Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí của tổ trưởng chuyên môn đối với hoạt động dạy học ở trường Tiểu học. Chương 2: Thực trạng quản lí của tổ trưởng chuyên môn đối với hoạt động dạy học ở các trường Tiểu học quận Cầu Giấy Chương 3: Biện pháp quản lí của tổ trưởng chuyên môn đối với hoạt động dạy học ở các trường Tiểu học quận Cầu Giấy – Hà Nội. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÍ CỦA TỔ TRƢỞNG CHUYÊN MÔN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Ngay từ buổi bình minh của lịch sử, ở bất cứ cộng đồng người nào cũng hình thành việc GD.
Việc này dù khởi thuỷ chưa rõ nét, nhưng có tính mục đích rõ ràng. Đó là truyền thụ cho thế hệ trẻ hiểu biết niềm tin, thái độ sống, kỹ năng sống để sinh tồn. Chính nhờ có GD, dạy học mà hiểu biết của nhân loại được tồn tại, chọn lọc, bồi đắp. Thông qua GD mà tri thức được tái tạo, sáng tạo, phát triển.
Năm 1866, Mác nêu một luận điểm nổi tiếng: “Bộ phận giác ngộ nhất của giai cấp công nhân nhận thức rất rõ ràng rằng tương lai của giai cấp họ và do đó tương lai của loài người hoàn toàn phụ thuộc vào việc GD thế hệ công nhân đang lớn lên”. Luận điểm trên đã được Lê nin kế tục và phát triển trong điều kiện cụ thể nước Nga năm 1918; Lê nin đã từng viết: Nếu không có nền sản xuất đại cơ khí, không có hệ thống đường sắt phát triển đến mức nào đó, không có cơ sở hạ tầng bưu điện, điện khí hoá; không có hệ thống GD phát triển đến mức nào đó thì không thể giải quyết được một vấn đề nào hết. Một tư tưởng hết sức có ý nghĩa trong thời kỳ công nghiệp hoá đối với GD là tư tưởng về GD kỹ thuật tổng hợp. Chúng ta ai cũng nhớ khẩu hiệu nổi tiếng của Lê nin, đã trở thành câu châm ngôn của các thế hệ: “Học, học nữa, học mãi”.
Ngày nay, thực tiễn đã khẳng định và được GD hiện đại đúc rút, nâng lên một tầm cao mới. Đó là: GD thường xuyên, GD suốt đời, với bốn mục tiêu được đặt ra của việc học là: Học để biết, học để làm, học để chung sống với mọi người và học để tự khẳng định mình. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ở Việt Nam, trong tiến trình lãnh đạo, Đảng và Nhà nước đã quan tâm và tạo ra nhận thức đúng đắn về vai trò của GD đối với sự phát triển công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Nghị quyết Trung Ương II khoá VIII của Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt Nam xác định: “cùng với khoa học và công nghệ, GD và đào tạo là quốc sách hàng đầu”.
Bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, GD-ĐT trở thành một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định tới tốc độ và quy mô của sự phát triển. Như vậy Đảng và Nhà nước đã coi GD là “quốc sách hàng đầu”. Toàn xã hội đều có ý thức chăm lo cho GD, vì GD đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Ở Việt Nam, nhiều nhà sư phạm đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai trò, vị trí, nhiệm vụ, tổ chức quá trình dạy học, thấy được việc nâng cao chất lượng dạy học trên lớp sẽ quyết định chất lượng dạy học.
Những ưu điểm và nhược điểm của quá trình tổ chức dạy học trên lớp và nhận thức đúng về bản chất của quá trình dạy học, mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của người dạy và người học, và sự đổi mới hiện nay về GD, đổi mới nội dung và những biện pháp tổ chức dạy học trên lớp, biện pháp quản lý HĐDH trên lớp, trang thiết bị CSVC phục vụ cho dạy học. Các tác giả tiêu biểu như Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Kiểm, Hồ Ngọc Đại, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Đặng Quốc Bảo, Bùi Minh Hiền, Nguyễn Ngọc Bảo… Phan Viết Vượng, Đặng Thành Hưng … Để giải quyết từng bước cho chất lượng thực chất của GD nước ta, ngành GD-ĐT đã triển khai cuộc vận động lớn về việc “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong GD” nhằm lập lại kỷ cương trong dạy học, phát huy niềm tự hào và tự trọng nghề nghiệp của mỗi thầy cô giáo, khẳng định trách nhiệm và sứ mạng vẻ vang của ngành GD của mỗi nhà trường, các thầy cô giáo trong việc tạo ra nguồn nhân lực cho đất nước. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nâng cao chất lượng GD có rất nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quan trọng không thể thiếu được, quyết định tới chất lượng GD và sự phát triển GD là quá trình quản lý chất lượng dạy học. Nhiều nhà nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy học.
Nghị quyết phát triển GD của Đảng ta trong văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã ghi rõ: “Đổi mới tư duy GD một cách nhất quán, từ mục tiêu chương trình, nội dung, phương pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức cơ chế quản lý để tạo ra sự chuyển biến cơ bản và toàn diện của nền GD nước nhà, ưu tiên hàng đầu cho chất lượng dạy và học”. Như vậy, quản lý HĐDH được xem là khâu đột phá để nâng cao chất lượng học tập của người học, là vấn đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. Quản lý HĐDH là công việc chính của người TTCM, vì vậy quản lý HĐDH luôn được các nhà nghiên cứu đề cập trong các công trình khoa học GD như giáo trình giảng dạy của trường đại học Sư phạm Hà Nội I; Trường Đại học GD, Đại học quốc gia Hà Nội, các luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý GD cũng có một số tác giả viết về đề tài như là “Biện pháp quản lý HĐDH của Hiệu trưởng các trường TH ở Thanh Hoá”. Đề tài về: “Biện pháp quản lý HĐDH của hiệu trưởng các trường THCS thực hiện chương trình SGK mới tại huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh”, đề tài về “Biện pháp quản lí HĐDH của hiệu trưởng các trường trung học phổ thông huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới GD hiện nay” .Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu đề tài luận văn Thạc sỹ quản lý GD ở cấp TH thì còn rất ít.
Vì vậy, tác giả nghiên cứu và viết luận văn này nhằm tìm hiểu thực trạng quản lý của TTCM đối với HĐDH ở các trường TH quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội. Trên cơ sở đó, đề xuất một số biện pháp quản lý HĐDH. Nếu các biện pháp đó áp dụng khả thi ở các trường TH trên địa bàn quận Cầu Giấy – Thành phố Hà Nội thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Một số vấn đề về quản lí nhà trƣờng và quản lí hoạt động dạy học 1. Quản lí và quản lí GD 1. Quản lý Hoạt động quản lý xuất hiện từ rất sớm, khi con người biết hợp sức lại với nhau nhằm thực hiện những yêu cầu nhất định và mục tiêu nhất định. Trong nền kinh tế xã hội hiện đại, đặc biệt là nền kinh tế tri thức, thì quản lý ngày càng có vai trò quan trọng trong việc đưa tri thức vào để điều khiển các hoạt động của xã hội.
a/ Khái niệm quản lí Có nhiều khái niệm khác nhau: Quản lý là nghệ thuật nhằm đạt mục đích thông qua nỗ lực của người khác. Quản lý là quá trình phối hợp các nguồn lực nhằm đạt được những mục đích của tổ chức. Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường đang biến động. Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng, thuật ngữ quản lý được định nghĩa là: “Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”.
Quản lý là một hoạt động có chủ đích, được tiến hành bởi một chủ thể quản lý nhằm tác động lên khách thể quản lý để thực hiện các mục tiêu xác định của công tác quản lý. Trong mỗi chu trình quản lý, chủ thể tiến hành những hoạt động theo các chức năng quản lý như xác định mục tiêu, các chủ trương, chính sách; hoạch định kế hoạch, tổ chức và chỉ đạo thực hiện, điều hòa, phối hợp, kiểm tra và huy động, sử dụng các nguồn lực cơ bản như tài lực, vật lực, nhân lực… để thực hiện các mục tiêu, mục đích mong muốn trong bối cảnh và thời gian nhất định. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong tác phẩm “Lý luận quản lý nhà nước” của Mai Hữu Khuê, xuất bản năm 2003 có định nghĩa về quản lý như sau: Quản lý là một phạm trù có liên quan mật thiết với hiệp tác và phân công lao động, nó là một thuộc tính tự nhiên của mọi lao động hiệp tác. Từ khi xuất hiện những hoạt động quần thể của loài người thì đã xuất hiện sự quản lý.
Sự quản lý đã có trong cả xã hội nguyên thủy, ở đó con người phải tập hợp với nhau để đấu tranh với thế giới tự nhiên, muốn sinh tồn con người phải tổ chức sản xuất, tổ chức phân phối. Khái niệm quản lý có ngoại diên rất rộng, từ việc ăn uống đến sinh lão bệnh tử, từ cá nhân đến gia đình, từ quốc gia đến thế giới, từ vật chất đến tinh thần, nơi nào có sự hiện diện của con người thì đều cần đến quản lý.Mác đã coi việc xuất hiện quản lý như là kết quả tất nhiên của sự chuyển nhiều quá trình lao động cá biệt, tản mạn, độc lập với nhau thành một quá trình xã hội được phối hợp lại.Mác đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của các khí quan độc lập với nó. Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”.