Chương I. Những vấn dé chung về bảo hiểm doanh nghiệp; kinh doanh bất động san; góp vốn vào các doanh nghiệp khác; cho vay theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng, gửi tiền tại các tô chức tín dụng. Vì vậy, bảo hiểm là một động lực thúc day su phát triển của các ngành kinh doanh đang tồn tại. “Bao hiểm là sản phẩm của sự phát triển binh tế hang hoá, đồng thời cũng là biện phap thúc đầy va bao đảm cho nền kinh tế hang hoa phat triển.
Tat ca những nước va khu vuc có nền kinh tế phút triển đều coi trọng hoạt động bdo hiểm va coi hoạt động bao hiếm như một cô may 6n định xa hội tinh xao””. m1) Với ban chat xã hội của minh, bao hiểm như là một nguồn động viên tạo nên sự bình ổn về mặt tỉnh thần cho những người bị rủi ro, hoạn nạn. Bảo hiểm được coi là một biện pháp tăng cường tính cộng đồng và làm cho mỗi một người, một tổ chức có thể kết hợp kha năng của chính mình với kha năng của sức mạnh cộng đồng trong việc khắc phục những rủi ro xảy ra. Nhờ có bảo hiểm, sự san sẻ rủi ro giữa các cá nhân và tổ chức tham gia bảo hiểm được thực hiện nên nhiều ton thất tài chính được trang trai, bù dap, do đó, đời sông xã hội bớt bị xáo trộn.
“Đế đôi phó uới tai hoạ, phương an đơn gian va ít tốn bém nhất là hãy đoàn hết lại, cùng nhau mỗi người góp một số tiền. Nếu tai họa xảy đến, mỗi người sẽ chịu thiệt hại chút ít. Điều này có nghĩa là những người không bị rủi ro tuy không lấy lai được số tiền đã đóng "GS. Trương Mộc Lam và Lưu Nguyên Khanh, Sdd, tr.
25 BẢO HIỂM VÀ KINH DOANH BẢO HIỂM THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM góp, nhưng họ có được một sự an bình trong tâm hồn. Trong khi đó, những người gặp rủi ro, sẽ nhận được sự đền bù từ số tiền đóng góp của những người may man hơn, va có thé tiếp tục cuộc sống mới ma lẽ ra họ đã mất trắng vi tai hoa bất ngờ"°'. Khắc phục các tốn thất tài chính cho người gặp rủi ro, bảo hiểm đã góp phần lập lại sự cân đối (đảm bảo sự ổn định bình thường) về đời sông kinh tế cho họ cũng chính là lập lại sự cân đối cho nền kinh tế của toàn xã hội sau các ton thất đã xảy ra. Dé đời sống của cộng đồng dân cu trong một xã hội được bình ổn, để quá trình sản xuất kinh doanh và tái san xuất không rơi vào tình trạng ngưng trệ khi gặp rủi ro, thì bất kỳ một quốc gia nào cũng đều phải có một nguồn vốn dự trữ, trong đó có quỹ bảo hiểm.
Đặc biệt, quỹ bảo hiểm xã hội là một bộ phận không thể thiếu được trong quá trình hình thành, phát triển và tồn tại lâu bền của nền văn minh xã hội. Khi nói về vai trò của bảo hiểm, Ang ghen đã viết: “Quỹ sadn xuất va dự phòng của xã hội đã va van còn là cơ sở của mọi tiến bộ xã hội vé chính trị va trí tu 22) Ngoài ra, hoạt động bảo hiểm còn được coi là một biện pháp trong việc tạo ra môi trương thuận lợi trong lĩnh vực hợp ® Nhận xét về bảo hiểm của Quốc hội Anh 1825, “Prudential” - Kỷ niệm hai năm”, tr. Angghen: Chống Duy - rinh, Nxb. Sự thật, 1959, tr.
Những vân đề chung về bảo hiểm tác kinh tế, kỹ thuật, thương mai giữa các quốc gia với nhau._ Trong điều kiện chính sách hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta, thì bảo hiểm nói chung và bảo hiểm liên quan đến kinh tế đối ngoại càng trở nên quan trọng. Thông qua nghiệp vụ bảo hiểm sẽ làm tăng độ an toàn đối với các nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư vào Việt Nam, cũng là một trong những động lực thu hút sự đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. Phân biệt các cơ chế bảo hiểm - Bao hiểm dân sự Đây là một loại bảo hiểm mà hoạt động của nó như một ngành kinh doanh dịch vụ và đã xuất hiện từ rất lâu doi trên thế giới, nhưng cho đến nay vẫn chưa có một tên gọi thống nhất. Về phía mình, loại hình này được tạm gọi là bảo hiểm dân sự vì: theo pháp luật Việt Nam thì loại bảo hiểm này được quy định trong Bộ luật dân sự và hợp đồng bảo hiểm được coi là một trong các hợp đồng dân sự thông dụng (Chương XVIII, Phần thứ ba Bộ luật dân sự năm 2005).
Mặt khác, đa phần các quan hệ của loại bảo hiểm này đều được hình thành từ ý chí tự nguyện cam kết của các chủ thể (trừ một số trường hợp nhằm đảm bảo lợi ích và an toàn chung của xã hội). Tính tự nguyện cam kết của các bên chủ thể trong loại bảo hiểm này đã được các văn bản pháp luật về bảo hiểm dân sự của Nhà nước ta quy định: “Hợp đồng bdo hiểm là sự thoả thuận giữa các 9 ~] BẢO HIỂM VÀ KINH DOANH BẢO HIỂM THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM bên, theo đó bên mua bao hiểm phải đóng phí bao hiểm, còn bên bảo hiểm phải tra một khoan tiên bảo hiểm cho bên được bảo hiểm khi xay ra sự biện bảo hiểm” (Điều 567 Bộ luật dan sự năm 2005). "Hợp đồng bao hiểm là sự thoa thuận giữa bên mua bao hiểm va doanh nghiệp bao hiểm, theo đó bên mua bao hiểm phai đóng phí bao hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm phải tra tiên bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bao hiểm bhi xảy ra sự biện bao hiểm” (Khoản 1 Điều 12 Luật kinh doanh bảo hiểm). Khi các bên chủ thể đã tự nguyện thiết lập với nhau một hợp đồng bảo hiểm, thì từ thời điểm hợp đồng đó có hiệu lực pháp luật sẽ phát sinh quan hệ bảo hiểm.
Theo đó, phát sinh giữa các bên các quyền và các nghĩa vụ thuộc về đời sống dân sự của người tham gia và quan hệ bảo hiểm này là hệ quả của một hợp đồng dân sự. Hay nói cách khác, hợp đồng bảo hiểm là một hợp đồng dân sự, là phương tiện pháp lý, theo đó, các chủ thể thiết lập với nhau một quan hệ bảo hiểm. Tuy nhiên, các nước trên thế giới khi quy định về loại bảo hiểm này đã xác định theo các tên gọi khác nhau. Trong đó, bên nhận bảo hiểm chỉ phải thực hiện việc chi trả tiền bao hiểm, khi người được bảo hiểm gặp rủi ro bất thường nên có một số nước gọi là bao hiểm rủi ro.
Mặt khác, ban chất của loại bảo hiểm này như một ngành kinh doanh và đối 28 Chương |. Những van dé chung về bảo hiểm tượng bao hiém đa phần là những rủi ro xay ra trong qua trình hoạt động san xuất, kinh doanh, thương mại nên có nước gọi la bao hiểm kinh doanh hoặc bao hiểm thương mai (Assurance Commerciale). Xét về bản chat thi loại bảo hiểm nay được hình thành mot cách tự nguyện, chi bảo hiểm các tốn thất bất thường (rủi ro), mang đậm tính kinh doanh, chủ yếu là bảo hiểm các rủi ro trong hoạt động kinh doanh, thương mại. Vì vậy, có thể cho rằng bảo hiểm dân sự, bảo hiểm rủi ro, bảo hiểm kinh doanh, bảo hiểm thương mại chỉ là một.
Hoạt động bảo hiểm dân sự là một hoạt động kinh doanh, bên cạnh mục đích kinh doanh, bảo hiểm dân sự còn mang mục đích đảm bảo xã hội. Hoạt động bảo hiểm dân sự là sự kết hợp hài hoà giữa tính kinh doanh và tính nhân đạo, tính cộng đồng hướng tới việc ổn định đời sống xã hội, ổn định sản xuất ngay cả trong khi xảy ra các biến cố, rủi ro. Vì vậy, bảo hiểm dân sự có một số đặc trưng sau: - La một ngành binh tế (kinh tế bảo hiểm) trong nền kinh tế quốc dân và hoạt động bảo hiểm là một hoạt động kinh tế (kinh doanh bảo hiểm), nên quá trình hoạt động của bảo hiểm dân sự phải đảm bảo sự hạch toán lấy thu bù chi và có lãi. Để quá trình hoạt động của bảo hiểm dân sự đúng với định hướng của mình, các quốc gia trên thế giới đều phải tác động tới nó thông qua việc quy định bằng pháp luật về rất nhiều các vấn dé khác nhau như: tiêu chuẩn, điều kiện đối với doanh nghiệp bảo hiểm; phạm vi hoạt động của các PAS, BẢO HIỂM VÀ KINH DOANH BẢO HIỂM THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM doanh nghiệp bảo hiểm; phạm vi bảo hiểm, quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ bảo hiểm dân sự.
- Với góc độ là một hoạt động binh doanh, bào hiểm dân sự luôn mang mục đích kinh tế, đồng thời với góc độ là một loại hình bảo hiểm, bảo hiểm dân sự còn mang tính xã hội. Bản chất của quan hệ kinh tế nói riêng và quan hệ dân sự nói chung, đặc biệt là trong cơ chế của một nền kinh tế nhiều thành phần luôn đòi hỏi tính tự do, tự nguyện của các chủ thể cũng như tính bình dang giữa các chủ thể với nhau. Vi vậy, trong bảo hiểm dân sự vẫn có loại hình bao hiểm bắt buộc, nhưng đa phần các quan hệ bảo hiểm dân sự đều được hình thành từ loại hình bảo hiểm tự nguyện. Bảo hiểm dân sự được thực hiện ở loại hình bắt buộc chỉ được đặt ra trong những trường hợp cần phải bảo vệ lợi ích hợp pháp cho người thứ ba, nên đối tượng tham gia bảo hiểm do pháp luật xác định.
Đó là những cá nhân, tổ chức thương có nguy cơ gây ra thiệt hại đối với người khác, do đó, thường phát sinh ở họ một trách nhiệm dân sự về bồi thường thiệt hại. Chống hạn, chủ xe cơ giới là người buộc phải tham gia bảo hiểm về trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, trong khi loại hình bảo hiểm tự nguyện được thực hiện trong mọi trường hợp với bất kỳ chủ thể nào, miễn là họ có nhu cau bảo hiểm. - Tuy nguồn tài chính dùng trong hoạt động bảo hiểm dân sự được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau như vốn ban đầu của doanh nghiệp bảo hiểm, lãi thu được từ 30 Chương I. Những van dé chung về bảo hiểm các đầu tư khác, nguồn thu từ phí bao hiểm của người tham gia bao hiểm.
nhưng với mục đích kinh tế của hoạt động bao hiểm dân sự là bao giờ cũng phải hướng tới lợi nhuận, nên nguồn tài chính dùng để chi tra tiền bảo hiểm chủ yếu van là từ nguồn thu phí bảo hiểm. - Trong bao hiểm dan sự, đôi tượng bảo hiểm bao gồm con người, tài san và trách nhiệm dân sự.