phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, phụ lục, nội dung chính của luận văn trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về hoạt động quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở trong trường phổ thông có nhiều cấp học. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh cấp trung học cơ sở trong trường trung học phổ thông Lý Thái Tổ, Cầu Giấy, Hà Nội Chƣơng 3. Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh cấp trung học cơ sở trong trường trung học phổ thông Lý Thái Tổ, Cầu Giấy, Hà Nội 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THCS TRONG TRƢỜNG PHỔ THÔNG CÓ NHIỀU CẤP HỌC 1.
Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề Bác Hồ, vị cha già muôn vàn kính yêu của dân tộc đã luôn quan tâm đến việc rèn luyện nhân cách cho thế hệ trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học sinh. Bác đã dạy: "Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó", khó chứ không phải là không làm được, cũng nghĩa là khác khác hẳn với vô dụng. Qua đó mới thấy tài tuy quan trọng nhưng đức còn cần thiết hơn bởi lẽ người có tài mà sống vị kỉ, chỉ biết dùng tài năng để phục vụ cho bản thân mình không thôi thì chẳng có ý nghĩa gì, thậm chí với lối sống và làm việc cá nhân như vậy có thể gây hại cho tập thể, cho xã hội. Tuy nhiên, coi trọng đức cũng không có nghĩa là Bác xem nhẹ tài mà theo Người giữa chúng không thể có mặt này mà thiếu mặt kia, đức và tài phải song hành cùng nhau, thống nhất hữu cơ với nhau mới giúp cho con người hoàn thiện nhân cách bản thân.
Và Người cũng đã nêu rõ “… Nền giáo dục của một nước độc lập, ….nền giáo dục….đào tạo các em nên những người hữu ích cho nước Việt Nam, nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em…” – Hồ Chí Minh 9/1945. Kế thừa tư tưởng đó của Người Nghị quyết của Bộ chính trị về cải cách giáo dục cũng chỉ rõ: “Giáo dục thế hệ trẻ yêu quê hương, Tổ quốc XHCN và tinh thần quốc tế vô sản, ý thức làm chủ tập thể, tinh thần đoàn kết, thân ái, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, có ý thức kỷ luật, tôn trọng và bảo vệ của công, đức tính thật thà, khiêm tốn, dũng cảm…”. Do đó, việc giáo dục đạo đức cho học sinh là một quá trình dài lâu, xuyên suốt trong quá trình giáo dục. Nó đòi hỏi phải có sự chung tay, góp sức của gia đình, nhà trường và toàn xã hội.
Muốn đưa nước ta trở nên giàu mạnh, văn minh thì trước tiên phải xây dựng được những lớp người có đủ trí 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và đức. Những lớp người đó không ai khác chính là thế hệ trẻ hôm nay, những học sinh, sinh viên đang còn ngồi trên ghế nhà trường họ phải được trang bị đầy đủ cả đức và tài để trở thành chủ nhân tương lai của đất nước. Ngày nay, trong bối cảnh nền kinh tế nước ta vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bên cạnh những truyền thống tốt đẹp của dân tộc cũng còn không ít những vấn đề bức xúc về đạo đức cần phải nghiên cứu giải quyết. Đó là suy nghĩ sai lầm cho là chỉ cần có tài vì có tài thì bỏ đâu cũng sống được, làm kinh tế không cần đến đạo đức, do đó vô hình chung đã khuyến khích lối sống thực dụng đề cao giá trị vật chất và làm cho con người quên đi những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp.
Chính vì vậy mà nhiều tác giả trong và ngoài nước với cách nhìn từ nhiều góc độ khác nhau đã có những công trình nghiên cứu về giáo dục đạo đức nói chung cũng như giáo dục đạo đức cho học sinh nói riêng như: Tác giả Phạm Khắc Chương, Hà Nhật Thăng trong cuốn sách “Đạo đức học” (Nhà xuất bản giáo dục, 1998) đã đề cập đến các vấn đề giáo dục đạo đức nhằm giúp giáo viên có một cơ sở vững chắc để dạy học cho học sinh. Các tác giả đã bàn nhiều về các vấn đề giáo dục đạo đức như phạm trù giáo dục trong đạo đức gia đình, đạo đức trong tình bạn, tình yêu…từ đó các tác giả đưa ra những nhận định và đề xuất một số phương pháp giảng dạy và giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường phổ thông. Khi nghiên cứu về vấn đề giáo dục đạo đức các tác giả đă đề cập đến mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức và một số vấn đề về quản lý công tác giáo dục đạo đức hiện nay Trong cuốn “Về phát triển toàn diện con người thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” tác giả Phạm Minh Hạc cùng một số tác giả khác đã bàn về nguyên nhân dẫn đến thực trạng đạo đức học sinh hiện nay, đồng thời nêu lên những mục tiêu và đưa ra những giải pháp giáo dục đạo đức cho con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tác giả Đặng Quốc Bảo trong bài viết “Rèn luyện lòng tự trọng trong giáo dục hiện nay” trên báo Giáo dục và thời đại số đặc biệt cuối tháng 5/2012 đã khẳng định: “Các gia đình, các nhà trường, các đoàn thể trong xã hội ta thời gian qua đã có rất nhiều cố gắng giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ, cho các thành viên.
Tuy nhiên ta mới chú ý đến giáo dục đạo đức hướng ngoại, mà chưa coi trọng đúng mức giáo dục hướng nội là giáo dục biết hổ thẹn, xấu hổ, lòng chân chính tự ái, tự trọng. Chiến lược giáo dục của đất nước ta trong thời kỳ đổi mới, mục tiêu Nhân cách – Nhân lực của nền giáo dục nước ta trong thời kỳ đổi mới rất cần có sự nhấn mạnh chủ đề này trong các bài học về đạo làm người cho thế hệ trẻ” Trong một nghiên cứu của mình về công tác giáo dục đạo đức cho học sinh các trường trung học phổ thông huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang tác giả Trần Văn Thi đã chỉ rõ: Đạo đức, đặc biệt là đạo đức cách mạng “không phải từ trên trời rơi xuống” mà chỉ được hình thành thông qua quá trình giáo dục đạo đức trong đó giáo dục đạo đức cho học sinh là một bộ phận quan trọng có tính chất nền tảng của giáo dục trong nhà trường XHCN. Nhiều công trình nghiên cứu khác như: Luận văn thạc sỹ: “Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh trường THPT Cẩm Lý huyện Lục Nam – tỉnh Bắc Giang” của tác giả Nguyễn Văn Ninh. Luận văn thạc sỹ: “Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trường trung học phổ thông Cộng Hiền – Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Hoàng Minh Toàn.
Nhìn chung các đề tài nghiên cứu trên đã đi sâu vào việc xác định các nội dung giáo dục đạo đức, định hướng các giá trị đạo đức, các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh phổ thông. Hầu hết các nghiên cứu đều tập trung nói đến công tác giáo dục đạo đức cho học sinh phổ thông trong các trường quốc lập mà chưa có có một công trình nào nghiên cứu riêng công tác quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh phổ thông ở các trường tư thục đặc biệt là công 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tác quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh THCS trong trường phổ thông nhiều cấp học. Chính vì vậy tác giả chọn đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh ở trường THPT Lý Thái Tổ, Cầu Giấy, Hà Nội” với mong muốn đây là sự kế thừa cần thiết các nghiên cứu đi trước, cùng góp phần thêm công sức và sự vận dụng hệ thống lý luận quản lý giáo dục nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh cấp THCS trong trường THPT Lý Thái Tổ cũng như các trường THCS khác trên địa bàn thành phố Hà Nội. Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu 1.1 Khái niệm về đạo đức Khi bàn về đạo đức, đã có rất nhiều định nghĩa xét từ nhiều góc độ khác nhau.
Dưới góc độ triết học thì “Đạo đức là một trong những hình thái sớm nhất của ý thức xã hội, bao gồm những nguyên lý, quy tắc, chuẩn mực, điều tiết hành vi của con người trong quan hệ với người khác và cộng đồng…’’ [20, tr.45] Theo tác giả Phạm Viết Vượng, dưới góc độ Giáo dục học: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là hệ thống các quan niệm về cái thiện, cái ác trong các mối quan hệ của con người với con người. Đạo đức về bản chất là những quy tắc, những chuẩn mực trong quan hệ xã hội, được hình thành và phát triển trong cuộc sống, được cả xã hội thừa nhận và tự giác thực hiện. Dưới nhiều góc độ khác, khái niệm Đạo đức còn được hiểu như sau: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp các qui tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội nhờ nó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích và hạnh phúc của con người, với tiến bộ xã hội trong quan hệ cá nhân - cá nhân và quan hệ cá nhân - xã hội. Đạo đức là toàn bộ những qui tắc, chuẩn mực nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người với nhau trong quan hệ xã hội và quan hệ với tự nhiên.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đạo đức là sản phẩm của xã hội, cùng với sự phát triển của sản xuất, của các mối quan hệ xã hội, hệ thống các quan hệ đạo đức, ý thức đạo đức, hành vi đạo đức cũng theo đó ngày càng phát triển, ngày càng nâng cao, phong phú, đa dạng và phức tạp hơn. Theo quan niệm của chủ nghĩa Mác – Lênin, quan niệm khoa học về nguồn gốc của đạo đức là đạo đức nảy sinh do nhu cầu của đời sống xã hội, là kết quả của sự phát triển lịch sử. Theo Mác, Ăngghen, một mặt, con người quan hệ với tự nhiên, tác động vào tự nhiên để thỏa mãn cuộc sống của mình.