CHƯƠNG 1: CO SO LY LUẬN CUA VAN ĐÈ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý thuyết về khách hàng và quyết định mua của khách hang 1. Khái niệm về người tiêu dùng, hành vỉ và quá trình ra quyết định mua của người tiêu dùng Theo Hiệp hội kinh doanh người Mỹ, người tiêu dùng là người cuối cùng sử dụng, tiêu dùng hàng hóa, ý tưởng hay dịch vụ nào đó. Người tiêu dùng cũng được hiểu là người mua hoặc ra quyết định như người tiêu dùng cuối cùng.
Theo Luật bảo vệ người tiêu dùng ~ Luật số 59/2010/QH12 của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, người tiêu dùng là người mua, sử dụng hàng. hóa, dịch vụ cho mục đích tiêu dùng, sinh hoạt của cá nhân, gia đình, tô chức. Như vậy, có thể hiểu người tiêu dùng là người mua sắm đề sở hữu hoặc tiêu dùng những sản phẩm, dịch vụ hay ý tưởng nào đó nhằm thỏa mãn nhu cầu và ước. Họ là người tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ hay ý tưởng do quá trình sản xuất hoặc ý tưởng sáng tạo của con người tạo ra.
Người tiêu dùng có thể là một cá nhân, hộ gia đình, một nhóm người hoặc là một tô chức. Liên quan đến khái niệm hành vi của người tiêu dùng cho đến nay có rất nhiều quan điểm khác nhau: Theo Leon Schiffiman, Leslie Lazar Kanuk (1991), thuật ngữ hành vi người tiêu dùng được hiểu là hành vi mà một người tiêu dùng thể hiện trong. khi tìm kiếm, mua sắm, sử dụng, đánh giá và loại bỏ sản phẩm/dịch vụ mà họ kỳ vọng. sẽ thỏa mãn nhu câu của mình.
Theo Solomon (2007), hành vi người tiêu dùng là một tiến trình cho phép một cá nhân hay một nhóm người lựa chọn, mua sắm, sử dụng hoặc loại bỏ một sản phẩm, dịch vụ, những suy nghĩ đã có, kinh nghiệm hay tích lũy, nhằm thỏa mãn nhu cầu hay ước muốn của họ. Miniard (1993), hanh vi người tiêu dùng là toàn bộ những hoạt động liên quan trực tiếp đến quá trình tìm kiếm, thu thập, mua sắm, sở hữu, sử dụng và loại bỏ sản phâm, dịch vụ. cả những quá trình ra quyết định diễn ra trước, trong và sau các hành động đó. Hành vi mua của người tiêu dùng là toàn bộ hành động mà người tiêu dùng bộc lộ ra trong quá trình tìm kiếm, mua sắm, sử dụng, đánh giá cho hàng hóa và dịch vụ nhằm thoã mãn nhu cầu của họ.
Cũng có thê xem hành vi của người tiêu dùng là cách thức mà người tiêu dùng sẽ thực hiện để đưa ra các quyết định sử dụng tài sản của mình (tiền bạc, thời gian.) liên quan đến việc mua sắm và sử dụng hàng hóa, dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu cá nhân. Quá trình mua của người tiêu dùng bao hàm việc. nhận thức, tìm kiếm, lựa chọn, mua, sử dụng và đánh giá sau khi mua. Theo Philip Kotler (2014), quá trình ra quyết định mua của người tiêu dùng là một quá trình bao gồm 5 giai đoạn: nhận thức nhu cầu, tìm kiếm sản phẩm và những.
thông tin liên quan, đánh giá phương án, ra quyết định mua và hành vi sau khi mua. Các giai đoạn trong quá trình ra quyết định mua của người tiêu dùng đẻ: bị tác động. bởi các nhân tố ên trong như động cơ, nhận thức, cá tính. và nhân như văn hóa, giai tầng xã hội, nhóm tham khảo.
Yếu tố ũnh hưởng tới quá trình ra quyết định mua của người tiêu dùng Theo Philip Kotler và Armstrong (2014), quyết định lựa chọn mua của người tiêu dùng ảnh hưởng bởi bốn yếu tố: Văn hoá, xã hội, cá nhân và tâm lý. Việc nghiên cứu tìm hiểu và phân tích 4 yếu tố này giúp các đơn vị cung cấp tìm ra hướng tiếp cận, thu hút và phục vụ khách hàng hiệu quả hơn. “Tuổi và giai đoạn. của chủ kỳ sống iets) Nghề nghiệp Độngcơ Toản cảnh "kinh tế Nhận thức.
Tãi sống Hiểu biết Thân cách và Nietatin vi nhận thức.1: Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua Nguôn: Kotler, 2014 Dựa theo mô hình, chỉ tiết các nhân tố: cá nhân, tâm lý, văn hóa, xã hội tác động đến hành vi tiêu dùng của khách hảng như sau: 1. Yếu tố cá nhân Các yếu tố cá nhân của khách hàng bao gồm: tuôi và giai đoạn chu kỳ sống, nghề nghiệp, thu nhập, tính cách và các giá trị cá nhân đều ảnh hưởng đến hành vi mua sắm. Những yếu tố này xác định nhu cầu, mong muốn và khả năng tài chính chỉ tiêu cho sản phẩm mua của người tiêu dùng. Khách hàng lựa chọn sản phẩm, thương.
hiệu phù hợp với nhu cầu cá nhân và ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua của người tiêu dùng. Một số đặc tính về yếu tố cá nhân ảnh hưởng đến quyết định lựa. chọn sản phẩm bao gồm: - Tuổi và giai đoạn của chu kỳ sống Tuổi và các giai đoạn của chu kỳ sống có ảnh hưởng đến hành vi mua của người tiêu dùng thông qua việc định hình nhu cầu, sức mua của khách hàng qua từng các mốc thời gian. Mỗi cá nhân tại các giai đoạn có nhu cầu về việc lựa chọn sản phẩm.
Người trẻ có nhu cầu khác với người trưởng thành và đặc biệt khác với lớp người cao tuôi. Đặc biệt với ngành viễn thông, nhu cầu thị hiếu có sự khác biệt rõ rằng với các lứa tuổi, ví dụ người trẻ thường có nhu cầu sử dụng dịch vụ mạng di động phong phú đẻ truy cập internet, mạng xã hội, các ứng và một số giá trị gia ting khác. Trong khi đó, người già có thể tru tiên các dịch vụ điện thoại cơ bản và không. cần nhiều tính năng phức tạp.
- Nghề nghiệp Khách hàng có thói quen lựa chọn các sản phẩm, dịch vụ phủ hợp với loại hình nghề nghiệp của bản thân, nghề nghiệp cũng có thể ảnh hưởng đến phong cách sống. của mỗi người. Trong ngành viễn thông, các nghề nghiệp khác nhau đòi hỏi sự kết nối và truy cập internet với mức độ khác nhau. Ví dụ, nhân viên văn phòng có thể cần dich vụ internet ôn định để làm việc từ xa và gửi/nhận email, trong khi người kinh doanh hoặc nhà làm dự án có thể cần tốc độ cao hơn để tải lên/tải xuống dữ liệu lớn.
Do đó, nhu cầu về tốc độ và tính ổn định của dịch vụ mạng viễn thông có thể khác nhau tùy thuộc vào nghề nghiệp của người dùng. Hay các nghề nghiệp có tính di động. 10 cao như nhân viên bán hàng, nhà báo, nhà ngoại giao, v. có thể đòi hỏi sử dụng dịch vụ di động linh hoạt và có phạm vi phủ sóng rộng.
- Tình trạng kinh tế Tình trạng kinh tế của khách hàng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua sắm thông qua việc hạn mức chỉ tiêu và khả năng thanh toán. Hiểu rõ về tình trạng kinh. tế của khách hàng và tiếp cận cách nó ảnh hưởng đến quyết định mua sắm có thê giúp. doanh nghiệp thích nghỉ và tối ưu chiến lược tiếp thị của mình.
Khách hàng có thu nhập cao có thể có tai chính cao hơn để chọn các gói dich vụ cao cấp hơn hoặc các dịch vụ tích hợp nhiều tiện ích. Họ có thể có khả năng trả phí cho các gói dịch vụ có tốc độ cao, độ ồn định tốt hơn, và tính năng mở rộng. Ngược lại, người dùng có thu nhập thấp hơn có thể tìm kiếm các gói dịch vụ với mức giá phải chăng hơn và có thể giới hạn tính năng nhất định. Họ có thể tập trung vào.
các gói cơ bản và tối ưu hóa ngân sách gia đình đề tiết kiệm tiền. Bên cạnh đó Những. người có thu nhập ôn định và đủ để chỉ trả một lần có thê quan tâm đến các gói dịch vụ có thời hạn dai, giảm giá cho thanh toán trước. Trong khi đó, những người có thu nhập không ồn định hoặc thu nhập hàng tháng hạn chế có thẻ ưu tiên các gói dịch vụ có thời hạn ngắn và linh hoạt hon dé tránh rằng buộc tài chính.
Do đó, các đơn vị cung cấp cần phải thường xuyên nghiên cứu, theo dõi xu hướng tài chính cá nhân của các tập khách hàng đề điều chỉnh chiến lược về giá, xu hướng marketing phù hợp đẻ thu hút tập khách hàng và giữ chân khách hàng trung thành với thương hiệu. - Lỗi sống Lối sống là cách mỗi người biêu thị bản thân thông qua các thói quen, giá trị, hoạt động và quyết định hàng ngày, phản ánh cá tính của người đó đối với cuộc sống. và tạo ra một hình ảnh toàn diện về cách họ sống và tương tác với thế giới. được ảnh hưởng bởi các yếu tố xung quanh như môi trường nơi sinh sống, gia đình, xã hội, giáo dục, nền văn hoá, tôn giáo và đặc biệt là truyền thông.
Dù mỗi người sống trong cùng tầng lớp xã hội, cùng độ tuổi hay thu nhập, học vấn, nền văn hoá, nghề nghiệp. nhưng vẫn hình thành các phong cách sống khác nhau dẫn đến nhu cầu lựa chọn sản phâm cũng khác nhau. Điều đó đòi hỏi các đơn vị "1 cung cấp phải nghiên cứu, đưa ra các chiến lược phủ hợp với nhiều phong cách, cập. nhật các biến đôi phù hợp với lối sống của người sử dụng.
- Trình độ học vấn Trình độ học vấn có ảnh hưởng đến hành vi mua hàng của khách hàng thông qua các cách sau: e Khả năng đánh giá thông tin: Người có trình độ học vấn cao thường có khả năng đánh giá thông tin một cách tỉ mỉ và logic hơn. Họ có khả năng nắm bắt thông. tin phức tạp, so sánh các sản phẩm hoặc dịch vụ khác nhau dựa trên thông tỉn cung. cấp và các đánh giá khách quan.
e Thái độ tiêu dùng thông thái: Người có trình độ học vấn cao thường có thái độ tiêu dùng thông thái hơn. Họ có khả năng hiểu rõ hơn về quy trình sản xuất, nguồn gốc, tác động môi trường và xã hội của sản phẩm, giúp họ đưa ra quyết định mua sắm. Họ có thê nghiên cứu và phân tích chỉ tiết về sản phẩm, dịch vụ hoặc thương hiệu trước khi quyết định mua, giúp họ đưa ra quyết định dựa trên sự thông. e Tích hợp kỹ năng số học: Trình độ học vấn cao thường đi kèm với khả năng.
làm việc với số liệu, phân tích dữ liệu và hiểu biết về kinh tế. Điều này có thê giúp họ thực hiện so sánh giá, tìm kiếm khuyến mãi và hiểu rõ hơn về cách giá cả ảnh. hưởng đến quyết định mua hàng. e Tính thích nghỉ và tìm kiếm thông tin: Trình độ học vấn cao có thể thúc đây tính thích nghỉ với các công nghệ mới và cách tiếp cận thông tin.
Họ có thể tìm kiếm thông tin trực tuyến, tham gia cộng đồng trực tuyến đề biết thêm về dịch vụ.