Luận án tiến sĩ các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán các ngân hàng do kiểm toán nhà nước thực hiện

Luận án tiến sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán ngân hàng do Kiểm toán Nhà nước thực hiện, cung cấp góc nhìn chuyên sâu.

• Tác giả: Nguyễn Đăng Khoa
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thu Thủy
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán các ngân hàng do Kiểm toán Nhà nước thực hiện
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2.1. Các nghiên cứu về chất lượng kiểm toán và các nhân tố ảnh hưởng
• 1.2.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN
• 2.1. Lý luận chung về kiểm toán báo cáo tài chính và chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính
• 2.1.1. Khái niệm về kiểm toán và kiểm toán báo cáo tài chính
• 2.1.2. Khái niệm về chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính
• 2.1.3. Một số quan điểm đánh giá chất lượng kiểm toán
• 2.2. Lý luận chung về kiểm toán báo cáo tài chính và chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính của Kiểm toán Nhà nước
• 2.2.1. Khái niệm, mục đích và quy trình kiểm toán báo cáo tài chính của Kiểm toán Nhà nước
• 2.2.2. Khái niệm và các tiêu chí đánh giá chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính của Kiểm toán Nhà nước
• 2.2.3. Kinh nghiệm đảm bảo chất lượng kiểm toán của một số cơ quan kiểm toán tối cao thuộc Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao Châu Á (ASOSAI) và bài học kinh nghiệm cho Kiểm toán Nhà nước
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính do Kiểm toán nhà nước thực hiện
• 2.3.1. Các nhân tố thuộc về kiểm toán viên nhà nước (KTVNN)
• 2.3.2. Các nhân tố thuộc về đơn vị kiểm toán
• 2.3.3. Các nhân tố bên ngoài
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
• 3.3.2. Thiết kế câu hỏi khảo sát
• 3.3.3. Lựa chọn đối tượng khảo sát
• 3.3.4. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÁC NGÂN HÀNG DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN
• 4.1. Đặc điểm của hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính các ngân hàng do KTNN thực hiện
• 4.1.1. Giới thiệu chung về Kiểm toán nhà nước
• 4.1.2. Đặc điểm của hoạt động kiểm toán báo cáo tài chính các ngân hàng do KTNN thực hiện
• 4.1.3. Thực trạng chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính các ngân hàng do KTNN thực hiện
• 4.1.4. Thực trạng kiểm soát chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính các ngân hàng do KTNN thực hiện
• 4.1.5. Thực trạng KTVNN đánh giá chất lượng các cuộc kiểm toán BCTC các ngân hàng
• 4.1.6. Thực trạng các Ngân hàng đánh giá chất lượng kiểm toán BCTC do KTNN thực hiện
• 4.1.7. Thực trạng chất lượng kiểm toán BCTC của KTNN: trường hợp kiểm toán tại Ngân hàng chính sách xã hội (VPBS)
• 4.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán BCTC các ngân hàng do Kiểm toán nhà nước thực hiện
• 4.2.1. Thống kê mô tả
• 4.2.2. Kiểm định độ tin cậy của các nhân tố
• 4.2.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.2.4. Phân tích nhân tố khẳng định (CFA) của các biến độc lập
• 4.2.5. Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính
• 5. CHƯƠNG 5: CÁC GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC
• 5.1. Định hướng về nâng cao chất lượng kiểm toán BCTC do Kiểm toán Nhà nước thực hiện giai đoạn 2020-2030 và tầm nhìn đến năm 2035
• 5.2. Khuyến nghị đối với KTNN nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính các Ngân hàng
• 5.3. Nâng cao chất lượng hoạt động kiểm soát chất lượng kiểm toán
• 5.4. Hoàn thiện phương pháp và quy trình kiểm toán
• 5.5. Xây dựng và tăng cường năng lực chuyên môn của đội ngũ Kiểm toán viên Nhà nước
• 5.6. Nâng cao yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp của Kiểm toán viên Nhà nước
• 5.7. Nâng cao điều kiện làm việc của Kiểm toán viên Nhà nước
• 5.8. Nhóm các giải pháp đối với các ngân hàng được kiểm toán
• 5.9. Thực hiện nghiêm túc các kiến nghị kiểm toán về việc chấp hành pháp luật, quản lý tài chính, tài sản công
• 5.10. Nâng cao chất lượng của các báo cáo tài chính
• 5.11. Tăng cường quản lý hoạt động tín dụng. Xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ, hệ thống quản trị nguồn lực hiện đại
• 5.12. Ứng dụng các xu hướng công nghệ thông tin hiện đại
• 5.13. Một số khuyến nghị khác nhằm thực hiện giải pháp
• 5.14. Khuyến nghị về việc tiếp tục nâng cao địa vị pháp lý của KTNN
• 5.15. Khuyến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• 5.16. Khuyến nghị đối với Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán trực thuộc Kiểm toán Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Bảng câu hỏi khảo sát dành cho các thành viên của các Đoàn kiểm toán các ngân hàng do Kiểm toán nhà nước thực hiện
• PHỤ LỤC 2: Bảng câu hỏi phỏng vấn sâu dành cho lãnh đạo các ngân hàng được KTNN thực hiện kiểm toán
• PHỤ LỤC 3: HỆ THỐNG CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC
• PHỤ LỤC 4: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÁC NGÂN HÀNG KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC ĐANG THỰC HIỆN KIỂM TOÁN

Tóm tắt

I. Chất lượng kiểm toán và các yếu tố ảnh hưởng

Chất lượng kiểm toán là yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của báo cáo tài chính. Theo DeAngelo (1981), chất lượng kiểm toán được đo lường qua khả năng phát hiện và báo cáo các sai sót trọng yếu trong hệ thống kế toán. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán bao gồm năng lực của kiểm toán viên, tính độc lập, và quy trình kiểm toán. Nghiên cứu của Mock và Samet (1982) đã chỉ ra năm nhân tố chính: lập kế hoạch, quản lý, quy trình, đánh giá và thực hành. Những yếu tố này đều có tác động tích cực đến chất lượng kiểm toán.

1.1. Khái niệm chất lượng kiểm toán

Chất lượng kiểm toán được định nghĩa là mức độ thỏa mãn về tính khách quan và độ tin cậy của ý kiến kiểm toán. Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 220 (VSA 220), chất lượng kiểm toán phụ thuộc vào khả năng phát hiện sai sót trọng yếu và tính độc lập của kiểm toán viên. DeAngelo (1981) nhấn mạnh rằng chất lượng kiểm toán bao gồm hai khía cạnh: khả năng phát hiện sai phạm và sự báo cáo về sai phạm đó.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán

Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán bao gồm năng lực chuyên môn của kiểm toán viên, tính độc lập, và quy trình kiểm toán. Nghiên cứu của Mock và Samet (1982) đã xác định năm nhân tố chính: lập kế hoạch, quản lý, quy trình, đánh giá và thực hành. Những yếu tố này đều có tác động tích cực đến chất lượng kiểm toán. Ngoài ra, quy mô của công ty kiểm toán cũng là một yếu tố quan trọng, với các công ty lớn thường cung cấp dịch vụ kiểm toán chất lượng cao hơn.

II. Kiểm toán ngân hàng và vai trò của Kiểm toán Nhà nước

Kiểm toán ngân hàng là hoạt động quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của hệ thống tài chính. Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đóng vai trò chủ chốt trong việc kiểm tra và đánh giá các ngân hàng thương mại. Theo Luật Kiểm toán Nhà nước năm 2015, KTNN có nhiệm vụ kiểm tra việc quản lý và sử dụng tài chính công, tài sản công. KTNN đã thực hiện kiểm toán nhiều ngân hàng lớn như Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương, và Ngân hàng Chính sách Xã hội.

2.1. Vai trò của Kiểm toán Nhà nước

Kiểm toán Nhà nước (KTNN) có vai trò quan trọng trong việc kiểm tra và đánh giá các ngân hàng thương mại. Theo Luật Kiểm toán Nhà nước năm 2015, KTNN có nhiệm vụ kiểm tra việc quản lý và sử dụng tài chính công, tài sản công. KTNN đã thực hiện kiểm toán nhiều ngân hàng lớn như Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương, và Ngân hàng Chính sách Xã hội. KTNN cũng đóng góp vào việc cải thiện hiệu quả hoạt động của hệ thống tài chính quốc gia.

2.2. Thực trạng kiểm toán ngân hàng

Thực trạng kiểm toán ngân hàng tại Việt Nam cho thấy nhiều thách thức. Mặc dù KTNN đã đạt được một số kết quả đáng kể, nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế như khung pháp lý chưa đầy đủ, chất lượng kiểm toán chưa cao, và việc kiểm toán chủ yếu tập trung vào việc chấp hành chế độ tài chính kế toán. Ngoài ra, việc đánh giá chất lượng kiểm toán cũng gặp nhiều khó khăn do thiếu các thước đo cụ thể.

III. Các giải pháp nâng cao chất lượng kiểm toán ngân hàng

Để nâng cao chất lượng kiểm toán ngân hàng, cần thực hiện các giải pháp đồng bộ. Kiểm toán Nhà nước cần hoàn thiện quy trình kiểm toán, nâng cao năng lực chuyên môn của kiểm toán viên, và tăng cường kiểm soát chất lượng. Các ngân hàng cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật, nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, và xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ hiệu quả. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại cũng là yếu tố quan trọng trong việc cải thiện chất lượng kiểm toán.

3.1. Giải pháp đối với Kiểm toán Nhà nước

Kiểm toán Nhà nước cần hoàn thiện quy trình kiểm toán, nâng cao năng lực chuyên môn của kiểm toán viên, và tăng cường kiểm soát chất lượng. Cụ thể, KTNN cần xây dựng các chuẩn mực kiểm toán chi tiết, đào tạo và bồi dưỡng kiểm toán viên, và áp dụng các công nghệ hiện đại trong quá trình kiểm toán. Ngoài ra, KTNN cần tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo tính hiệu quả của hoạt động kiểm toán.

3.2. Giải pháp đối với các ngân hàng

Các ngân hàng cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật, nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, và xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ hiệu quả. Ngoài ra, các ngân hàng cần tăng cường quản lý rủi ro, cải thiện hệ thống quản trị nguồn lực, và ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại trong hoạt động quản lý. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng kiểm toán và đảm bảo tính minh bạch của hệ thống tài chính.