Chương 1. Cơ sở lý luận cơ bản về quản lí phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trung tâm GDTX Chương 2. Thực trạng các biện pháp quản lí phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong các trung tâm GDTX cấp huyện ở tỉnh Vĩnh phúc. Các biện pháp quản lí phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong các trung tâm GDTX cấp huyện ở tỉnh Vĩnh phúc.
- Kết luận và khuyến nghị. - Tài liệu tham khảo; Phụ lục 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÍ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO ĐỘI NGŨ TỔ TRƢỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Phát triển năng lực sáng tạo được chú trọng ở hầu hết các nước trên thế giới, thể hiện trong chính sách, chiến lược, trong các chương trình đào tạo, bồi dưỡng.
Nước Mĩ có chiến lược 2012 – 2016 về phát triển sáng tạo trong nghệ thuật và chiến lược phát triển tài năng khoa học công nghệ để phục vụ sự phát triển của một nền kinh tế thịnh vượng hơn. Chính phủ Úc (6 May 2004) công bố đầu tư 308 triệu đô la Úc để phát triển các sáng kiến trong lĩnh vực ICT trong tổng số 5,3 tỉ đô la Úc dùng để thực hiện kế hoạch „Xây dựng năng lực cơ sở cho tương lai của đất nước Úc thông qua khoa học và sáng kiến”. Nhật Bản có chiến lược xã hội điện tử được thông qua vào năm 2001 công bố tất cả các công dân có thể sử dụng ICT một cách tích cực và được hưởng các lợi ích do nó mang lại. Chuyển sang giáo dục phát triển sự sáng tạo cho học sinh, các nhà lãnh đạo Nhật Bản nhấn mạnh: "Thay cho việc dạy các công dân cách làm việc trong các bộ trang phục của các nhà máy, chúng tôi cần trong tương lai Nhật Bản có thể hoàn toàn phát triển sự sáng tạo của cá nhân mỗi học sinh và với cách định hướng này chúng tôi đảm bảo sự phát triển bền vững của nước Nhật”.
Tuy nhiên, nghiên cứu cụ thể về các biện pháp quản lí để phát triển năng lực sáng tạo cho tổ trưởng chuyên môn thì còn khá ít ỏi. Một số nước đã đưa ra những quy định về vai trò, trách nhiệm, nhiệm vụ cụ thể của TTCM. Đặc biệt là các nước có nền giáo dục phát triển như Mỹ, Anh, Hà Lan, Hàn Quốc.thì đội ngũ TTCM được ưu tiên phát triển về nhiều mặt và có những quy định riêng đối với TTCM. Hầu hết các nghiên cứu đều tập trung vào các 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giải pháp phát triển năng lực sáng tạo cho các cá nhân hay một tổ chức và phần lớn là trong lĩnh vực kinh doanh.
Những giải pháp này có thể vận dụng vào lĩnh vực giáo dục nếu được xem xét một cách kĩ lưỡng. Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn giỏi, sáng tạo có thể được xem như là nguồn nhân lực tài năng ở một nhà trường hay một trung tâm giáo dục thường xuyên, cần được tuyển chọn cất nhắc cẩn thận, được phát triển và được sử dụng theo những nguyên tắc quản lý phù hợp. Sherry Fox đã từng viết: Quản lý nhân tài là một quá trình phát triển, duy trì đội ngũ hiện tại và tuyển chọn, thu hút người lao động có tay nghề cao để thực hiện công việc của tổ chức bạn (Sherry Fox - February 27, 2009). Nhiều nghiên cứu đưa ra nhiều biện pháp để phát triển các năng lực sáng tạo của đội ngũ như: khen ngợi các ý tưởng mới, khơi nguồn đam mê trong mỗi cán bộ, giáo viên, tác động bằng các biện pháp khen thưởng vật chất và tinh thần.
Cindy Ko, Giám đốc bộ phận Phát triển quốc tế của tổ chức Endeavor (Mỹ) cho rằng muốn khuyến khích nhân viên sáng tạo, đưa ra ý tưởng mới, thì thưởng khi họ thành công là chưa đủ, mà phải thưởng khi họ thất bại, nhất là các tình huống tạo ra được bài học giá trị, đồng thời giúp họ phấn chấn để tiếp tục dấn bước. Trả lương cho nhân viên cao hơn mức trung bình và phúc lợi nhiều hơn luật định là một giải pháp khuyến khích nhân viên sáng tạo. Bên cạnh đó, các tác giả khác nhấn mạnh một số biện pháp như: giúp giáo viên vượt qua nỗi sợ thất bại, nhận biết các đặc điểm của người tài, hiểu được sở thích, nguyện vọng của họ, phân quyền cho giáo viên và đặc biệt là xây dựng môi trường văn hóa để khuyến khích giáo viên sáng tạo. Theo một nghiên cứu của Đại học Harvard (2008), có một sự tương quan trực tiếp giữa những người có khả năng làm chủ mọi hoạt động với khả năng sáng tạo.
Một giáo viên luôn răm rắp làm theo lệnh của hiệu trưởng chắc chắn không phải là một giáo viên sáng tạo. Nới rộng quyền tự quyết định và tự chịu trách nhiệm sẽ giúp giáo viên chủ động, mạnh dạn đưa ra những sáng kiến trong công việc đồng thời tích cực hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Trao quyền 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tự chủ cũng đồng nghĩa với củng cố lòng tin giữa hiệu trưởng và giáo viên, tăng sự tự tin, tính tự lập cho giáo viên. Tóm lại, những biện pháp sau được nghiên cứu, đề xuất và ứng dụng để quản lí phát triển năng lực sáng tạo cho một cá nhân hay một tổ chức: 1/ Nâng cao nhận thức về vai trò của sáng tạo đối với học sinh và đội ngũ TTCM 2/ Bồi dưỡng kiến thức về sáng tạo cho TTCM và GV 3/ Phát triển kĩ năng sáng tạo cho đội ngũ TTCM 4/ Xây dựng môi trường khuyến khích sự sáng tạo cho đội ngũ TTCM và GV trong các trung tâm GDTX.
5/ Sử dụng CNTT&TT để phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ TTCM. Những biện pháp này sẽ được xem xét và vận dụng để giúp Giám đốc trung tâm giáo dục thường xuyên quản lí phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn. Ở Việt Nam Gần đây xuất hiện một số tài liệu có liên quan đến việc bồi dưỡng năng lực cho TTCM, song chưa nhiều và mới chỉ đề cập một cách khái lược hoặc đi vào một số mặt nào đó ít liên quan đến vấn đề đang nghiên cứu của tác giả. Trong cuốn “ Sổ tay hiệu trưởng trường dân tộc nội trú” của nhóm tác giả do Đỗ Ngọc Bích chủ biên có nói về việc dựa vào đội ngũ TTCM để đẩy mạnh hoạt động của tổ, nhóm chuyên môn; tăng cường kiểm tra việc dạy học trên lớp; xây dựng tập thể sư phạm và coi đây là giải pháp rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
Tác giả Nguyễn Văn Lê trong cuốn “ Người hiệu trưởng trường trung học cơ sở” cũng có đề cập tới vai trò của TTCM trong việc xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn. Tạp chí thông tin quản lý giáo dục năm 2004 cũng có một số bài viết về vị trí, vai trò, năng lực và một số 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com biện pháp nâng cao năng lực cho TTCM trong trường trung học của các tác giả Nguyễn Thị Tuyết Hạnh; Ngô Viết Sơn; Trần Minh Hằng. Nhìn chung, các tài liệu này rất bổ ích nhưng chưa phải là tài liệu tập trung viết về TTCM mà chỉ đề cập đến khi có liên quan. Tuy nhiên, điều đáng nói là tất cả các tác giả bài viết đều thống nhất về vai trò rất quan trọng và việc cần thiết phải nâng cao năng lực cho TTCM, quản lý tốt việc phát triển đội ngũ TTCM, coi đó như là một giải pháp then chốt trong việc đổi mới hoạt động trong mỗi nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Về vấn đề bồi dưỡng đội ngũ TTCM, hiện nay một số cơ sở giáo dục (Sở GD&ĐT) đã viết các chuyên đề, giáo trình và đưa vấn đề bồi dưỡng đội ngũ TTCM vào chương trình bồi dưỡng CB - QLGD các cấp trong đó có cấp THPT. Tuy nhiên đa số chỉ mới dừng lại ở mức độ chuyên đề bồi dưỡng đội ngũ TTCM đã có sẵn chứ chưa đề cập đến các vấn đề khác như quy hoạch, tuyển dụng, bồi dưỡng năng lực chuyên môn, năng lực quản lý, năng lực sáng tạo, đánh giá, đãi ngộ.đối với TTCM. Một điều đáng chú ý là trong những năm gần đây một số tác giả luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục cũng đã đề cập đến vấn đề này ở những góc độ khác nhau. Chẳng hạn, tại trường Đại học sư phạm Hà Nội có một số tác giả luận văn nghiên cứu với đề tài như: Nguyễn Hữu Khoa (Lâm Đồng - 2009); Nguyễn Hữu Cho (Đắc Lắc - 2009); Nguyễn Đức Hồng (Đắc Lắc - 2008); Nguyễn Mạnh Hà (Yên Bái - 2005).
Các tác giả nói trên đã đề cập đến công tác bồi dưỡng đội ngũ TTCM ở trường trong hệ thống giáo dục (gồm cả Tiểu học, THCS, THPT). Các công trình nghiên cứu này cơ bản đã giải quyết những vấn đề lý luận cũng như thực tiễn về xây dựng và phát triển đội ngũ TTCM trong các trường ở một số địa phương cụ thể như các tỉnh như Yên Bái, Lâm Đồng, Đắc Lắc. Tuy nhiên, các nghiên cứu đó chưa đề cập đến việc quản lí phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cho đến thời điểm này, giáo dục tỉnh Vĩnh Phúc vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào đề cập đến biện pháp quản lí phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ TTCM trường THPT nói chung và Trung tâm GDTX nói riêng một cách đầy đủ và hệ thống.
Cơ sở pháp lí của quản lí phát triển đội ngũ TTCM trong các trung tâm GDTX 1. Tổ chuyên môn và tổ trưởng chuyên môn Quyết định ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm giáo dục thường xuyên (Số: 01/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02 tháng 01 năm 2007) Đối với trung tâm giáo dục thường xuyên cấp huyện: Trung tâm giáo dục thường xuyên cấp huyện có 1 Giám đốc, 1 hoặc 2 phó Giám đốc; Cơ cấu tổ chức của trung tâm giáo dục thường xuyên cấp huyện gồm các tổ: tổ hành chính - tổng hợp, tổ giáo vụ, tổ dạy văn hóa, tổ dạy nghề, ngoại ngữ và tin học, tổ chuyên đề và các tổ chuyên môn khác; mỗi tổ có một tổ trưởng, một tổ phó do Giám đốc trung tâm bổ nhiệm. Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của các tổ này do Giám đốc trung tâm quy định.