Đặt vấn đề: vấn đề bạo lực học đường là vấn nạn trong trường học Cần phải có biện pháp can thiệp kịp thời để đẩy lùi tình trạng này. Thân bài Khái niệm bạo lực học đường - Bạo lực học đường là những hành vi dùng vũ lực thô bạo, thiếu đạo đức trong trường học - Xúc phạm, làm ảnh hưởng tới tinh thần, thể xác của người khác - Hành vi ngày càng phổ biến trong môi trường trường học * Hiện trạng của nạn bạo lực học đường - Lăng mạ, xúc phạm, chửi bậy với bạn bè - Lập bè nhóm đánh nhau trong trường -- 13 -- CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP NGỮ VĂN LỚP 12 THEO ĐỊNH HƯỚNG PTNL CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP NGỮ VĂN 12 PHẦN I. CÁC CHỦ ĐỀ BÀI TẬP - Có thái độ không đúng với thầy cô - Thầy cô xúc phạm đến với học sinh * Nguyên nhân - Do ảnh hưởng từ môi trường bạo lực, thiếu văn hóa - Không có sự quan tâm, giáo dục đúng đắn từ gia đình, thầy cô - Do học sinh không có mục tiêu sống rõ ràng - Tâm lý của lứa tuổi * Hậu quả nạn bạo lực học đường a, Với người bị bạo lực + Bị ảnh hưởng về tinh thần, thể chất + Làm cho gia đình, xã hội bất ổn + Mọi người chê trách, mất hết tương lai sự nghiệp * Cách khắc phục, giải pháp Nhà trường giáo dục, nâng cao nhận thức cho học sinh - Cha mẹ cần chăm lo, quan tâm đến con cái - Bản thân mỗi cá nhân có sự quan tâm, chăm lo tới con cái - Hành động bản thân ngăn chặn tình trạng Kết luận Khẳng định bạo lực học đường là hành vi xấu cần đẩy lùi, nêu nhiệm vụ bản thân khi ngăn chặn tình trạng bạo lực. Bài 2: a, Đoạn trích trên bàn về hiện tượng nghiện mạng xã hội.
Hiện tượng này diễn ra trong đời sống hiện đại khi con người dần tiến vào cuộc cách mạng công nghệ thông tin b, Tác giả sử dụng thao tác lập luận giải thích, lập luận chứng minh, lập luận bình luận c, Sử dụng từ ngữ liên quan tới vấn đề “nghiện” mạng xã hội, câu văn ngắn gọn, súc tích, diễn đạt độc đáo d, Bài học rút ra cho bản thân: cần sử dụng mạng xã hội hợp lý, không sa đà, dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội mà bỏ quên các hoạt động ý nghĩa khác. Phong cách ngôn ngữ khoa học I. Kiến thức cơ bản 1. Ngôn ngữ khoa học được sử dụng trong lĩnh vực khoa học, tiêu biểu trong các văn bản khoa học: khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn, khoa học công nghệ… Đặc trưng phong cách ngôn ngữ khoa học - Tính khái quát, trừu tượng - Tính lý trí, logic - Tính khách quan, phi cá thể II.
Bài tập củng cố Bài 1 Trong bài nghị luận về một tư tưởng đạo lý (trong ngữ văn 12, tập 1) là một văn bản khoa học, hãy cho biết: - Văn bản đó trình bày những nội dung khoa học gì? - Văn bản đó thuộc ngành khoa học nào? - Ngôn ngữ khoa học ở dạng viết của văn bản đó có đặc điểm gì dễ nhận thấy? Bài 2: Hãy tìm các thuật ngữ khoa học, phân tích tính lý trí, logic của phong cách ngôn ngữ khoa học thể hiện trong đoạn trích sau -- 14 -- CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP NGỮ VĂN LỚP 12 THEO ĐỊNH HƯỚNG PTNL CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP NGỮ VĂN 12 PHẦN I. CÁC CHỦ ĐỀ BÀI TẬP Ngôn ngữ là yếu tố thứ nhất của văn học, là chất liệu của văn chương, văn học là nghệ thuật ngôn ngữ. Những điều đó đã được thừa nhận một cách hiển nhiên, dường như không có gì phải bàn cãi. Từ đó, nghiên cứu văn học nhất thiết không thể bỏ qua bình diện ngôn ngữ văn học, không chỉ bởi vì mọi yếu tố, mọi bình diện khác của văn học đều chỉ có thể được biểu đạt qua ngôn ngữ, mà còn vì sáng tạo ngôn ngữ là một trong những mục đích quan trọng, cũng là một phần không nhỏ trong sự đóng góp vào những giá trị độc đáo, riêng biệt của văn chương.
Lịch sử văn học, xét về một phương diện cũng chính là lịch sử của ngôn ngữ văn học. Ngôn ngữ văn học vừa là điều kiện, lại vừa là kết quả của quá trình vận động, biến đổi của văn học qua các thời kỳ, giai đoạn. Sự thay đổi hệ hình văn học cũng đi liền với sự thay đổi của hệ hình ngôn ngữ văn học, và qua đó phản ánh sự biến đổi của đời sống xã hội, của tư duy, của môi trường văn hóa tinh thần và các giá trị của quan niệm thẩm mỹ. (Một số vấn đề trong nghiên cứu ngôn ngữ văn học Việt Nam thế kỉ XX- Nguyễn Văn Long) Gợi ý trả lời: Bài 1: Văn bản nghị luận về một tư tưởng đạo lý là văn bản khoa học Văn bản trình bày những nội dung: Tìm hiểu đề và lập dàn ý Luyện tập - Văn bản này thuộc ngành khoa học xã hội - Ngôn ngữ khoa học ở dạng viết của văn bản có những thuật ngữ khoa học: dẫn chứng, luận điểm, câu thơ, văn học, giải thích, bác bỏ, nghị luận… Cách trình bày bố cục văn bản cũng theo hướng bài khoa học.
Thông tin bài mang tới là thông tin khoa học, giúp học sinh hiểu, biết làm bài tập nghị luận về một tư tưởng, đạo lý Câu 2: Các thuật ngữ khoa học: Ngôn ngữ, chất liệu của văn chương, nghệ thuật ngôn ngữ, bình diện ngôn ngữ, văn chương, quan niệm thẩm mỹ, hệ hình văn học. - Các thuật ngữ khoa học này liên kết chặt chẽ, logic với nhau trong một chỉnh thể, thể hiện đặc trưng của ngôn ngữ văn học. Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống HIV/AIDS, 1-12-2003 I. Đôi nét về tác giả Cô-phi An-nan - Cô-phi An-nan sinh ngày 8-4-1938 tại Ga-na, một nước cộng hòa thuộc châu Phi - Ông bắt đầu làm việc tại tổ chức Liên hợp quốc từ năm 1962 và đã trải qua nhiều cương vị, chức vụ khác nhau: + 1996, ông được cử giữ chức Phó Tổng thư kí Liên hợp quốc phụ trách giữ gìn hòa bình + Từ ngày 1-1-1997, ông trở thành người thừ bảy và là người châu Phi da đen đầu tiên được bầu làm Tổng thư kí Liên hợp quốc.
Ở vai trò này, ông đã ra Lời kêu gọi hành động gồm 5 điều về đấu tranh chống đại dịch HIV/AIDS và kêu gọi thành lập Quỹ sức khỏe và AIDS toàn cầu vào tháng 4-2001 - Năm 2001, tổ chức Liên hợp quốc và cá nhân ông được trao giải thưởng Nô-ben Hòa bình II. Đôi nét về tác phẩm Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống aid,1-12-2003 1. Hoàn cảnh ra đời Văn bản là thông điệp của Cô-phi An-nan gửi nhân dân thế giới nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1-12-2002 2. Bố cục (3 phần) - Phần 1 (từ đầu đến “chống lại dịch bệnh này”): Đặt vấn đề - Tầm quan trọng của việc phòng chống đại dịch HIV/AIDS -- 15 -- CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP NGỮ VĂN LỚP 12 THEO ĐỊNH HƯỚNG PTNL CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP NGỮ VĂN 12 PHẦN I.
CÁC CHỦ ĐỀ BÀI TẬP - Phần 2 (tiếp đó đến “im lặng đồng nghĩa với cái chết”): Giải quyết vấn đề - Tổng kết thực trạng hành động và nhiệm vụ phòng chống HIV/AIDS - Phần 3 (còn lại): Kết thúc vấn đề - Lời kêu gọi phòng chống HIV/AIDS 3. Giá trị nội dung Bản thông điệp khẳng định phòng chống HIV/AIDS phải là mối quan tâm hàng đầu của toàn nhân loại, và những cố gắng của con người về mặt này vẫn còn chưa đủ. Tác giả thiết tha kêu gọi các quốc gia và toàn thể nhân dân thế giới hãy coi việc đẩy lùi lại đại dịch đó là công việc của chính mình, hãy sát cánh bên nhau để cùng “đánh đổ các thành lũy của sự im lặng, kì thị và phân biệt đối xử” với những người bị HIV/AIDS 4. Giá trị nghệ thuật - Sử dụng thành công thể loại nghị luận với luận điểm, luận cứ, luận chững rõ ràng, xác thực - Vận dụng sáng tạo các thao tác lập luận so sánh, bác bỏ.
- Lời văn ngắn gọn, súc tích, giàu sức thuyết phục III. Dàn ý phân tích Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống aid,1-12-2003 Dàn ý I. Mở bài - Giới thiệu khái quát về tác giả Cô-phi An-nan - Giới thiệu khái quát về văn abrn “Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống HIV/AIDS, 1-12-2003” (hoàn cảnh ra đời, nội dung chính. Đặt vấn đề: Tầm quan trọng của đại dịch HIV/AIDS - Nhắc lại việc cam kết của các quốc gia trên thế giới nhất trí để đánh bại HIV/AIDS cần có sự cam kết, nguồn lực và hành động - Nhắc lại Tuyên bố cam kết phòng chống HIV/AIDS năm 2001 → Đưa ra các mục tiêu cụ thể kèm theo thời hạn để chiến đấu chống lại đại dịch này ⇒ Vấn đề được đặt ra trực tiếp, nghiêm túc 2.
Giải quyết vấn đề: Thực trạng hành động chống HIV/AIDS và nhiệm vụ của mọi người, mọi quốc gia a) Thực trạng hành động chống HIV/AIDS - Những việc đã làm được: + Ngân sách tăng đáng kể + Thành lập quỹ toàn cầu về phòng chống AIDS, lao và sốt rét + Đa số các nước đã xây dựng chiến lược quóc gia về phòng chống HIV/AIDS + Nhiều công ti áp dụng chính sách phòng chống HIV/AIDS + Nhiều tổ chức và nhóm từ thiện tham gia tích cực → Nhân loại đã tập trung nhân lực, tiền của để chống lại đại dịch và hiểm họa này - Thực trạng hiện nay: + HIV/AIDS đang hoành hành + Gây tử vong cao, tuổi thọ giảm + Lây lan với tốc độ báo động, đặc biệt ở phụ nữ + Độ lan rộng rất nhanh → Lập luận chặt chẽ, lí lẽ thuyết phục, dẫn chứng cụ thể, tạo sức thuyết phục đối với người đọc - Hậu quả: + Không hoàn thành được một số mục tiêu đề ra + Bị chậm trong việc giảm quy mô và tốc độ của dịch → Hậu quả: chúng ta sẽ không đạt được mục tiêu nào trong năm 2005 b) Nhiệm vụ của mọi người, mọi quốc gia trong giai đoạn tiếp theo - Nỗ lực hơn nữa để thực hiện cam kết -- 16 -- CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP NGỮ VĂN LỚP 12 THEO ĐỊNH HƯỚNG PTNL CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP NGỮ VĂN 12 PHẦN I. CÁC CHỦ ĐỀ BÀI TẬP - Phải công khai lên tiếng về HIV/AIDS - Phải đối mặt với sự thật - Không phân biệt đối xử, kì thị với những người bị HIV/AIDS - Đừng để một ai ảo tưởng - Im lặng đồng nghĩa với cái chết 3.