MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Hiện nay, nƣớc ta đang tiến hành đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã đặt ra. Điều này đã đƣợc TS. Vũ Đình Chuẩn đề cập đến trong lần trả lời phỏng vấn của báo Giáo dục và thời đại: “Để thực hiện đƣợc việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, chúng ta xây dựng chiến lƣợc phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020.
Việc đổi mới chƣơng trình – sách giáo khoa là một trong những nội dung quan trọng trong chiến lƣợc đó. Tinh thần đổi mới căn bản và toàn diện sẽ đƣợc thể hiện trong chƣơng trình giáo dục phổ thông lần này, từ cách tiếp cận cho đến các định hƣớng, nguyên tắc, qui trình; thể hiện qua các phần của bộ chƣơng trình giáo dục phổ thông nhƣ: mục tiêu của chƣơng trình, nội dung dạy học, định hƣớng về phƣơng pháp dạy học, phƣơng tiện dạy học, phƣơng pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh” [18]. Gần đây, Bộ GD-ĐT cũng đã công bố dự thảo Chiến lƣợc phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020 lần thứ 14, trong đó có giải pháp phát triển giáo dục về đổi mới phƣơng pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập, kiểm định và đánh giá các cơ sở giáo dục. Cụ thể là: “Từ năm 2012 tham gia chƣơng trình đánh giá quốc tế về kết quả học tập của học sinh để chất lƣợng giáo dục phổ thông đƣợc so sánh với các nƣớc trên thế giới”.
Vấn đề đổi mới phƣơng pháp dạy học là nhu cầu cấp thiết, song song với nó là đổi mới phƣơng pháp đánh giá kết quả học tập của ngƣời học. Tuy nhiên, đổi mới PPDH và đổi mới KT- ĐG chỉ mang lại kết quả khi HS phát huy vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo, biết tự tìm cho mình phƣơng pháp học tập hữu hiệu, biết tự học, tự đánh giá kết quả học tập. Trong môi trƣờng sƣ phạm thân thiện, việc thu thập ý kiến xây dựng của HS để giúp GV đánh giá đúng về mình, tìm ra con đƣờng khắc phục các hạn chế, thiếu sót, hoàn thiện PPDH, đổi mới KT- ĐG là hết sức cần thiết và là cách làm mang lại nhiều lợi ích, phát huy mối quan hệ thúc đẩy tƣơng hỗ giữa ngƣời dạy và ngƣời học. 1 KT- ĐG giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quá trình dạy học, là một động lực quan trọng của cả quá trình dạy học.
Đối với giáo viên, KT- ĐG giúp giáo viên thấy đƣợc tình hình học tập của từng học sinh cũng nhƣ cả lớp. Đối với học sinh, KT- ĐG giúp phát hiện quá trình tiếp thu tri thức và kịp thời bổ sung…Nhƣ vậy trong quá trình dạy học, KT- ĐG đã tạo ra thông tin phản hồi giúp cho cả giáo viên và học sinh phát hiện ra những thiếu sót của mình. Mặt khác, xuất phát từ mục tiêu chung của dạy nghề phổ thông nhằm: “Giáo dục lao động, giáo dục kỹ năng tổng hợp và hƣớng nghiệp cho học sinh để chuẩn bị cho học sinh đi vào cuộc sống lao động” [3, tr3], chƣơng trình môn học Nghề nấu ăn lớp 11 đƣợc biên soạn với quan điểm kế thừa và phát huy những ƣu điểm của chƣơng trình nghề Nấu ăn dạy cho học sinh trung học phổ thông. Môn Nghề nấu ăn lớp 11 giúp học sinh có đƣợc những kiến thức, kỹ năng cơ bản nhất về nghề Nấu ăn và phục vụ ăn uống, thấy đƣợc triển vọng phát triển nghề…Do đó, đòi hỏi phải có hình thức kiểm tra đánh giá kiến thức học sinh phù hợp với yêu cầu của môn học.
Trong tất cả các hình thức KT- ĐG thì trắc nghiệm khách quan là hình thức đáp ứng đƣợc yêu cầu của KT- ĐG và yêu cầu về đổi mới đánh giá kết quả học tập của Bộ Giáo dục và đào tạo. Đề trắc nghiệm khách quan thƣờng bao trùm toàn bộ nội dung môn học, đồng thời việc chấm và cho điểm tƣơng đối khách quan và chính xác đối với môn Nghề nấu ăn lớp 11. Ngoài ra, việc KT-ĐG môn học Nghề nấu ăn lớp 11 ở các trƣờng THPT thuộc Tp Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai chƣa đạt đƣợc sự thống nhất, giáo viên dạy khác nhau nên kiểm tra, đánh giá khác nhau, ngoại trừ kì thi cuối khóa theo qui định của bộ GD- ĐT. Xuất phát từ những lý do nhƣ trên, ngƣời nghiên cứu lựa chọn đề tài: “Xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Nghề Nấu ăn lớp 11 tại trƣờng THPT Trấn Biên, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai” 2.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Nghề nấu ăn lớp 11 nhằm nâng cao chất lƣợng kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn học này tại trƣờng THPT Trấn Biên, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu cơ sở lí luận về trắc nghiệm khách quan. - Nghiên cứu thực trạng kiểm tra- đánh giá kết quả học tập môn Nghề Nấu ăn lớp 11 tại trƣờng THPT Trấn Biên, Tp. Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.
- Xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Nghề Nấu ăn lớp 11 tại trƣờng THPT Trấn Biên, Tp Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 4. Đối tƣợng nghiên cứu Ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Nghề nấu ăn lớp 11. Khách thể nghiên cứu - Việc kiểm tra- đánh giá môn Nghề Nấu ăn lớp 11.
- Giáo viên, học sinh của trƣờng THPT Trấn Biên, Tp Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Nếu xây dựng đƣợc bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Nghề nấu ăn lớp 11 có giá trị và độ tin cậy cao thì sẽ góp phần nâng cao đƣợc chất lƣợng kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn học này tại trƣờng THPT Trấn Biên, Tp Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Nghề Nấu ăn lớp 11 (phần lý thuyết) dựa trên sách giáo khoa do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành (tái bản năm 2008). - Nghiên cứu thực trạng KT- ĐG môn Nghề nấu ăn lớp 11 tại trƣờng THPT Trấn Biên, Tp Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.
- Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm tại trƣờng THPT Trấn Biên, Tp Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập tài liệu, phân tích, so sánh và tổng hợp văn bản, các tài liệu liên quan về kiểm tra- đánh giá, trắc nghiệm khách quan 3 môn Nghề nấu ăn lớp 11 làm cơ sở lý luận cho đề tài. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn: 7.
Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi: - Khảo sát bằng bảng hỏi đối với GV và HS nhằm tìm hiểu thực trạng KT-ĐG môn Nghề nấu ăn lớp 11 tại trƣờng THPT Trấn Biên, Tp Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai. - Khảo sát bằng bảng hỏi đối với các GV dạy môn Nghề nấu ăn lớp 11 về chất lƣợng bộ câu hỏi TNKQ đã đƣợc xây dựng. - Khảo sát kết quả thực nghiệm sƣ phạm. Phương pháp phỏng vấn: - Phỏng vấn GV và HS nhằm tìm hiểu thực trạng KT-ĐG môn Nghề nấu ăn lớp 11 tại trƣờng THPT Trấn Biên, Tp Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai.
- Phỏng vấn GV dạy môn Nghề nấu ăn lớp 11 về chất lƣợng bộ câu hỏi TNKQ đã đƣợc xây dựng. Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến nhận xét của các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục và GV dạy môn Nghề nấu ăn lớp 11 tại trƣờng THPT Trấn Biên, Tp Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai về chất lƣợng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan đã đƣợc xây dựng. Phương pháp thực nghiệm: Thực nghiệm sƣ phạm hình thức KT- ĐG bằng TNKQ có sử dụng bộ câu hỏi đã đƣợc xây dựng tại trƣờng THPT Trấn Biên, Tp Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai. Phƣơng pháp thống kê toán học: Sử dụng một số công thức toán học để xử lí các số liệu của quá trình khảo sát thực trạng và thực nghiệm sƣ phạm, trên cơ sở đó đƣa ra kết luận hoặc điều chỉnh nội dung nghiên cứu.
4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN 1. SƠ LƢỢC VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1. Trên thế giới: Các phƣơng pháp trắc nghiệm đo lƣờng thành quả học tập đầu tiên đƣợc tiến hành vào thế kỷ XVII - XVIII tại Châu Âu. Sang thế kỉ XIX đầu thể kỉ XX, các phƣơng pháp trắc nghiệm đo lƣờng thành quả học tập đã đƣợc chú ý.
Năm 1904 nhà tâm lí học ngƣời Pháp - Alfred Binet trong quá trình nghiên cứu trẻ em mắc bệnh tâm thần, đã xây dựng một số bài trắc nghiệm về trí thông minh. Năm 1916, Lewis Terman đã dịch và soạn các bài trắc nghiệm này ra tiếng Anh từ đó trắc nghiệm trí thông minh đƣợc gọi là trắc nghiệm Stanford - Binet. Bộ trắc nghiệm thành quả học tập tổng hợp đầu tiên Stanford Achievement Test ra đời và năm 1923 ở Mỹ. [13, tr15] Vào đầu thế kỷ XX, E.
Thorm Dike là ngƣời đầu tiên đã dùng trắc nghiệm khách quan nhƣ là phƣơng pháp "khách quan và nhanh chóng" để đo trình độ học sinh, bắt đầu dùng với môn số học và sau đó là một số môn khác. Năm 1961, ở Mỹ đã xây dựng một bộ gồm 2000 câu hỏi trắc nghiệm chuẩn để đánh giá kết quả học tập của học sinh sinh viên và sử dụng cho các kỳ thi tuyển sinh. Năm 1962, Viện hàn lâm khoa học giáo dục Liên xô chính thức ngiên cứu khả năng và tác dụng của trắc nghiệm, đây là một trong những đề tài nghiên cứu lớn của Viện lúc bấy giờ. [9, tr19] Trong những năm gần đây trắc nghiệm là một phƣơng tiện có giá trị trong giáo dục.
Hiện nay trên thế giới trong các kì kiểm tra, thi tuyển một số môn đã sử dụng trắc nghiệm khá phổ biến. Ở Việt Nam: Trắc nghiệm khách quan đƣợc sử dụng từ rất sớm trên thế giới tuy nhiên ở Việt Nam thì trắc nghiệm khách quan xuất hiện muộn hơn. 5 Ở miền nam Việt Nam, từ những năm 1960 đã có nhiều tác giả sử dụng trắc nghiệm khách quan một số ngành khoa học (chủ yếu là tâm lí học). Ở miền Bắc, sử dụng trắc nghiệm có hạn chế, không dùng trong thi, chỉ dùng kiểm tra môn học trong lớp.
Năm 1971 Tạp chí Nghiên cứu Giáo dục có bài giới thiệu trắc nghiệm. [9, tr20] Năm 1974, ở miền Nam đã tổ chức thi tú tài bằng phƣơng pháp TNKQ.