Luận văn thạc sĩ ueh các nhân tố ảnh hưởng đến hệ số an toàn vốn của ngân hàng thương mại việt nam trong giai đoạn 2005 2015

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh các nhân tố ảnh hưởng đến hệ số an toàn vốn của ngân hàng thương mại việt nam trong giai đoạn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Tiến Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Quang Thông
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số an toàn vốn của ngân hàng thương mại Việt Nam (2005-2015)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.6. KẾT CẤU ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ HỆ SỐ AN TOÀN VỐN TỐI THIỂU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ SỐ AN TOÀN VỐN
• 2.1.1. Khái niệm hệ số an toàn vốn (Capital Adequacy Ratio – CAR)
• 2.1.2. Sự ra đời của hệ số CAR
• 2.1.3. Vai trò của hệ số CAR
• 2.2. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ SỐ CAR
• 2.2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số CAR của TS.Thân Thị Thu Thủy và Ths.Nguyễn Thị Kim Chi (2015)
• 2.2.2. Nghiên cứu về tác động của kỷ luật thị trường đối với an toàn vốn của các ngân hàng: Bằng chứng từ các nền kinh tế mới nổi, Ayesha Afzal (2015)
• 2.2.3. An toàn vốn và rủi ro ngân hàng – Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam của Tiến sĩ Đào Thị Thanh Bình Trường đại học Hà Nội và Ankenbrand Thomas thuộc Trường đại học Zurich (2014)
• 2.2.4. Nghiên cứu về an toàn vốn và chính sách cổ tức: Bằng chứng từ các ngân hàng Ý, Marina Brogi – Đại học Rome (2010)
• 2.2.5. Nghiên cứu về các yêu cầu điều kiện vốn của Ngân hàng thương mại Etiopia, Yonas Mekonnen – Giảng viên Đại Học Jimma, Ethiopia (2015)
• 2.3. KẾT LUẬN TỪ CÁC NGHIÊN CỨU TẠI VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG AN TOÀN VỐN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Quy định về hệ số an toàn vốn tại Việt Nam
• 3.2. Thực trạng an toàn vốn của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.2.1. Giai đoạn từ sau khủng hoảng tài chính khu vực năm 2005 đến năm 2009
• 3.2.2. Giai đoạn từ sau khủng hoảng tài chính khu vực năm 2010 đến năm 2014
• 3.2.3. Giai đoạn từ sau khủng hoảng tài chính khu vực năm 2014 đến nay
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô hình nghiên cứu
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 4.3.1. Mẫu nghiên cứu
• 4.3.2. Nguồn dữ liệu nghiên cứu
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Thống kê mô tả các biến trong mô hình
• 4.4.2. Phân tích tương quan
• 4.4.3. Kiểm tra đa cộng tuyến
• 4.4.4. Kiểm định Hansen
• 4.5. Kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Giải pháp nâng cao hệ số an toàn vốn tại các Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 5.2. Định hướng nâng cao hệ số an toàn vốn tại các Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 5.3. Nhóm các giải pháp về tài chính
• 5.4. Nhóm các giải pháp nâng cao năng lực hoạt động, tăng cường thanh khoản
• 5.5. Nhóm các giải pháp nâng cao năng lực quản trị
• 5.6. Nhóm giải pháp hỗ trợ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục I: Danh sách 16 NHTM Việt Nam nghiên cứu
• Phụ lục II: Số liệu hồi quy
• Phụ lục III: Kết quả chạy hồi quy

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số an toàn vốn

Hệ số an toàn vốn (CAR) là một chỉ số quan trọng trong việc đánh giá khả năng tài chính của các ngân hàng thương mại. Trong giai đoạn 2005-2015, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã trải qua nhiều biến động, từ sự phát triển mạnh mẽ đến những thách thức lớn. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến CAR sẽ giúp các nhà quản lý ngân hàng có những quyết định đúng đắn nhằm nâng cao an toàn vốn.

1.1. Khái niệm và vai trò của hệ số an toàn vốn

Hệ số an toàn vốn (CAR) được định nghĩa là tỷ lệ giữa vốn cấp I và vốn cấp II so với tổng tài sản đã điều chỉnh rủi ro. CAR không chỉ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định tài chính mà còn bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền. Theo quy định của Basel II, CAR tối thiểu phải đạt 8% để đảm bảo an toàn cho hệ thống ngân hàng.

1.2. Tình hình hệ số an toàn vốn tại ngân hàng thương mại Việt Nam

Trong giai đoạn 2005-2015, hệ số CAR của các ngân hàng thương mại Việt Nam đã có sự biến động lớn. Mặc dù một số ngân hàng đã đạt được mức CAR cao, nhưng vẫn còn nhiều ngân hàng gặp khó khăn trong việc duy trì mức an toàn vốn theo tiêu chuẩn quốc tế. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các nhà quản lý trong việc cải thiện tình hình tài chính.

II. Các thách thức ảnh hưởng đến hệ số an toàn vốn của ngân hàng

Nhiều yếu tố tác động đến hệ số an toàn vốn của ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2015. Những thách thức này không chỉ đến từ nội tại của ngân hàng mà còn từ môi trường kinh tế vĩ mô.

2.1. Tình hình kinh tế vĩ mô và tác động đến ngân hàng

Tình hình kinh tế vĩ mô, bao gồm tăng trưởng GDP, lạm phát và tỷ lệ thất nghiệp, có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của ngân hàng. Khi nền kinh tế tăng trưởng, nhu cầu tín dụng tăng lên, từ đó cải thiện hệ số CAR. Ngược lại, trong thời kỳ suy thoái, ngân hàng phải đối mặt với rủi ro cao hơn.

2.2. Chính sách tiền tệ và quản lý rủi ro

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động vốn và cho vay của các ngân hàng. Việc quản lý rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt giúp ngân hàng duy trì hệ số an toàn vốn ổn định.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số CAR

Để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số an toàn vốn, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng và định tính. Các mô hình hồi quy được áp dụng để phân tích dữ liệu từ báo cáo tài chính của các ngân hàng.

3.1. Mô hình hồi quy và các biến số nghiên cứu

Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên các biến số như quy mô ngân hàng, tỷ lệ đòn bẩy, và khả năng sinh lợi. Các biến này được lựa chọn dựa trên lý thuyết và thực tiễn hoạt động của ngân hàng thương mại.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 16 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2005-2015. Phân tích cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa quy mô ngân hàng và hệ số CAR, trong khi tỷ lệ đòn bẩy có tác động tiêu cực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố như quy mô ngân hàng, tỷ lệ đòn bẩy và khả năng sinh lợi có ảnh hưởng đáng kể đến hệ số an toàn vốn. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện chính sách quản lý vốn tại các ngân hàng thương mại.

4.1. Đề xuất giải pháp nâng cao hệ số CAR

Các ngân hàng cần tập trung vào việc cải thiện khả năng sinh lợi và quản lý rủi ro hiệu quả. Việc tăng cường vốn cấp I và giảm tỷ lệ đòn bẩy sẽ giúp nâng cao hệ số CAR.

4.2. Kết quả thực tiễn từ nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp quản lý tài chính hợp lý có thể giúp các ngân hàng thương mại Việt Nam nâng cao hệ số an toàn vốn, từ đó đảm bảo sự ổn định cho hệ thống tài chính.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hệ số an toàn vốn

Hệ số an toàn vốn là một chỉ số quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe tài chính của ngân hàng. Việc nâng cao hệ số CAR không chỉ giúp ngân hàng tự bảo vệ mà còn bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền.

5.1. Tương lai của hệ số CAR tại ngân hàng thương mại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, các ngân hàng thương mại Việt Nam cần phải nâng cao hệ số CAR để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Điều này sẽ tạo ra một môi trường tài chính ổn định và bền vững.

5.2. Những thách thức trong việc duy trì hệ số CAR

Các ngân hàng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì hệ số CAR, bao gồm sự biến động của thị trường tài chính và áp lực từ các quy định của Ngân hàng Nhà nước. Việc chủ động ứng phó với những thách thức này là rất cần thiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu tổng quan nghiên cứu Chương 2: Tổng quan về hệ số an toàn vốn Chương 3: Thực trạng về hệ số an toàn vốn của các NHTM tại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2015 Chương 4: Kết quả nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hệ số CAR Chương 5: Kiến nghị nhằm nâng cao hệ số CAR cho hệ thống NHTM Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ HỆ SỐ AN TOÀN VỐN TỐI THIỂU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ SỐ AN TOÀN VỐN Khái niệm hệ số an toàn vốn (Capital Adequacy Ratio – CAR) Hệ số an toàn vốn (CAR) được sử dụng để làm thước đo độ an toàn vốn của các tổ chức tín dụng. Nó được tính theo tỉ lệ phần trăm của tổng vốn cấp I và vốn cấp II so với tổng tài sản đã điều chỉnh rủi ro của NHTM, theo hiệp ước Basel II cụ thể như sau: 𝑉ố𝑛 𝑐ấ𝑝 𝐼+𝑉ố𝑛 𝑐ấ𝑝 𝐼𝐼 CAR = 𝑥 100% 𝑇à𝑖 𝑠ả𝑛 đã đ𝑖ề𝑢 𝑐ℎỉ𝑛ℎ 𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 Trong đó : - Vốn cấp I: bao gồm các loại nguồn lực tài chính có độ tin cậy cao nhất và có tính thanh khoản cao nhất như : vốn thực góp, lợi nhuận chưa phân phối, các quỹ và thặng dư vốn cổ phần,… - Vốn cấp II: bao gồm các loại nguồn lực tài chính có độ tin cậy ở hàng thứ cấp (thấp hơn so với vốn cấp 1) như: đánh giá lại tài sản, đánh giá lại các khoản quỹ dự trữ hay các công cụ nợ,… - Tài sản điều chỉnh có rủi ro: là tổng tất cả các tài sản do ngân hàng nắm giữ được tính toán theo trọng số đối với rủi ro tín dụng theo một công thức do cơ quan quản lý (thường là Ngân hàng trung ương) đưa ra. Hầu hết các ngân hàng Trung ương đều theo chuẩn BIS – Ngân hàng thanh toán quốc tế – để đặt ra những trọng số này. Các tài sản như tiền mặt, tiền xu thường có trọng số rủi ro là 0, trong khi các khoản vay không có bảo đảm có trọng số 100% Nhìn chung khái niệm về CAR là như vậy tuy nhiên cơ quan quản lý hệ thống ngân hàng mỗi nước, tùy theo ý mình có những quy định cụ thể riêng khi tính toán những LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 công cụ tài chính vào hai loại vốn nêu trên.

Tại Việt Nam, vốn cấp 1 và vốn cấp 2 hiện nay được hướng dẫn và tính toán theo Thông Tư số 36/2014/TT-NHNN ngày 20/11/2014 của Ngân hàng Nhà nước cụ thể như sau: - Vốn cấp I:  Vốn điều lệ (vốn đã được cấp, vốn đã góp);  Quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ;  Quỹ đầu tư phát triển nghiệp vụ;  Lợi nhuận không chia;  Thặng dư cổ phần được tính vào vốn theo quy định của pháp luật, trừ đi phần dùng để mua cổ phiếu quỹ (nếu có). - Các khoản loại trừ khỏi vốn cấp I:  Lợi thế thương mại;  Khoản lỗ kinh doanh, bao gồm các khoản lỗ lũy kế;  Các khoản góp vốn, mua cổ phần của tổ chức tín dụng khác;  Các khoản góp vốn, mua cổ phần của công ty con; và một số phần góp vốn, mua cổ phần của doanh nghiệp, quỹ đầu tư, dự án. - Vốn cấp II: có giá trị tối đa bằng 100% vốn cấp 1, và bao gồm các khoản mục sau:  50% số dư có tài sản đánh giá lại tài sản cố định theo quy định của pháp luật;  40% số dư có tài khoản đánh giá lại tài sản tài chính theo quy định của pháp luật;  Quỹ dự phòng tài chính; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6  Trái phiếu chuyển đổi do tổ chức tín dụng phát hành thỏa mãn một số điều kiện;  Các công cụ nợ ưu tiên thấp thỏa mãn một số điều kiện. - Tổng tài sản Có rủi ro: là tổng giá trị các tài sản Có nội bảng được xác định theo mức độ rủi ro và giá trị tài sản Có nội bảng tương ứng của cam kết ngoại bảng được xác định theo mức độ rủi ro theo quy định tại Phụ lục 2 Thông tư 36/2014/TT- NHNN Sự ra đời của hệ số CAR Hiệp ước vốn Basel I, II là những quy định về hệ thống đo lường vốn được Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng (Basel Committee on Banking Supervision - BCBS) gồm 10 nước phát triển (G10) ban hành.

BCBS ra đời năm 1974 nhằm ngăn chặn sự đổ vỡ của các ngân hàng vào thập kỷ 80. Hội đồng thư ký của Ủy ban Basel được đề xuất bởi Ngân hàng Thanh toán Quốc tế ở Basel (Thụy Sỹ), gồm 15 thành viên là những nhà giám sát hoạt động ngân hàng chuyên nghiệp được biệt phái tạm thời từ các tổ chức tín dụng tài chính thành viên. Đến năm 1988, Basel I ra đời (hiệu lực 1992) cung cấp khung đo lường rủi ro tín dụng với tiêu chuẩn vốn tối thiểu là 8%. Theo Basel I, công thức tính tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) = Vốn bắt buộc/Tài sản tính theo độ rủi ro gia quyền (RWA).

Trong đó, vốn cấp 1 > vốn cấp 2 + vốn cấp 3. Vốn cấp 1 là lượng vốn dự trữ sẵn có và các nguồn dự phòng được công bố, như là khoản dự phòng cho các khoản vay, bao gồm: Vốn chủ sở hữu vĩnh viễn; Lợi nhuận giữ lại; Lợi ích thiểu số tại các công ty con, có hợp nhất báo cáo tài chính; Lợi thế kinh doanh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Vốn cấp 2 (Vốn bổ sung) gồm: Lợi nhuận giữ lại không công bố; Dự phòng đánh giá lại tài sản; Dự phòng chung/dự phòng thất thu nợ chung; Công cụ vốn hỗn hợp; Vay với thời hạn ưu đãi; Đầu tư vào các công ty con tài chính và các tổ chức tài chính khác. Vốn cấp 3 (Dành cho rủi ro thị trường) = Vay ngắn hạn.

Vốn tính theo rủi ro gia quyền: RWA = Tổng (Tài sản x Mức rủi ro phân định cho từng tài sản trong bảng cân đối kế toán) + Tổng (Nợ tương đương x Mức rủi ro ngoại bảng). Basel I đưa ra trọng số rủi ro gồm 4 mức: quốc gia 0%; ngân hàng 20%; doanh nghiệp 100%. Trọng số rủi ro không phản ánh độ nhạy cảm rủi ro trong mỗi loại này. Theo đó, ngân hàng có mức vốn tốt là ngân hàng có CAR > 10%, có mức vốn thích hợp khi CAR > 8%, thiếu vốn khi CAR < 8%, thiếu vốn rõ rệt khi CAR < 6% và thiếu vốn trầm trọng khi CAR < 2%.

Ngày 26/6/2004, Basel II ra đời nhằm làm lành mạnh hơn kỷ luật thị trường tài chính (hiệu lực 2007), với 3 trụ cột chính: Yêu cầu vốn tối thiểu dựa trên Basel I; Xem xét giám sát quá trình đánh giá nội bộ và sự đủ vốn của các tổ chức tài chính; Sử dụng hiệu quả công bố thông tin nhằm lành mạnh kỷ luật thị trường. Trụ cột thứ I: Liên quan đến tỷ lệ vốn bắt buộc tối thiểu (CAR) vẫn là 8% của tổng tài sản có rủi ro như Basel I, nhưng rủi ro được tính toán theo ba yếu tố chính mà ngân hàng phải đối mặt: rủi ro tín dụng, rủi ro vận hành (hay rủi ro hoạt động) và rủi ro thị trường. Trọng số rủi ro của Basel II bao gồm nhiều mức (từ 0%-150% hoặc hơn) và rất nhạy cảm với xếp hạng. Trụ cột thứ II: Liên quan tới việc hoạch định chính sách ngân hàng.

Trụ cột này cung cấp một khung giải pháp cho các rủi ro mà ngân hàng đối mặt, như rủi ro hệ thống, rủi ro chiến lược, rủi ro danh tiếng, rủi ro thanh khoản và rủi ro pháp lý, mà hiệp ước tổng hợp lại dưới cái tên rủi ro còn lại. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Trụ cột thứ III: Các ngân hàng cần phải công khai thông tin một cách thích đáng theo nguyên tắc thị trường. Basel II đưa ra một danh sách các yêu cầu buộc các ngân hàng phải công khai thông tin, từ những thông tin về cơ cấu vốn, mức độ đầy đủ vốn đến những thông tin liên quan đến mức độ nhạy cảm của ngân hàng với rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro vận hành và quy trình đánh giá của ngân hàng đối với từng loại rủi ro này. Vai trò của hệ số CAR Tỷ lệ này giúp xác định khả năng đáp ứng các nghĩa vụ của ngân hàng với khả năng tự vệ từ vốn tự có và đánh giá khả năng thích ứng các rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động… Ngân hàng Trung ương các nước thường quy định tỷ lệ CAR tối thiểu để bảo vệ người gửi tiền, người cho vay, và qua đó giúp đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.

CAR cho ý nghĩa tương tự như tỷ lệ đòn bẩy tài chính.2 MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ SỐ CAR Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số CAR của TS.Thân Thị Thu Thủy và Ths.Nguyễn Thị Kim Chi (2015) Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số an toàn vốn tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam được công bố năm 2013 bởi tiến sĩ Thân Thị Thu Thủy và thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Chi. Dạng tổng quát của mô hình là CARit = α + β1SIZEit + β2LEVit + β3LLRit + β4DEPit + β5LOAit + β6LIQit + β7ROAit + εit. Trong đó: - (CAR)it: hệ số an toàn vốn của ngân hàng i tại thời điểm t. - (SIZE)it: quy mô của ngân hàng i tại thời điểm t, được lượng hóa bằng logarit của tổng tài sản ngân hàng i tại thời điểm t.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 - (LEV)it: hệ số đòn bẩy tài chính được lượng hóa bằng vốn chủ sở hữu của ngân hàng i tại thời điểm t chia cho tổng tài sản ngân hàng i trong năm t. - (LLR)it: dự phòng các khoản cho vay khó đòi tại ngân hàng i tại thời điểm t, được lượng hóa bằng dự phòng tổn thất rủi ro tín dụng của ngân hàng i trong năm t chia cho tổng dư nợ tín dụng tại ngân hàng i trong năm t. - (DEP)it: khoản tiền gửi của khách hàng tại ngân hàng i tại thời điểm t, được lượng hóa bằng tổng tiền gửi của khách hàng tại ngân hàng i trong năm t chia cho tổng tài sản của ngân hàng i trong năm t. - (LOA)it: khoản tiền cho vay của ngân hàng i tại thời điểm t, được lượng hóa bằng tiền cho vay của ngân hàng i trong năm t chia cho tổng tài sản của ngân hàng i trong năm t.