MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Thực hiện kế hoạch số 80/KH-BGDĐT ngày 25/02/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về "tổ chức thực hiện đổi mới sinh hoạt chuyên môn trong trƣờng phổ thông và trung tâm giáo dục thƣờng xuyên", công văn của Sở Giáo dục và Đào tạo về “tập huấn đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo kế hoạch số 80/KH-BGDĐT của Bộ GD&ĐT”. Nhằm nâng cao năng lực quản lí cho cán bộ quản lí trƣờng học, năng lực giảng dạy, tổ chức cho các hoạt động giáo dục cho giáo viên phổ thông, giáo dục thƣờng xuyên, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trƣơng đổi mới các hoạt động sinh hoạt chuyên môn trong nhà trƣờng. Đổi mới sinh hoạt chuyên môn (SHCM) tại tổ chuyên môn, trƣờng và cụm trƣờng theo hƣớng nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn trong các trƣờng tiểu học.
Từ đó, góp phần nâng cao năng lực quản lí cho cán bộ quản lí giáo dục và nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ về chất lƣợng và hiệu quả giáo dục toàn diện học sinh. Để sinh hoạt chuyên môn đạt hiệu quả, phát triển năng lực quản lí, năng lực hoạt động chuyên môn cho cán bộ quản lí và đội ngũ giáo viên ở trƣờng tiểu học là nhiệm vụ cần thiết đƣợc đặt ra. Trong những buổi sinh hoạt chuyên môn, giáo viên cùng nhau dự giờ, và suy ngẫm về bài dạy, cùng nhau hợp tác nghiên cứu, tìm hiểu bằng cách đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và một số bƣớc cụ thể tìm ra cấu trúc trong các bài học để giúp học sinh học tập một cách thực sự. Và cũng thông qua hoạt động chuyên môn, hiệu trƣởng sẽ nắm đƣợc sâu sát hoạt động của giáo viên.
Phát huy đƣợc sự thống nhất giữa hiệu trƣởng và các thành viên trong hội đồng nhà trƣờng. Sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học nhằm: Đổi mới tƣ duy và sinh hoạt chuyên môn theo phƣơng pháp dạy học tích cực; thay đổi phƣơng pháp thiết kế bài dạy; phát huy tính tích cực của học sinh trong mỗi giờ học; nâng cao năng lực chuyên môn cho mỗi giáo viên; tạo sự kết nối giữa giáo viên và học sinh trong quá trình dạy và học; tạo sự thân thiện giữa cán bộ quản lí và giáo viên, giáo viên với giáo viên, giáo viên với học sinh, giáo viên với cha 1 mẹ học sinh. Việc đổi mới hoạt động dạy học hiện nay còn gặp nhiều khó khăn, các tiết học chƣa thật sự tạo hứng thú học tập và phát huy tính tích cực của học sinh. Và trên thực tế qua quan sát cho thấy sinh hoạt chuyên môn của tổ chuyên môn vẫn còn sinh hoạt chuyên môn truyền thống.
Sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề còn hạn chế. Tình trạng chƣa hiểu rõ bản chất sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học còn nhiều nên vẫn còn giáo viên soạn bài lên lớp mà không có sự tham gia của các thành viên trong tổ. Các giáo viên chƣa thật sự hợp tác cùng nhau xây dựng kế hoạch bài dạy. Sản phẩm mang tính cá nhân.
Vì vậy khi dự giờ thao giảng các giáo viên khác chỉ chăm chú vào việc ghi chép nội dung bài dạy, quan sát giáo viên mà không quan sát hoạt động của học sinh. Bên cạnh đó công tác đào tào, bồi dƣỡng chuyên môn trong thời gian qua còn nhiều khó khăn. Chƣa xây dựng kế hoạch chuyên môn phù hợp với từng tổ chuyên môn. Tập trung vào đánh giá, xếp loại giờ dạy theo các tiêu chí, quy trình đã đƣợc quy định trong văn bản chỉ đạo của ngành.
Giờ dạy minh họa còn mang tính trình diễn, còn ngƣời dự thì chủ yếu quan sát giáo viên dạy mà ít chú ý đến học sinh học nhƣ thế nào, có hiểu bài không, những nội dung nào chƣa phù hợp cần thay đổi. Dẫn đến kết quả học tập của học sinh ít đƣợc cải thiện, tiết học nhàm chán… Hiện nay thị xã Dĩ An đang thực hiện chƣơng trình phát triển đô thị Dĩ An giai đoạn 2016-2020, tầm nhìn 2025. Việc đầu tƣ về giáo dục là quốc sách hàng đầu, các trƣờng tiểu học đƣợc đầu tƣ về mọi mặt và tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao hiệu quả giáo dục. Qua thực tiễn công tác quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng bài học đã đƣợc ngành giáo dục đề cập khá nhiều thông qua các hội nghị, tập huấn, bồi dƣỡng… dành cho cán bộ quản lí, đội ngũ giáo viên.
Nhận thức đƣợc tầm quan trọng trong việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn ở trƣờng phổ thông nói chung và trƣờng tiểu học nói riêng là rất quan trọng. Tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế. Từ những lí luận và thực tiễn trên tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học ở trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dƣơng” nhằm đề ra những biện pháp góp phần nâng cao công tác quản lí sinh hoạt chuyên môn 2 ở trƣờng tiểu học. Mục đích nghiên cứu Hệ thống hóa cơ sở lí luận và thực trạng quản lí sinh hoạt chuyên môn ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dƣơng.
Từ đó đề ra biện pháp quản lí sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học nhằm giúp hoạt động sinh hoạt chuyên môn tốt hơn góp phần nâng cao năng lực quản lí cũng nhƣ năng lực chuyên môn của giáo viên và phát huy tính tích cực của học sinh, đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong công tác hiện nay. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu Sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học ở trƣờng tiểu học. Đối tượng nghiên cứu Quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học ở trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, Bình Dƣơng.
Giả thuyết nghiên cứu Trên thực tế quan sát cho thấy sinh hoạt chuyên môn của tổ chuyên môn vẫn còn sinh hoạt chuyên môn truyền thống chƣa thật sự đổi mới. Còn hạn chế về nội dung, phƣơng pháp dạy, kiểm tra đánh giá, đóng góp ý kiến,… mang nặng hình thức. Nếu hệ thống hóa cơ sở lí luận phù hợp, đánh giá đúng thực trạng và xây dựng đƣợc những biện pháp quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học góp phần phát huy tính tích cực của học sinh, nâng cao năng lực chuyên môn cho mỗi giáo viên, đáp ứng yêu cầu thực tiễn hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu 5.
Hệ thống hóa cơ sở lí luận về quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở trường tiểu học. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lí đổi mới chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại trường tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương. Đề xuất các biện pháp quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học ở trường tiểu học của thị xã Dĩ An, tình Bình Dương. Phạm vi nghiên cứu - Thời gian nghiên cứu của đề tài từ năm 2017 đến nay.
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là: thực trạng sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học và quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học ở 5 trƣờng tiểu học trên 20 trƣờng ở thị xã Dĩ An. - Đối tƣợng khảo sát của đề tài là ban giám hiệu, tổ trƣởng chuyên môn, giáo viên. - Nội dung nghiên cứu: đề tài nghiên cứu về lí luận và khảo sát thực trạng đổi mới sinh hoạt chuyên môn. Xây dựng các biện pháp quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học mang tính khả thi trên cơ sở thực hiện các nội dung: mục đích, nội dung, phƣơng pháp, kiểm tra đánh giá thông qua các chức năng quản lí: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá.
Cách tiếp cận và phƣơng pháp nghiên cứu 7. Phương pháp luận - Tiếp cận nội dung Quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học gồm các nội dung: quản lí xây dựng và thực hiện kế hoạch sinh hoạt chuyên môn; quản lí xây dựng nội dung sinh hoạt chuyên môn; quản lí phƣơng pháp và hình thức sinh hoạt chuyên môn; quản lí kiểm tra, đánh giá kết quả sinh hoạt chuyên môn. Thực trạng quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dƣơng sẽ đƣợc mô tả và đánh giá ở các nội dung nêu trên, từ đó đề xuất các biện pháp đổi mới quản lí sinh hoạt chuyên môn góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho giáo viên và phát huy năng lực học của học sinh. - Tiếp cận phát triển Đây là cách tiếp cận phát triển năng lực chuyên môn cho cán bộ quản lí cũng nhƣ cho đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lƣợng dạy học trong nhà trƣờng.
Đây cũng là cách tiếp cận phƣơng pháp dạy học lấy ngƣời học làm trung tâm, ngƣời dạy trở thành ngƣời hƣớng dẫn và ngƣời học tự rèn luyện cách tự học, 4 tự giải quyết vấn đề và có thể tự phát triển sự hiểu biết của mình, phát triển mọi năng lực tiềm ẩn của bản thân nhờ vào kiên trì. - Tiếp cận quản lí chức năng Là một tiếp cận để quản lí sinh hoạt chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học đạt hiệu quả. Các chức năng quản lí nhƣ kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo- chỉ đạo, giám sát, kiểm tra. Trong đó: Kế hoạch hóa là nền tảng của quản lí bao gồm các hoạt động nhƣ lập kế hoạch nghiên cứu bài học, xác định tiến độ, ngân sách… Tổ chức là quá trình sắp xếp, phân bổ công việc cho các thành viên trong tổ chuyên môn để họ có thể hoạt động và đạt đƣợc mục tiêu của tổ đề ra một cách có hiệu quả.
Lãnh đạo – chỉ đạo là quá trình tác động các thành viên trong tổ làm cho họ nhiệt tình, tự nguyện, tự giác nổ lực phấn đấu đạt đƣợc mục tiêu của tổ. Kiểm tra là hoạt động chủ thể quản lí nhằm đánh giá và xử lí kết quả của quá trình hoạt động tổ chuyên môn từ đó góp ý, xây dựng, rút kinh nghiệm và điều chỉnh. Các chức năng này gắn bó chặt chẽ với nhau và thông tin đóng vai trò quan trọng. -Quan điểm hệ thống cấu trúc Vận dụng quan điểm hệ thống cấu trúc vào đề tài nghiên cứu là tìm hiểu mối quan hệ chặt chẽ giữa công tác quản lí sinh hoạt chuyên môn với các hoạt động khác trong quản lí hoạt động sƣ phạm.
