BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO TRƯỜNG ðẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---------- ---------- PHẠM ðỨC CƯỜNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ðẾN CẤU TRÚC VỐN CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM GIAI ðOẠN 2010-2011 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 10 NĂM 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀO ðÀO TẠO TRƯỜNG ðẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---------- ---------- PHẠM ðỨC CƯỜNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ðẾN CẤU TRÚC VỐN CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM GIAI ðOẠN 2010-2011 Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính – Ngân hàng Mã ngành: 60.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS. Hồ Viết Tiến TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRƯỜNG ðẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH CỘNG HÒA Xà HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM VIỆN QUẢN LÝ ðÀO TẠO SAU ðẠI HỌC ðộc lập - Tự do - Hạnh phúc TP.
Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2012 Nhận xét của người hướng dẫn khoa học 1. Họ và tên học viên: Phạm ðức Cường Khóa: 19 2. ðề tài nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng ñến cấu trúc vốn các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai ñoạn 2010-2011. Họ và tên Người hướng dẫn khoa học: TS.
Hồ Viết Tiến. ðánh giá: (ñiểm / 10) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trước hết tác giả xin gửi lời cám ơn chân thành ñến Thầy hướng dẫn khoa học - TS. Hồ Viết Tiến về những ý kiến ñóng góp, những chỉ dẫn và dữ liệu có giá trị giúp tác giả hoàn thành luận văn. Tác giả xin gửi lời cám ơn ñến thầy cô trong Khoa Tài chính doanh nghiệp, gia ñình và bạn bè (ñặc biệt bạn Nguyễn Văn Công và Nguyễn Ngọc Thùy Vân ñã hỗ trợ về việc chạy mô hình hồi quy SPSS) hết lòng ủng hộ và ñộng viên tác giả trong suốt thời gian thực hiện luận văn này.
Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2012 Học viên Phạm ðức Cường LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ðOAN Tác giả xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả với sự giúp ñỡ của Thầy hướng dẫn và những người mà tác giả ñã cảm ơn. Số liệu thống kê ñược lấy từ nguồn ñáng tin cậy, nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng ñược công bố trong bất cứ công trình nào cho tới thời ñiểm hiện nay. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2012 Tác giả Phạm ðức Cường LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh sách chữ viết tắt: - CK: Chứng khoán - CTV: Cấu trúc vốn - CTVCT: Cấu trúc vốn công ty - CT: Công ty - DN: Doanh nghiệp - DNNN: Doanh nghiệp nhà nước - CTNY: Công ty niêm yết - ðBTC: ðòn bẩy tài chính - SGDCK: Sở giao dịch chứng khoán - TTCKVN: Thị trường chứng khoán Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh mục bảng: 4.1: ANOVA của hàm hồi quy biến SDR 4.2: Kết quả tổng thể các mẫu quan sát của mô hình biến SDR 4.3: Hệ số hồi quy các biến ñộc lập trong mô hình hồi quy biến SDR 4.4: Kết quả tổng thể các mẫu quan sát của mô hình biến LDR 4.5: ANOVA của hàm hồi quy biến LDR 4.6: Hệ số hồi quy các biến ñộc lập trong mô hình hồi quy biến LDR 4.7: Kết quả tổng thể các mẫu quan sát của mô hình biến TDR 4.8: ANOVA của hàm hồi quy biến TDR 4.9: Hệ số hồi quy các biến ñộc lập trong mô hình hồi quy biến TDR 4.10: ðo lường ña cộng tuyến của hàm hồi quy biến SDR 4.11: ðo lường ña cộng tuyến của hàm hồi quy biến LDR 4.12: ðo lường ña cộng tuyến của hàm hồi quy biến TDR Danh mục hình vẽ: 2.2: Hệ thống các kết quả nghiên cứu trước ñây 3.3: Các nhân tố ảnh hưởng ñến cấu trúc vốn công ty 4.4: Tổng kết ảnh hưởng các biến ñộc lập tới biến phụ thuộc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mục lục Tóm tắt: .1 Vấn ñề nghiên cứu: .2 Kết cấu luận văn. Tổng quan các nghiên cứu trước ñây .1 Một số lý thuyết về cấu trúc vốn .1 Lý thuyết về cấu trúc vốn tối ưu (Lý thuyết cân bằng) .2 Lý thuyết về trật tự phân hạng .3 Lý thuyết về ñiều chỉnh thị trường .5 Quan ñiểm truyền thống về CTV.6 Lý thuyết cấu trúc vốn của Modigliani và Miller (mô hình MM) .7 Lý thuyết về trật tự ñánh ñổi .2 Thống kê các biến số và kết quả nghiên cứu trước ñây.
Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu.1 Nguồn dữ liệu.2 Quy trình phân tích .3 Các nhân tố ảnh hưởng cấu trúc vốn.1 Biến phụ thuộc .2 Các biến ñộc lập .2 Tài sản hữu hình (Tangibility ) .3 Quy mô công ty (SIZE). 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Tấm chắn thuế không nợ (Non-debt tax shields NDTS) .5 Cơ hội tăng trưởng (Growth Opportunities – GROW) .6 Rủi ro kinh doanh (VOLATILITY – VOL) .7 Sở hữu nhà nước (STATE) .8 ðặc tính riêng của sản phẩm (Uniqueness – UNI). Kết quả nghiên cứu .1 Kết quả thống kê mô tả các biến phụ thuộc và biến ñộc lập .1 Các biến phụ thuộc .2 Các biến ñộc lập .2 Kết quả ước lượng mô hình hồi quy : .3 Tổng kết ảnh hưởng các biến ñộc lập tới biến phụ thuộc .1 Ảnh hưởng của từng biến ñộc lập tới biến phụ thuộc .2 Mức ñộ ảnh hưởng của các biến ñộc lập tới biến phụ thuộc .4 Kiểm tra mức ñộ vi phạm các giả thiết trong mô hình. 49 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
56 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Tóm tắt: Mục ñích của việc nghiên cứu là kiểm tra thực nghiệm ñể tìm ra những nhân tố ảnh hưởng ñến cấu trúc vốn (ñòn bẩy tài chính) công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mẫu quan sát bao gồm 327 công ty ñược niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội. Phân tích dựa trên dữ liệu cuối năm từ 2010-2011. Trong luận văn này phương pháp dữ liệu bảng ñược sử dụng với tám biến là lợi nhuận, tài sản hữu hình, quy mô công ty, tấm chắn thuế không nợ, rủi ro kinh doanh, tăng trưởng, sở hữu nhà nước và ñặc tính riêng của sản phẩm ñược phân tích là những nhân tố cụ thể ảnh hưởng ñến ñòn bẩy tài chính của công ty mà ñại diện là tỉ lệ tổng nợ trên tổng tài sản cũng như tỉ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn.
Tác giả sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất áp dụng cho các biến ñộc lập (biến giải thích) ñể ño lường ảnh hưởng ñối với ñòn bẩy sau khi ñã xây dựng mô hình hồi quy tuyến tính. Các biến có ảnh hưởng và có ý nghĩa trong mô hình bao gồm lợi nhuận, tài sản hữu hình, quy mô công ty, tăng trưởng và ñặc tính riêng của sản phẩm. Các biến còn lại cho thấy ñược quan hệ nhưng không có ý nghĩa thống kê gồm tấm chắn thuế không nợ, rủi ro kinh doanh và sở hữu nhà nước. Luận văn cũng tìm thấy có sự khác biệt ñáng chú ý của mức ñộ ảnh hưởng từ các nhân tố ñến hình thức ngắn hạn và dài hạn của tỉ lệ nợ.
Từ khóa: ñòn bẩy tài chính, cấu trúc vốn, nhân tố ảnh hưởng, mô hình hồi quy tuyến tính. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Vấn ñề nghiên cứu: Nền kinh tế Việt Nam nói chung và thị trường tài chính Việt Nam nói riêng ñã có những bước tiến quan trọng. Trước hết là quá trình cổ phần hóa ñược bắt ñầu từ năm 1992 ñến nay ñã thu ñược những thành công nhất ñịnh. Từ số lượng ban ñầu lên ñến 5000 doanh nghiệp nhà nước (DNNN)1 trước thời ñiểm cổ phần hóa.
ðến cuối năm 2008 Nhà nước ñã cổ phần hóa ñược 3000 doanh nghiệp (theo kế hoạch cổ phần hóa các doanh nghiệp còn lại sẽ tiếp tục ñược tiến hành trong năm 2010) (Theo tác giả Lại Thị Phương Nhung, năm 2010). Tiếp ñến là sự ra ñời và lớn mạnh của thị trường chứng khoán trong ñó ñặc biệt phải kể ñến sự ra ñời của hai sàn chứng khoán niêm yết là Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (ñến tháng 05/2007 ñổi tên thành Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh – SGDCK TP. HCM ) và Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội ( ñến tháng 01/2009 ñổi tên thành Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội – SGDCK Hà Nội). Sự trưởng thành của thị trường ñược thể hiện sinh ñộng qua nhiều con số.
So với cách ñây 12 năm, quy mô thị trường hiện tăng trên 50 lần, vốn hoá năm ñầu tiên dưới 1% GDP, nhưng cuối năm 2011 ñạt gần 27%. Khối lượng giao dịch cũng tăng 30- 40 lần so với năm ñầu tiên giao dịch. Công ty niêm yết trong năm ñầu tiên thị trường hoạt ñộng chỉ hơn 10 doanh nghiệp, nay tăng lên gần 800 doanh nghiệp. ðịnh hướng trong thời gian tới, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trình Bộ Tài chính, Chính phủ ban hành chiến lược phát triển thị trường chứng khoán ñến năm 2020 và cũng ñã xây dựng tái cấu trúc thị trường chứng khoán và doanh nghiệp bảo hiểm trình Bộ Chính trị, Chính phủ và sắp tới sẽ ban 1 Theo Luật DN nhà nước năm 2006 thì DNNN là doanh nghiệp mà nhà nước sở hữu trên 50% cổ phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
ðịnh hướng dài hạn thời gian tới là tập trung vào tái cấu trúc 4 trụ cột: hàng hóa, nhà ñầu tư, công ty chứng khoán, các sở giao dịch chứng khoán2. Bất kỳ một doanh nghiệp nào khi hoạt ñộng kinh doanh ñều hướng tới mục tiếu tối ña hóa giá trị DN. ðể ñạt ñược mục tiêu này, các DN phải thực hiện nhiều biện pháp, trong ñó việc lựa chọn một cấu trúc vốn hợp lý là một trong những biện pháp rất cần thiết và quan trọng. Khi xây dựng một cấu trúc vốn nếu không phân tích và lựa chọn ñầy ñủ các nhân tố ảnh hưởng ñến cấu trúc vốn như rủi ro kinh doanh, cơ hội tăng trưởng, quy mô doanh nghiệp, thuế phải nộp, hình thức sở hữu…sẽ có khả năng làm chậm tốc ñộ phát triển DN hoặc phá sản.
Việc phân tích và ñánh giá ảnh hưởng của các nhân tố ñến cấu trúc vốn CT thực sự rất cần thiết nhằm làm rõ mức ñộ tương quan của các nhân tố cơ bản ñến cấu trúc vốn ñồng thời làm tiền ñề cho các CT tự ñưa ra một cấu trúc vốn tối ưu.