Chương 1: Một số vấn đề lý luận về chất lượng đào tạo và đảm bảo chất lượng đào tạo. Chương 2: Thực trạng đảm bảo chất lượng đào tạo ở Viện ĐH Mở HN. Chương 3: Những biện pháp đảm bảo chất lượng đào tạo đại học ở Viện ĐH Mở HN trong giai đoạn hiện nay. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO VÀ ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO 1.
Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề Chất lượng GD nói chung, chất lượng GDĐH nói riêng từ lâu đã là vấn đề thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà giáo, các nhà quản lý giáo dục trong và ngoài nước. Đối với chất lượng trong GDĐH, các nhà nghiên cứu phân ra ba trường phái lý thuyết: Lý thuyết về sự khan hiếm; lý thuyết về sự gia tăng giá trị và lý thuyết về sứ mệnh và mục tiêu. Trước tiên, trường phái lý thuyết về sự khan hiếm chứng minh chất lượng tuân thủ theo quy luật hình chóp. Chất lượng chỉ có ở số lượng sản phẩm rất hạn chế và nó phụ thuộc vào: Chi phí, nguồn lực; quy mô của trường ĐH; sự tuyển chọn; sự công nhận trong phạm vi toàn quốc.
Lý thuyết về sự gia tăng giá trị với Astin (1985) là đại diện cho rằng các trường ĐH có chất lượng cao tập trung vào làm tăng sự khác biệt về kiến thức, kỹ năng và thái độ của SV từ khi nhập trường đến khi ra trường. Trong hai thập kỷ vừa qua, có nhiều thuyết ĐBCL GDĐH bắt đầu xuất hiện ở châu Âu và một vài thuyết trong số đó đã trở thành nổi tiếng trên thế giới. Trước đây, mô hình kiểm soát chất lượng thường được sử dụng để kiểm tra chất lượng và mô hình này có nguồn gốc từ sản xuất hàng hóa. Lý thuyết chủ đạo của hệ thống ĐBCL xuất phát từ lĩnh vực kinh doanh sau đó được đưa vào GD.
Hiện nay, các lý thuyết có liên quan đến ĐBCL như Tiêu chuẩn hoá quốc tế dành cho các cơ quan, tổ chức (ISO) xuất phát từ kinh doanh và công nghiệp đã được đưa vào GD, đặc biệt là GDĐH. Hiện nay, một vài phiên bản của các mô hình ĐBCL đã xuất hiện như Giải thưởng chất lượng quốc gia Baldrige ở Hoa kỳ, các giải thưởng chất 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lượng ở Châu Âu hoặc một số nước khác như Giải thưởng chất lượng Deming (Nhật Bản); Giải thưởng chất lượng Hàn Quốc; Giải thưởng chất lượng Singapore; Giải thưởng chất lượng Philippines; Giải thưởng chất lượng Quốc tế châu Á - Thái Bình Dương., đặc biệt có một số đã được áp dụng vào GD. Ngày 19 tháng 6 năm 1999, các Bộ trưởng Bộ Giáo dục của 29 quốc gia châu Âu đã họp tại Bologna (Ý) để ký Tuyên ngôn Bologna về tương lai GDĐH tại Châu Âu, khởi đầu cho một quá trình cải cách rộng lớn và quan trọng trong lĩnh vực GDĐH. Mục tiêu của các quốc gia này là làm thế nào đến 2010 thành lập được không gian GDĐH châu Âu trong đó GV, SV và những học viên đã tốt nghiệp có thể di chuyển dễ dàng từ nơi này sang nơi khác trong cộng đồng.
Điều này có nghĩa là quá trình và chất lượng đào tạo của họ phải được các quốc gia châu Âu công nhận. Yêu cầu chung nói trên được thể hiện trong Cộng đồng Châu Âu cụ thể như sau: - Có chung một hệ thống bằng cấp để tạo điều kiện cho công dân của cộng đồng hội nhập được vào thị trường lao động quốc tế và cải tiến hiệu quả cạnh tranh của hệ thống giáo dục ĐH châu Âu trên toàn thế giới; - Vận dụng hệ thống hệ thống chuyển đổi tín chỉ châu Âu (ECTS - European Credit Transfer System); tại Pháp đã sử dụng hệ thống này trên toàn quốc kể từ năm học 2004 - 2005; - Phát triển nền văn hoá đánh giá chất lượng, nhằm mục đích tạo điều kiện để SV có thể di chuyển từ trường ĐH này sang trường khác, từ quốc gia này sang quốc gia khác và sau khi tốt nghiệp có thể tìm được công ăn việc làm ở khắp nơi trong cộng đồng Châu Âu. Về mặt thực tiễn, trên thế giới hiện nay có nhiều tổ chức tham gia công tác KĐCL và ĐBCL GDĐH như: Tổ chức Mạng lưới đảm bảo chất lượng giáo dục đại học quốc tế (INQAHE - Internatioanl Network of Quality Assurance in Hingher Education), Hiệp hội chất lượng các trường đại học Úc 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Trong các tổ chức kể trên, hai ĐHQG của Việt Nam là: ĐHQG Hà Nội và ĐHQG thành phố Hồ Chí Minh là thành viên tích cực của Mạng lưới đảm bảo chất lượng ASEAN.
Ở Việt Nam, vấn đề chất lượng và chất lượng GDĐH được sự quan tâm đông đảo các nhà giáo và các nhà khoa học giáo dục. Đến nay đã có nhiều tác giả, các nhà khoa học đã nghiên cứu và xuất bản các giáo trình, các tài liệu tham khảo về chất lượng giáo dục nói chung, về chất lượng GDĐH nói riêng. Có thể kể đến một số nghiên cứu về loại này của các tác giả: Nguyễn Đức Chính; Trần Khánh Đức; Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo; Nguyễn Phương Nga, Nguyễn Quý Thanh (đồng chủ biên), Trịnh Ngọc Thạch, Lê Đức Ngọc, Nguyễn Công Khanh, Mai Thị Quỳnh Lan; Phạm Thành Nghị; Lê Đức Ngọc; Các công trình này đã đề cập đến các khái niệm về chất lượng, chất lượng GDĐH và các cách tiếp cận khác nhau về chất lượng, trong đó các tác giả đều thống nhất khái niệm chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu. Trong cuốn “Kiểm định chất lượng trong giáo dục đại học”, Nguyễn Đức Chính đã khái quát cơ sở lí luận khoa học về đánh giá và KĐCL GDĐH, những kinh nghiệm KĐCL GDĐH của các nước tiên tiến trên thế giới và các nước trong khu vực, đồng thời giới thiệu cho người đọc Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng và điều kiện BĐCL dùng cho các trường ĐH ở Việt Nam.
Bên cạnh các công trình nghiên cứu về mặt lí luận, nhiều công trình nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn của các nhà khoa học, nhà giáo, nhà quản lý 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đã được thực hiện công phu. Các công trình nghiên cứu này đề cập công tác quản lý và các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng giáo dục ĐH nói riêng. Tác giả Nguyễn Hữu Châu trong Báo cáo tổng kết đề tài B2004-CTGD (Hà Nội, 2006) “Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng giáo dục và đánh giá chất lượng giáo dục” đã phân tích một số thành tố chất lượng GD, xác lập bộ tiêu chí và những chỉ số cơ bản đánh giá chất lượng GD của hệ thống GD và cơ sở GD cũng như sự phù hợp, cần thiết và khả năng đo lường của 2 bộ tiêu chí và chỉ số cơ bản đánh giá chất lượng giáo dục. Trong báo cáo tổng kết đề tài B2004 - CTGD (Tp.
Hồ Chí Minh, 2006), “Các giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn từ nay đến năm 2010”, tác giả Bùi Mạnh Nhị và các cộng sự đã đề cập đến các mô hình ĐBCL của các quốc gia phát triển trên thế giới, kết quả khảo sát về đánh giá thực trạng chất lượng GDĐH ở Việt Nam hiện nay đồng thời đề xuất các nhóm giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng GDĐH Việt Nam. Những nhà nghiên cứu giáo dục và quản lý giáo dục thực tiễn rất quan tâm đến vấn đề tìm kiếm và đề xuất mô hình ĐBCL bên trong các trường ĐH. Tác giả Lê Văn Hảo trong báo cáo tổng kết đề tài B2002-33-18 (Nha Trang, 2004) “Xây dựng hệ thống ĐBCL đào tạo hệ đại học ở trường Đại học Thủy sản”, đã đề xuất mô hình ĐBCL đào tạo đáp ứng được những yêu cầu của GD ĐH Việt Nam, vừa phù hợp với tình hình thực tế của Trường ĐH Thủy Sản Nha Trang. Bắt đầu từ năm 2004, nhiều bài báo của các nhà quản lý, các nhà khoa học đăng tải trên các tạp chí giáo dục đã đề cập đến vấn đề ĐBCL GDĐH ở Việt Nam.
Trong bài viết “ĐBCL giáo dục đại học : Sự vận dụng vào thực tiễn của Việt Nam”, tác giả Phạm Xuân Thanh đã trình bày khái niệm chất lượng là “sự phù hợp với mục tiêu” trên cơ sở phân tích các định nghĩa của các tác giả 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và các tổ chức chất lượng trên thế giới. Tác giả cũng đề cập đến các mô hình ĐBCL của các quốc gia ở Đông Á và Thái Bình Dương. Tác giả Nguyễn Kim Dung trong bài viết “Bộ tiêu chuẩn KĐCL giáo dục đại học: Đánh giá đầu vào hay đầu ra?” trên cơ sở so sánh Bộ tiêu chuẩn kiểm định đang áp dụng tại Việt Nam với của một cơ quan KĐCL GDĐH của Hoa Kỳ đã đưa ra sự khác biệt đồng thời gợi ý cho sự phát triển của Bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng GDĐH Việt Nam trong tương lai Bài viết “ĐBCL giáo dục đại học tại Việt Nam với yêu cầu hội nhập” của tác giả Vũ Thị Phương Anh đã tóm lược quan điểm chất lượng trong giáo dục ĐH Việt Nam qua các giai đoạn; đề cập đến hệ thống, cơ chế, các thành quả và vấn đề còn tồn tại của hoạt động ĐBCL giáo dục ĐH tại Việt Nam hiện nay, đồng thời chỉ rõ “Việc ĐBCL bên trong còn mang tính đối phó với yêu cầu bên ngoài chứ chưa phải là một nhu cầu từ bên trong với mục đích tự cải thiện”.[1] Tháng 03 năm 2006, Hội thảo “Đảm bảo chất lượng trong đổi mới giáo dục đại học” tổ chức tại ĐHQG thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút sự tham gia đông đảo của đội ngũ GV, các nhà nghiên cứu, các chuyên gia về ĐBCL GDĐH của các trường ĐH, các viện nghiên cứu trong toàn quốc. Các báo cáo bàn về “Chất lượng sản phẩm đào tạo của các trường đại học Việt Nam” (Bùi Mạnh Nhị), “Một số vấn đề lý luận về bảo đảm chất lượng đào tạo trong giáo dục đại học” (Lê Vinh Danh), “Kiểm định chất lượng trường đại học” (Nguyễn Thị Ngọc Lan),.
là những đóng góp có nhiều ý nghĩa. Đồng thời các bài viết đề cập đến kinh nghiệm quốc tế trong ĐBCL giáo dục ĐH như: “Phong trào đảm bảo chất lượng ASEAN” (Nguyễn Hội Nghĩa), “Chất lượng giáo dục: Kinh nghiệm từ Úc” (Nguyễn Xuân Thu), “Chất lượng giáo dục đại học và đảm bảo chất lượng giáo dục đại học ở Mỹ” (Trần Thị Bích Liễu),. Tổng quan các nghiên cứu nêu trên, có thể rút ra một số nhận xét như sau: 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.