Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG QUẢN LÝ NHÓM LỚP CHO GIÁO VIÊN MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu nước ngoài * Các nghiên cứu về bồi dưỡng giáo viên: Ngày nay, nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm đến việc bồi dưỡng năng lực đội ngũ giáo viên, nhằm đảm bảo đội ngũ giáo viên có chất lượng nghề nghiệp, góp phần cùng Lãnh đạo nhà trường chèo lái cơ sở giáo dục hoạt động hiệu quả, đi đến thành công. Nhiều công trình nghiên cứu về tổ chức bồi dưỡng, cán bộ, giáo viên, nhân viên nói chung, đội giáo viên nói riêng đã ra đời.
Liên minh Châu Âu cho rằng: bồi dưỡng phát triển năng lực cho các lực lượng giáo dục là vấn đề trọng tâm để nâng cao chất lượng của các trường học. Chất lượng giáo dục cao chỉ có thể được đảm bảo bằng việc đào tạo, bồi dưỡng một cách liên tục và bằng chất lượng rèn tay nghề cho giáo viên và các nhân viên phục vụ hoạt động giáo dục và dạy học trong nhà trường [dẫn theo 17]. Trong nghiên cứu “Nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên của hệ thống Etta Inset hiện có và đánh giá nhu cầu đào tạo giáo viên”, Gabrscek S, Roeders P [dẫn theo 27] cho rằng về hình thức bồi dưỡng: bồi dưỡng tập trung trong một số ngày và kết hợp lý thuyết với thực hành nhưng học viên tham gia bồi dưỡng chủ yếu thích thực hành hơn; bồi dưỡng dưới dạng xêmina hay các hội thảo huấn luyện và thường tổ chức vào mùa hè. Nếu bồi dưỡng theo hình thức từ xa thì tùy thuộc vào thời gian học viên tham gia bồi dưỡng có thể sắp xếp được.
Bên cạnh đó, các hình thức trợ giúp, tư vấn cho học viên tham gia bồi dưỡng cũng được xem là một hình thức bồi dưỡng. Trong bài báo "Training teachers for 21st Century Classrooms" (Đào tạo giáo viên cho các lớp học thế kỷ XXI) đăng trên Tạp chí Chuyển đổi giáo dục thông qua công nghệ, McCrea nhấn mạnh các hình thức bồi dưỡng trực tuyến và kết hợp trực tuyến với trực tiếp [dẫn theo 21]. Mô hình kết hợp được xem là mô 5 download by : skknchat@gmail.com hình hiệu quả nhất để giúp học viên tham gia bồi dưỡng sử dụng tốt các công cụ dạy học của thế kỉ XXI. Mô hình này bao gồm cả các phương pháp bồi dưỡng trực tiếp (tư vấn đồng nghiệp, hội thảo, xêmina…) và phương pháp bồi dưỡng trực tuyến (tư vấn bằng video, các tư liệu học tập điện tử, thảo luận trên diễn đàn, tương tác, thảo luận online, tư vấn điện thoại, xem các chương trình truyền hình…) để đáp ứng tốt nhất yêu cầu của học viên tham gia bồi dưỡng.
Hình thức này được cho là tiết kiệm chi phí cho chủ thể tổ chức bồi dưỡng, nhất là các chi phí cho việc đi lại, ăn ở… trong khi học viên tham gia bồi dưỡng lại được hưởng chương trình bồi dưỡng tốt nhất do các chuyên gia thiết kế. * Các nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin và ứng dụng CNTT trong bồi dưỡng giáo viên Ở trên thế giới, việc ứng dụng CNTT trong giáo dục đã được quan tâm từ rất sớm, nhất là ở các nước tư bản phát triển. Từ những năm 1984, 1985 tổ chức National Sofware - Cordination Unit (NSCU) được thành lập, cung cấp chương trình giáo dục máy tính cho các trường trung học. Các môn học đã có phần mềm dạy học bao gồm: nông nghiệp, nghệ thuật, thương mại, giáo dục kinh tế, tiếng Anh, địa lý, sức khỏe, lịch sử, kinh tế gia đình, nghệ thuật công nghiệp, toán, âm nhạc, tôn giáo, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, giáo dục đặc biệt…[dẫn theo 29].
Ở Malaysia, các nhà hoạt động giáo dục đã cho rằng việc ứng dụng CNTT trong bồi dưỡng giáo viên là một xu hướng quan trọng trong sự nghiệp cải cách hệ thống giáo dục. Chính sách về CNTT trong giáo dục có những điểm lưu ý sau: Trang bị kiến thức và kỹ năng CNTT cho tất cả học sinh. Coi CNTT vừa là một môn học trong chương trình vừa là công cụ quan trọng trong giáo dục học sinh. Sử dụng CNTT để tăng cường chất lượng và hiệu quả giáo dục [dẫn theo 29].
Ở đất nước Hàn Quốc đã xác định rõ mục tiêu chiến lược của chính sách đẩy mạnh tin học hóa ở Hàn Quốc là xây dựng một xã hội thông tin phát triển từ năm 2000. Để thực hiện mục tiêu này, chính phủ Hàn Quốc thành lập “Quỹ thúc đẩy CNTT” do Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý. Tương ứng, có hai cơ quan chỉ đạo và điều phối: Ban thúc đẩy tin học hóa và Ban đặc biệt về chính phủ điện tử thuộc ban đổi mới chính phủ của Tổng thống. 6 download by : skknchat@gmail.com Các nghiên cứu trên mới chỉ tập trung làm rõ về tầm quan trọng của ứng dụng CNTT thông qua hình thức đào tạo bồi dưỡng trực tuyến trong hoạt động dạy học và hoạt động bồi dưỡng GV.
Các nghiên cứu trong nước * Các nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin Tác giả Nguyễn Thị Hà Lan trong nghiên cứu về "Ứng dụng CNTT trong giáo dục mầm non” đã trình bày vai trò của công nghệ thông tin trong giáo dục mầm non, các tính năng của công nghệ thông tin trong giáo dục mầm non và mô tả cách thức thiết kế tư liệu giáo dục, quy trình thiết kế giáo án điện tử ở bậc mầm non (các hoạt động giáo dục) phù hợp với đặc điểm nhận thức mang tính trực quan, hình tượng của trẻ mầm non. Với cách thức này, giáo viên mầm non có thể tự thiết kế được nhiều tư liệu giáo dục và giáo án điện tử sinh động, có tác dụng kích thích hứng thú, tư duy của trẻ đồng thời tạo môi trường giáo dục hiện đại, hấp dẫn trong trường mầm non [24]. * Các nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động bồi dưỡng giáo viên Ở Việt Nam hiện nay, chương trình ETEP đang phối hợp với Cục Công nghệ thông tin và Cục Nhà giáo và Cán bộ Quản lý Giáo dục xây dựng phần mềm bồi dưỡng đội ngũ GV (LMS-TEMIS) để hỗ trợ công tác bồi dưỡng GV, đặc biệt là công tác bồi dưỡng GV phục vụ thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới. Toàn bộ các Chương trình bồi dưỡng thường xuyên mà ETEP phát triển cũng như nguồn học liệu mở sẽ được kết nối với Hệ thống quản lý học tập (LMS), hệ thống thông tin quản lý bồi dưỡng giáo viên (TEMIS).
Đặc biệt, các thầy cô giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông được hỗ trợ liên tục, thường xuyên, tại chỗ bởi mạng lưới hỗ trợ gồm đội ngũ chuyên gia sư phạm và đội ngũ cốt cán [34]. Theo Phạm Xuân Sơn trong nghiên cứu về “Bồi dưỡng năng lực công nghệ thông tin cho giáo viên tiếng Anh ở tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” đã đánh giá hạn chế về năng lực sử dụng CNTT của GV tiếng Anh như: GV nặng về thủ công, chưa khai thác được tính ưu việt của ứng dụng công nghệ trong dạy 7 download by : skknchat@gmail.com học, nhiều GV ngại suy nghĩ, ngại tiếp cận cái mới; GV dạy cho HS vẫn vận dụng phương pháp dạy học của người lớn; Kỹ năng sử dụng internet của GV còn nhiều hạn chế. có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân đến từ công tác đào tạo, bồi dưỡng. Từ đó, tác giả đề xuất một số biện pháp đổi mới nội dung và phương thức tổ chức hoạt động bồi dưỡng, nhằm giúp giáo viên có đầy đủ các phẩm chất và năng lực cần thiết đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam [32].
* Các nghiên cứu về quản lý ứng dụng CNTT Tác giả Đỗ Đức Minh trong nghiên cứu về nội dung “Quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học” đã phân tích các nội dung như quản lý việc ứng dụng CNTT trong thiết kế và tổ chức hoạt động dạy học, quản lý ứng dụng CNTT để hỗ trợ và khuyến khích học tập, quản lý và sử dụng phòng học đa phương tiện, quản lý ứng dụng CNTT nhằm khai thác những tiện ích trên mạng. Từ kết quả nghiên cứu thực trạng, tác giả luận văn đã đưa ra các biện pháp như: Nâng cao nhận thức cho cán bộ, GV về tầm quan trọng và lợi ích của ứng dụng CNTT trong dạy học; Tổ chức bồi dưỡng cho CB, GV về ứng dụng CNTT trong dạy học; Chỉ đạo tăng cường việc ứng dụng các phần mềm giáo dục trong quản lý dạy học theo hướng tích hợp, khai thác có hiệu quả các ứng dụng trên mạng và internet; Chỉ đạo quy trình thiết kế và sử dụng giáo án dạy học thích hợp có ứng dụng CNTT…. Theo Nguyễn Thị Thu Hường trong công trình về “Quản lý ứng dụng Công nghệ Thông tin trong giáo dục trẻ tại ở trường mầm non B xã Đông Mỹ”, đã nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong giáo dục trẻ tại trường mầm non B xã Đông Mỹ, Thanh Trì, Hà Nội, từ đó tác giả đề xuất một số biện pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục trẻ tại trường mầm non B xã Đông Mỹ, Thanh Trì, Hà Nội nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ của nhà trường. Tác giả Vũ Thị Thúy Nga trong nghiên cứu về “Một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cho giáo 8 download by : skknchat@gmail.com viên trung học cơ sở Hải Phòng tại Trung tâm tin học” đã nghiên cứu về thực trạng ứng dụng CNTT trong giảng dạy của giáo viên, thực trạng hoạt động bồi dưỡng ứng dụng CNTT trong giảng dạy cho giáo viên trung học cơ sở Hải Phòng tại Trung tâm tin học để đánh giá những kết quả đạt được, những tồn tại cần phải khắc phục.