phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phục lục, luận văn dự kiến gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của công tác quản lý hoạt động dạy học; Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động dạy học và công tác quản lý hoạt động dạy tại trƣờng cao đẳng Nghề kinh tế -kỹ thuật Vinatex; Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại trƣờng cao đẳng Nghề kinh tế-kỹ thuật Vinatex. CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG TRƢỜNG CAO ĐẲNG 1. Vài nét lịch sử nghiên cứu vấn đề Quản lý là một trong những loại hình quan trọng nhất trong các hoạt động của con ngƣời. Quản lý đúng tức là con ngƣời đã nhận thức đƣợc quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt đƣợc những thành công to lớn.
Nghiên cứu quản 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý sẽ giúp cho con ngƣời có đƣợc những kiến thức cơ bản nhất, chung nhất đối với các hoạt động quản lý; Ở Việt Nam: Cùng với truyền thống cần cù, anh dũng trong quá trình dựng nƣớc và giữ nƣớc, Việt Nam là một dân tộc có truyền thống hiếu học. Kế thừa truyền thống của dân tộc và tiếp thu có chọn lọc các tƣ tƣởng về quản lý, quản lý giáo dục nhiều nhà tƣ tƣởng về quản lý và quản lý giáo dục đã xuất hiện. Tiêu biểu đó là: Thầy giáo Chu Văn An (1292 - 1370) nhà Nho, nhà hiền triết, nhà sƣ phạm mẫu mực cuối thời Trần. Ông đã vƣợt qua ngƣỡng cửa: làm thầy giáo giỏi của một đời để đạt tới làm thầy giáo của muôn đời nhƣ Phan Huy Chú đã ca ngợi ông: “Học nghiệp thuần tuý, tiết tháo cao thượng, làng nho nước Việt trước sau chỉ có mình ông, các ông khác không thể so sánh được; Nguyễn Trãi (1380 - 1442) là một nhân vật vĩ đại trong lịch sử Việt Nam, ông là anh hùng dân tộc, là nhà tƣ tƣởng, nhà thơ, nhà văn hóa lớn của nƣớc ta.
Trong cách quản lý của ông là phải “ Lo trước điều thiên hạ phải lo, vui sau cái vui của thiên hạ, ông đã khuyên vua là phải chăn nuôi nhân dân thì mới giữ đƣợc nƣớc và xây dựng đƣợc đất nƣớc, qua đó đủ thấy rằng các bậc minh quân Việt Nam từ xa xƣa đã biết lấy dân làm gốc trong quản lý đất nƣớc nhƣ Quốc công tiết chế Hƣng Đạo Đại Vƣơng thời Trần; Đặc biệt Chủ Tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969). Bằng việc kế thừa tinh hoa của các tƣ tƣởng giáo dục tiên tiến và vận dụng sáng tạo phƣơng pháp luận của Chủ nghĩa Mác -Lênin, ngƣời đã để lại cho chúng ta những nền tảng lý luận về: Vai trò của giáo dục; định hƣớng phát triển giáo dục; vai trò quản lý và cán bộ quản lý giáo dục, phƣơng pháp lãnh đạo và quản lý … Phải khẳng định rằng: Hệ thống các tƣ tƣởng của Bác về giáo dục có giá trị cao trong quá trình phát triển lý luận dạy học, lý luận giáo dục của nền giáo dục cách mạng Việt Nam; Gần đây nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản lý của các nhà nghiên cứu và các giảng viên đại học, các cán bộ viện nghiên cứu đã viết dƣới dạng giáo trình, sách tham khảo, phổ biến kinh nghiệm … đã đƣợc công bố 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhƣ các tác giả: Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Đức Chính, Đặng Xuân Hải, Hà Thế Ngữ, Đặng Bá Lãm, Phạm Thành Nghị, Trần Quốc Thành, Nguyễn Sinh Huy, Nguyễn Gia Quý, Nguyễn Văn Lê… Bằng sự tổng hoà các tri thức về giáo dục học, tâm lý học, xã hội học, kinh tế học … các tác giả đã thể hiện trong công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về khái niệm quản lý, bản chất của hoạt động quản lý, các thành phần cấu trúc, chức năng quản lý, nguyên tắc, phƣơng pháp quản lý, nghệ thuật quản lý nói chung và quản lý giáo dục, quản lý nhà trƣờng nói riêng; Một số nghiên cứu trong các luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục cũng đã đề cập đến công tác quản lý hoạt động dạy học trong các Nhà trƣờng Phổ thông, Cao đẳng, Đại học và đề xuất đƣợc một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học ở một số cơ sở giáo dục áp dụng cho cơ sở đó. Những nghiên cứu đã giúp cho việc hoạt động dạy học và quản lý dạy học có thêm cơ sở lý luận và những kinh nghiệm quý báu; Tuy nhiên ở một cơ sở giáo dục cụ thể, trong một bối cảnh cụ thể, ngoài những điểm chung còn mang tính đặc thù nên cần phải có những biện pháp cụ thể riêng và áp dụng các biện pháp một cách linh hoạt hài hòa thì việc quản lý hoạt động dạy học mới có thể thu đƣợc hiệu quả cao; Ở các trƣờng Cao đẳng Nghề thuộc Bộ Công thƣơng trên cả nƣớc có rất ít bài viết nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học.Trong phạm vi trƣờng Cao đẳng Nghề Kinh tế Kỹ thuật Vinatex chƣa có công trình nghiên cứu nào đề cập tới vấn đề lý luận và biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục trong nhà trƣờng, đặc biêt là trong bối cảnh hiện nay. Đó là những vấn đề còn thiếu mà tác giả muốn đề cập đến trong luận văn này.
Một số khái niệm cơ bản của đề tài ngiên cứu 1. Quản lý Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động. Ngƣời Trung Quốc có câu “ Tam nhân đồng hành, tất hữu ngã sƣ”. Nghĩa là có ba 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngƣời cùng đi thì trong đó có một ngƣời là thầy của mình.
Trong trƣờng hợp trên nghĩa là tồn tại sự quản lý; Khái niệm quản lý đƣợc sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, hoạt động quản lý đƣợc hình thành từ sự phân công hợp tác lao động, từ sự xuất hiện của tổ chức cộng đồng với nhu cầu hƣớng tới đạt hiệu quả tốt hơn. Do vậy xuất hiện ngƣời quản lý và sự quản lý; Thuật ngữ “quản lý” (từ Hán Việt) gồm hai quá trình tích hợp nhau: Quá trình “quản” gồm coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái “ổn định”; quá trình “lý” gồm sửa sang, sắp xếp, đổi mới đƣa hệ vào thế “phát triển”. Vì vậy nếu ngƣời chỉ huy chỉ biết lo việc “quản” thì tổ chức sẽ trì trệ, nếu chỉ quan tâm đến “lý” thì phát triển không bền vững. Do đó trong “quản” phải có “lý” và trong “lý” phải có “quản” nhằm làm cho hệ ở thế phát triển cân bằng, vận động phù hợp, thích ứng và có hiệu quả trong môi trƣờng tƣơng tác giữa các nhân tố bên trong (nội lực) và các nhân tố bên ngoài (ngoại lực); Hoạt động quản lý không thể nhắc tới tƣ tƣởng sâu sắc của Các Mác “Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì cần phải có nhạc trƣởng”.
Nhƣ vậy quản lý là điều khiển, là chỉ huy, là tổ chức, là hƣớng dẫn, là phối hợp quá trình hoạt động của con ngƣời trong các tổ chức xã hội; Tuỳ theo cách tiếp cận khác nhau ngƣời ta đƣa ra các định nghĩa khác nhau về quản lý: - Quản lý theo Tự điển Tiếng Việt thông dụng ( NXB Giáo Dục 1998) là: Tổ chức, hoạt động của một đơn vị, cơ quan; - Theo Haror koontz, quản lý là một hoạt động thiết yếu đảm bảo sự phối hợp nỗ lực của các cá nhân nhằm đạt đến mục tiêu tổ chức nhất định; - Quản lý là thiết kế và duy trì một môi trƣờng mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định; - Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hƣớng của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý hay tổ chức quản lý) trên khách thể quản lý (đối tƣợng) 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quản lý về mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát triển của các đối tƣợng; - Theo các tác giả của giáo trình khoa học quản lý của Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Khoa Quản lý Kinh tế Hà Nội 2004, quản lý là sự tác động có tổ chức, có hƣớng đích của chủ thể quản lý tới đối tƣợng quản lý nhằm đạt tới mục tiêu đề ra; Nhƣ vậy, các định nghĩa về quản lý đều tập trung vào hiệu quả công tác quản lý. Hiệu quả đó phụ thuộc vào các yếu tố: chủ thể quản lý, khách thể quản lý và mục đích công tác quản lý nhờ công cụ và phƣơng pháp quản lý. Mục đích hay mục tiêu chung của công tác quản lý có thể do chủ thể quản lý áp đặt, do yêu cầu khách quan của xã hội hay do sự cam kết, thoả thuận giữa chủ thể và khách thể quản lý, từ đó nảy sinh các mối quan hệ tác động quản lý tƣơng hỗ với nhau giữa chủ thể và khách thể quản lý. Từ những khái niệm trên “Quản lý” có thể khái quát nhƣ sau: Quản lý là sự tác động một cách liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý để chỉ huy, điều khiển, liên kết các yếu tố tham gia vào hoạt động thành một chỉnh thể thống nhất, điều hoà hoạt động của các khâu, các cấp sao cho phù hợp với quy luật để đạt đến mục tiêu đã xác định.
Qua khái niệm quản lý ta thấy: quản lý thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận chủ thể quản lý và đối tƣợng quản lý, đây là quan hệ ra lệnh - phục tùng, không đồng cấp và có tính bắt buộc. + Chủ thể quản lý (ngƣời quản lý, tổ chức quản lý) đề ra mục tiêu dẫn dắt, điều khiển các đối tƣợng quản lý để đạt mục tiêu định sẵn; + Khách thể quản lý (đối tƣợng quản lý) Con ngƣời (đƣợc tổ chức thành một tập thể, một xã hội …) thế giới vô sinh (các trang thiết bị) hữu sinh (vật nuôi, cây trồng .); 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cơ chế quản lý những phƣơng thức mà nhờ đó hoạt động quản lý đƣợc thực hiện và quan hệ tƣơng tác qua lại giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý đƣợc vận hành điều chỉnh; Mục tiêu chung cho cả đối tƣợng quản lý và chủ thể quản lý là căn cứ chủ thể quản lý để tạo ra hoạt động quản lý.