sát, tương ứng $24 \times 5 = 120$ mẫu) và quy tắc của Green ($N \ge 50 + 8m$, tương ứng tối thiểu 90 mẫu cho 5 biến độc lập). Dữ liệu sau khi thu thập được làm sạch và xử lý bằng phần mềm SPSS 20 thông qua hệ thống kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha (ngưỡng chấp nhận $\alpha \ge 0.60$ và hệ số tương quan biến - tổng $\ge 0.30$), Phân tích Nhân tố Khám phá (EFA) với phép trích Principal Axis Factoring và phép xoay Promax, kiểm định đa cộng tuyến VIF, phân tích tương quan Pearson và mô hình hồi quy tuyến tính đa biến OLS.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ 270 phiếu khảo sát hợp lệ đã khẳng định mô hình nghiên cứu đạt độ tương thích cao với dữ liệu thị trường, phản ánh qua các chỉ số thống kê tiêu chuẩn:

Thứ nhất, kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha cho toàn bộ 5 nhóm biến độc lập và 1 biến phụ thuộc đều đạt hệ số từ 0.768 đến 0.885, các hệ số tương quan biến - tổng đều vượt mức 0.42, chứng minh thang đo có tính nhất quán nội tại rất tốt. Phân tích nhân tố khám phá EFA đối với 20 biến quan sát của biến độc lập rút ra được 5 nhân tố với hệ số KMO đạt 0.834, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê cao ($Sig. = 0.000 < 0.05$) và tổng phương sai trích đạt trên 61.5%.

Thứ hai, mô hình hồi quy tuyến tính bội đạt hệ số xác định hiệu chỉnh $R^2 = 0.584$, chứng minh rằng 5 nhân tố trong mô hình giải thích được 58.4% sự biến thiên của ý định học cao học của sinh viên ngành kinh tế. Hệ số Durbin - Watson đạt 1.892 khẳng định mô hình không xảy ra hiện tượng tự tương quan chuỗi bậc nhất, và các giá trị phóng đại phương sai VIF đều dao động dưới 2.0 cho thấy không có hiện tượng đa cộng tuyến.

Thứ ba, cả 5 giả thuyết nghiên cứu từ H1 đến H5 đều được chấp nhận với mức ý nghĩa thống kê $p < 0.05$. Mức độ tác động tương đối của các nhân tố theo trọng số Beta chuẩn hóa lần lượt là:

1. Thái độ đối với học cao học ($\beta = 0.325$, đóng góp khoảng 32.5% mức độ ảnh hưởng).
2. Chuẩn chủ quan ($\beta = 0.258$, đóng góp khoảng 25.8%).
3. Sự kiểm soát hành vi được cảm nhận ($\beta = 0.186$, đóng góp khoảng 18.6%).
4. Danh tiếng của trường ($\beta = 0.142$, đóng góp khoảng 14.2%).
5. Chương trình đào tạo ($\beta = 0.114$, đóng góp khoảng 11.4%).

Thứ tư, kiểm định sai biệt Independent Samples T-test và ANOVA chỉ ra không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về ý định học cao học theo tiêu chí giới tính và mức thu nhập gia đình ($Sig. > 0.05$), nhưng ghi nhận sự khác biệt nhẹ giữa 4 chuyên ngành đào tạo với sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh và Tài chính Ngân hàng có xu hướng dự định học cao học cao hơn khoảng 12% so với ngành Kế toán - Kiểm toán và Thương mại Du lịch.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích định lượng làm nổi bật vai trò quyết định của nhân tố "Thái độ đối với học cao học". Sinh viên nhận thức sâu sắc rằng việc sở hữu tấm bằng thạc sĩ mang lại lợi thế cạnh tranh vượt trội, giúp gia tăng từ 20% đến 30% cơ hội thăng tiến lên các vị trí quản lý cấp trung và cấp cao. Khi sinh viên đánh giá chi phí đầu tư cho khóa học là hoàn toàn xứng đáng với giá trị tri thức và thu nhập kỳ vọng, ý định tiếp tục học tập sẽ được kích hoạt mạnh mẽ nhất. Phát hiện này hoàn toàn tương thích với các kết luận trong lý thuyết hành vi của Ajzen (1991) cũng như nghiên cứu của Chong và cộng sự (2014) tại khu vực Châu Á.

Nhân tố "Chuẩn chủ quan" giữ vị trí quan trọng thứ hai. Do đặc thù văn hóa Á Đông và tâm lý phụ thuộc một phần tài chính vào gia đình, sinh viên chịu tác động sâu sắc từ lời khuyên của cha mẹ, sự định hướng của thầy cô và xu hướng học tập của bạn bè thân thiết. Khoảng 65% sinh viên tham gia khảo sát thừa nhận rằng sự động viên của gia đình là động lực then chốt để họ đưa ra quyết định học tiếp sau khi tốt nghiệp.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ mối quan hệ giữa 5 biến độc lập và 1 biến phụ thuộc có thể được trình bày rõ nét thông qua biểu đồ phân tán Scatter Plot chuẩn hóa và biểu đồ thanh thể hiện trọng số hồi quy Beta. Dữ liệu trung bình của các biến quan sát cũng được biểu diễn tối ưu qua bảng tổng hợp ma trận tương quan Pearson, qua đó giúp các nhà quản lý giáo dục dễ dàng nắm bắt được mức độ liên kết đa chiều giữa danh tiếng học thuật, nhận thức năng lực và ý định học tập thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, tác giả kiến nghị 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy ý định học cao học của sinh viên ngành kinh tế:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và xây dựng thái độ tích cực về giá trị bằng cấp sau đại học. Phòng Quản lý Sau đại học phối hợp cùng Khoa Quản trị Kinh doanh tổ chức định kỳ các buổi tọa đàm "Hành trang Thạc sĩ - Nâng tầm sự nghiệp" dành riêng cho sinh viên năm 3 và năm 4. Mục tiêu là gia tăng 25% tỷ lệ nhận thức về lợi ích học thuật và lộ trình thăng tiến nghề nghiệp. Thời gian thực hiện từ tháng 09 năm 2019 đến tháng 06 năm 2020 do Phòng Quản lý Sau đại học chủ trì.

Thứ hai, tối ưu hóa kênh truyền thông tác động đến nhóm tham khảo (Chuẩn chủ quan). Nhà trường cần triển khai chiến dịch truyền thông đa kênh hướng đến cả phụ huynh và mạng lưới cựu sinh viên thành đạt. Thiết lập các gói học bổng "Khuyến học Tri ân" giảm 10% đến 15% học phí kỳ đầu tiên cho sinh viên tốt nghiệp loại Giỏi tại trường đăng ký học tiếp thạc sĩ ngay trong năm tốt nghiệp. Mục tiêu nâng tỷ lệ chuyển tiếp sinh viên nội bộ lên mức 30% trong giai đoạn 2020-2022 do Phòng Quản lý Sau đại học và Ban Truyền thông phối hợp thực hiện.

Thứ ba, nâng cao năng lực tự kiểm soát hành vi và hỗ trợ sinh viên vượt qua rào cản tài chính, thời gian. Xây dựng cổng thông tin tuyển sinh sau đại học chuyên biệt, cung cấp 100% tài liệu ôn tập, đề cương môn thi và lịch trình học tập linh hoạt vào các buổi tối hoặc cuối tuần. Thiết lập liên kết với các tổ chức tín dụng để triển khai gói vay học tập lãi suất ưu đãi 0% trong 6 tháng đầu. Thời gian triển khai ngay từ quý 4 năm 2019 dưới sự điều phối của Phòng Tài chính - Kế toán và Phòng Quản lý Sau đại học.

Thứ tư, tái cấu trúc chương trình đào tạo theo định hướng ứng dụng thực chiến và khẳng định danh tiếng học thuật. Đổi mới khung chương trình thạc sĩ kinh tế theo chuẩn kiểm định quốc tế AUN-QA, tăng cường 40% thời lượng nghiên cứu tình huống thực tế (case studies) từ các tập đoàn đa quốc gia và mời các chuyên gia đầu ngành tham gia giảng dạy. Nâng cao tỷ lệ hài lòng của học viên đối với chương trình đào tạo lên mức 85% trong giai đoạn 2020-2023 do Hội đồng Khoa học và Đào tạo trường chỉ đạo thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và thực tiễn phong phú cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban Giám hiệu và Phòng Quản lý Sau đại học tại các trường đại học tự chủ tài chính: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm và mô hình dự báo khoa học để xây dựng chiến lược tuyển sinh sau đại học chính xác, giúp tối ưu hóa ngân sách tiếp thị giáo dục và tăng quy mô tuyển sinh từ 15% đến 20% mỗi năm.
2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu ứng dụng mô hình TPB mở rộng, quy trình kiểm định thang đo từ định tính sang định lượng bằng SPSS và kỹ thuật phân tích hồi quy đa biến OLS.
3. Chuyên viên tiếp thị giáo dục và tư vấn tuyển sinh: Nắm bắt sâu sắc tâm lý, hành vi và các rào cản của sinh viên năm cuối đối với việc học lên cao, từ đó thiết kế các thông điệp truyền thông chạm đúng nhu cầu phát triển sự nghiệp của người học.
4. Sinh viên năm cuối khối ngành Kinh tế đang cân nhắc lộ trình học tập: Giúp sinh viên có cái nhìn toàn diện, khách quan về giá trị gia tăng của học vị thạc sĩ, từ đó chủ động lập kế hoạch tài chính và lộ trình phát triển năng lực bản thân một cách khoa học.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đã sử dụng quy mô mẫu bao nhiêu và phương pháp chọn mẫu như thế nào?

Nghiên cứu sử dụng kích thước mẫu chính thức gồm 270 sinh viên năm thứ 4 thuộc 4 chuyên ngành kinh tế tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Dữ liệu được thu thập qua kỹ thuật chọn mẫu thuận tiện có phân tầng theo ngành học trong khoảng thời gian từ tháng 04 đến tháng 05 năm 2019, đảm bảo độ tin cậy thống kê và tính đại diện cao cho tổng thể nghiên cứu.

Yếu tố nào có tác động mạnh nhất đến ý định học cao học của sinh viên?

Phân tích hồi quy đa biến chỉ ra rằng "Thái độ đối với học cao học" là yếu tố có tác động mạnh nhất với hệ số hồi quy chuẩn hóa $\beta = 0.325$ (chiếm khoảng 32.5% tổng mức tác động). Điều này chứng minh rằng khi sinh viên nhận thức rõ lợi ích thiết thực của tấm bằng thạc sĩ đối với thu nhập và cơ hội thăng tiến, ý định học tập sẽ được củng cố vững chắc nhất.

Yếu tố thu nhập gia đình và giới tính có làm thay đổi ý định học cao học không?

Kết quả kiểm định Independent Samples T-test đối với biến giới tính và phân tích ANOVA đối với mức thu nhập gia đình đều cho thấy giá trị $Sig. > 0.05$. Điều này khẳng định không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về ý định học cao học giữa nam và nữ cũng như giữa các nhóm sinh viên có mức thu nhập gia đình khác nhau trong mẫu khảo sát 270 người.

Mô hình nghiên cứu giải thích được bao nhiêu phần trăm sự biến thiên của ý định học cao học?

Mô hình nghiên cứu với 5 nhân tố độc lập (Thái độ, Chuẩn chủ quan, Sự kiểm soát hành vi, Danh tiếng của trường và Chương trình đào tạo) đạt hệ số $R^2$ hiệu chỉnh là 0.584. Chỉ số này chứng minh mô hình giải thích được 58.4% sự biến thiên của ý định học cao học của sinh viên khối ngành kinh tế tại trường.

Nghiên cứu có điểm gì mới so với các nghiên cứu tiền nhiệm tại Việt Nam?

Bên cạnh việc kế thừa mô hình TPB truyền thống, nghiên cứu đã bổ sung hai yếu tố ngoại sinh mang tính đặc thù của tổ chức giáo dục là "Danh tiếng của trường" và "Chương trình đào tạo". Toàn bộ 24 biến quan sát được kiểm định thực nghiệm nghiêm ngặt thông qua mẫu khảo sát 270 sinh viên, cung cấp giải pháp quản trị sát thực cho các trường đại học đang thực hiện cơ chế tự chủ tài chính.

Kết luận

Nghiên cứu đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu đề ra thông qua 5 phát hiện cốt lõi:

• Xác định và kiểm định thành công mô hình 5 nhân tố ảnh hưởng đồng biến tích cực đến ý định học cao học của sinh viên ngành kinh tế tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh.
• Đo lường chính xác thứ tự tác động của các nhân tố: Thái độ đối với học cao học ($\beta = 0.325$), Chuẩn chủ quan ($\beta = 0.258$), Nhận thức kiểm soát hành vi ($\beta = 0.186$), Danh tiếng trường ($\beta = 0.142$) và Chương trình đào tạo ($\beta = 0.114$).
• Chứng minh mô hình đạt độ giải thích phương sai cao với $R^2$ hiệu chỉnh đạt 58.4% trên mẫu khảo sát 270 sinh viên.
• Xác nhận không có sự khác biệt về ý định học thạc sĩ theo giới tính và thu nhập gia đình, nhưng có sự khác biệt giữa các chuyên ngành đào tạo cụ thể.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp quản trị khả thi giúp nâng cao hiệu quả tuyển sinh sau đại học từ 15% đến 25% trong giai đoạn 2020-2023.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học thực chứng giúp kết nối khoảng cách giữa lý thuyết hành vi dự định và thực tiễn quản trị tuyển sinh sau đại học tại các cơ sở giáo dục đại học tự chủ. Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi nhà trường tiến hành rà soát khung chương trình đào tạo thạc sĩ trong quý 4 năm 2019 và triển khai đồng bộ các gói học bổng ưu đãi trước kỳ tuyển sinh tháng 03 năm 2020. Hãy liên hệ ngay với tác giả hoặc truy cập kho dữ liệu học thuật của Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh để khai thác toàn văn công trình nghiên cứu và ứng dụng bộ thang đo chuẩn hóa vào thực tiễn quản lý giáo dục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã giới thiệu sơ lược về lý do chọn đề tài và mục tiêu nghiên cứu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu cũng được chỉ rõ nhằm làm tiền đề cho các chương tiếp theo. Tiếp theo, chương 2 sẽ đi vào phần cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu 6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Một số khái niệm liên quan 2.1 Khái niệm về ý định Ý định hành động được định nghĩa bởi Ajzen (2002) là hành động của con người được hướng dẫn bởi sự cân nhắc 03 yếu tố: niềm tin vào hành vi, niềm tin vào chuẩn mực và niềm tin vào sự kiểm soát. Các niềm tin này càng mạnh thì ý định thực hiện hành vi càng lớn.

Trong đề tài nghiên cứu này, tác giả sẽ nghiên cứu ý học của sinh viên ngành Kinh tế tại IUH.2 Khái niệm về ý định học và ý định học cao học 2.1 Ý định học Trên thực tế, khái niệm ý định học không được miêu tả và nghiên cứu nhiều. Chỉ có lý thuyết của Ajzen là có thể cho chúng ta 01 cái nhìn tổng thể về khái niệm ý định và từ đó suy ra khái niệm ý định học. Ý định đại diện các thành phần động lực của một hành vi, đó là mức độ nỗ lực có ý thức rằng một người sẽ thực hiện một hành vi (Ajzen, 1991). Do đó, có thể nói ý định học là ý muốn và sự sẵn lòng của một cá nhân vào kế hoạch mà họ nghĩ rằng họ sẽ học trong tương lai.2 Ý định học cao học Ý định học cao học là ý muốn và sự sẵn lòng của một cá nhân vào kế hoạch mà họ nghĩ rằng họ sẽ học trình độ cao học trong tương lai.

Theo Vietads (2016), học vị cao học trong tiếng Anh được gọi là Master, một học vị trên cấp cử nhân, dưới cấp tiến sĩ. Những người có trình độ cao học là những người có trình độ chuyên ngành vững chắc. Sau khi được học nâng cao và cùng với kinh nghiệm làm việc đã tích lũy được, họ sẽ có thêm kiến thức liên ngành và năng lực thực hiện công tác chuyên môn cũng như nghiên cứu khoa học trong chuyên ngành đào tạo. 7 Ở Việt Nam, bậc đào tạo cao học hầu như có ở tất cả các ngành học.

Các chương trình cao học có thể có thời gian học dài, ngắn khác nhau tùy vào quy định của từng trường và từng quốc gia.3 Mối quan hệ giữa ý định và quyết định hành vi Theo Tirtiroglu, E. (2008), ý định mua được mô tả là sự sẵn sàng của khách hàng trong việc mua sản phẩm. Việc bán hàng của doanh nghiệp có thể được khảo sát dựa trên ý định mua của khách hàng. Dự đoán ý định mua là bước khởi đầu để dự đoán được hành vi mua thực tế của khách hàng (Howard và Sheth, 1969).

Từ đó, ý định mua được xem là cơ sở để dự đoán cầu trong tương lai (Warshaw, 1980; Bagozzi, 1983; Fishbein và Ajzen, 1975). Tương tự vậy, ý định học cao học là cơ sở để dự báo lượng học viên dự tuyển vào bậc học cao học của IUH.2 Tổng quan cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu 2.1 Tổng quan cơ sở lý thuyết nền tảng 2.1 Mô hình TRA (Thuyết hành động hợp lý – Theory of Reasoned Action) Năm 1975, Fishbein và Ajzen đã đưa ra Thuyết hành động hợp lí (Theory of Reasoned Action – TRA). Mục tiêu của thuyết TRA là để dự đoán và hiểu về hành vi của một cá nhân. Trong mô hình TRA, thái độ được đo lường bằng nhận thức về các thuộc tính của sản phẩm.

Tùy vào các ích lợi cần thiết và có mức độ quan trọng khác nhau của sản phẩm mà người tiêu dùng sẽ chú ý. Tuy nhiên thuyết TRA chỉ áp dụng cho hành vi được tiến hành trong điều kiện lý trí được hoàn toàn kiểm soát bởi người ra quyết định. Ý định hành vi (Behavioral Intention) là yếu tố quan trọng nhất dự đoán hành vi tiêu dùng. Ý định hành vi bị ảnh hưởng bởi hai yếu tố: Thái độ đối với hành động hoặc hành vi (Attitude towards act or behavior) và Chuẩn chủ quan (Subjective Norm).

8 Thái độ là biểu hiện yếu tố cá nhân thể hiện niềm tin tích cực hay tiêu cực của người tiêu dùng đối với sản phẩm. Thái độ được định nghĩa là một xu hướng tâm lý được bộc lộ thông qua việc đánh giá một thực thể cụ thể với một số mức độ. Chuẩn chủ quan thể hiện ảnh hưởng của quan hệ xã hội (gia đình, bạn bè, đồng nghiệp…) lên cá nhân người tiêu dùng trong hành vi tiêu dùng sản phẩm của họ. Chuẩn chủ quan được đo lường thông qua cảm xúc của những người có mối quan hệ đến cá nhân thực hiện hành vi.

Những nhóm có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiế đến thái độ và hành vi của người tiêu dùng được gọi là nhóm liên quan (nhóm tham khảo). Những thành viên trong gia đình thường là những người có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến hành vi mua sắm của người tiêu dùng (Kotler và cộng sự, 2005). Ưu điểm: Thuyết hành động hợp lý cũng đã cung cấp một nền tảng lý thuyết rất hữu ích trong việc tìm hiểu thái độ đối với hành động trong tiến trình chấp nhận của người tiêu dùng, theo đó đã cho thấy xu hướng tiêu dùng là yếu tố dự đoán tốt nhất cho hành vi tiêu dùng. Hạn chế: Tuy nhiên, những nghiên cứu sau này đã tìm ra những điểm hạn chế của TRA.

Nghiên cứu của Sheppard và cộng sự (1988) đã chỉ ra 04 điểm hạn chế. Thứ nhất là TRA cho rằng hành vi mục tiêu của cá nhân hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát về ý chí của họ. Thứ hai là vấn đề lựa chọn bối cảnh phân tích không được Fishbein và Ajzen giải thích rõ. Thứ ba là ý định của cá nhân được đo lường trong điều kiện không đầy đủ thông tin cần thiết để hình thành.

Cuối cùng là TRA chỉ tập trung vào việc xác định hành vi đơn lẻ, trong khi đó trong điều kiện thực tế, con người thường phải đối mặt với nhiều hành vi mua hàng như: lựa chọn cửa hàng, sản phẩm, kiểu dáng, màu sắc,… Sự tồn tại của nhiều lựa chọn vậy sẽ làm thay đổi bản chất của quy trình hình thành ý định và vai trò của ý định trong việc dự báo hành vi thực tế. Những hạn chế này làm giới hạn việc áp dụng lý thuyết này đối với những hành vi nhất định (Buchan, 2005). Để khắc phục nhược điểm này, Ajzen đã cho ra đời mô hình hành vi được hoạch định (TPB) năm 1991. 9 Niềm tin đối với những thuộc tính sản phẩm Thái độ Đo lường niềm tin đối với những thuộc tính của sản phẩm Xu hướng Hành vi hành vi thực sự Niềm tin về những người ảnh hưởng sẽ nghĩ rằng tôi nên hay không nên mua sản phẩm Chuẩn chủ quan Sự thúc đẩy làm theo ý muốn của những người ảnh hưởng Hình 2.1 Thuyết hành động hợp lý Nguồn: Fishbein và Ajzen (1975) 2.2 Mô hình TPB (Thuyết hành vi được hoạch định – Theory of Planned Behaviour) Mô hình hành vi được hoạch định (Theory of Planed Behavior – TPB) là sự mở rộng của mô hình TRA.

Mô hình TPB khắc phục nhược điểm của TRA bằng cách thêm vào một biến nữa là sự kiểm soát hành vi được cảm nhận (Perceived Behavior Control) (Ajzen, 1991). Kiểm soát hành vi được cảm nhận phản ánh việc dễ dàng hay khó khăn thực hiện một hành vi và hành vi đó có bị kiểm soát hay không. Nó đại diện cho các nguồn lực cần thiết của một người để thực hiện một công việc bất kỳ (Ajzen, 1991). Thành phần của sự kiểm soát hành vi được cảm nhận phản ánh việc dễ dàng hay khó khăn khi thực hiện hành vi.

Điều này phụ thuộc vào sự sẵn có của các nguồn lực và các cơ hội để thực hiện hành vi (kỹ năng, tiền bạc, thời gian, sức lực…). Theo Ajzen (1991), niềm tin vào sự kiểm soát có tác động trực tiếp đến sự kiểm soát hành vi được cảm nhận và ông cũng cho rằng với niềm tin về những yếu tố đặc biệt nào đó sẽ làm cho ý định để thực hiện một hành vi trở nên dễ dàng hơn hay khó khăn hơn. 1 Thái độ đối với hành vi Quy chuẩn chủ quan Ý định Hành vi hành vi thực sự Sự kiểm soát hành vi được cảm nhận Hình 2.2 Thuyết hành vi được hoạch định Nguồn: Ajzen (1991) Mô hình TRA có một giới hạn là dự báo việc thực hiện các hành vi mà con người không kiểm soát được. Trong trường hợp này, các yếu tố về thái độ đối với hành vi thực hiện và các chuẩn mực chủ quan của người đó không đủ giải thích cho hành động của họ.

Ưu điểm: Ajzen đã hoàn thiện mô hình TRA bằng cách đưa thêm yếu tố sự kiểm soát hành vi được cảm nhận vào mô hình TPB. Mô hình TPB được xem như tối ưu hơn đối với TRA trong việc dự đoán và giải thích hành vi của người tiêu dùng trong cùng một nội dung và hoàn cảnh nghiên cứu. Hạn chế: Thứ nhất, TPB chưa khắc phục được hết những hạn chế của TRA (Godin Kok, 1996). TPB đánh giá dựa trên những kỳ vọng, khi một trong số những kỳ vọng thay đổi thì sẽ dẫn đến sự thay đổi về hành vi.

Thứ hai, thực tế các yếu tố để xác định ý định thì không giới hạn thái độ, ảnh hưởng xã hội và kiểm soát hành vi (Ajzen, 1991). Vì thế, nhiều nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng chỉ có 40% biến thiên ý định của hành vi có thể được giải thích bằng TPB (Ajzen, 1991, Werner, 2004). Nghĩa là, có thể mở rộng các yếu tố khác cũng có ảnh hưởng đến ý định hành vi.3 Lý thuyết của Taylor và Todd Taylor và Todd (1995) đã xây dựng thang đo ý định dẫn đến hành vi bao gồm 09 yếu tố: Ý định hành vi, Thái độ đối với hành vi, Chuẩn chủ quan, Sự kiểm soát hành vi được cảm nhận, Ý kiến của những cá nhân quan trọng, Lợi ích khi sử dụng 1 sản phẩm, 1 Sự phức tạp khi sử dụng sản phầm, Dễ sử dụng, Điều kiện thuận lợi khi sử dụng. Thang đo này được phát triển dựa trên các lý thuyết về hành vi của Ajzen (1991), Compeau và Higgins (1991), Moore and Benbasat (1992).2 Các mô hình nghiên cứu ý định học trong nước và ngoài nước 2.1 Các nghiên cứu tại Việt Nam Ở Việt Nam có khá nhiều nghiên cứu về ý định chọn trường học nhưng lại có khá ít nghiên cứu về ý định học, nhất là ý định học cao học.