Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển đổi cơ cấu giống lúa tại huyện Tân Hưng, tỉnh Long An

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển đổi cơ cấu giống lúa trên đất lúa tại huyện tân hưng tỉnh long an, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Nguyên
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chuyển Đổi Giống Lúa Tại Huyện Tân Hưng, Long An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Long An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Phạm vi về không gian địa điểm
• 1.4.2. Phạm vi về thời gian
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6. Những đóng góp mới của luận văn
• 1.6.1. Đóng góp về phương diện khoa học
• 1.6.2. Đóng góp về phương diện thực tiễn
• 1.7. Phương pháp nghiên cứu

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chuyển đổi giống lúa

Chuyển đổi giống lúa là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Tại huyện Tân Hưng, tỉnh Long An, việc chuyển đổi này không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Theo nghiên cứu, các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi giống lúa bao gồm hỗ trợ đầu tư, tiếp cận tín dụng, và tham gia tổ chức chính trị xã hội. Những yếu tố này có thể tạo ra động lực mạnh mẽ cho nông dân trong việc lựa chọn giống lúa phù hợp với nhu cầu thị trường.

1.1. Tầm quan trọng của giống lúa

Giống lúa không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn quyết định đến chất lượng gạo. Việc lựa chọn giống lúa phù hợp với điều kiện khí hậu và thị trường là rất cần thiết. Nghiên cứu cho thấy rằng, giống lúa chất lượng cao có khả năng kháng bệnh tốt hơn và mang lại lợi nhuận cao hơn cho nông dân. Do đó, việc chuyển đổi giống lúa là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu tiêu thụ ngày càng cao.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi giống lúa

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có năm yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi giống lúa của nông hộ tại huyện Tân Hưng. Đầu tiên là hỗ trợ đầu tư sản xuất hoặc tiêu thụ sản phẩm, điều này giúp nông dân có thêm nguồn lực để thực hiện chuyển đổi. Thứ hai là tiếp cận tín dụng, khi nông dân có khả năng vay vốn, họ sẽ dễ dàng hơn trong việc đầu tư vào giống lúa mới. Thứ ba là tham gia tổ chức chính trị xã hội, điều này không chỉ tạo ra mạng lưới hỗ trợ mà còn giúp nông dân cập nhật thông tin về thị trường và công nghệ mới. Thứ tư là trình độ học vấn, nông dân có trình độ học vấn cao thường có xu hướng áp dụng công nghệ mới và chuyển đổi giống lúa hiệu quả hơn. Cuối cùng, đất đai và khí hậu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn giống lúa phù hợp.

2.1. Hỗ trợ đầu tư và tín dụng

Hỗ trợ đầu tư từ chính quyền địa phương và các tổ chức phi chính phủ là rất quan trọng. Nghiên cứu cho thấy rằng, những nông hộ nhận được hỗ trợ đầu tư có khả năng chuyển đổi giống lúa cao hơn. Bên cạnh đó, việc tiếp cận tín dụng cũng giúp nông dân có thêm nguồn lực để đầu tư vào giống lúa mới, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chính sách tín dụng linh hoạt và dễ tiếp cận sẽ khuyến khích nông dân tham gia vào quá trình chuyển đổi này.

2.2. Tham gia tổ chức chính trị xã hội

Tham gia vào các tổ chức chính trị xã hội giúp nông dân có cơ hội giao lưu, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm. Những tổ chức này thường tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo về kỹ thuật canh tác và giống lúa mới, từ đó nâng cao nhận thức và khả năng áp dụng công nghệ mới cho nông dân. Điều này không chỉ giúp nông dân cải thiện sản xuất mà còn tạo ra một cộng đồng hỗ trợ lẫn nhau trong việc chuyển đổi giống lúa.

III. Kết luận và khuyến nghị

Việc chuyển đổi giống lúa tại huyện Tân Hưng, tỉnh Long An là một quá trình cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Các yếu tố như hỗ trợ đầu tư, tiếp cận tín dụng, và tham gia tổ chức chính trị xã hội đều có ảnh hưởng lớn đến quyết định của nông dân. Để thúc đẩy quá trình này, chính quyền địa phương cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân trong việc tiếp cận thông tin và nguồn lực. Đồng thời, việc nâng cao trình độ học vấn cho nông dân cũng là một yếu tố quan trọng để họ có thể áp dụng công nghệ mới và chuyển đổi giống lúa hiệu quả hơn.

3.1. Đề xuất chính sách

Chính quyền địa phương cần xây dựng các chương trình hỗ trợ đầu tư cho nông dân, đặc biệt là trong việc cung cấp giống lúa chất lượng cao. Bên cạnh đó, cần có các chính sách tín dụng ưu đãi để nông dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Các tổ chức chính trị xã hội cũng cần được khuyến khích để tạo ra một mạng lưới hỗ trợ cho nông dân trong việc chuyển đổi giống lúa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng trọng điểm sản xuất lương thực của Việt Nam, trong đó tỉnh Long An chiếm diện tích đất trồng lúa lớn với 266.528 ha, chiếm 74% diện tích đất nông nghiệp toàn tỉnh. Huyện Tân Hưng là đơn vị có diện tích trồng lúa lớn nhất tỉnh, với sự chuyển đổi cơ cấu giống lúa rõ nét trong giai đoạn 2014-2018. Đến năm 2018, huyện đã đưa vào gieo trồng 6 loại giống lúa chất lượng cao như RVT, Đài thơm 8, Nhật, OM 5451, OM 7347, Lộc trời 5, chiếm 86,5% diện tích, tăng 18,5% so với năm 2014. Tuy nhiên, việc chuyển đổi cơ cấu giống lúa vẫn còn nhiều thách thức như chưa hoàn toàn phù hợp với nhu cầu thị trường, điều kiện tự nhiên và nguồn nước, cũng như ảnh hưởng của giống kém chất lượng đến năng suất và khả năng kháng bệnh.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi cơ cấu giống lúa của các hộ nông dân tại huyện Tân Hưng, tỉnh Long An, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hoặc hạn chế ảnh hưởng của các yếu tố này, góp phần thực hiện Đề án Tái cơ cấu ngành lúa gạo Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu sơ cấp thu thập từ 198 hộ nông dân tại 5 xã của huyện Tân Hưng trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2019, cùng với dữ liệu thứ cấp từ năm 2014 đến 2018. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền địa phương và các hộ nông dân trong việc điều chỉnh cơ cấu giống lúa phù hợp với điều kiện thực tế và thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết về cơ cấu giống lúa và chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Cơ cấu giống lúa là sự bố trí các giống lúa theo không gian và thời gian nhằm tận dụng tối đa nguồn lực tự nhiên và kinh tế xã hội. Chuyển đổi cơ cấu giống là quá trình cải tiến cơ cấu giống hiện có sang giống mới nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất và thị trường.

• Lý thuyết về thay đổi công nghệ và sự cải tiến: Thay đổi công nghệ là động lực chính thúc đẩy tăng năng suất nông nghiệp. Sự cải tiến giống lúa bao gồm chọn tạo giống mới có năng suất cao, khả năng chống chịu sâu bệnh và thích nghi với biến đổi khí hậu.

• Lý thuyết về hành vi chấp nhận công nghệ của nông hộ: Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định áp dụng công nghệ mới gồm đặc điểm hộ nông dân (tuổi, trình độ học vấn, quy mô), đặc điểm công nghệ (lợi thế tương đối, tính phức tạp), và các yếu tố thể chế (tiếp cận tín dụng, thông tin, thị trường).

• Lý thuyết về hiệu quả kinh tế và lợi nhuận kỳ vọng: Nông hộ tối đa hóa lợi nhuận kỳ vọng khi lựa chọn giống lúa mới, dựa trên chi phí đầu vào, giá bán sản phẩm và rủi ro thị trường.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: cơ cấu giống lúa, chuyển đổi cơ cấu giống, hỗ trợ đầu tư sản xuất, tiếp cận tín dụng, tham gia tổ chức chính trị xã hội, lợi nhuận kỳ vọng, điều kiện đất đai và khí hậu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn: sơ bộ và chính thức. Giai đoạn sơ bộ gồm khảo sát thử nghiệm với 5 hộ nông dân để hoàn thiện bảng câu hỏi và mô hình nghiên cứu. Giai đoạn chính thức tiến hành khảo sát 200 hộ nông dân tại 5 xã thuộc huyện Tân Hưng, trong đó 198 mẫu hợp lệ được sử dụng để phân tích.

Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm thu thập dữ liệu đại diện cho tổng thể nghiên cứu. Dữ liệu thu thập bao gồm thông tin về đặc điểm hộ, điều kiện sản xuất, hỗ trợ chính sách, thị trường và điều kiện tự nhiên.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20.0 với các kỹ thuật: thống kê mô tả để tổng quan đặc điểm mẫu, và hồi quy Binary Logistic để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi cơ cấu giống lúa. Các kiểm định mô hình như kiểm định mức độ phù hợp tổng quát, kiểm định ý nghĩa hệ số hồi quy và kiểm định khả năng dự báo chính xác được thực hiện để đảm bảo độ tin cậy của kết quả.

Thời gian nghiên cứu chính thức diễn ra từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2019, dữ liệu thứ cấp được thu thập từ năm 2014 đến 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hỗ trợ đầu tư sản xuất hoặc tiêu thụ sản phẩm là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định chuyển đổi giống lúa, với mức ý nghĩa thống kê 1%. Hộ nông dân được hỗ trợ có khả năng chuyển đổi cao hơn khoảng 2,5 lần so với hộ không được hỗ trợ.

2. Tiếp cận tín dụng cũng đóng vai trò quan trọng, giúp nông dân có nguồn vốn để đầu tư giống mới. Kết quả hồi quy cho thấy hộ tiếp cận tín dụng có xác suất chuyển đổi cao hơn 1,8 lần so với hộ không tiếp cận, với mức ý nghĩa 5%.

3. Tham gia tổ chức chính trị xã hội tại địa phương giúp nông dân tiếp cận thông tin và hỗ trợ kỹ thuật, tăng khả năng chuyển đổi giống lúa lên khoảng 1,6 lần so với hộ không tham gia.

4. Trình độ học vấn của chủ hộ có ảnh hưởng tích cực đến quyết định chuyển đổi, với mỗi năm học tăng thêm làm tăng xác suất chuyển đổi khoảng 10%.

5. Điều kiện đất đai, khí hậu, thời tiết là yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến sự phù hợp của giống lúa mới, tác động có ý nghĩa thống kê 5%, làm tăng khả năng chuyển đổi khi điều kiện thuận lợi.

Các số liệu thống kê mô tả cho thấy 86,5% diện tích lúa tại huyện Tân Hưng là giống chất lượng cao, tăng 18,5% so với năm 2014. Tỷ lệ hộ chuyển đổi giống lúa trong khảo sát đạt khoảng 65%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về vai trò của hỗ trợ đầu tư, tín dụng và tổ chức xã hội trong việc thúc đẩy chuyển đổi công nghệ và giống cây trồng. Hỗ trợ đầu tư không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận các giống lúa mới có năng suất và chất lượng cao hơn.

Tiếp cận tín dụng là điều kiện cần thiết để nông dân có thể đầu tư vào giống mới, vật tư và kỹ thuật canh tác hiện đại. Việc tham gia tổ chức chính trị xã hội giúp nông dân nhận được thông tin, kỹ thuật và hỗ trợ từ các chương trình phát triển nông nghiệp, từ đó nâng cao nhận thức và khả năng chấp nhận đổi mới.

Trình độ học vấn cao giúp nông dân hiểu rõ hơn về lợi ích của giống mới, giảm rủi ro trong quyết định chuyển đổi. Điều kiện tự nhiên thuận lợi là yếu tố quyết định sự thành công của giống lúa mới, phù hợp với đặc điểm đất đai và khí hậu địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ hộ chuyển đổi theo từng yếu tố, bảng hồi quy Logistic với các hệ số và mức ý nghĩa, giúp minh họa rõ ràng tác động của từng yếu tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ đầu tư sản xuất và tiêu thụ sản phẩm: Chính quyền địa phương cần mở rộng các chương trình hỗ trợ giống, phân bón, kỹ thuật và xây dựng kênh tiêu thụ ổn định cho nông dân. Mục tiêu nâng tỷ lệ hộ được hỗ trợ lên 80% trong vòng 3 năm tới.

2. Mở rộng tiếp cận tín dụng cho nông dân: Các ngân hàng và tổ chức tín dụng cần thiết kế các gói vay ưu đãi, thủ tục đơn giản, phù hợp với đặc thù sản xuất lúa. Mục tiêu tăng tỷ lệ hộ tiếp cận tín dụng lên 70% trong 2 năm.

3. Khuyến khích nông dân tham gia tổ chức chính trị xã hội và các hợp tác xã: Tăng cường vai trò của các tổ chức này trong việc truyền thông, tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ nông dân. Mục tiêu nâng tỷ lệ tham gia lên 60% trong 3 năm.

4. Đào tạo nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng cho nông dân: Tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao công nghệ, nâng cao nhận thức về lợi ích của chuyển đổi giống lúa. Mục tiêu tăng số lượng nông dân được đào tạo lên 500 người/năm.

5. Phát triển các giống lúa phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu và biến đổi khí hậu: Tăng cường nghiên cứu, khảo nghiệm và phổ biến các giống lúa chịu mặn, hạn, ngập úng phù hợp với địa bàn huyện Tân Hưng.

Các giải pháp trên cần được phối hợp thực hiện bởi chính quyền địa phương, các cơ quan nông nghiệp, tổ chức tín dụng và cộng đồng nông dân nhằm đảm bảo hiệu quả và bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ, quy hoạch vùng sản xuất lúa phù hợp với điều kiện thực tế và thị trường.

2. Các tổ chức tín dụng và ngân hàng: Tham khảo để thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu và khả năng của nông dân trồng lúa, từ đó thúc đẩy đầu tư vào giống lúa mới.

3. Hợp tác xã và tổ chức chính trị xã hội địa phương: Áp dụng các khuyến nghị để nâng cao vai trò trong việc hỗ trợ, tập huấn và kết nối nông dân với thị trường.

4. Nông dân và các hộ sản xuất lúa: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi giống lúa, từ đó chủ động lựa chọn giống phù hợp, nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập.

Luận văn cung cấp thông tin thực tiễn và cơ sở khoa học giúp các đối tượng trên đưa ra quyết định và hành động phù hợp nhằm phát triển bền vững ngành lúa gạo tại huyện Tân Hưng và các vùng tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định chuyển đổi giống lúa?
   Hỗ trợ đầu tư sản xuất hoặc tiêu thụ sản phẩm là yếu tố quan trọng nhất, giúp giảm chi phí và rủi ro cho nông dân khi chuyển đổi giống.

2. Tại sao tiếp cận tín dụng lại quan trọng trong chuyển đổi giống lúa?
   Tiếp cận tín dụng cung cấp nguồn vốn cần thiết để nông dân đầu tư giống mới, vật tư và kỹ thuật, từ đó nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.

3. Vai trò của tổ chức chính trị xã hội trong chuyển đổi giống lúa là gì?
   Các tổ chức này giúp nông dân tiếp cận thông tin, kỹ thuật và hỗ trợ từ các chương trình phát triển, tăng khả năng chấp nhận và áp dụng giống mới.

4. Trình độ học vấn ảnh hưởng thế nào đến quyết định chuyển đổi?
   Trình độ học vấn cao giúp nông dân hiểu rõ lợi ích và rủi ro, từ đó đưa ra quyết định chuyển đổi giống lúa chính xác hơn.

5. Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng ra sao đến việc chuyển đổi giống lúa?
   Điều kiện đất đai, khí hậu và thời tiết quyết định sự phù hợp và thành công của giống lúa mới, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định 5 yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi cơ cấu giống lúa tại huyện Tân Hưng gồm: hỗ trợ đầu tư sản xuất hoặc tiêu thụ sản phẩm, tiếp cận tín dụng, tham gia tổ chức chính trị xã hội, trình độ học vấn và điều kiện đất đai, khí hậu.

• Tỷ lệ hộ chuyển đổi giống lúa đạt khoảng 65%, với sự gia tăng đáng kể diện tích giống lúa chất lượng cao từ 68% lên 86,5% trong giai đoạn 2014-2018.

• Mô hình hồi quy Binary Logistic được áp dụng hiệu quả để phân tích các yếu tố ảnh hưởng, đảm bảo độ tin cậy với các kiểm định thống kê phù hợp.

• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường hỗ trợ đầu tư, mở rộng tín dụng, nâng cao trình độ và thúc đẩy liên kết cộng đồng nông dân.

• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chính sách hỗ trợ, đào tạo nông dân và nghiên cứu mở rộng phạm vi để áp dụng mô hình tại các địa phương khác.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà quản lý, tổ chức tín dụng, hợp tác xã và nông dân trong việc phát triển bền vững ngành lúa gạo tại Long An và vùng ĐBSCL. Đề nghị các bên liên quan phối hợp thực hiện các khuyến nghị để nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị kinh tế của cây lúa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu: Chương này giới thiệu về lý do nghiên cứu đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, giới hạn và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa của nghiên cứu, kết cấu của nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết và nghiên cứu trước Chương này trình bày các khái niệm, cơ sở lý thuyết, mô hình lý thuyết và các kết quả của những nghiên cứu trước đó có liên quan đến đề tài nghiên cứu. Đồng thời đề xuất mô hình nghiên cứu của đề tài. Tổng quan địa bàn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu: Chương này trình bày điều kiện tự nhiên, nguồn nhân lực, tình hình sản xuất vùng nghiên cứu; đồng thời trình bày quy trình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, xây dựng mô hình nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu, phân tích dữ liệu và các kiểm định.

Kết quả và thảo luận: Trình bày và phân tích dữ liệu nghiên cứu, phân tích kết quả thống kê mô tả dữ liệu dùng trong nghiên cứu, kết quả kiểm Luan van 9 định các mô hình kinh tế lượng, để giải quyết, trả lời các câu hỏi, mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra. Kết luận và hàm ý quản trị: Trình bày tóm tắt các kết quả nghiên cứu đã đạt được; trên cơ sở đó đề xuất, gợi ý một số chính sách liên quan. Nêu những hạn chế của đề tài và gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo. Luan van 10 CHƯƠNG 2.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2. Khái niệm cơ cấu giống lúa “Cơ cấu cây trồng là thành phần các giống và loài cây được bố trí theo không gian và thời gian trong một vùng sinh thái nông nghiệp nhằm tận dụng hợp lý nhất các nguồn lợi về tự nhiên, kinh tế - xã hội sẵn có. Cơ cấu cây trồng được xác định trên cơ sở bố trí mùa vụ, chế độ luân canh cây trồng, thay đổi theo những tiến bộ khoa học kỹ thuật, giải quyết vấn đề mà thực tiễn sản xuất đòi hỏi và đặt ra cho ngành sản xuất trồng trọt những yêu cầu cần giải quyết” (Đào Thế Tuấn, 1984, trang 34). Tên khoa học của cây lúa là Oryzae sativa L.

thuộc họ Hòa thảo Graminae. Hạt thóc hay còn gọi là hạt lúa (paddy, rough rice) bao gồm gạo lật (brown rice – caryopsis) và trấu vốn bao bọc quanh gạo lật. (Cây lúa Việt Nam – tập III, 2011, trang 466) Chiều dài, chiều rộng và độ mảnh (thickness) của hạt thóc thay đổi trong một giới hạn rất rộng tùy theo giống lúa. Kích thước và hình dạng hạt thóc cũng như hạt gạo là chỉ tiêu chất lượng bề ngoài quan trọng của gạo và trong việc buôn bán thương mại, thường thường gạo được phân loại dựa trên kích thước (size) và hình dạng (shape) hạt gạo và độ đồng đều (uniformity) của gạo.

Từ đó có thể hiểu Cơ cấu giống lúa là thành phần các giống lúa được bố trí theo không gian và thời gian trong một vùng sinh thái nông nghiệp nhằm tận dụng hợp lý nhất các nguồn lợi về tự nhiên, kinh tế - xã hội sẵn có. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển tỉnh Long An năm 2019, Long An có các nhóm giống lúa sản xuất như sau: Nhóm lúa thơm, đặc sản chiếm tỷ lệ 62,5%: (Đài thơm 8, Nàng Hoa 9, RVT, Tài nguyên, ST 24, VD 20, Nàng thơm và nếp (chiếm tỷ lệ 29,9%). Nhóm lúa chất lượng cao chiếm tỷ lệ 23,25%: (OM 5451, OM 4900, OM 7347, OM 6976). Nhóm chất lượng trung bình chiếm tỷ lệ 8,28%: (IR 50404, OM 1352).

Luan van 11 Theo Đề án Tái cơ cấu ngành lúa gạo Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt theo Quyết định số 1898/QĐ-BNN-TT ngày 23/5/2016 định hướng cơ cấu giống như sau: “- Tập trung nghiên cứu chọn tạo các giống lúa chất lượng cao, lúa thơm, có giá bán cao, cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu và thị trường nội địa; chống chịu được với sâu bệnh hại chính; ưu tiên giống có thời gian sinh trưởng ngắn hoặc giống trung ngày có chất lượng cao, thơm. Các giống lúa mới được tạo chọn ngoài tính chống chịu sâu bệnh cần có tính thích nghi trong Điều kiện biến đổi khí hậu như chịu mặn, hạn, ngập úng và nóng. Các giống lúa địa phương đặc sản được bảo tồn, chọn lọc dòng thuần để cung ứng giống sản xuất gạo đặc sản phục vụ thị trường nội địa hoặc xuất khẩu diện hẹp, chuyên biệt. - Vùng Đồng bằng sông Cửu Long hướng tới thị trường xuất khẩu là chính, đồng thời quan tâm đúng mức đến thị trường nội địa; sử dụng nhóm giống lúa chất lượng cao (gạo trắng, hạt dài, thơm nhẹ hoặc không thơm) chiếm Khoảng 50%; giống lúa thơm chiếm Khoảng 25%; giống Nếp, đặc sản địa phương Khoảng 15%, giống chất lượng trung bình Khoảng 10% diện tích gieo trồng.” - Vùng Đồng bằng sông Hồng và các vùng sản xuất lúa hàng hóa còn lại hướng tới thị trường trong nước là chính; chủ yếu sử dụng các giống lúa có chất lượng gạo, cơm ngon, có giá bán cao phù hợp người tiêu dùng trong nước; tỷ lệ diện tích giống chất lượng cao, bao gồm cả nếp, japonica chiếm Khoảng 60%, giống năng suất cao Khoảng 40% diện tích gieo trồng.

- Tỷ lệ giống lúa lai chiếm Khoảng 10% diện tích lúa cả nước, ưu tiên ở vùng cần đảm bảo an ninh lương thực (miền núi phía Bắc, Bắc Trung bộ), vùng đất thấp ven biển, vùng lúa - tôm. Chuyển đổi cơ cấu giống Chuyển đổi cơ cấu cây trồng là cải tiến hiện trạng cơ cấu cây trồng có trước sang cơ cấu cây trồng mới nhằm đáp ứng những yêu cầu sản xuất. Thực chất của chuyển đổi cơ cấu cây trồng là thực hiện hàng hoạt các biện pháp (kinh tế, kỹ thuật, chính sách xã hội) nhằm thúc đẩy cơ cấu cây trồng phát triển, đáp ứng theo những mục tiêu của xã hội (Nguyễn Duy Tính, 1995). Luan van 12 Từ đó có thể hiểu Chuyển đổi cơ cấu giống là cải tiến hiện trạng cơ cấu giống có trước sang cơ cấu giống mới nhằm đáp ứng những yêu cầu sản xuất và kinh tế.

Thực chất của chuyển đổi cơ cấu giống là thực hiện hàng hoạt các biện pháp (kinh tế, kỹ thuật, chính sách xã hội) nhằm thúc đẩy cơ cấu giống phát triển, đáp ứng theo những mục tiêu của kinh tế xã hội yêu cầu. Vai trò của chuyển đổi cơ cấu giống lúa Năng suất lúa bình quân cả nước cuối thế kỷ XIX có khoảng 1 tấn/ha. Đến nay, qua gần thế kỷ rưỡi, ta đạt tới 5 – 6 tấn/ha, do ngày một cải thiện điều kiện sản xuất, bao gồm vốn đầu tư “đầu vào” cho việc đổi mới công nghệ sản xuất, dùng giống cao sản và tăng đầu tư phân hóa học và thuốc sát trùng, cũng như cơ chế chính sách ngày một hợp lý. Từ 1878 đến 1995, người nông dân sản xuất lúa chỉ dựa vào độ màu mỡ sẵn có của đất với sức lao động của mình; hạt giống lúa tự chọn tự giữ.

Giống lúa cổ truyền cao cây, dài ngày, năng suất hạt thấp. Các giống lúa địa phương đều yếu chịu phân bón. Nền nông nghiệp với nghề trồng lúa ở ĐBSCL mới bắt đầu khoảng 300 năm trước đây nhưng tập đoàn giống lúa rất đa dạng để thích ứng với điều kiện tự nhiên phức tạp. Từ năm 1960 đến 1985, năng suất lúa đạt 2-2,8 triệu tấn/ha.

Ta nhập và sản xuất thử kết hợp nhân giống mới từ thập kỷ 60 trở đi thì vai trò của giống lúa IR và những giống tương tự ngày càng rõ rệt và trở thành nhân tố quan trọng nhất, yếu tố tiền đề để tăng năng suất và sản lượng lúa. Trong giai đoạn này là đưa vào sản xuất trên diện tích đại trà các giống lúa cao sản thấp cây ngắn ngày nhập từ Viện Lúa Quốc tế, năng suất lên 8-9-10 tấn. Hệ số tăng vụ lúa cũng tăng lên tạo điều kiện để cho nông dân tăng vụ lúa, hay luân canh. Do năng suất cao, thời gian sinh trưởng ngắn nên sản lượng lúa tăng nhanh, Việt Nam từ nước phải nhập khẩu lương thực sang xuất khẩu gạo đứng thứ 2 trên thế giới, chỉ sau Thái Lan.

Ta sẽ gặp nhiều khó khăn trong giai đoạn tiếp theo nếu không có tiến bộ về giống và kỹ thuật mới áp dụng. Luan van 13 Về sản xuất lúa, không những ta cần giống lúa chín sớm để tăng vụ và né tránh điều kiện bất thuận mà còn cần những giống lúa sống chung với lũ và những cây trồng luân xen canh. Từ 1990 đến 1999, năng suất lúa đạt từ 3,5 – 4,05 tấn 1 ha, tăng thêm 01 tấn, mất có 15 năm. Bắt đầu từ năm 1989 trở đi, Việt Nam trở thành một nước xuất khẩu gạo bền vững, năm sau cao hơn năm trước, năm 2010 xuất khẩu lên đến 6,7 triệu tấn và năm 2018 là hơn 6 triệu tấn.

Ưu điểm các giống lúa mới cao sản thấp cây, ngắn ngày phát huy tác dụng cùng với diện tích gieo trồng và sản lượng tăng nhanh. Cơ cấu diện tích sử dạng các loại giống lúa trở nên ổn định hơn. Đến giai đoạn này muốn tăng năng suất và sản lượng chủ yếu dựa vào kỹ thuật canh tác, vào công nghệ sản xuất, mức độ công nghiệp hóa và hiện đại hóa cao hơn là dựa vào giống năng suất cao. Từ năm 2000 đến nay, năng suất đạt từ 4 lên 5 tấn 1 ha, diện tích canh tác lúa giảm do công nghiệp hóa, tuy nhiên sản lượng lúa vẫn tiếp tục tăng.1: Diện tích lúa 5 năm từ năm 2014 đến năm 2018 ĐVT: Nghìn ha Giai đoạn Địa bàn 2014 2015 2016 2017 2018 2014- 2018 (%) Việt Nam 7.570 -0,85 Long An 519,13 522,88 527,4 526,72 511,26 -0,63 Tân 77,83 83,24 89,86 88,21 78,34 -1,06 Hưng Luan van 14 Bảng 2.2: Sản lượng lúa 5 năm từ năm 2014 đến năm 2018 ĐVT: Ngàn Tấn Địa bàn 2014 2015 2016 2017 2018 Giai đoạn 2014- 2018 (%) Việt 44.980 -0,03 Nam Long An 2.802,64 -0,25 Tân 458,43 486,92 477,88 395,64 408,28 -2,18 Hưng Bảng 2.3: Năng suất lúa 5 năm từ năm 2014 đến năm 2018 ĐVT: tạ/ha Giai đoạn Địa bàn 2014 2015 2016 2017 2018 2014- 2018 (%) Việt Nam 57,5 57,6 55,8 55,5 58,1 +0,84 Long An 55,1 55,82 53,13 50,18 54,8 +0,52 Tân Hưng 58,9 58,5 53,18 44,85 52,1 -1,14 2.

Các lý thuyết liên quan đề tài nghiên cứu 2. Bản chất của thị trường lúa gạo Hệ thống tiêu thụ lúa gạo ở Việt Nam khá phức tạp thông qua nhiều mắt xích liên hệ giữa các đối tác khác nhau: nông dân sản xuất lúa, người thu gom lúa, cơ sở xay xát, người bán buôn, người bán lẻ và các công ty quốc doanh lương thực.