Luận Án Tiến Sĩ Về Bộ Công Cụ Đánh Giá Lợi Ích Của Doanh Nghiệp Xã Hội Ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ này xây dựng bộ công cụ đánh giá lợi ích của doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động.

• Tác giả: Nguyễn Quang Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Ngọc Tiến
• Trường học: Trường Đại học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Xây Dựng Bộ Công Cụ Đánh Giá Lợi Ích Của Các Doanh Nghiệp Xã Hội Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về doanh nghiệp xã hội
• 1.3. Quá trình hình thành và phát triển doanh nghiệp xã hội
• 1.4. Khái niệm doanh nghiệp xã hội
• 1.5. Đặc điểm doanh nghiệp xã hội
• 1.6. Hình thức pháp lý của doanh nghiệp xã hội
• 1.7. Cơ sở lý luận về bộ công cụ đánh giá lợi ích của doanh nghiệp xã hội
• 1.8. Khái niệm lợi ích và đánh giá lợi ích của doanh nghiệp xã hội
• 1.9. Lợi ích của doanh nghiệp xã hội khi áp dụng bộ công cụ đánh giá lợi ích
• 1.10. Bộ công cụ Phân tích lợi ích - chi phí (CBA)
• 1.11. Bộ công cụ Kế toán và kiểm toán xã hội (SAA)
• 1.12. Bộ công cụ Lý thuyết về sự thay đổi (TOC)
• 1.13. Bộ công cụ Lợi tức đầu tư xã hội (SROI)
• 1.14. Bộ công cụ Tiêu chuẩn đầu tư và báo cáo tác động (IRIS)
• 1.15. Bộ công cụ Mô hình kinh doanh xã hội tinh gọn (SBMC)
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, XÂY DỰNG BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Xây dựng các chỉ báo đánh giá
• 2.3. Điều tra khảo sát và phân tích
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG PHÁT HIỆN CHÍNH VỀ BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng phát triển doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam
• 3.2. Bối cảnh phát triển doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam
• 3.3. Cấu trúc khu vực doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam
• 3.4. Thực trạng đánh giá lợi ích của doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam
• 3.5. Kết quả điều tra khảo sát
• 3.6. Mẫu điều tra khảo sát
• 3.7. Các chỉ báo đánh giá
• 3.8. Kiểm chứng thực tiễn bộ công cụ
• 3.9. Doanh nghiệp xã hội Imagtor
• 3.10. Doanh nghiệp xã hội KOTO
• 3.11. Doanh nghiệp xã hội KymViet
• 3.12. Doanh nghiệp xã hội Sapanapro
• 3.13. Doanh nghiệp xã hội Sapa O'Chau
• 3.14. Doanh nghiệp xã hội Tòhe
• 3.15. Doanh nghiệp xã hội Kilomet109
• 3.16. Doanh nghiệp xã hội Mekong Plus
• 3.17. Doanh nghiệp xã hội Thế hệ xanh
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC ĐỊNH HƯỚNG, ĐỀ XUẤT VỀ BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 4.1. Định hướng phát triển doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam
• 4.2. Tiềm năng của doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam
• 4.3. Đề xuất cho Việt Nam
• 4.4. Hướng dẫn ứng dụng bộ công cụ dành cho các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• DANH MỤC CÁC CHỨNG CHỈ ĐÀO TẠO
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Bộ Công Cụ Đánh Giá Lợi Ích Doanh Nghiệp Xã Hội Tại Việt Nam

Bộ Công Cụ Đánh Giá Lợi Ích Doanh Nghiệp Xã Hội (DNXH) tại Việt Nam đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh phát triển bền vững. DNXH không chỉ đơn thuần là một mô hình kinh doanh mà còn là một phương tiện để giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường. Việc xây dựng bộ công cụ này nhằm mục đích đánh giá hiệu quả hoạt động của DNXH, từ đó tạo ra những giá trị tích cực cho cộng đồng.

1.1. Khái niệm và vai trò của Doanh Nghiệp Xã Hội

Doanh Nghiệp Xã Hội (DNXH) là tổ chức hoạt động với mục tiêu xã hội rõ ràng, sử dụng các phương thức kinh doanh để đạt được lợi ích cho cộng đồng. DNXH đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững và giải quyết các vấn đề xã hội.

1.2. Tại sao cần Bộ Công Cụ Đánh Giá Lợi Ích

Bộ Công Cụ Đánh Giá Lợi Ích giúp các DNXH xác định và đo lường tác động của họ đối với xã hội. Điều này không chỉ giúp nâng cao trách nhiệm xã hội mà còn tạo cơ sở cho việc thu hút đầu tư và hỗ trợ từ các tổ chức khác.

II. Những Thách Thức Trong Đánh Giá Lợi Ích Doanh Nghiệp Xã Hội

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc đánh giá lợi ích của DNXH tại Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu tiêu chuẩn đánh giá, sự không đồng nhất trong phương pháp và cách tiếp cận là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá

Nhiều DNXH chưa có tiêu chuẩn cụ thể để đánh giá lợi ích của mình. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc so sánh và xác định hiệu quả hoạt động.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu từ các DNXH thường gặp khó khăn do thiếu sự hợp tác từ các bên liên quan. Điều này làm giảm tính chính xác của các kết quả đánh giá.

III. Phương Pháp Đánh Giá Lợi Ích Doanh Nghiệp Xã Hội Hiệu Quả

Để đánh giá lợi ích của DNXH một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Các bộ công cụ như Phân tích lợi ích - chi phí (CBA) và Lợi tức đầu tư xã hội (SROI) là những ví dụ điển hình.

3.1. Phân tích lợi ích chi phí CBA

CBA là một phương pháp giúp đánh giá các lợi ích và chi phí liên quan đến hoạt động của DNXH. Phương pháp này giúp xác định giá trị kinh tế của các tác động xã hội.

3.2. Lợi tức đầu tư xã hội SROI

SROI là một công cụ đo lường giá trị xã hội mà DNXH tạo ra so với chi phí đầu tư. Phương pháp này giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về tác động của họ.

IV. Ứng Dụng Bộ Công Cụ Đánh Giá Lợi Ích Trong Thực Tiễn

Việc ứng dụng bộ công cụ đánh giá lợi ích trong thực tiễn sẽ giúp DNXH nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra giá trị cho cộng đồng. Các nghiên cứu điển hình cho thấy sự thành công của các DNXH khi áp dụng các công cụ này.

4.1. Nghiên cứu điển hình về DNXH thành công

Nhiều DNXH tại Việt Nam đã áp dụng thành công bộ công cụ đánh giá lợi ích, từ đó tạo ra những tác động tích cực cho cộng đồng và môi trường.

4.2. Kinh nghiệm từ các quốc gia khác

Các quốc gia khác đã có những kinh nghiệm quý báu trong việc áp dụng bộ công cụ đánh giá lợi ích cho DNXH. Những bài học này có thể được áp dụng tại Việt Nam để nâng cao hiệu quả.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Bộ Công Cụ Đánh Giá Lợi Ích

Bộ Công Cụ Đánh Giá Lợi Ích Doanh Nghiệp Xã Hội tại Việt Nam có tiềm năng lớn trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Tuy nhiên, cần có sự hợp tác từ các bên liên quan để hoàn thiện và áp dụng hiệu quả.

5.1. Tương lai của DNXH tại Việt Nam

DNXH tại Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Việc áp dụng bộ công cụ đánh giá lợi ích sẽ giúp DNXH khẳng định vai trò của mình trong xã hội.

5.2. Đề xuất cho các chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức để thúc đẩy việc áp dụng bộ công cụ đánh giá lợi ích cho DNXH, từ đó tạo ra những giá trị bền vững cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ XÂY DỰNG BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh NGUYỄN QUANG HUY Hà Nội - 2022 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ XÂY DỰNG BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 62.02 (Mã số mới: 9340101) Nghiên cứu sinh: Nguyễn Quang Huy Người hướng dẫn khoa học: 1. Đào Ngọc Tiến 2. Phạm Thị Hồng Yến Hà Nội - 2022 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Xây dựng bộ công cụ đánh giá lợi ích của các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Ngoài những thông tin thứ cấp có liên quan đến nghiên cứu đã được trích dẫn nguồn đầy đủ, những kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án tiến sĩ này được phân tích, tổng hợp từ nguồn dữ liệu điều tra khảo sát thực tế của cá nhân tôi, và chưa được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác. Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Nguyễn Quang Huy LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii LỜI CẢM ƠN Luận án tiến sĩ “Xây dựng bộ công cụ đánh giá lợi ích của các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam” được hoàn thành bằng một tinh thần làm việc nghiêm túc và những nỗ lực học hỏi, nghiên cứu của cá nhân tôi, nhưng không thể thiếu vắng sự hướng dẫn, hỗ trợ và động viên, chia sẻ của rất nhiều người. Đầu tiên, tôi xin trân trọng gửi lời tri ân sâu sắc nhất tới PGS. Đào Ngọc Tiến, và PGS. Phạm Thị Hồng Yến, hai người Thầy đã luôn tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài và hoàn thành luận án tiến sĩ. Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám hiệu Nhà trường, Ban chủ nhiệm và các đồng nghiệp ở Khoa Kế toán Kiểm toán, Khoa Quản trị Kinh doanh – Trường Đại học Ngoại thương đã luôn động viên, tạo điều kiện về thời gian và góp ý về chuyên môn với tôi. Tôi xin trân trọng dành lời cảm ơn tới các Thầy Cô Khoa Sau đại học – Trường Đại học Ngoại thương đã luôn hướng dẫn, hỗ trợ hiệu quả về các thủ tục hành chính trong suốt quá trình học tập và bảo vệ luận án tiến sĩ. Tôi xin trân trọng cảm ơn các nhà nghiên cứu/hoạch định chính sách, các tổ chức/cá nhân đầu tư tác động và các doanh nghiệp xã hội đã đồng ý tham gia vào quy trình khảo sát, trả lời phỏng vấn và cung cấp những dữ liệu cần thiết cho nghiên cứu luận án tiến sĩ. Tôi xin trân trọng dành lời cảm ơn đặc biệt tới gia đình thương yêu đã luôn âm thầm thông cảm, chia sẻ và hỗ trợ những lúc tôi đối mặt với khó khăn, cảm thấy mệt mỏi và bận rộn nhất. Và cuối cùng, tôi rất mong muốn tiếp tục nhận được sự hướng dẫn, góp ý từ các Thầy, Cô, các Chuyên gia và các Doanh nghiệp trên chặng đường nghiên cứu khoa học đầy cảm hứng và những thử thách tiếp theo trong tương lai của tôi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT .vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH .vi DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH . viii LỜI MỞ ĐẦU . 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI . Tổng quan nghiên cứu . Cơ sở lý luận về doanh nghiệp xã hội . Quá trình hình thành và phát triển doanh nghiệp xã hội . Khái niệm doanh nghiệp xã hội . Đặc điểm doanh nghiệp xã hội . Hình thức pháp lý của doanh nghiệp xã hội . Cơ sở lý luận về bộ công cụ đánh giá lợi ích của doanh nghiệp xã hội. Khái niệm lợi ích và đánh giá lợi ích của doanh nghiệp xã hội . Lợi ích của doanh nghiệp xã hội khi áp dụng bộ công cụ đánh giá lợi ích . Bộ công cụ Phân tích lợi ích - chi phí (CBA) . Bộ công cụ Kế toán và kiểm toán xã hội (SAA) . Bộ công cụ Lý thuyết về sự thay đổi (TOC) . Bộ công cụ Lợi tức đầu tư xã hội (SROI) . Bộ công cụ Tiêu chuẩn đầu tư và báo cáo tác động (IRIS) . Bộ công cụ Mô hình kinh doanh xã hội tinh gọn (SBMC) . 45 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, XÂY DỰNG BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM . Thiết kế nghiên cứu . 53 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xây dựng các chỉ báo đánh giá. Điều tra khảo sát và phân tích . 66 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG PHÁT HIỆN CHÍNH VỀ BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM. Thực trạng phát triển doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam . Bối cảnh phát triển doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam . Cấu trúc khu vực doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam. Thực trạng đánh giá lợi ích của doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam . Kết quả điều tra khảo sát. Mẫu điều tra khảo sát . Các chỉ báo đánh giá . Kiểm chứng thực tiễn bộ công cụ . Doanh nghiệp xã hội Imagtor . Doanh nghiệp xã hội KOTO. Doanh nghiệp xã hội KymViet . Doanh nghiệp xã hội Sapanapro . Doanh nghiệp xã hội Sapa O'Chau . Doanh nghiệp xã hội Tòhe . Doanh nghiệp xã hội Kilomet109. Doanh nghiệp xã hội Mekong Plus. Doanh nghiệp xã hội Thế hệ xanh. 100 CHƯƠNG 4: CÁC ĐỊNH HƯỚNG, ĐỀ XUẤT VỀ BỘ CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM . Định hướng phát triển doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam . Tiềm năng của doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam. Đề xuất cho Việt Nam . Hướng dẫn ứng dụng bộ công cụ dành cho các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam . 105 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v KẾT LUẬN. 109 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC . 111 DANH MỤC CÁC CHỨNG CHỈ ĐÀO TẠO . 112 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 118 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Từ viết tắt Tên đầy đủ DNXH Doanh nghiệp xã hội HTX Hợp tác xã DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Anh Nghĩa Tiếng Việt BCI Benefit Creation Index Chỉ số sáng tạo lợi ích BMC Business Model Canvas Mô hình kinh doanh canvas Compounded Annual Growth Tốc độ tăng trưởng hàng năm CAGR Rate kép CBA Cost-benefit analysis Phân tích lợi ích – chi phí CEO Chief Executive Officer Tổng giám đốc điều hành Central Institute for Economic Viện nghiên cứu quản lý kinh CIEM Management tế Trung ương Trung tâm khởi nghiệp và sáng NEU Center for Social CSIE tạo xã hội Đại học Kinh tế Innovation and Entrepreneurship Quốc dân Centre for Social Initiatives Trung tâm hỗ trợ sáng kiến CSIP Promotion phục vụ cộng đồng Trách nhiệm xã hội doanh CSR Corporate Social Responsibility nghiệp GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii Global Impact Investing Mạng lưới đầu tư tác động toàn GIIN Network cầu Impact Reporting and Tiêu chuẩn báo cáo và đầu tư IRIS Investment Standards tác động NGO Non-governmental organization Tổ chức phi chính phủ Organisation for Economic Tổ chức hợp tác và phát triển OECD Cooperation and Development kinh tế SAA Social Accounting and Auditing Kế toán và kiểm toán xã hội Mô hình kinh doanh xã hội SBMC Social Business Model Canvas canvas SDG Sustainable Development Goals Mục tiêu phát triển bền vững SME Small and medium enterprise Doanh nghiệp vừa và nhỏ SROI Social Return on Investment Lợi tức đầu tư xã hội TOC Theory of Change Lý thuyết về sự thay đổi United Nation Development Chương trình phát triển Liên UNDP Program hợp quốc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH BẢNG Bảng 1.1: So sánh giữa doanh nghiệp xã hội, tổ chức phi lợi nhuận và tổ chức từ thiện .2: Tỷ lệ hình thức pháp lý của doanh nghiệp xã hội ở Vương quốc Anh .3: Ưu điểm và nhược điểm của các hình thức pháp lý của doanh nghiệp xã hội ở Vương quốc Anh .4: Khái quát các bộ công cụ đánh giá lợi ích của doanh nghiệp xã hội .1: Các thách thức xã hội và môi trường ở Việt Nam .2: Các chỉ báo phát triển kinh tế (Economy – E) .3: Các chỉ báo phát triển xã hội (Society – S) .4: Các chỉ báo bảo vệ môi trường (Geography – G) .5: Các chỉ báo phát triển cá nhân (Human – H) .1: Số lượng doanh nghiệp xã hội ước tính ở Việt Nam .2: Mẫu điều tra khảo sát .3: Chỉ báo phát triển kinh tế (Economy – E).4: Chỉ báo phát triển xã hội (Society – S) .5: Chỉ báo bảo vệ môi trường (Geography – G) .6: Chỉ báo phát triển con người (Human – H) .7: Tổng hợp lợi ích của một số doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam . 102 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ix HÌNH Hình 1.1: Tính kết hợp của doanh nghiệp xã hội .2: Mô hình logic .3: Quá trình thực hiện phân tích lợi ích – chi phí .4: Quá trình thực hiện kế toán và kiểm toán xã hội .5: Quá trính thực hiện Lý thuyết về sự thay đổi .6: Quá trình thực hiện chỉ số lợi tức đầu tư xã hội .7: Quá trình thực hiện Tiêu chuẩn đầu tư và báo cáo tác động .8: Mô hình kinh doanh xã hội Canvas .1: Quy trình nghiên cứu của luận án .2: 17 Mục tiêu phát triển bền vững .3: Tính liên kết của các Mục tiêu phát triển bền vững .1: Kim tự tháp phát triển bền vững .1: Vòng tròn vàng: Bắt đầu với câu hỏi tại sao .2: Truyền thông VUCA . 108 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Xã hội phát triển đang ngày càng kêu gọi, đòi hỏi các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, các chính phủ phải coi trọng và phục vụ nhiều hơn các mục tiêu xã hội và môi trường. Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nói chung ngoài mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận cũng phải thực hiện trách nhiệm xã hội trong việc giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường.