Chuyên đề thực tập: Bảo hiểm hàng hóa XNK đường biển tại BIC Hà Nội

Chuyên đề thực tập bảo hiểm hàng hóa XNK đường biển. Phân tích nghiệp vụ tại BIC Hà Nội giai đoạn 2015-2018 và các giải pháp nâng cao chất lượng.

• Người hướng dẫn: Tô Thị Thiên Hương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Bảo hiểm
• Đề tài: Bảo hiểm Hàng hóa Xuất Nhập Khẩu Vận chuyển Bằng Đường Biển ở Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Hà Nội
• Loại tài liệu: Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và Tầm quan trọng của Bảo hiểm Hàng hóa XNK Đường biển

Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển là một loại hình bảo hiểm thiệt hại quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế. Với sự phát triển của kinh tế toàn cầu, vận chuyển đường biển chiếm khoảng 90% tổng lượng hàng hóa quốc tế, trở thành phương tiện vận chuyển chủ yếu. Bảo hiểm này bảo vệ những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình vận chuyển, từ các thiệt hại do thiên tai, tai nạn biển, cho đến rủi ro do con người gây ra. Sự cần thiết của bảo hiểm hàng hóa XNK không chỉ giúp giảm thiểu tổn thất kinh tế mà còn đảm bảo sự ổn định cho các doanh nghiệp nhập khẩu và xuất khẩu. Tại BIC (Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam), đây là một trong những nghiệp vụ chính mang lại doanh thu đáng kể.

1.1. Định nghĩa bảo hiểm hàng hóa XNK đường biển

Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu là hợp đồng bảo hiểm bảo vệ các rủi ro mất mát hoặc hư hại đối với hàng hóa vận chuyển biển. Đối tượng bảo hiểm bao gồm tất cả các loại hàng hóa được vận chuyển từ cảng này đến cảng khác. Phạm vi bảo hiểm bao phủ toàn bộ quá trình vận chuyển từ kho hàng tại nước xuất phát đến kho hàng tại nước nhập khẩu, bao gồm cả các hoạt động xếp dỡ, bốc hàng.

1.2. Sự cần thiết trong thương mại quốc tế

Rủi ro đường biển rất lớn, bao gồm bão, sóng to, va chạm tàu, cháy nổ và cướp biển. Các doanh nghiệp cần bảo hiểm hàng hóa để bảo vệ vốn đầu tư, giảm thiểu tổn thất tài chính. Bảo hiểm không chỉ bảo vệ giá trị hàng hóa mà còn cung cấp sự yên tâm cho các bên liên quan trong giao dịch thương mại quốc tế.

II. Cấu trúc và Nội dung Hợp đồng Bảo hiểm

Hợp đồng bảo hiểm hàng hóa XNK là một tài liệu pháp lý quan trọng xác định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia. Hợp đồng thường bao gồm các điều khoản về đối tượng bảo hiểm, phạm vi bảo hiểm, số tiền bảo hiểm và phí bảo hiểm. Các điều kiện bảo hiểm được quy định rõ ràng để đảm bảo sự rõ ràng và công bằng cho cả hai bên. BIC Hà Nội cung cấp các hợp đồng bảo hiểm linh hoạt phù hợp với nhu cầu khác nhau của khách hàng. Các chứng từ hàng hóa liên quan như hóa đơn thương mại, tờ khai hải quan, và chứng chỉ khai thác là những tài liệu cần thiết khi lập hợp đồng bảo hiểm.

2.1. Các bên trong hợp đồng bảo hiểm

Các bên tham gia bảo hiểm bao gồm: người bảo hiểm (công ty bảo hiểm), người được bảo hiểm (NĐBH) - là chủ hàng hóa hoặc người có quyền lợi, và người thụ hưởng. BIC đóng vai trò là bên bảo hiểm, cung cấp bảo vệ bảo hiểm và thanh toán bồi thường khi có tổn thất. Người được bảo hiểm phải cung cấp thông tin chính xác về hàng hóa.

2.2. Phạm vi và điều kiện bảo hiểm

Phạm vi bảo hiểm bao phủ các rủi ro như bão, hỏa hoạn, va chạm và cướp biển. Điều kiện bảo hiểm xác định những trường hợp được bảo hiểm và những trường hợp loại trừ. Tuyến hành trình được bảo hiểm phải được xác định rõ ràng trong hợp đồng để tránh tranh chấp.

III. Thực trạng Hoạt động Bảo hiểm tại BIC Hà Nội

Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIC) là một trong những công ty bảo hiểm hàng đầu tại Việt Nam, với chi nhánh Hà Nội hoạt động hiệu quả. Giai đoạn 2015-2018, BIC Hà Nội đã đạt được kết quả kinh doanh ấn tượng trong lĩnh vực bảo hiểm hàng hóa XNK. Tình hình thị trường bảo hiểm hàng hóa cho thấy sự gia tăng nhu cầu từ các doanh nghiệp nhập khẩu và xuất khẩu. BIC Hà Nội có những mặt thuận lợi như mạng lưới khách hàng rộng lớn, quy trình giám định và bồi thường chuyên nghiệp. Tuy nhiên, công ty cũng gặp một số khó khăn như cạnh tranh từ các công ty bảo hiểm khác, nhu cầu cải thiện chất lượng dịch vụ.

3.1. Quá trình hình thành và phát triển BIC

BIC được thành lập và phát triển để cung cấp dịch vụ bảo hiểm cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng và đầu tư. Chi nhánh Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của công ty. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, BIC Hà Nội liên tục mở rộng danh mục dịch vụ và cải thiện chất lượng.

3.2. Công tác khai thác và quản lý rủi ro

Công tác khai thác của BIC Hà Nội liên quan đến việc phát triển các sản phẩm bảo hiểm mới và tìm kiếm khách hàng tiềm năng. Công tác quản lý rủi ro bao gồm việc đánh giá rủi ro, xác định mức phí bảo hiểm phù hợp. Công tác đề phòng nhằm giảm thiểu tổn thất thông qua các biện pháp phòng chống rủi ro.

IV. Giải pháp Nâng cao Chất lượng Dịch vụ Bảo hiểm

Để nâng cao chất lượng hoạt động bảo hiểm hàng hóa XNK đường biển tại BIC Hà Nội, cần áp dụng những giải pháp toàn diện. Công tác khai thác cần được cải tiến thông qua việc mở rộng kênh phân phối, nâng cao kỹ năng cán bộ khai thác (CBKT). Công tác quản lý tư liệu cần được số hóa để tăng hiệu quả và giảm sai sót. Công tác giám định và bồi thường phải được tối ưu hóa để giảm thời gian xử lý và tăng tỷ lệ thanh toán bồi thường. Phương hướng hoạt động năm 2019 của BIC tập trung vào việc phát triển các sản phẩm bảo hiểm mới, tăng cường đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, và cải thiện hệ thống thông tin quản lý.

4.1. Cải tiến công tác khai thác và phân phối

BIC Hà Nội cần phát triển các kênh phân phối mới, hợp tác với các ngân hàng và doanh nghiệp logistics. Nâng cao trình độ cán bộ khai thác thông qua đào tạo, hội thảo chuyên môn. Xây dựng các sản phẩm bảo hiểm hàng hóa XNK linh hoạt hơn để phù hợp với nhu cầu thị trường.

4.2. Tối ưu hóa quy trình giám định và bồi thường

Quy trình giám định và bồi thường cần được tiêu chuẩn hóa và tự động hóa. Tăng cường công tác đề phòng rủi ro bằng cách kiểm tra chất lượng hàng hóa trước khi vận chuyển. Nâng cao năng lực giám định viên (GDV) để đảm bảo đánh giá rủi ro chính xác và công bằng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận chung về bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khâu vận chuyển bằng đường biến. Chương 2: Thực trạng bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển ở công ty Bảo hiểm BIC Hà Nội giai đoạn 2015-2018. Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển ở Công ty BIC Hà Nội. Do giới hạn về thời gian và hiểu biết nên bài báo cáo này của em chắc chắn còn nhiều thiếu sót, kính mong các thầy cô thắng thắn nhận xét để em có thể hoàn thiện không chỉ bài báo cáo này mà cả những công việc trong tương lai được tốt hơn.

Em xin chân thành cảm ơn Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Hà Nội ( BIC Hà Nội) đã tạo điều kiện cho em trong đợt thực tập vừa qua, em cảm ơn cô giáo Th.S Tô Thị Thiên Hương đã tận tình chỉ bảo để em hoàn thành bài báo cáo này. CHUONG I LY LUAN CHUNG VE BAO HIEM HANG HOA XUAT NHAP KHẨU VẬN CHUYEN BANG ĐƯỜNG BIEN I. Khai niém chung vé bao hiém hang héa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển 1.1 Sự cần thiết của bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyến bằng đường bién a. Khái niêm và đặc điểm của hàng hóa Trong nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa, hàng hóa được bảo hiểm phải là hàng hóa hữu hình, xác định được bằng tiền khi tổn thất xảy ra và có liên quan đến một hành trình vận chuyên từ một địa điểm này đến một địa điểm khác (bao gồm hàng hóa xuất nhập khẩu, hàng hóa vận chuyên trong lãnh thổ Việt Nam).

Hàng hóa phải đảm bảo được hai thuộc tính đó là giá trị sử dụng và giá trị. Vì vậy, ở BIC những hàng hóa có đặc điểm sau sẽ không được nhận bảo hiểm: Không được phép lưu thông theo quy định của pháp luật, khó xác định được giá trị, bị loại trừ khỏi hợp đồng tái bảo hiểm, loại hàng được thu xếp theo đơn bảo hiểm riêng, có nguy cơ tốn thất cao hoặc không đem lại hiệu quả khai thác ngay từ khi cấp đơn. Sự cần thiết phải bảo hiểm hàng hóa Một khi rủi ro xảy ra thì nó sẽ mang lại hậu quả không ít thì nhiều ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế - xã hội. Hàng hóa là yếu tố quan trọng và có khả năng gặp rất nhiều rủi ro ngay trong quá trình lưu kho và trong quá trình vận chuyền.

Hàng loạt sự cố cháy nổ, đắm tau, hư hỏng do các yếu tố khác dẫn đến thiệt hại lớn về mặt kinh tế. Việc vận chuyền bằng đường biển tiềm ẩn rất nhiều rủi ro: thời gian vận chuyền dài, phụ thuộc vào nhiều yếu tố tự nhiên, trục trặc các kỹ thuật về tàu, do trộm cắp CƯỚP. Lênh đênh trên biển một khi xảy ra rủi ro tổn thất thì việc cứu giúp rất khó khăn, giá trị một chuyến hang lại lớn nếu không có sự đảm bảo an toàn cho lô hàng đó thì chang khác gi người bán và người mua đang chơi một vụ đánh cược. Việc bảo hiểm hàng hóa giúp cho các chủ hàng yên tâm giao phó lô hàng của mình cho người vận chuyền từ đó thúc đây thương mại trong nước phát trién.Ngoai ra, nhờ có việc vận chuyền thì việc giao lưu buôn bán giữa các nước cũng được đây mạnh, tăng thêm giao lưu về văn hóa và sự đoàn kết giữa các quốc gia.

Vai trò và tác dụng của bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyền bằng đường biển Nhu chúng ta đã biết, vận chuyền HHXNK bằng đường biển ngày càng đóng vai trò to lớn trong nền kinh tế thương mại quốc tế. Sẽ không có thương mai nếu không có vận chuyền, nhờ có vận chuyển mà các nước có thé giao lưu, buôn bán, trao đổi , học hỏi nhau về kinh nghiệm cũng như những nét phong tục, tập quán. Việt Nam hiện là nước đang phát triển có thể học hỏi và giao lưu với các nước phát triển đó là điều kiện cực kì thuận lợi. Từ đó, thúc day các quan hệ hợp tác, đây mạnh kinh tế và cùng nhau phát triển.

Việc vận chuyên hàng bằng đường biển lại có nhiều ưu điểm so với các hình thức khác, có thể vận chuyển được nhiều chủng loại hàng hóa cả những loại siêu trường, siêu trọng, hai chiều vận chuyên có thể có nhiều chuyến tàu đi cùng nhau điều này giúp tiết kiệm được nhiều chỉ phí vì thế việc trao đổi các mặt hàng càng ngày càng đa dạng, phong phú, đó cũng là hình thức vận chuyên được nhiều người ưa chuộng và lựa chọn, góp phần tăng thu ngoại tệ, phát triển kinh tế đối ngoai. Ngoài ra, nhờ có bao hiểm hàng hóa giúp các chủ tàu yên tâm về giá trị hàng hóa của mình, vì nếu tổn thất có xảy ra các chủ hàng sẽ được đền bù một phan tài chính từ đó giúp ôn định sản xuất và buôn bán, đây mạnh việc giao thương hơn nữa.2 Lịch sử phát triển bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển Trên thế giới Bảo hiểm hàng hải đã ra đời từ rất sớm, nó phát triển cùng với sự phát triển của hàng hoá và ngoại thương. Vào thế kỷ V - TCN, vận chuyển hàng hoá bằng đường biển đã ra đời và phát triển, dé có thé giảm nhẹ tổn thất người ta đã phân tán, chia nhỏ 16 hàng ra nhiều tàu, thuyền khác nhau. Đến thế kỷ thứ XII thì thương mại và giao lưu hàng hoá bằng đường biển giữa các nước phát triển.

Nhiều vụ tôn that lớn xảy ra trên biển đã khiến cho các thương nhân lo lắng, khối lượng và giá trị của hàng hoá ngày càng tăng mà thiên tai, tai nạn trên biển, cướp, trộm. ngày càng xảy ra nhiều, nếu tình trạng này xảy ra liên tục các thương nhân sẽ phải đứng trước nguy cơ phá sản hoặc không họ phải di vay nặng lãi dé tồn tại. Ho đi vay thì họ phải trả lãi rất lớn, các thương nhân chỉ được xóa nợ nếu như cuộc hành trình gặp phải rủi ro gây ra tốn thất toàn bộ còn nếu cuộc hành trình may mắn và thuận lợi thì họ phải trả một khoản tiền lãi với lãi suất rất cao. Khoản tiền lãi này có thể xem như là hình thức ban đầu, sơ khai của phí bảo hiểm.

Ở Bắc Ý, năm 1182 HDBH hàng hoá đã xuất hiện, trong đó người bán cam kết với khách hàng sẽ thực hiện đúng và đủ nội dung như đã ghi trong cam kết hay chính là đơn bảo hiểm. Từ đó bắt đầu xuất hiện khái niệm hợp đồng bảo hiểm và ngành bảo hiểm hoạt động như là một nghề riêng, một nghé độc lập. Tại nước Ý, đạo luật về bảo hiểm hàng hải đầu tiên đã ra đời vào năm 1468. Sự phát triển của ngành thương mại hàng hải đã dẫn đến sự ra đời và phát triển của bảo hiểm hàng hải, hàng loạt các thể lệ, công ước, hiệp ước quốc tế liên quan đến thương mại và hàng hải.

Các điều khoản về bảo hiểm hàng hải cũng ra đời và ngày càng hoàn thiện hơn. Nói về bảo hiểm hàng hải mà không nói đến nước Anh và Lloyd's thì là một sự thiếu xót. Ngay những năm dau của thế ky XVII nước Anh đã là nước có nền ngoại thương phát triển và trở thành trung tâm thương mại, hàng hải của thế giới. Điều đó khiến nước Anh cũng là nước sớm có nguyên tắc về hàng hải cũng như việc xuất hiện bảo hiểm hàng hải.

Hợp đồng Lloyd's ra đời vào năm 1779, hợp đồng này đã được Quốc hội Anh thông qua và được sử dụng ở nhiều nước cho đến năm 1982.Từ ngày 1/1/1982, mẫu đơn bảo hiểm mới được ra đời nó được Hiệp hội bảo hiểm London phê duyệt và thông qua, mẫu đơn này được sử dụng pho biến rộng rãi khắp các nước trên thế giới hiện nay. Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thé giới, dé có thé đáp ứng yêu cầu về mọi mặt của đời sống xã hội thì không chỉ riêng bảo hiểm hàng hải ra đời mà các loại hình bảo hiểm khác cũng phát triển hết sức mạnh mẽ. Ở Việt Nam Thời kỳ đầu thì chỉ có công ty bảo hiểm Việt Nam nay là Tổng công ty Bảo hiểm Việt Nam (gọi tắt là Bảo Việt) hoạt động. Công ty này ra đời theo Quyết định số 179/CP ngày 17/12/1964 và chính thức đi vào hoạt động ngày 15/1/1965.

Những ngày mới đi vào hoạt động Bảo Việt chỉ làm đại lý bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu cho công ty ở Trung Quốc đó là công ty Bảo hiểm nhân dân Trung Quốc, giai đoạn này chủ yếu là học hỏi kinh nghiệm nên các hợp đồng đơn giản mua theo giá FOB, CF và bán theo giá CIF. Hoạt động được vài năm đến giai đoạn năm 1965 - 1975 lúc này Bảo Việt mới triển khai được ba nghiệp vụ bảo hiểm trong đó có bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu. Sau 1970 Bảo Việt có quan hệ tái bảo hiểm với Triều Tiên, Liên Xô (cũ) và Ba Lan. Trước đấy Bảo Việt chỉ có quan hệ với Trung Quốc.

Đến giai đoạn năm 1975 - 1992 thì Bảo Việt đã triển khai thêm nhiều nghiệp vụ và mở rộng phạm vi hoạt động. Từ chỗ chỉ có quan hệ tái bảo hiểm với một số nước thì trong thời kỳ này Bảo Việt đã mở rộng quan hệ, quan hệ cả về đại lý, giám định, tái bảo hiểm với hơn 40 nước trên thế giới. Năm 1965 khi Bảo Việt đi vào hoạt động, Bộ Tài chính đã ban hành quy tắc chung về Bảo hiểm hàng hoá vận chuyển bằng đường biển. Gần day, Bộ Tài chính đã ban hành quy tắc chung mới - Quy tắc chung 1990 (QTC-1990) cùng với Luật Hang hải Việt Nam dé pht hop voi su phat triển thương mai và ngành hang hải.

Quy tắc chung này là cơ sở pháp lý chủ yếu điều chỉnh các vấn đề về bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu vận chuyên bang đường biền. Để đáp ứng yêu cầu cho nền kinh tế phát triển vững mạnh, thu hút được nhiều nguồn đầu tư nước ngoài, đảm bảo được cả an sinh xã hội đòi hỏi các loại hình bảo hiểm phải phong phú và đa dạng. Vì vậy, Nghị định 100/CP của chính phủ ngày 18/12/1993 đã ban hành về hoạt động kinh doanh bảo hiểm tạo điều kiện thúc đây các doanh nghiệp bảo hiểm ra đời.