CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Chương này trình bày các nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã được thực hiện trên Thế giới và Việt Nam từ đó đưa ra những nhận xét và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài.1 Đề tài nghiên cứu nước ngoài Yang Qi (2010)về tác động của quá trình dự toán ngân sách đến hiệu quả của các Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Trung Quốc. Trong nghiên cứu này, Yang Qui (2010) đưa 7 yếu tố đầu vào chính liên quan đến DTNS tác động đến hiệu quả của DN: (1) Hoạch định ngân sách, (2) Mục tiêu ngân sách rõ ràng và mục tiêu ngân sách khó khăn, (3) Sự phức tạp trong ngân sách (Công nghệ và mô hình dược sử dụng trong ngân sách), (4) Kiểm soát quá trình ngân sách, (5) Sự tham gia vào ngân sách, (6) Quy mô DN và (7) Loại hình DN. Mô hình nghiên cứu của Sofian Kochik (2011) về việc tham gia vào quá trình ngân sách tại Malaysia. Trong nghiên cứu này, Sofian Kochik (2011) đã đưa 3 yếu tố đầu vào chính liên quan đến sự tham gia vào ngân sách, đó là: (1) Ngân sách đầy đủ, (2) Cam kết với tổ chức, (3) Sự không rõ ràng/mơ hồ từ đó tác động đến hiệu quả của doanh nghiệp.
Dušan Banovíc (2005) về tiến trình và đánh giá ước lượng việc thực hiện dự toán ngân sách hiện nay. Trong nghiên cứu này, Dušan Banovíc (2005) đã trình bày 7 yếu tố chính liên quan đến dự toán ngân sách: (1) Môi trường bên ngoài, (2) Công nghệ, (3) Cơ cấu tổ chức, (4) Quy mô DN, (5) Chiến lược của DN và (6) Văn hóa doanh nghiệp. Kazeem Olabode Faleti và Darrell Myrick (2012), “Quy trình ngân sách tại Nigeria. Một khuôn khổ cho việc gia tăng hiệu quả lao động”.
Hai tác giả đưa ra các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của doanh nghiệp đó là: Quy trình ngân sách thông thường và sự tham gia vào quá trình thiết lập ngân sách của các thành viên trong tổ chức ảnh hưởng đến hiệu quả lao động và hiệu quả quản lý tại các doanh nghiệp Nigeria. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Beatrice Njeru Warue và Thuo Vivian Wanjira (2013),“Đánh giá quy trình ngân sách của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại trung tâm thương mại Nairobi: Trường hợp ngành công nghiệp khách sạn”. Các tác giả dưa ra 05 yếu tố ảnh hưởng đến dự toán ngân sách là Sự tham gia của người lao động, Quy mô doanh nghiệp, Cấu trúc sở hữu doanh nghiệp, Trình độ và kỹ năng của nhà quản trị, Hệ thống máy tính kế toán. Pornpan Damrongsukniwat, Danuja Kunpanitchakit và Supol Durongwatana, (201),“Đo lường các yếu tố quyết định “chùng” ngân sách tại các công ty Thái Lan”.
Các tác giả đưa ra 03 yếu tố ảnh hưởng đến mức độ thực hiện dự toán là: Nhân tố môi trường, nhân tố tổ chức và nhân tố con người.2 Đề tài nghiên cứu trong nước Nguyễn Thúy Hằng (2012), “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa 2”. Trong bài này, tác giả tiến hành khảo sát các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa thông qua bảng câu hỏi. Tác giả tổng hợp số liệu, chạy mô hình và đánh giá thực trạng lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa 2 trên cơ sở phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc lập dự toán ngân sách. Tác giả kiểm định thang đo và phân tích nhân tố EFA của các biến độc lập và biến phụ thuộc nhằm tập hợp những biến cần thiết cho vấn đề nghiên cứu và được sử dụng để tìm mối quan hệ giữa các biến quan sát với nhau.
Sau đó, kiểm định các giả thuyết về nguồn nhân lực, chế độ chính sách nhà nước, tổ chức công tác kế toán và quy trình dự toán có ảnh hưởng đáng kể đến báo cáo dự toán của doanh nghiệp hay không? Từ đó, tác giả nêu ra một số mặt tồn tại và hạn chế trong công tác lập dự toán, tìm hiểu nguyên nhân các mặt tồn tại hạn chế này tại các doanh nghiệp và đưa ra các giải pháp, kiến nghị thích hợp để hoàn thiên công tác lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp trong Khu Công nghiệp Biên Hòa 2. Nguyễn Ý Nguyên Hân (2008), “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty phân bón miền Nam”. Mục tiêu tác giả nghiên cứu thực trạng công tác dự toán ngân sách tại Công ty Phân bón Miền Nam về mô hình, quy trình và các báo cáo dự LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 toán ngân sách nhằm đánh giá; phân tích các ưu, nhược điểm còn tồn tại trong mô hình, quy trình và các báo cáo dự toán. Từ đó, tác giả nêu ra các quan điểm, mục tiêu hoàn thiện công tác lập dự toán và đề xuất các giải pháp giúp cho công tác lập dự toán tại Công ty được tốt hơn.
Hồ Xuân Hữu (2014),“Hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty cổ phần bánh kẹo Phạm Nguyên”. Tác giả đi vào phương pháp mô tả lại quy trình lập dự toán và các báo cáo dự toán tại Công ty cổ phần bánh kẹo Phạm Nguyên. Từ đó, đánh giá ưu nhược điểm thực trạng công tác lập dự toán còn tồn tại và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình lập dự toán tại Công ty như: cơ cấu tổ chức và quy trình quản lý, loại dự toán va mô hình dự toán, quy trình dự toán, phương pháp sự báo,… Chu Hoàng Minh (2015), “Các yếu tố ảnh hưởng tới Dự toán ngân sách của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh”. Thông qua việc tìm hiểu tài liệu và thảo luận nhóm, tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu lý thuyết về các yếu tố ảnh hưởng đến dự toán ngân sách của các DNNVV bao gồm 8 yếu tố: (1) Quản lý cấp cao của doanh nghiệp, (2) Nguồn nhân lực thực hiện dự toán ngân sách, (3) Cơ sở vật chất, (4) Chế độ chính sách pháp lý của Nhà nước, (5) Tổ chức công tác kế toán tại doanh nghiệp, (6) Quy trình thực hiện dự toán tại doanh nghiệp, (7) Hợp tác truyền thông trong quá trình dự toán và (8) Kiểm soát quá trình dự toán.Sau quá trình thực hiện nghiên cứu, đề tài đã hoàn thành các mục tiêu đề ra: khái quát các khái niệm, lý thuyết và các nghiên cứu về DTNS.
Tiến hành khảo sát, phân tích, xây dựng mô hình nghiên cứu, xác định và đánh giá được các nhân tố tác động đến DTNS của các DNNVV tại Tp. Hồ Chí Minh.Các yếu tố đều có tác động dương lên dự toán ngân sách của các DNNVV tại Tp. Hồ Chí Minh. Trong đó, Ban Quản lý cấp cao ( = 0.347) là nhân tố tác động lớn nhất, tiếp đến là Kiểm soát quá trình dự toán ( = 0.3), nguồn nhân lực thực hiện dự toán ( = 0.251), quy trình dự toán ( = 0.237), thông tin môi trường của doanh nghiệp ( = 0.179), tổ chức kế toán ( = 0.153), tiếp đến là cơ sở vật chất ( = 0.151) và cuối cùng là hợp tác truyền thông ( = 0.
Tuy nhiên, luận văn vẫn còn một vài hạn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 chế: tác giả sử dụng phương pháp lấy mẫu thuận tiện để chọn mẫu khảo sát phục vụ cho nghiên cứu này, đây là phương pháp chọn mẫu phi xác suất. Phương pháp này chỉ chọn các đối tượng mà tác giả có thể tiếp cận được dễ dàng, điều này đã làm hạn chế cho nghiên cứu vì kết quả nghiên cứu không tổng quát hóa cho đám đông. Hạn chế thứ hai: Do thời gian nghiên cứu có giới hạn nên tác giả chỉ khảo sát ý kiến của 200 DNNVV tại khu vực Tp. Hồ Chí Minh, điều này không thể phản ánh đầy đủ và chính xác ảnh hưởng của các nhân tố đến dự toán ngân sách của DNNVV tại khu vực Tp.
Hồ Chí Minh. Hạn chế thứ ba: Tác giả mới chỉ xét tổng quát tác động của các nhân tố tới DTNS của DN mà chưa đi sâu vào phân tích tác động của DTNS tới hiệu quả của các DNNVV (như hiệu quả tài chính, hiệu quả quản trị, hiệu quả ngân sách của DN).3 Nhận xét về các công trình nghiên cứu Sau khi tìm hiểu những công trình nghiên cứu khoa học trong nước và ngoài nước liên quan tương đối đến đề tài của luận văn, tác giả có một số nhận xét cơ bản như sau: Từ việc tổng quan các nghiên cứu trong nước và ngoài nước về các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện dự toán ngân sách cũng như tác động/ảnh hưởng của dự toán ngân sách với hiệu quả của doanh nghiệp tư nhân. Thêm nữa, các công trình nghiên cứu trong nước chỉ mới tập trung nghiên cứu việc thực hiện dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp tư nhân có quy mô lớn, các doanh nghiệp có niêm yết trên sàn HOSE, các doanh nghiệp tập trung trong khu công nghiệp mà chưa có nghiên cứu về việc thực hiện dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp nhà nước. Đây chính là cơ sở để tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu về tác động của các nhóm yếu tố đến dự toán ngân sách của các doanh nghiệp nhà nước tại khu vực Tp.
Hồ Chí Minh. Trên quan điểm kế thừa và tiếp tục phát triển những công trình nghiên cứu của Tác giả Chu Hoàng Minh (2015), tác giả đã nghiên cứu theo hướng định lượng đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác lập dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn TP.HCM” nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 tác lập báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp nhà nước tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Thông qua, bức tranh tổng thể về các nghiên cứu khác nhau trong nước cũng như ngoài nước có liên quan trực tiếp cũng như gián tiếp đến những nội dung của luận văn mà tác giả thực hiện.Từ đó giúp tác giả nhận thấy khoảng trống cần nghiên cứu và làm nền tảng thực hiện các bước tiếp theo của luận văn. Việc tổng hợp và đánh giá các công trình nghiên cứu được tác giả trình bày theo hai phần lần lượt trong nước và ngoài nước trên cơ sở chọn lọc các công trình tiêu biểu đã công bố có liên quan đến nội dung của luận văn.
Qua những nội dung đã trình bày trong chương này cho thấy nâng cao công tác lập báo cáo dự toán ngân sách tại các doanh nghiệp nhà nướclà vấn đề mới và cần thiết cho hướng nghiên cứu của luận văn. Chương 2 sẽ tiếp tục trình bày về cơ sở lý thuyết của nghiên cứu này.