CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, CHÍNH TRỊ - PHÁP LÝ VỀ BỒI DƯỠNG CÔNG CHỨC 1. Khái niệm về công chức và bồi dưỡng công chức 1. Khái niệm công chức ở Việt Nam Tại Điều 1, Luật Cán bộ, công chức và viên chức sửa đổi năm 2019 đã nêu: Công chức Việt Nam là công dân Việt Nam, được tuyển dụng và bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm nhất định trong các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội ở cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong các cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và được hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Khái niệm về bồi dưỡng công chức Bồi dưỡng là việc học tập ngắn hạn có mục đích hoặc là mở rộng kiến thức đã được đào tạo hoặc là tiếp thu những vấn đề mới đối với kiến thức đã được đào tạo chính quy.
Bồi dưỡng là hoạt động nhằm trang bị, bổ sung, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng chuyên môn mới cho công chức đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm của nền công vụ. Công chức khi được tuyển dụng vào vị trí việc làm đã hội đủ chuẩn kiến thức chuyên môn qua đào tạo. Bồi dưỡng công chức là quá trình truyền đạt thêm kiến thức, kỹ năng cho đối tượng học tập cụ thể, trong đó không nhất thiết phải làm rõ về quá trình và phương pháp cơ bản, cũng không nhất thiết phải thay đổi cơ bản chất lượng năng lực và kiến thức của người học, mà chỉ cần cung cấp thêm kiến thức và kỹ năng cho họ. Mục tiêu của bồi dưỡng công chức là trang bị kiến thức, kỹ năng, phương pháp thực hiện nhiệm vụ trong hoạt động công vụ, từ đó xây dựng đội ngũ công 10 chức chuyên nghiệp, có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị và năng lực, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ Quốc.
Bồi dưỡng công chức là một nội dung quan trọng trong quản lý công chức và là một trong những biện pháp nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ công chức được tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau, nhưng cơ bản nhất khi nói đến bồi dưỡng công chức là đề cập đến nội dung bồi dưỡng, hình thức bồi dưỡng, chủ thể bồi dưỡng và phương pháp bồi dưỡng. Nội dung, hình thức, phương pháp, loại hình và yêu cầu bồi dưỡng công chức - Nội dung bồi dưỡng công chức theo Nghị định 101/2017/NĐ-CP ngày 01/9/2017 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức quy định tập trung các nội dung: + Lý luận chính trị; + Kiến thức quốc phòng và an ninh; + Kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước; + Kiến thức quản lý chuyên ngành, chuyên môn, nghiệp vụ; đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp; kiến thức hội nhập quốc tế; + Tiếng dân tộc, tin học, ngoại ngữ. Ngày 18/10/2021 Chính phủ ban hành Nghị định số 89/2021/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 101/2017/NĐ-CP ngày 01/9/2017 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức. Theo đó, nội dung bồi dưỡng đã được sửa đổi theo hướng, giữ nguyên nội dung bồi dưỡng về Lý luận chính trị, Kiến thức quốc phòng và an ninh., Kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước; bỏ nội dung bồi dưỡng Kiến thức quản lý chuyên ngành, chuyên môn, nghiệp vụ; đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp; kiến thức hội nhập quốc tế; Tiếng dân tộc, tin học, ngoại ngữ, bổ sung nội dung bồi dưỡng Kiến thức, kỹ năng theo yêu cầu vị trí việc làm.
11 Từ các nội dung bồi dưỡng cơ bản đó các cơ quan, đơn vị chủ động xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cho cán bộ, công chức, viên chức nói chung và bồi dưỡng công chức nói riêng phù hợp với yêu cầu của đối tượng bồi dưỡng, vị trí việc làm và nguồn kinh phí. - Hình thức bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức được quy định Theo Nghị định số 89/2021/NĐ-CP ngày 18/10/2021 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 101/2017/NĐ-CP ngày 01/9/2017 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức có nêu các hình thức: + Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch công chức, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức; + Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ, chức danh lãnh đạo, quản lý; + Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ, chức danh cán bộ, công chức cấp xã; + Bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm. - Phương pháp bồi dưỡng: Theo Điều 28, Nghị định 101/2017/NĐ – CP ngày 01/9/2017 thì bồi dưỡng bằng phương pháp tích cực, phát huy tính tự giác, chủ động và tư duy sáng tạo của người học, tăng cường trao đổi thông tin, kiến thức và kinh nghiệm giữa giảng viên với học viên và giữa các học viên. Đây cũng là phương pháp phù hợp với người đã có vốn kiến thức nền tảng và có ít nhiều kinh nghiệm trong công việc.
- Loại hình bồi dưỡng có các loại hình tập trung, bán tập trung, từ xa. Tập trung tức là người học tập trung tham gia khoá học bồi dưỡng trong khoảng thời gian nào đó và hoàn toàn tách biệt với công việc hoặc vị trí làm việc đang đảm nhận. Bán tập trung là loại hình khoá học không học thường xuyên liên tục mà kết hợp thời gian học và thời gian công tác, làm việc của người đăng ký khoá học. Từ xa là loại hình bồi dưỡng trực tuyến (bao gồm online và offline) - Yêu cầu đối với công chức tham gia chương trình bồi dưỡng: 12 + Công chức tham gia học các chương trình bồi dưỡng lý luận chính trị, chương trình bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền; + Công chức phải hoàn thành chương trình bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước theo tiêu chuẩn ngạch công chức trước khi bổ nhiệm ngạch.
+ Công chức tham gia học các chương trình bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng theo yêu cầu vị trí việc làm theo quy định của cơ quan có thẩm quyền quản lý công chức và theo nhu cầu bản thân, thời gian thực hiện tối thiếu 01 tuần (40 tiết)/năm, tối đa 04 tuần (160 tiết/năm). Vai trò của bồi dưỡng công chức và các yếu tố ảnh hưởng đến bồi dưỡng công chức 1. Vai trò của bồi dưỡng công chức Mục tiêu hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước là đáp ứng một cách tốt nhất những yêu cầu của nhân dân. Để làm được điều này, các cơ quan nhà nước phải xây dựng được một hệ thống chính sách hợp lý, khoa học và mang tính thực tiễn.
Bên cạnh đó, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam ngày càng sâu và rộng, đa dạng dưới nhiều hình thức. Việc xây dựng chính sách, pháp luật phải phù hợp với thể chế chính trị trong nước nhưng cũng phải có sự giao thoa, hòa hợp với các luật pháp, công ước quốc tế. Công chức chính là người xây dựng hoạch định đường lối, chính sách cho cơ quan, tổ chức hoạt động và đồng thời tổ chức thực thi các chính sách, kế hoạch của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đóng vai trò quyết định đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Để thực hiện những nhiệm vụ nêu trên, công chức phải có năng lực và phẩm chất đạo đức tốt, am hiểu kiến thức chuyên môn, có nhạy cảm về chính trị-xã hội, nắm bắt được xu hướng phát triển của thế giới.
Bồi dưỡng công chức có vai trò hết sức quan trọng: 13 Thứ nhất, trang bị, bổ sung kiến thức, kỹ năng, phương pháp để thực hiện nhiệm vụ của công chức. Xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và nghĩa vụ của từng vị trí công việc của từng công chức; từ đó làm cơ sở cho việc xác định những kỹ năng, kiến thức chuyên môn còn thiếu trong quá trình thực thi công vụ và có chương trình bồi dưỡng hợp lý, đáp ứng mục tiêu đã đề ra. Thứ hai, để nâng cao chất lượng đội ngũ công chức có hai con đường là: đảm bảo chất lượng đầu vào trong tuyển dụng và thực hiện bồi dưỡng công chức. Tuy nhiên, đối với một cơ quan, đơn vị hành chính thì việc tuyển dụng không phải là phương pháp tối ưu do hạn hẹp về chỉ tiêu tuyển dụng, bên cạnh đó còn chịu áp lực về tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế.
Do đó, bồi dưỡng công chức trở thành phương pháp chính giúp cơ quan, đơn vị hành chính nâng cao chất lượng đội ngũ công chức trong đơn vị mình. Bồi dưỡng công chức giúp sử dụng tối đa nguồn nhân lực đang có và nâng cao tính hiệu quả của đơn vị thông qua việc giúp công chức hiểu rõ, nắm vững hơn về công việc, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình một cách tự giác với thái độ tốt hơn, góp phần xây dựng đội ngũ công chức chuyên nghiệp có đủ năng lực để xây dựng nền hành chính tiên tiến, hiện đại. Thứ ba, công tác bồi dưỡng công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước là một công cụ của phát triển chức nghiệp có vai trò chủ yếu sau: - Hoàn thiện chất lượng dịch vụ cung cấp cho công dân; - Tăng số lượng dịch vụ được cung cấp; - Giảm chi phí hoạt động; - Giảm những sai phạm không đáng có; - Tăng sự hài lòng của công dân với tổ chức, cơ quan Nhà nước; - Cập nhật kiến thức cho công chức: bồi dưỡng để công chức có năng lực thực thi tốt các văn bản quy phạm pháp luật mới; cung cấp những kiến thức về công nghệ mới (công nghệ thông tin, công nghệ trí thông minh nhân tạo…); 14 học thêm tiếng nước ngoài (tiếng Anh, Pháp, Nhật… ); tạo ra đội ngũ công chức có kiến thức chuyên môn, kỹ năng thành thạo để thực thi nhiệm vụ tốt hơn, mục đích để có thể cải cách nền hành chính nhà nước; phát triển khả năng để hoạch định cũng như thực thi chính sách công; trung thành với nhà nước trong việc thực thi chính sách; áp dụng những kỹ năng quản lý mới; hoàn thiện đạo đức công vụ để phòng, chống tham nhũng. - Tạo cơ hội cơ cấu lại tổ chức bộ máy Nhà nước nói chung và nền hành chính nói riêng.