Các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ thi công các dự án nhà ở dân dụng tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ thi công các dự án nhà ở dân dụng tại tphcm, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Trần Quốc Việt
• Người hướng dẫn: TS Bảo Trung
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chậm Tiến Độ Thi Công Các Dự Án Nhà Ở Dân Dụng Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ-ĐỒ THỊ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.4.1. Nguồn dữ liệu
• 0.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Dự án
• 1.2. Dự án xây dựng nhà ở dân dụng
• 1.3. Chậm tiến độ trong dự án xây dựng
• 1.4. Các nghiên cứu trước đây về các yếu tố gây ra chậm tiến độ
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Qui trình nghiên cứu
• 2.2. Giai đoạn 1 – Nghiên cứu định tính
• 2.2.1. Thực hiện nghiên cứu định tính
• 2.2.2. Kết quả nghiên cứu định tính
• 2.3. Giai đoạn 2 – Nghiên cứu định lượng
• 2.3.1. Xử lý dữ liệu trong nghiên cứu định lượng chính thức
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẬM TIẾN ĐỘ THI CÔNG CÁC DỰ ÁN NHÀ Ở DÂN DỤNG TẠI TP.HCM
• 3.1. Tính chất và đặc điểm của mẫu
• 3.2. Xếp hạng các yếu tố gây chậm tiến độ
• 3.3. Đánh giá sự khác biệt trong các đối tượng khảo sát
• 3.4. Đánh giá thang đo
• 3.4.1. Đánh giá thang đo bao gồm các biến quan sát
• 3.4.2. Đánh giá thang đo biến phụ thuộc
• 3.5. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.5.1. Kiểm tra điều kiện phân tích EFA
• 3.5.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.5.3. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.6. Kiểm định mô hình – xây dựng hàm hồi qui
• 3.6.1. Xây dựng hàm hồi qui
• 3.6.2. Đánh giá độ phù hợp của mô hình & kiểm định các giả thuyết
• 3.6.3. Đánh giá mức độ quan trọng của các biến trong mô hình
• 3.7. Thực trạng và kết quả phân tích các yếu tố gây chậm tiến độ đối với các nhóm đối tượng khảo sát
• 3.7.1. Thực trạng và kết quả phân tích các yếu tố xuất phát từ nhà thầu
• 3.7.2. Thực trạng và kết quả phân tích các yếu tố xuất phát từ chủ đầu tư
• 3.7.3. Thực trạng và kết quả phân tích các yếu tố xuất phát từ tư vấn giám sát, thiết kế
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 0.1. Giải pháp hạn chế các yếu tố từ nhà thầu gây chậm tiến độ
• 0.2. Giải pháp hạn chế các yếu tố từ chủ đầu tư gây ra chậm tiến độ
• 0.3. Giải pháp hạn chế các yếu tố từ tư vấn giám sát, thiết kế gây chậm tiến độ
• 0.4. Các hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ thi công dự án nhà ở tại TP

Tiến độ thi công dự án nhà ở tại TP.HCM đang gặp nhiều thách thức. Các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ thi công không chỉ liên quan đến kỹ thuật mà còn đến quản lý, nhân lực và môi trường. Việc hiểu rõ các yếu tố này là cần thiết để cải thiện hiệu quả thi công và giảm thiểu chi phí phát sinh.

1.1. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến tiến độ thi công

Các yếu tố như chất lượng vật liệu, thời tiết, và nhân lực đều có tác động lớn đến tiến độ thi công. Chất lượng vật liệu không đảm bảo có thể dẫn đến việc phải sửa chữa, kéo dài thời gian thi công.

1.2. Tầm quan trọng của quản lý dự án trong thi công

Quản lý dự án hiệu quả giúp theo dõi tiến độ và điều chỉnh kịp thời. Việc thiếu sót trong quản lý có thể dẫn đến chậm tiến độ và tăng chi phí cho dự án.

II. Những thách thức trong việc thi công dự án nhà ở tại TP

Chậm tiến độ thi công là một vấn đề phổ biến trong các dự án nhà ở tại TP.HCM. Các thách thức này đến từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm cả yếu tố bên ngoài và bên trong. Việc nhận diện và phân tích các thách thức này là rất quan trọng để tìm ra giải pháp.

2.1. Ảnh hưởng của thời tiết đến tiến độ thi công

Thời tiết xấu, như mưa lớn hay bão, có thể làm gián đoạn thi công. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ mà còn làm tăng chi phí cho dự án.

2.2. Vấn đề về nhân lực trong ngành xây dựng

Thiếu hụt nhân lực có tay nghề cao là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến chậm tiến độ. Việc đào tạo và giữ chân nhân viên là rất cần thiết để đảm bảo tiến độ thi công.

III. Phương pháp cải thiện tiến độ thi công dự án nhà ở tại TP

Để cải thiện tiến độ thi công, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và công nghệ mới. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn giảm thiểu chi phí phát sinh.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong quản lý thi công

Công nghệ như phần mềm quản lý dự án giúp theo dõi tiến độ và quản lý tài nguyên hiệu quả hơn. Việc áp dụng công nghệ có thể giúp giảm thiểu sai sót và tăng cường hiệu quả làm việc.

3.2. Tăng cường đào tạo nhân lực

Đào tạo nhân lực là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng thi công. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của ngành xây dựng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tiến độ thi công

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ thi công đã chỉ ra rằng việc cải thiện quản lý và ứng dụng công nghệ có thể mang lại kết quả tích cực. Các dự án thực tế đã chứng minh rằng việc áp dụng các giải pháp này giúp giảm thiểu chậm tiến độ.

4.1. Kết quả từ các dự án thực tế

Nhiều dự án đã áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và đạt được tiến độ thi công tốt hơn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc cải tiến quy trình làm việc.

4.2. Phân tích các yếu tố thành công

Các yếu tố như sự phối hợp giữa các bên liên quan và việc sử dụng công nghệ thông tin đã góp phần vào thành công của các dự án. Việc phân tích này giúp rút ra bài học cho các dự án tương lai.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho tiến độ thi công dự án nhà ở tại TP

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện tiến độ thi công dự án nhà ở tại TP.HCM là khả thi nếu có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng nhân lực.

5.1. Đề xuất giải pháp cho các dự án tương lai

Các giải pháp như tăng cường quản lý rủi ro và áp dụng công nghệ mới cần được xem xét. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả thi công và giảm thiểu chậm tiến độ.

5.2. Tầm nhìn cho ngành xây dựng tại TP.HCM

Ngành xây dựng tại TP.HCM cần có tầm nhìn dài hạn để phát triển bền vững. Việc cải thiện tiến độ thi công sẽ góp phần vào sự phát triển chung của thành phố.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chậm tiến độ thi công các dự án xây dựng nhà ở dân dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh là một vấn đề nổi bật và có ảnh hưởng sâu rộng đến hiệu quả kinh tế và xã hội. Theo báo cáo khảo sát với 155 bảng câu hỏi hợp lệ từ các nhà thầu, tư vấn giám sát và chủ đầu tư, các dự án nhà ở dân dụng riêng lẻ tại TP.HCM từ năm 2010 đến nay thường xuyên gặp phải các tình trạng chậm tiến độ với nhiều nguyên nhân đa dạng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến chậm tiến độ thi công, đánh giá mức độ tác động của từng yếu tố và đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế tình trạng này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dự án xây dựng nhà ở dân dụng riêng lẻ tại các quận như Quận 2, Quận 7, Quận 9, Quận 10, Tân Bình và Tân Phú, giai đoạn từ năm 2010 đến nay. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý dự án, chủ đầu tư và nhà thầu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tiến độ, giảm thiểu chi phí phát sinh và tăng cường uy tín trong ngành xây dựng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý dự án, đặc biệt là các khái niệm về dự án xây dựng và chậm tiến độ thi công. Theo PMI (2008), dự án là một nỗ lực tạm thời nhằm tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ với thời gian bắt đầu và kết thúc xác định. Chậm tiến độ được định nghĩa là sự vượt quá thời gian hoàn thành dự kiến trong hợp đồng hoặc thỏa thuận giữa các bên liên quan (Ramanathan và cộng sự, 2012). Các phân loại chậm tiến độ bao gồm: chậm tiến độ nghiêm trọng và không nghiêm trọng, có thể tha thứ và không thể tha thứ, phải đền bù và không cần đền bù, đồng thời và không đồng thời (Theodore, 2009). Nghiên cứu tập trung vào 6 nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến chậm tiến độ: (1) yếu tố xuất phát từ chủ đầu tư, (2) nhà thầu, (3) tư vấn, giám sát, thiết kế, (4) nguyên vật liệu, trang thiết bị, (5) lao động, và (6) các yếu tố bên ngoài như thời tiết và chính quyền địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn chính: định tính và định lượng. Giai đoạn định tính sử dụng phương pháp phỏng vấn chuyên gia với mẫu chọn theo phương pháp lý thuyết nhằm xác định và bổ sung các yếu tố ảnh hưởng chậm tiến độ phù hợp với bối cảnh TP.HCM. Kết quả định tính hình thành bảng câu hỏi khảo sát định lượng với 30 biến quan sát. Giai đoạn định lượng tiến hành khảo sát với 155 mẫu hợp lệ, bao gồm kỹ sư công trường, cai thầu, tư vấn giám sát và chủ đầu tư tại các quận có nhiều công trình nhà ở dân dụng. Phương pháp lấy mẫu là phi xác suất, ngẫu nhiên thuận tiện. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 16, sử dụng các kỹ thuật phân tích như chỉ số quan trọng tương đối (RII) để xếp hạng các yếu tố, hệ số tương quan hạng Spearman để đánh giá sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng khảo sát, phân tích nhân tố khám phá (EFA) để phân nhóm các yếu tố và xây dựng mô hình hồi quy bội nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng nhóm yếu tố đến chậm tiến độ dự án.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Yếu tố thời tiết xấu được đánh giá là nguyên nhân hàng đầu gây chậm tiến độ với chỉ số RII tổng hợp đạt 0.652, đứng vị trí số 1 trong bảng xếp hạng tổng thể. Điều này phản ánh ảnh hưởng lớn của điều kiện khí hậu đặc biệt trong giai đoạn thi công móng và tầng hầm.

2. Yếu tố nhà thầu không đủ kinh nghiệm đứng thứ hai với RII 0.635, tiếp theo là các yếu tố nhà thầu quản lý công trình kém (RII 0.619) và nhà thầu lên kế hoạch thi công không hiệu quả (RII 0.614). Các yếu tố này cho thấy trình độ quản lý và năng lực chuyên môn của nhà thầu là nhân tố quyết định đến tiến độ thi công.

3. Các yếu tố xuất phát từ chủ đầu tư như thay đổi yêu cầu trong quá trình thi công (RII 0.634), chi trả chậm trễ (RII 0.621) và chậm trễ trong ra quyết định (RII 0.599) cũng có ảnh hưởng đáng kể đến chậm tiến độ.

4. Thiếu hụt lao động và năng suất lao động thấp được đánh giá với RII lần lượt là 0.612 và 0.577, cho thấy vấn đề về nguồn nhân lực thi công cũng là nguyên nhân phổ biến.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự đồng thuận giữa các nhóm đối tượng khảo sát về vai trò quan trọng của yếu tố thời tiết và năng lực nhà thầu trong việc ảnh hưởng đến tiến độ thi công. So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và quốc tế, các yếu tố như quản lý công trình kém, thay đổi yêu cầu từ chủ đầu tư và thiếu hụt lao động cũng được xác nhận là nguyên nhân phổ biến gây chậm tiến độ (Long và cộng sự, 2008; Sambasivan & Soon, 2007). Biểu đồ phân phối RII theo từng nhóm đối tượng khảo sát minh họa sự tương đồng và khác biệt trong nhận thức về các yếu tố này, trong đó nhà thầu và tư vấn giám sát đánh giá cao các yếu tố kỹ thuật và quản lý, còn chủ đầu tư tập trung vào các yếu tố tài chính và quyết định. Mô hình hồi quy bội cho thấy các nhóm yếu tố đều có ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến biến phụ thuộc chậm tiến độ, trong đó nhóm yếu tố nhà thầu có hệ số ảnh hưởng lớn nhất, tiếp theo là yếu tố thời tiết và chủ đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường năng lực quản lý và đào tạo nhà thầu: Các công ty xây dựng cần tổ chức các khóa đào tạo nâng cao kỹ năng quản lý dự án, lập kế hoạch thi công và giám sát công trình nhằm giảm thiểu các sai sót và sự cố trong quá trình thi công. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: các công ty xây dựng và hiệp hội ngành nghề.

2. Xây dựng cơ chế quản lý thay đổi yêu cầu chủ đầu tư: Thiết lập quy trình quản lý thay đổi rõ ràng, minh bạch, có sự tham gia của các bên liên quan để hạn chế tối đa các thay đổi đột ngột gây ảnh hưởng đến tiến độ. Thời gian thực hiện: 3-6 tháng; Chủ thể: chủ đầu tư, nhà thầu và tư vấn giám sát.

3. Cải thiện công tác dự báo và ứng phó với điều kiện thời tiết: Áp dụng các công nghệ dự báo thời tiết hiện đại và xây dựng kế hoạch thi công linh hoạt để giảm thiểu tác động của thời tiết xấu. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: nhà thầu, tư vấn giám sát.

4. Tăng cường quản lý và phát triển nguồn nhân lực thi công: Đảm bảo cung cấp đủ lao động có kỹ năng, nâng cao trình độ lành nghề và cải thiện điều kiện làm việc để tăng năng suất lao động. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: nhà thầu, các trung tâm đào tạo nghề.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý dự án xây dựng: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để cải thiện công tác quản lý tiến độ, từ đó nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro chậm tiến độ.

2. Chủ đầu tư dự án nhà ở dân dụng: Giúp hiểu rõ các nguyên nhân gây chậm tiến độ từ nhiều góc độ, từ đó xây dựng kế hoạch tài chính và quản lý dự án hiệu quả hơn.

3. Nhà thầu xây dựng: Cung cấp thông tin về các yếu tố nội tại và bên ngoài ảnh hưởng đến tiến độ, giúp nhà thầu nâng cao năng lực quản lý và thi công.

4. Các đơn vị tư vấn, giám sát và thiết kế: Hỗ trợ trong việc cải thiện quy trình thiết kế, giám sát và phối hợp với các bên liên quan nhằm hạn chế các nguyên nhân gây chậm tiến độ.

Câu hỏi thường gặp

1. Chậm tiến độ thi công nhà ở dân dụng thường do những nguyên nhân chính nào?
   Chậm tiến độ chủ yếu do yếu tố thời tiết xấu, năng lực nhà thầu không đủ kinh nghiệm, thay đổi yêu cầu từ chủ đầu tư và thiếu hụt lao động có kỹ năng. Ví dụ, thời tiết mưa bão tại TP.HCM thường gây trì hoãn thi công móng và tầng hầm.

2. Làm thế nào để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố gây chậm tiến độ?
   Nghiên cứu sử dụng chỉ số quan trọng tương đối (RII) dựa trên khảo sát ý kiến của nhà thầu, tư vấn và chủ đầu tư để xếp hạng các yếu tố theo mức độ ảnh hưởng, giúp xác định các nguyên nhân chính cần ưu tiên xử lý.

3. Vai trò của nhà thầu trong việc kiểm soát tiến độ thi công như thế nào?
   Nhà thầu đóng vai trò trung tâm trong quản lý tiến độ, từ lập kế hoạch thi công, quản lý nhân lực đến phối hợp các công việc. Năng lực quản lý kém và thiếu kinh nghiệm của nhà thầu là nguyên nhân hàng đầu gây chậm tiến độ.

4. Yếu tố bên ngoài như thời tiết và chính quyền ảnh hưởng ra sao đến tiến độ?
   Thời tiết xấu như mưa bão làm gián đoạn thi công, đặc biệt ở các giai đoạn nhạy cảm. Các khó khăn từ phía chính quyền như thủ tục hành chính hoặc đình chỉ thi công cũng có thể gây chậm tiến độ.

5. Các giải pháp nào có thể áp dụng để hạn chế chậm tiến độ?
   Các giải pháp bao gồm nâng cao năng lực quản lý nhà thầu, xây dựng quy trình quản lý thay đổi yêu cầu chủ đầu tư, cải thiện dự báo thời tiết và phát triển nguồn nhân lực thi công. Thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro chậm tiến độ.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định 6 nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến chậm tiến độ thi công các dự án nhà ở dân dụng tại TP.HCM, trong đó yếu tố thời tiết và năng lực nhà thầu là quan trọng nhất.
• Kết quả khảo sát với 155 mẫu cho thấy sự đồng thuận giữa các bên liên quan về các nguyên nhân gây chậm tiến độ.
• Mô hình hồi quy bội xác nhận các nhóm yếu tố đều có ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến tiến độ dự án.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực quản lý, cải thiện quy trình và phát triển nguồn nhân lực thi công.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá hiệu quả trong thực tế để điều chỉnh phù hợp.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý dự án, chủ đầu tư và nhà thầu nên áp dụng các giải pháp nghiên cứu đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý tiến độ, giảm thiểu chi phí phát sinh và tăng cường uy tín trong ngành xây dựng nhà ở dân dụng tại TP.HCM.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Dự án Theo Đỗ Thị Xuân Lan (2012), dự án là một nhóm các công việc được thực hiện theo một quy trình nhất định để đạt được mục tiêu đề ra, có thời điểm bắt đầu và kết thúc được ấn định trước, và sử dụng tài nguyên có giới hạn. Ngoài ra, dự án còn được định nghĩa là một nỗ lực tạm thời nhằm tạo nên một sản phẩm, dịch vụ hay kết quả (PMI, 2008). Bản chất tạm thời của dự án được xác định bởi điểm khởi đầu và kết thúc xác định của nó. Trong nghiên cứu này, dự án được xác định là nhóm các công việc nhằm tạo nên những công trình xây dựng nhà ở dân dụng riêng lẻ với thời gian bắt đầu và kết thúc được ấn định bởi hợp đồng ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu.2 Dự án xây dựng nhà ở dân dụng Theo Đỗ Thị Xuân Lan (2012), dự án xây dựng là tập hợp những đề xuất hay công việc có liên quan đến bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hay cải tạo những công trình xây dựng.

Theo định nghĩa của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nguyên tắc phân loại, phân cấp công trình dân dụng, công nghiệp, hạ tầng kỹ thuật đô thị thì công trình xây dựng dân dụng bao gồm các loại nhà ở, nhà và công trình công cộng (Bộ xây dựng, 2012). Trong đó, nhà ở được phân thành hai loại là nhà chung cư và nhà riêng lẻ. Trong nghiên cứu này, các dự án xây dựng nhà ở dân dụng được đề cập là các công trình xây dựng nhà ở cá nhân riêng lẻ (thông thường là các công trình xây dựng nhà ở từ 2 đến 5 tầng), có thời điểm bắt đầu và kết thúc được xác định dựa vào LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 kế hoạch thi công của các công ty xây dựng và nằm trong giới hạn được xác định bởi hợp đồng được ký kết giữa các công ty và khách hàng.3 Chậm tiến độ trong dự án xây dựng Một đặc tính chung của các dự án xây dựng là chúng thường biến động và thường phức tạp và đa dạng. Điều này dẫn đến một tranh cãi không có hồi kết, trong đó rất nhiều nhà nghiên cứu xem chậm tiến độ như là một điều hiển nhiên và một số cho rằng đó là hiện tượng toàn cầu ảnh hưởng đến tất cả các dạng dự án xây dựng (Sambasivan & Soon, 2007).

Xét ở một mức độ nhất định, mỗi dự án xây dựng là một công trình duy nhất – không có hai dự án nào hoàn toàn giống hệt nhau. Tiến trình xây dựng bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố có sức biến đổi lớn và đôi khi không thể dự đoán được. Tất cả các phức tạp vốn có trong các công trình xây dựng khác nhau như các điều kiện về đất đai, giao thông, thời tiết, nguồn cung cấp vật tư, tiện ích, nhà thầu phụ, các điều kiện về nguồn nhân lực và công nghệ của nhà thầu là một điều tất yếu trong ngành xây dựng (S Keoki và cộng sự, 2010). Theo Chan và Kumaraswamy (1997) trích trong Ramanathan và cộng sự (2012), thông thường, một dự án xây dựng có thể chia thành 3 giai đoạn chính: giai đoạn hình thành dự án, giai đoạn thiết kế, và giai đoạn thi công, trong đó, các tác giả cho rằng việc chậm tiến độ thường xảy ra trong giai đoạn thi công.

Ramanathan và cộng sự (2012) cho rằng chậm tiến độ trong dự án xây dựng có thể được định nghĩa là sự vượt quá thời gian so với thời gian hoàn thành được xác định trong hợp đồng hay vượt quá thời gian mà các bên liên quan đã đồng ý với nhau về thời gian hoàn thành dự án. Chậm tiến độ trong dự án xây dựng xuất hiện trong tình huống vì một số lý do nào đó, có thể do chủ đầu tư, nhà thầu hay các bên liên quan khác, làm cho công việc không thể hoàn thành theo thời gian dự định. Theo Assaf và Al Hejji (2005), chậm tiến độ dự án xây dựng là một vấn đề mang tính toàn cầu, và đi kèm với chậm tiến độ dự án là các hậu quả như chi phí gia LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 tăng, kiện tụng, các vấn đề về tài chính và sự mất niềm tin lẫn nhau. Theo nhiều nghiên cứu, các chậm tiến độ trong quá trình thực hiện dự án xây dựng gây nên hậu quả quan trọng là chậm tiến độ hoàn thành toàn bộ dự án bên cạnh việc gia tăng chi phí dự án và các hậu quả khác (M.Haseeb và cộng sự, 2011; Townhid và Admiruddin, 2011; Sambasivan và Soon, 2007).

Ngoài ra, theo Al Kharashi và Skitmore (2009), chậm tiến độ dự án sẽ làm cho nhà thầu bị mắc kẹt vốn, bao gồm tài chính, nhân sự và các yếu tố khác với một dự án trong thời gian dài hơn, làm cho nhà thầu giảm khả năng tham gia vào các dự án khác và có thể làm giảm doanh thu. Theodore (2009) đề xuất 4 cách cơ bản để phân loại chậm tiến độ ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án: - Chậm tiến độ nghiêm trọng và chậm tiến độ không nghiêm trọng (Critical & Non-Critical delay): Độ nghiêm trọng của chậm tiến độ được xét dựa trên chậm tiến độ có hay không ảnh hưởng đến toàn bộ tiến độ của dự án. Thực tế, có nhiều chậm tiến độ không ảnh hưởng đến đến sự hoàn thành của toàn bộ dự án hay các mốc quan trọng, các chậm tiến độ này được xem là chậm tiến độ không quan trọng. Chậm tiến độ có thể gây ảnh hưởng đến tiến độ của toàn dự án được xem là chậm tiến độ nghiêm trọng.

- Chậm tiến độ có thể tha thứ được và chậm tiến độ không thể tha thứ được (Excusable & Non-execusable delay): chậm tiến độ có thể tha thứ được là chậm tiến độ do các nguyên nhân không thể dự đoán được gây ra. Thông thường, những dạng chậm tiến độ do các nguyên nhân như hỏa hoạn, động đất, thời tiết, chủ đầu tư bị thay đổi, và các nguyên nhân tương tự (không thể đoán trước và ngoài tầm kiểm soát của nhà thầu) được xem như chậm tiến độ có thể tha thứ được. Những chậm tiến độ trong tầm kiểm soát của nhà thầu và có thể dự đoán được thường được xem là chậm tiến độ không thể tha thứ. - Chậm tiến độ phải đền bù và chậm tiến độ không cần đền bù (Compensable & Non-compensable delay): chậm tiến độ phải đền bù là LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 các chậm tiến độ mà nhà thầu bắt buộc phải đền bù, các chậm tiến độ này có thể là chậm tiến độ không thể tha thứ được.

- Chậm tiến độ đồng thời và chậm tiến độ không đồng thời (Concurrent & Non-concurent delay): chậm tiến độ đồng thời là các chậm tiến độ khác nhau xảy ra cùng một thời gian làm ảnh hưởng đến đường găng của dự án mà hậu quả là làm chậm tiến độ toàn dự án. Thông thường, khi chậm tiến độ đồng thời xảy ra, cả chủ đầu tư và nhà thầu đều phải chịu trách nhiệm cho chậm tiến độ này. Ngoài ra, theo Tumi và cộng sự (2009), có thể phân chia thành 2 dạng chậm tiến độ cơ bản là chậm tiến độ có thể tha thứ được và chậm tiến độ không thể tha thứ được. - Chậm tiến độ không thể tha thứ được: là dạng chậm tiến độ gây ra do nhà thầu không tuân thủ hợp đồng đã được thỏa thuận hoặc do các bên cung cấp dịch vụ cho nhà thầu gây ra chậm tiến độ.

Nhà thầu thường phải chịu trách nhiệm chính và phải đền bù khoảng thời gian chậm trễ cho chủ đầu tư. Nguyên nhân gây ra chậm tiến độ loại này có thể là do thầu phụ chậm tiến độ, nhà thầu quản lý công trình không hiệu quả, tài chính của nhà thầu không đáp ứng được yêu cầu, thiếu lao động, không đáp ứng được kế hoạch thi công đề ra và các nguyên nhân khác. - Chậm tiến độ có thể tha thứ được – được đền bù: là chậm tiến độ gây ra bởi việc hành động hay không hành động của chủ đầu tư. Khi nhà thầu gặp dạng nhân tố gây ra chậm tiến độ loại này, họ có thể kéo dài thời gian thi công hoặc được đền bù do sự chậm tiến độ vì dạng chậm tiến độ này làm nhà thầu phát sinh các chi phí thêm.

Sự chậm tiến độ này thường được gây ra bởi các tình huống không lường được và không phải là lỗi của nhà thầu. Ví dụ có thể là chậm tiến độ do kỹ sư thiết kế mà chủ đầu tư thuê không hoàn thành bản vẽ thiết kế đúng thời hạn. - Chậm tiến độ có thể tha thứ được – không đền bù: là dạng chậm tiến độ mà lỗi gây ra không do nhà thầu cũng không do chủ đầu tư, khi chậm tiến LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 độ dạng này xảy ra, dự án có thể kéo dài mà không cần đền bù. Trong trường hợp này thường nhà thầu phải chịu trách nhiệm cho việc kéo dài thời gian nhưng không phải đền bù.

Nguyên nhân gây ra chậm tiến độ loại này có thể là do thời tiết bất thường, thiên tai, sự can thiệp của chính quyền.2 Các nghiên cứu trước đây về các yếu tố gây ra chậm tiến độ Có rất nhiều các nghiên cứu về các yếu tố gây ra chậm tiến độ dự án. Các nghiên cứu về các yếu tố gây chậm tiến độ cũng như các hậu quả do chậm tiến độ dự án gây nên đã được thực hiện trên rất nhiều quốc gia, có thể kể đến như USA, HongKong, Malaysia, Indonesia, Kuwait, Saudi Arabia và các quốc gia khác. Ngay tại Việt Nam, đã có nghiên cứu các yếu tố gây nên chậm tiến độ trong các dự án xây dựng lớn của Long (2008). Kumaraswany và Chan (1998) trích dẫn trong Long (2008) đã tiến hành nghiên cứu các nhân tố có khả năng gây chậm tiến độ đối với dự án xây dựng ở HongKong dưới góc nhìn của khách hàng, nhà thầu & chủ đầu tư.

Các tác giả đã xác định được 5 nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến chậm tiến độ của dự án theo thứ tự giảm dần về độ quan trọng: Quản lý & giám sát rủi ro kém, không dự đoán được tình trạng mặt bằng chính xác, chủ đầu tư ra quyết định chậm, chủ đầu tư yêu cầu thay đổi và sự thay đổi công việc.