CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CUA DE TAI 1. Lịch sử vấn đề Dao đức là một hình thái ý thức xã hội được hình thành và phát triển theo sự phát triển của xã hội loài người. Việc GDĐĐ luôn là van đề được dat ra từ xưa đến nay và thay doi theo sự phát triển của xã hội.
GDĐD cho thanh thiểu niên nhất là đổi tượng HS trong nhà trường luôn là vấn đẻ quan trọng nhằm hình thành va phát triển nhân cách tòan diện người công dân. vì thé đây cũng là van dé được nhiều nhà giáo dục nước ngoài và trong nước quan tâm.Các tác gia nước ngoài Từ thời phong kiến Trung Hoa, Không Tử (551-479 Trước công nguyên) đã rất coi trọng việc GDĐĐ trong nhân cách con người. Đó là việc giáo dục lòng nhân ái va biết sống có trên dưới, trung thực, thủy chung, cỏ kỷ cương tử gia đình đến xã hội. nhằm giữ trọn bon phận của tôi đổi với vua, vợ đối với chồng.
con cải đối với cha mẹ, em đối với anh. trò đổi với thay. bạn bẻ đổi với nhau, có được như vậy thi gia đỉnh sẽ được yên am, xã hội sẽ được bình an [45; tr 62]. ông tỏ của nên giáo dục cận dai, đã nói "Một con người có hình thức đẹp dé ma không có văn hóa thi chi là con vet có bộ lông hao nhóang, hoặc như người ta nói: một lười kiểm bằng chỉ trong vo kiếm bằng vàng”.
Ong đã đưa ra phương pháp GDĐĐ trong đó chủ trọng đến hành vi là động cơ đạo đức [45; tr 88]. Petxtalddi (1746 ~ 1827), một trong ba nhà giáo dục tiêu biểu của thế ky thir XIX, đã đánh giá rất cao vai trò của giáo dục. Ông cho rằng nhiệm vụ trung tâm của giáo dục là GDĐĐ (đức duc) cho trẻ em trên cơ sở chung nhất là tinh yêu về con người. Tỉnh yêu ấy bắt nguồn từ gia đình, trước hết 14 đối với cha mẹ.
anh chị em roi đến bạn bẻ và mọi người trong xã hội. Tinh thương yêu con người cla trẻ em sớm hình thành trong gia đình sẽ tiếp tục được củng cô và phát triển ở trường học [4S: tr 117}, l4) C.Mác (1818-1883), người sang lập ra chú nghĩa cộng sản khoa học. Triết học và kinh tế học Mắc xit của giai cấp vô sản, đã cho rằng: “Con người phát triển toan diện sẽ là mục đích của nền giáo dục cộng san chủ nghĩa. va con người phat triển toản điện là con người phát triển đầy đủ, tối đa nang lực sẵn có vẻ tất cả mọi mặt đạo đức, trí tuệ, thé chat, tỉnh cảm, nhận thức, năng lực, óc thảm mỹ va có khả năng cảm thụ được tat cả những hiện tượng tự nhiên, xã hội xáy ra chung quanh.LLénin (1870 — 1924), nhà lãnh tụ thiên tai cúa giai cắp vô san, góp phan sáng lập nên li luận giáo dục của giai cap vô sản, người coi GDĐĐ cộng sản là nội dung quan trọng nhất trong nha trường Xổ Viết.
Phát triển tư tưởng của Mác va Angghen về GDĐĐ trong hòan cảnh mới, Lênin cũng phân tích thực sâu sắc tinh giai cap, tinh lịch sử của đạo đức với tu cách nó là một hình thái ¥ thức xã hội. Người kiên quyết bác bỏ quan điểm cho là đạo đức 14 vĩnh hằng, bat biến [45; tr 211]. Anton Makarenko (1888-1939), với kinh nghiệm lãnh đạo Trại Goorki — trường giáo dục lại những trẻ vị thánh niên phạm pháp va Công xã Pheelix Giecginxki = một kiểu trường cải tạo vừa học vừa lao động ở Liên Xô cũ (trước Cách mạng tháng 10 Nga), ông đã xây dựng hệ thống lí luận giáo dục cho đối tượng trên. Những kinh nghiệm giáo dục của ông đã được đúc ket trong những tac phẩm sư phạm bat hủ mang đậm tinh văn học như “Bai ca sư phạm".
“Nhimg ngọn cờ trên đỉnh tháp”, "Quyển sách của những người làm cha mẹ". Ong đã dé cao những nguyễn tắc như: “Gido đục trong tập thé va bang tập thẻ”, "tôn trọng và yêu cầu cao doi với HS”; bằng sự sang tạo của minh, ông đã dé lại cho đời sau những kinh nghiệm hết sức qui bau vẻ giáo dục và giáo duc lại HS chưa ngoan, giáo dục đẻ phát huy tôi ưu những điểm tốt và khắc phục triệt dé các thỏi hư tật xấu trong mỗi con người. Ong đã kết luận “Nhiệm vụ giáo dục của chúng ta nói tóm lại là giáo dục tập thê". Điều đó có nghĩa là hình thành nhận thức, tình cảm, hành vi, thói quen tập thẻ; là góp phan tạo ra nhân sinh quan XHCN, bộ mặt đạo đức chủ yếu của con người XHCN đẻ phân biệt với con người của giai cấp bóc lột - con người ich kỷ, cá nhân [45.
Các tac giả trong nước Tử ngàn xưa, din tộc Việt Nam đã luôn coi trọng việc GDDD. giáo dục lễ nghĩa, đối nhân xử thế cho con em mình. Thẻ hiện nhiều trong các câu ca dao, tục ngữ: "Boi cho sạch, rách cho thơm", "Giây rách phải giữ lay lẻ”. "Anh em như thẻ tay chân.
anh em hỏa thuận hai than vui vay". Năm 938, dân tộc Việt Nam khôi phục nên độc lập, thống nhất quốc gia, xây dựng nha nước phong kiến. Nền giáo dục phong kiến do nhà nước chi đạo được hình thành va phát triển qua 10 thẻ ky, cơ ban là giống nhau vẻ cơ cấu, nội dung, cách tổ chức việc dạy và học, thi hành chế độ khoa cứ. Trải qua nghìn nam lịch sử, nên giảo duc phong kiến Việt Nam đã dao tạo nhiều the hệ tri thức tinh hoa của dan tộc.
đồng thời cung cap lực lượng chủ yếu cho hẻ thong quan chức QL nhà nước va xã hội. Nên giáo dục ấy đã đào tạo nên nhiều nha bác học, nhà văn, nhà viết sử, nha giáo. thay thuốc có danh tiếng cùng những thé hệ trí thức giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng, vun đắp nen văn hiến Việt Nam. Tuy con nhiều khiém khuyết nhưng nén giáo dục phong kiến coi trọng luân lý, lễ nghĩa đã góp phan cơ bản xây dựng nên tảng đạo đức xã hội.
Tir khi khai sinh ra nước Việt Nam Dan chủ Cộng hoa, Chú tịch Hồ Chi Minh đã xác định tằm quan trọng của công tác giáo dục, coi việc giáo dục, đảo tạo cho thé hệ trẻ là sự nghiệp “trong người” và nêu tư tưởng chiến lược “Vi lợi ích 10 năm trồng cây. vì lợi ích 100 năm trồng người”. Hiểu rõ tính chất phức tạp. tính vi vả tế nhị của các quan hệ đạo đức ở nước ta, Người đặc biệt quan tắm đến việc GDĐĐ cách mang cho thanh niên.
Trong mỗi quan hệ giữa “dire - tải", Hà Chí Minh coi đạo đức là cái gốc của người cách mạng. là vấn đẻ có ý nghĩa quyết định của việc xây dựng con người mới. Người nói: "Cũng như sông thi cỏ nguồn mới cỏ nước, không có nguồn thi sông cạn. Cây phải cỏ góc, không có gốc thi cay héo.
Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thi dù tải giỏi may cũng không lãnh đạo được nhân dan” [22, tr252-253}. Năm 1950, Trung ương Đảng và Chính phú quyết định tiến hanh cai cách giáo dục: Nền giáo duc của dan, do dan, vi dan được thiết kế trên ba nguyên tắc: i4 Dan tộc, khoa hoc, dai chúng. Phuong cham giáo duc là học di đôi với hành. lý luận gắn liên với thực tiển.
Cuộc cải cách giáo đục lần thử hai ở miễn Bắc là bước đi quan trọng trong qua trình xảy dựng nen giáo dục XHCN. Hệ thong giáo dục mới nay được tiền hành không chi ở giáo dục phủ thông, ma còn ở giáo dục đại học vả chuyên nghiệp. Nội dung giáo dục mới mang tính chất toản điện trên bon mặt: đức, trí, thẻ, mỹ, Phương cham giáo dục là "liên hệ lý luận với thực tiền, gắn nha trường với đời song xã hội”. Năm 1979, Bộ chính trị và Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra nghị quyết về cải cách giáo dục va Uy ban cai cách giáo dục Trung ương đã ra quyết định số 01 về cuộc vận động tăng cường GDDD cách mạng trong trường học.
đã ghi rõ: " Nội dung đạo đức cân được giáo dục cho HS từ mẫu giáo đến đại hoc", nội dung chủ yêu dua vào 5 điều Bác Hỏ day. Trước yêu câu tăng cường công tác tư tưởng trong tình hình mới. ngày 7-11- 2006, Bộ Chính trị đã ban hanh chi thị 06-CT/TW vẻ tổ chức Cuộc vận động "Học tập va làm theo tắm cương đạo đức Hỗ Chí Minh”. Mục dich của cuộc vận động là làm cho toan Đảng, toản din nhận thức sau sắc vẻ những nội dung cơ bản va giá trị to lớn của tư tưởng đạo đức vả tam gương đạo đức Hồ Chi Minh.
Tạo sự chuyén biến mạnh mẻ vẻ ý thức tu đường. rèn luyện va làm theo tắm gương đạo đức Hỏ Chi Minh sâu rộng trong toàn xã hội, đặc biệt trong cán bộ, đáng viên, công chức, viên chức. nâng cao đạo đức cách mạng. chính, chí công vô tư; day lùi sự suy thoái vẻ tư tưởng chỉnh trị.
lỗi sống va các tệ nạn xã hội. góp phản thực hiện thắng lợi Nghị quyết Dai hội X của Đảng [ 5]. Ở góc độ pháp luật, đã có nhiều văn ban của Nhà nước đề cập đến van đẻ GDDD cho HS như: - Ludt bảo vệ, châm sóc & giáo dục trẻ em, số 25/2004/QH11 được Quốc hội nước Cong hoa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoa XI. kỷ hop thứ 5 thong qua ngảy 15/6/2004 vá có hiệu lực từ ngày 1/1/2005, điều 28 khoản 2 qui định "Nhà trường va các cơ sở giáo đục khác có trách nhiệm thực hiện giáo dục toàn điện vẻ đạo đức, tri thức, thâm mỹ, thé chất, giáo dục lao động hướng nghiệp cho trẻ em: chủ động phôi 15 hợp chat chế với gia đỉnh và xã hội trong việc bảo vệ, chim sóc va giáo dục trẻ em" [39 }.
~ Luật gido duc của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam nam 2005, điều 2 qui định : “Mục tiêu giáo đục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trí thức, sức khoẻ, thám mỹ và nghẻ nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội: hình thành va bồi đường nhân cach, phẩm chất và nang lực của công dân, dap ứng yêu cau của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tế quốc" [ 38 ].