Luận án tiến sĩ ảnh hưởng của chương trình tín dụng vi mô đến kết quả hoạt động kinh tế của phụ nữ tại đồng bằng sông cửu long

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích ảnh hưởng của chương trình tín dụng vi mô đến kết quả hoạt động kinh tế của phụ nữ tại đồng bằng, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Đặng Thị Kim Phượng
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Đình Khôi
• Trường học: Đại học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Ảnh hưởng của chương trình tín dụng vi mô đến kết quả hoạt động kinh tế của phụ nữ tại Đồng bằng sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• TRANG CHẤP THUẬN CỦA HỘI ĐỒNG
• LỜI CẢM TẠ
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu chung
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN
• 1.5.1. Ý nghĩa khoa học của luận án
• 1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn của luận án
• 1.6. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.2. Khái quát ảnh hưởng của chương trình tín dụng vi mô đến kết quả hoạt động kinh tế của phụ nữ
• 2.3. Các lý thuyết có liên quan
• 2.4. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Khả năng tiếp cận chương trình tín dụng vi mô
• 2.4.2. Tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập
• 2.4.3. Tác động trao quyền cho phụ nữ trong tín dụng vi mô
• 2.4.4. Đánh giá các công trình nghiên cứu trước đây có liên quan
• 2.4.5. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Khung nghiên cứu
• 3.1.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Phương pháp tiếp cận
• 3.2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.2.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHƯƠNG TRÌNH CHƯƠNG TRÌNH TÍN DỤNG VI MÔ TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
• 4.2. KẾT QUẢ ẢNH HƯỞNG CỦA CHƯƠNG TRÌNH TÍN DỤNG VI MÔ ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA PHỤ NỮ TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
• 4.2.1. Các chương trình tín dụng vi mô trong nghiên cứu
• 4.2.2. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.2.3. Kiểm định hồi quy
• 4.2.4. Kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng vi mô của phụ nữ tại Đồng bằng sông Cửu Long
• 4.2.5. Kết quả phân tích tác động của chương trình tín dụng vi mô đến thu nhập của phụ nữ tại ĐBSCL
• 4.2.6. Kết quả tác động của chương trình tín dụng vi mô đến trao quyền kinh tế của phụ nữ tại ĐBSCL
• 4.3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 4.3.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.2. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP
• 5.1. Giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận chương trình tín dụng vi mô của phụ nữ Đồng bằng sông Cửu Long
• 5.2. Giải pháp nâng cao thu nhập của phụ nữ trong chương trình tín dụng vi mô tại Đồng bằng sông Cửu Long
• 5.3. Giải pháp nâng cao trao quyền kinh tế cho phụ nữ trong chương trình tín dụng vi mô tại Đồng bằng sông Cửu Long
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT VÀ PHÂN BỔ PHIẾU KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 2: BẢNG CÂU HỎI THAM KHẢO Ý KIẾN CÁC CHUYÊN GIA
• PHỤ LỤC 3: DANH SÁCH PHỎNG VẤN VÀ THAM KHẢO Ý KIẾN CỦA CÁC CÁN BỘ QUẢN LÝ VÀ TRỰC TIẾP CHO VAY CTTDVM
• PHỤ LỤC 4: MÔ HÌNH PROBIT CỦA CÁC YẾU TỐ ĐẾN KHẢ NĂNG TIẾP CẬN CTTDVM
• PHỤ LỤC 5: MÔ HÌNH PROBIT, PSM TÁC ĐỘNG CỦA CHƯƠNG TRÌNH TÍN DỤNG VI MÔ ĐẾN THU NHẬP CỦA PHỤ NỮ ĐBSCL
• PHỤ LỤC 6: MÔ HÌNH PROBIT, PSM TÁC ĐỘNG CỦA CÁC CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ TRAO QUYỀN KINH TẾ CỦA PHỤ NỮ TRONG CTTDVM TẠI ĐBSCL
• PHỤ LỤC 7: CÁC CHƯƠNG TRÌNH TÍN DỤNG VI MÔ TẠI NHCSXH

Tóm tắt

I. Tín dụng vi mô và kinh tế phụ nữ Đồng bằng sông Cửu Long

Tín dụng vi mô đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kinh tế phụ nữ tại Đồng bằng sông Cửu Long. Các chương trình này không chỉ giúp phụ nữ tiếp cận nguồn vốn nhỏ mà còn góp phần tăng thu nhập và giảm nghèo. Nghiên cứu chỉ ra rằng, phụ nữ tham gia chương trình tín dụng vi mô có thu nhập cao hơn so với nhóm không tham gia. Điều này khẳng định tác động tích cực của tài chính vi mô đến phát triển kinh tế hộ gia đình và cộng đồng.

1.1. Tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập

Kết quả nghiên cứu cho thấy, phụ nữ tham gia chương trình tín dụng vi mô có thu nhập tăng từ 4.620.000 VND đến 4.878.000 VND/năm. Điều này chứng minh rằng vay vốn nhỏ giúp phụ nữ đầu tư vào các hoạt động kinh tế nhỏ, từ đó cải thiện đời sống. Các yếu tố như vốn xã hội, tài sản, và quy mô hộ gia đình cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và hiệu quả của chương trình.

1.2. Trao quyền kinh tế cho phụ nữ

Chương trình tín dụng vi mô không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn trao quyền kinh tế cho phụ nữ. Phụ nữ tham gia chương trình có quyền quyết định lớn hơn trong gia đình và nhận thức tốt hơn về bình đẳng giới. Điều này góp phần vào phát triển bền vững và thực hiện chiến lược quốc gia về bình đẳng giới.

II. Phụ nữ nông thôn và phát triển kinh tế

Phụ nữ nông thôn tại Đồng bằng sông Cửu Long đóng vai trò quan trọng trong kinh tế hộ gia đình. Tuy nhiên, họ thường gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận các nguồn lực kinh tế. Tín dụng vi mô đã mở ra cơ hội để phụ nữ tham gia vào các hoạt động kinh tế, từ đó tăng cường năng lực kinh tế và phát triển bền vững.

2.1. Rào cản trong tiếp cận tín dụng

Nghiên cứu chỉ ra rằng, phụ nữ nông thôn thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng nông thôn do thiếu thông tin và tài sản thế chấp. Các yếu tố như vốn xã hội và vốn văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc giúp phụ nữ vượt qua các rào cản này.

2.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng

Để nâng cao hiệu quả của tín dụng vi mô, cần tăng cường hỗ trợ tài chính và đào tạo kỹ năng quản lý tài chính cho phụ nữ. Ngoài ra, việc nâng cao vốn xã hội và vốn văn hóa cũng giúp phụ nữ tiếp cận và sử dụng nguồn vốn hiệu quả hơn.

III. Tác động của tín dụng vi mô đến phát triển bền vững

Tín dụng vi mô không chỉ giúp giảm nghèo mà còn góp phần vào phát triển bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long. Các chương trình này giúp phụ nữ tham gia vào các hoạt động kinh tế, từ đó cải thiện đời sống và thúc đẩy bình đẳng giới.

3.1. Tăng cường năng lực kinh tế

Tham gia chương trình tín dụng vi mô giúp phụ nữ tăng cường năng lực kinh tế thông qua việc đầu tư vào các hoạt động sản xuất và kinh doanh nhỏ. Điều này không chỉ cải thiện thu nhập mà còn giúp phụ nữ tự chủ hơn trong quản lý tài chính gia đình.

3.2. Thúc đẩy bình đẳng giới

Tín dụng vi mô đã góp phần thúc đẩy bình đẳng giới bằng cách trao quyền kinh tế cho phụ nữ. Phụ nữ tham gia chương trình có quyền quyết định lớn hơn trong gia đình và xã hội, từ đó góp phần vào phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (Mã số: 62340201) của nghiên cứu sinh Đặng Thị Kim Phượng, được thực hiện tại Trường Đại học Cần Thơ năm 2022 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Phan Đình Khôi và TS. Đặng Thanh Sơn, mang tên: "Ảnh hưởng của chương trình tín dụng vi mô đến kết quả hoạt động kinh tế của phụ nữ tại Đồng bằng sông Cửu Long".

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) chiếm khoảng 12% diện tích đất cả nước với dân số 17,3 triệu người (Niên giám Thống kê 2020), đóng vai trò quan trọng trong an ninh lương thực quốc gia. Tuy nhiên, đây là khu vực có tỷ lệ hộ nghèo tương đối cao do phụ thuộc lớn vào nông nghiệp, một số nơi thiếu đất canh tác hoặc manh mún. Người nghèo, đặc biệt là phụ nữ nông thôn, chịu nhiều thiệt thòi về kinh tế, thiếu thông tin thị trường, rào cản tài sản thế chấp và bị ràng buộc bởi định kiến giới truyền thống ("đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm"). Dù các chương trình tín dụng vi mô (CTTDVM) từ Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) và các quỹ phát triển được triển khai rộng rãi, các nghiên cứu kinh tế trước đây tại ĐBSCL thường chỉ tập trung vào khía cạnh tiếp cận vốn hoặc thu nhập đơn thuần mà chưa phân tích tích hợp giữa kết quả kinh tế và mức độ trao quyền kinh tế cho phụ nữ, đồng thời bỏ qua vai trò của vốn văn hóa trong khung phân tích sinh kế.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu chung: Đánh giá ảnh hưởng của CTTDVM đến kết quả hoạt động kinh tế của phụ nữ tại ĐBSCL thông qua chỉ tiêu thu nhập và trao quyền kinh tế phụ nữ; trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao thu nhập của phụ nữ và hiệu quả CTTDVM, hướng tới thực hiện trao quyền kinh tế vì mục tiêu bình đẳng giới.
• Mục tiêu cụ thể:
  • Mục tiêu 1: Phân tích thực trạng chương trình tín dụng vi mô tại ĐBSCL.
  • Mục tiêu 2: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận chương trình tín dụng vi mô của phụ nữ tại ĐBSCL.
  • Mục tiêu 3: Phân tích ảnh hưởng của tín dụng vi mô đến thu nhập và trao quyền kinh tế của phụ nữ tham gia chương trình.
  • Mục tiêu 4: Hàm ý giải pháp để nâng cao kết quả hoạt động kinh tế của phụ nữ qua thu nhập của phụ nữ và trao quyền kinh tế, vì mục tiêu bình đẳng giới.

Câu hỏi nghiên cứu

• Câu hỏi 1: Thực trạng hoạt động của chương trình tín dụng vi mô tại ĐBSCL như thế nào?
• Câu hỏi 2: Khả năng tiếp cận chương trình tín dụng vi mô của phụ nữ tại ĐBSCL chịu ảnh hưởng những yếu tố nào? Khi tham gia chương trình tín dụng vi mô, thu nhập của phụ nữ biến động ra sao? Có sự khác biệt nào về thu nhập giữa phụ nữ tham gia và phụ nữ không tham gia chương trình tín dụng vi mô?
• Câu hỏi 3: Chương trình tín dụng vi mô có tác động đến trao quyền kinh tế cho phụ nữ tại ĐBSCL?
• Câu hỏi 4: Những giải pháp nào có thể giúp phụ nữ nâng cao thu nhập một cách bền vững? Cho vay vốn có phải là cách để tăng thu nhập cho phụ nữ?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động CTTDVM tại ĐBSCL; các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận CTTDVM, thu nhập và trao quyền kinh tế cho phụ nữ.
• Đối tượng khảo sát: Phụ nữ trong độ tuổi 21 - 60 thỏa mãn hai điều kiện: (i) là hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ; (ii) có nhu cầu vay vốn tại địa phương, bao gồm cả nhóm tham gia và không tham gia CTTDVM.
• Phạm vi không gian: Khảo sát tại 7/13 tỉnh, thành phố thuộc vùng ĐBSCL: Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Kiên Giang, Trà Vinh và Bến Tre.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2015 - 2020 (tập trung số liệu hoạt động NHCSXH và QTDND giai đoạn 2017 - 2019); số liệu sơ cấp được thu thập từ tháng 03/2019 đến tháng 03/2020.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào khả năng tiếp cận CTTDVM, sự biến động thu nhập thực tế, mức độ trao quyền kinh tế trong gia đình và xã hội, cùng sự tích hợp của các yếu tố vốn xã hội và vốn văn hóa.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

Luận án tiến hành hệ thống hóa các tài liệu khoa học trong nước và quốc tế theo ba nhóm vấn đề trọng tâm:

1. Khả năng tiếp cận tín dụng vi mô:

   • Nghiên cứu quốc tế: Diagne (2000), Aghion & Morduch (2005) nghiên cứu về khắc phục thất bại thị trường tín dụng nông thôn; Nathan Okurut (2006) sử dụng mô hình Logit đa thức và Heckman Probit tại Nam Phi chỉ ra các yếu tố tuổi tác, giới tính, quy mô hộ và giáo dục tác động đến tiếp cận tín dụng chính thức; Stiglitz & Weiss (1981) giải thích cơ chế sàng lọc tín dụng khắt khe do bất cân xứng thông tin; Bell (1997) chỉ ra mối liên hệ giữa giá trị tài sản và khả năng tiếp cận vốn.
   • Nghiên cứu trong nước: Phan Đình Khôi (2013, 2014) chỉ ra vai trò của thành viên tổ vay vốn, giấy chứng nhận hộ nghèo, trình độ học vấn và cơ sở hạ tầng đến tiếp cận tín dụng; Thi Thu Tra Pham & Robert Lensink (2007) dùng mô hình Logit và Probit phân tích sự khác biệt giữa tín dụng chính thức và phi chính thức; Đạt (1998), Nguyễn Văn Ngân & Lê Khương Ninh (2005), Hoàng Triệu Huy & Phan Đình Khôi (2014), Vũ Thị Thanh Hà (1999, 2001), Phạm Bảo Dương & Yoichi Izumida (2002) xác định các biến số quy mô đất, tỷ lệ người phụ thuộc, tài sản thế chấp và mối quan hệ chính quyền tác động đến phân phối tín dụng.

2. Tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập và giảm nghèo:

   • Nghiên cứu quốc tế: Zaman (1999), Benjamin & Joe (2000), Morduch (1998, 2002), Khandker (2003, 2009), Burgess & Pande (2002), Mathew (2006), Yunus (2007), Alhassan & Akudugu (2012) chứng minh CTTDVM tạo sinh kế, tăng thu nhập và giảm tính dễ bị tổn thương cho người nghèo.
   • Nghiên cứu trong nước: Nguyễn Việt Cường (2008), Phan Đình Khôi và cộng sự (2014) khẳng định CTTDVM của NHCSXH mang lại hiệu quả tích cực cho nhóm hộ nghèo; Vương Quốc Duy & Lê Long Hậu (2012), Kim Anh, Phạm Vũ Lửa Hạ (2003) phân tích vai trò giảm nghèo nông thôn; Nghiem Hong Son (2007), Swain RB & Nguyễn VS (2008) thảo luận về hiệu quả tài chính vi mô.

3. Tác động của tín dụng vi mô đến trao quyền cho phụ nữ:

   • Nghiên cứu quốc tế: Kabeer (2001b), Cheston & Kuhn (2002), Alsop (2006), Malhotra và cộng sự (2002), Gaiha & Thapa (2006), Ansoglenang (2006), Stern và cộng sự (2005) định nghĩa và đo lường trao quyền qua năng lực lựa chọn, quyền kiểm soát tài sản và tham gia quyết định gia đình; UN Women (2015) xác lập 7 nguyên tắc trao quyền cho phụ nữ.
   • Nghiên cứu trong nước: Mai Thị Anh Đào (2016), Trần Công Dũ (2021), Trần Thị Kim Xuyến (2002) nghiên cứu về bình đẳng giới và vai trò xã hội của phụ nữ nông thôn khi tham gia các tổ chức hội đoàn.

Khoảng trống nghiên cứu luận án giải quyết

Phần lớn các nghiên cứu hiện có tại Việt Nam tách rời phân tích kinh tế lượng về biến động thu nhập với phân tích xã hội học về trao quyền cho phụ nữ. Hơn nữa, khung sinh kế truyền thống (DFID) thường chỉ tập trung vào 5 nguồn vốn (tài chính, con người, vật chất, xã hội, tự nhiên) mà chưa chú trọng đúng mức đến "vốn văn hóa" (Cultural Capital). Luận án này giải quyết khoảng trống đó bằng cách:

• Kết hợp đồng thời việc lượng hóa tác động của CTTDVM đến thu nhập và các chỉ số trao quyền kinh tế đa chiều của phụ nữ tại ĐBSCL.
• Bổ sung khái niệm vốn văn hóa (theo Pierre Bourdieu và David Throsby) vào mô hình đánh giá khả năng tiếp cận và kết quả kinh tế của phụ nữ.
• Ứng dụng kỹ thuật so sánh điểm xu hướng (PSM) để xử lý triệt để thiên lệch lựa chọn (selection bias) từ mẫu khảo sát thực địa.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án vận dụng hệ thống các lý thuyết kinh tế và xã hội học làm nền tảng phân tích:

1. Lý thuyết thông tin bất đối xứng (Asymmetric Information): Dựa trên nghiên cứu của Stiglitz & Weiss (1981, 1992), lý thuyết giải thích hiện tượng lựa chọn bất lợi (adverse selection) và rủi ro đạo đức (moral hazard) trong hợp đồng tín dụng. Các tổ chức tín dụng phải thiết lập cơ chế phát tín hiệu, sàng lọc và giám sát (thông qua hội đoàn phụ nữ, tổ tiết kiệm và vay vốn) để khắc phục tình trạng thiếu tài sản thế chấp của phụ nữ nghèo.
2. Lý thuyết thu nhập: Kế thừa lý thuyết thu nhập của Keynes (1936), Jean Baptiste Say, Friedman (1982) và lý thuyết vốn nhân lực của trường phái tân cổ điển để phân tích các yếu tố quyết định thu nhập cá nhân/hộ gia đình (vốn vật chất, lao động, giáo dục, đặc thù công việc và sự phân biệt đối xử).
3. Lý thuyết về sự thay đổi (Theory of Change - ToC): Được phát triển bởi Weiss (1980) và Johnson (2007), ToC vạch ra chuỗi logic quan hệ nhân quả "Nếu - Thì" từ đầu vào can thiệp (vốn vay CTTDVM), kết quả ngắn hạn (tạo việc làm, sinh kế), kết quả trung gian (tăng thu nhập) đến kết quả dài hạn (trao quyền kinh tế và bình đẳng giới).
4. Khung sinh kế bền vững (DFID): Dựa trên khung phân tích của DFID, Chambers & Conway (1983), Carney (1998), đánh giá cách thức cá nhân chuyển hóa 5 nguồn vốn (tài chính, con người, vật chất, xã hội, tự nhiên) thành kết quả sinh kế an toàn trước các cú sốc.
5. Lý thuyết vốn văn hóa (Cultural Capital): Tiếp cận từ Pierre Bourdieu (1986) với 3 trạng thái (thể hiện, khách quan, thể chế) và David Throsby (1999), John H. Goldthorpe (2007) dưới góc độ phát triển kinh tế. Vốn văn hóa ở đây được đo lường qua năng lực tự chủ, quyền ra quyết định, tham gia sinh hoạt cộng đồng và nhận thức pháp luật bình đẳng.

                    KHUNG PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA CTTDVM

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Sử dụng phương pháp hỗn hợp (Mixed-methods) kết hợp nghiên cứu định tính (phỏng vấn sâu chuyên gia, cán bộ tín dụng, quản lý hội phụ nữ) và nghiên cứu định lượng thực nghiệm.
• Dữ liệu và cỡ mẫu khảo sát:
  • Tổng cỡ mẫu: 600 phụ nữ trong độ tuổi 21 - 60 tại 7 tỉnh ĐBSCL.
  • Phân bổ mẫu: 417 phụ nữ tham gia CTTDVM (tại NHCSXH và Quỹ hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế) và 183 phụ nữ không tham gia CTTDVM (nhóm đối chứng).
• Phương pháp phân tích kinh tế lượng:
  • Mô hình hồi quy Probit: Dùng để xác định xác suất và mức độ tác động của các yếu tố (tuổi tác, việc làm, tài sản, quy mô hộ, số người phụ thuộc, vốn xã hội, tần suất vốn xã hội) đến khả năng tiếp cận CTTDVM.
  • Phương pháp so sánh điểm xu hướng (Propensity Score Matching - PSM): Dùng để ước lượng tác động can thiệp thực tế (Average Treatment Effect on the Treated - ATT) của CTTDVM đối với thu nhập và trao quyền kinh tế, triệt tiêu sai số lựa chọn từ các biến quan sát được.
  • Kiểm định mô hình: Sử dụng đường cong ROC, phân tích độ nhạy (Rosenbaum sensitivity analysis), kiểm định phương sai sai số thay đổi và đa cộng tuyến.
  • Phần mềm xử lý: Dữ liệu được làm sạch, mã hóa và phân tích trên phần mềm Stata.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU

Chương 1 thiết lập tổng thể đề tài nghiên cứu. Tác giả làm rõ bối cảnh kinh tế - xã hội vùng ĐBSCL, những khó khăn đặc thù của phụ nữ nông thôn trong việc tiếp cận các nguồn lực sản xuất và bình đẳng giới. Xác định rõ mục tiêu chung, 4 mục tiêu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (hoạt động CTTDVM, khả năng tiếp cận, thu nhập, trao quyền) và đối tượng khảo sát (600 phụ nữ có và không tham gia CTTDVM tại 7 tỉnh ĐBSCL). Chương này cũng khẳng định ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung lý thuyết vốn văn hóa và ý nghĩa thực tiễn đối với Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

Chương 2 làm rõ hệ thống khái niệm cốt lõi: tài chính vi mô, tín dụng vi mô, kết quả hoạt động kinh tế, thu nhập cá nhân/hộ gia đình (theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 và quan điểm kinh tế học), trao quyền kinh tế, bình đẳng giới, sinh kế bền vững, vốn xã hội và vốn văn hóa (Pierre Bourdieu, David Throsby). Chương này phân tích chi tiết 5 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết thông tin bất đối xứng, Lý thuyết thu nhập của Keynes, Lý thuyết về sự thay đổi (ToC), Khung sinh kế bền vững (DFID) và Lý thuyết vốn văn hóa. Tiếp đó, tác giả tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về tiếp cận vốn, thu nhập và trao quyền, chỉ ra khoảng trống nghiên cứu cần giải quyết.

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 3 xây dựng quy trình thiết kế hỗn hợp khám phá. Tác giả mô tả khung phân tích, thiết lập hệ thống biến số nghiên cứu độc lập và phụ thuộc. Mô tả chi tiết kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng 600 phụ nữ tại Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Kiên Giang, Trà Vinh, Bến Tre. Trình bày chi tiết công thức toán học và quy trình ước lượng của mô hình hồi quy Probit (đo lường xác suất tiếp cận tín dụng) và các thuật toán ghép cặp trong phương pháp PSM (Nearest Neighbor Matching, Radius Matching, Kernel Matching) để đo lường mức độ biến động thu nhập và chỉ số trao quyền kinh tế, cùng các bước kiểm định độ tin cậy của mô hình trên phần mềm Stata.

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Chương 4 trình bày bức tranh toàn diện về thực trạng tín dụng vi mô tại ĐBSCL giai đoạn 2017 - 2019 qua số liệu của NHCSXH và Quỹ Tín dụng Nhân dân (QTDND), phân tích thống kê mô tả mẫu 600 quan sát và kết quả kinh tế lượng thực nghiệm:

Nhóm chỉ tiêu phân tích	Phương pháp / Mô hình	Biến số chính có ý nghĩa thống kê	Kết quả phát hiện chính
Yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận CTTDVM	Hồi quy Probit	Vốn xã hội, Tần suất vốn xã hội, Tài sản, Tuổi, Việc làm, Quy mô hộ gia đình	Tham gia đoàn thể (Hội Phụ nữ) và nắm bắt thông tin thường xuyên làm tăng xác suất tiếp cận vốn. Tài sản và việc làm ổn định có tác động tích cực.
Tác động đến thu nhập của phụ nữ	Propensity Score Matching (PSM)	Biến can thiệp: Tham gia CTTDVM; Biến kết quả: Tổng thu nhập hàng năm	Phụ nữ tham gia CTTDVM có thu nhập cao hơn nhóm không tham gia từ 4.620.000 VNĐ đến 4.878.000 VNĐ/năm (kết quả vững qua các thuật toán ghép cặp).
Tác động đến trao quyền kinh tế	Mô hình Probit & PSM	Quyền quyết định chi tiêu gia đình, tham gia sản xuất kinh doanh, nhận thức pháp luật	Tham gia CTTDVM làm tăng quyền tự chủ kinh tế trong gia đình, nâng cao vị thế ra quyết định và hiểu biết pháp luật bình đẳng giới.
Vai trò của Vốn Văn hóa & Vốn Xã hội	Phân tích hồi quy mở rộng	Trạng thái thể hiện (năng lực, kỹ năng), trạng thái thể chế (chuẩn mực xã hội)	Nâng cao vốn văn hóa và vốn xã hội đóng vai trò xúc tác trực tiếp làm tăng hiệu quả sử dụng vốn và cải thiện vị thế phụ nữ.

Kết quả kiểm định đường cong ROC và phân tích độ nhạy (Rosenbaum bounds) khẳng định mô hình có mức độ giải thích cao, không bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các yếu tố ẩn không quan sát được.

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP

Chương 5 đúc kết các kết quả từ 4 chương trước, trả lời đầy đủ 4 câu hỏi nghiên cứu. Từ căn cứ thực nghiệm, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp chia thành 3 nhóm: (i) Giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận CTTDVM (đơn giản hóa thủ tục, phát triển mạng lưới vay vốn tại cơ sở); (ii) Giải pháp nâng cao thu nhập bền vững (kết hợp cấp vốn với tập huấn kỹ thuật nông nghiệp, kỹ năng quản lý tài chính); (iii) Giải pháp nâng cao trao quyền kinh tế cho phụ nữ (tăng cường truyền thông bình đẳng giới, phát huy vốn văn hóa và vốn xã hội thông qua các buổi sinh hoạt hội phụ nữ).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Bổ sung và mở rộng lý thuyết sinh kế bền vững thông qua việc tích hợp cấu trúc "Vốn văn hóa" (Cultural Capital) của Pierre Bourdieu và David Throsby vào nghiên cứu kinh tế tín dụng vi mô tại vùng nông thôn ĐBSCL. Luận án chứng minh vốn văn hóa (thể hiện qua năng lực tự chủ, kỹ năng quản lý và nhận thức xã hội) là nguồn lực có thể luân chuyển và chuyển hóa thành lợi ích kinh tế cụ thể.
• Hệ thống hóa khung đánh giá tác động toàn diện dựa trên Lý thuyết về sự thay đổi (ToC), kết nối đồng thời ba khía cạnh: tiếp cận nguồn lực tài chính $\rightarrow$ cải thiện thu nhập $\rightarrow$ trao quyền kinh tế và bình đẳng giới.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Đưa ra bằng chứng định lượng từ mẫu khảo sát 600 quan sát tại 7 tỉnh ĐBSCL, chứng minh việc tham gia CTTDVM giúp phụ nữ gia tăng thu nhập thực tế từ 4.620.000 VNĐ đến 4.878.000 VNĐ/năm so với nhóm phụ nữ có cùng đặc điểm nhưng không tham gia chương trình.
• Xác định cụ thể các yếu tố quyết định khả năng tiếp cận CTTDVM của phụ nữ: vốn xã hội, tần suất tiếp cận vốn xã hội, tài sản, độ tuổi, việc làm và quy mô hộ gia đình.
• Chứng minh bằng thực nghiệm rằng CTTDVM không chỉ đơn thuần là công cụ tài chính hỗ trợ người nghèo mà còn là đòn bẩy nâng cao vị thế của người phụ nữ: tăng quyền tham gia quyết định chi tiêu lớn trong gia đình, giảm áp lực lệ thuộc kinh tế, và nâng cao hiểu biết pháp luật về hôn nhân - gia đình.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

1. Đối với các tổ chức tín dụng (NHCSXH, QHTPN):
   • Thiết kế các sản phẩm tín dụng linh hoạt, điều chỉnh hạn mức vay phù hợp với chu kỳ sản xuất nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp tại ĐBSCL.
   • Tiếp tục duy trì thủ tục vay vốn thông qua tổ tiết kiệm và vay vốn, giảm thiểu chi phí giao dịch cho người vay.
2. Đối với Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp:
   • Tăng cường tần suất sinh hoạt chuyên đề, lồng ghép hoạt động vay vốn với các khóa đào tạo kỹ năng kinh doanh nhỏ, nâng cao vốn văn hóa và vốn xã hội cho hội viên.
   • Đẩy mạnh tuyên truyền bình đẳng giới, giúp hội viên tự tin tham gia quản lý tài chính gia đình và hoạt động xã hội.
3. Đối với cơ quan hoạch định chính sách:
   • Hoàn thiện chính sách tín dụng chính sách gắn liền với Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 và Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi không gian và đối tượng: Nghiên cứu mới chỉ tiến hành khảo sát tại 7 trong tổng số 13 tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL. Mẫu khảo sát tập trung vào đối tượng phụ nữ là hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ có nhu cầu vay vốn, chưa bao quát toàn bộ các nhóm phụ nữ yếu thế ngoài tổ chức hội.
• Hạn chế về dữ liệu thời gian: Dữ liệu sơ cấp là số liệu cắt ngang (cross-sectional data) thu thập trong giai đoạn 2019 - 2020. Mặc dù phương pháp PSM đã xử lý tốt sai số lựa chọn từ các biến quan sát, nhưng dữ liệu bảng (panel data) theo dõi qua nhiều năm sẽ phản ánh sâu sắc hơn tính bền vững của thu nhập và sự biến chuyển quyền lực giới trong dài hạn.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng địa bàn khảo sát trên toàn bộ 13 tỉnh ĐBSCL; xây dựng bộ dữ liệu bảng theo dõi chuỗi thời gian dài; nghiên cứu sâu hơn về tác động phân tầng của vốn văn hóa đối với từng nhóm dân tộc thiểu số (như phụ nữ Khmer tại Trà Vinh, Sóc Trăng).

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu học thuật có giá trị ứng dụng cụ thể cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế phát triển, Xã hội học có thể tham khảo quy trình thiết kế nghiên cứu hỗn hợp khám phá, cách ứng dụng mô hình Probit kết hợp kỹ thuật phân tích PSM trên Stata để xử lý dữ liệu đánh giá tác động chính sách.
• Cán bộ quản lý và nhà hoạch định chính sách tại NHCSXH, Quỹ tín dụng: Cung cấp căn cứ khoa học và số liệu thực tế về nhu cầu vốn, các rào cản tiếp cận tín dụng của phụ nữ nông thôn để hoàn thiện cơ chế cho vay vi mô.
• Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về vai trò của vốn xã hội và vốn văn hóa trong việc nâng cao quyền năng kinh tế cho hội viên, phục vụ triển khai các chương trình hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp và phát triển kinh tế gia đình.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án khảo sát bao nhiêu đối tượng và tại các địa phương nào?

Luận án khảo sát cỡ mẫu định lượng gồm 600 phụ nữ trong độ tuổi từ 21 đến 60 (gồm 417 người tham gia CTTDVM và 183 người không tham gia CTTDVM). Địa bàn khảo sát thuộc 7/13 tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL gồm: Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Kiên Giang, Trà Vinh và Bến Tre.

2. Mức độ chênh lệch thu nhập giữa phụ nữ tham gia và không tham gia CTTDVM là bao nhiêu?

Theo kết quả ước lượng từ phương pháp so sánh điểm xu hướng (PSM), phụ nữ tham gia CTTDVM có mức thu nhập cao hơn phụ nữ không tham gia chương trình từ 4.620.000 VNĐ đến 4.878.000 VNĐ/năm.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng vi mô của phụ nữ theo mô hình hồi quy Probit?

Kết quả hồi quy Probit xác định các yếu tố có ý nghĩa thống kê ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận CTTDVM bao gồm: vốn xã hội (tham gia hội đoàn), tần suất nắm bắt vốn xã hội, giá trị tài sản hộ gia đình, độ tuổi, tình trạng việc làm và quy mô hộ gia đình.

4. Luận án đã tích hợp khái niệm lý thuyết mới nào vào khung phân tích sinh kế?

Luận án đã bổ sung khái niệm "Vốn văn hóa" (Cultural Capital) của Pierre Bourdieu (1986) và David Throsby (1999) vào khung phân tích sinh kế và đánh giá trao quyền kinh tế, khẳng định các yếu tố văn hóa có khả năng luân chuyển thành giá trị trao đổi và tạo ra lợi ích kinh tế cho phụ nữ.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Đặng Thị Kim Phượng đã phân tích toàn diện và định lượng rõ ràng ảnh hưởng của chương trình tín dụng vi mô đến kết quả hoạt động kinh tế của phụ nữ tại Đồng bằng sông Cửu Long. Thông qua phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, hồi quy Probit và kỹ thuật so sánh điểm xu hướng (PSM) trên mẫu 600 quan sát tại 7 tỉnh thành, công trình chứng minh CTTDVM giúp phụ nữ nâng cao thu nhập từ 4.620.000 đến 4.878.000 VNĐ/năm, đồng thời gia tăng quyền tự chủ kinh tế và nhận thức bình đẳng giới. Việc tích hợp lý thuyết vốn văn hóa và vốn xã hội vào phân tích kinh tế lượng tạo nên đóng góp khoa học có giá trị, cung cấp cơ sở thực chứng vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách trong công tác giảm nghèo bền vững và nâng cao vị thế phụ nữ nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu tính cấp thiết, các mục tiêu nghiên cứu cần đạt được, chỉ ra ý nghĩa nghiên cứu và những điểm mới cũng như hạn chế của luận án. Chương 2 trình bày cơ sở lý thuyết và tổng quan tài liệu, mô tả thực trạng của vấn đề nghiên cứu tại Việt Nam và ở ĐBSCL. Trong đó, các nội dung tập trung hệ thống hóa các lý thuyết; lược khảo các nghiên cứu có liên quan trực tiếp đến đề tài của luận án đã được công bố trong và ngoài nước; phân tích đánh giá các công rình nghiên cứu đã được công bố của các tác giả trong và ngoài nước liên quan đề đề tài luận án, xác định mục tiêu của đề tài, nêu những vấn đề còn tồn tại, chỉ ra những vấn đề mà đề tài luận án cần tập trung nghiên cứu, giải quyết. Chương 3 trình bày phương pháp nghiên cứu, bao gồm cơ sở lý luận, cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu.

Chương 4 trình bày kết quả nghiên cứu và thảo luận. Nội dung tập trung vào khả năng tiếp cận, thu nhập và trao quyền kinh tế của phụ nữ tham gia chương trình tín dụng vi mô. Chương 5 kết luận, đề xuất giải pháp và hàm ý giải pháp: kết quả nghiên cứu là lời đáp cho các câu hỏi đặt ra trong đề tài. Từ đó, các hàm ý giải pháp được đề xuất nhằm nâng cao kết quả hoạt động kinh tế của phụ nữ tại ĐBSCL thông qua chương trình tín dụng vi mô.

Từ kết quả đạt được, nêu hạn chế và những vấn đề cần mở rộng ở nghiên cứu tiếp theo để phát triển, hoàn thiện lĩnh vực mà nghiên cứu quan tâm đến một cách đầy đủ hơn. 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.1 Các khái niệm cơ bản 2.1 Tài chính vi mô Ngân hàng Phát triển Châu Á (Asian Development Bank - ADB, 2000) định nghĩa tài chính vi mô là kênh cung cấp một loạt các dịch vụ tài chính như nhận tiền gửi, cung cấp các khoản vay, dịch vụ thanh toán, chuyển tiền và bảo hiểm cho người nghèo và hộ gia đình có thu nhập thấp và các doanh nghiệp nhỏ. Nhóm tư vấn hỗ trợ những người nghèo nhất (Consultative Group to Assist the Poor – CGAP, 2013) cho rằng: “Tài chính vi mô là việc cung cấp tín dụng, tiết kiệm, bảo hiểm vi mô, dịch vụ chuyển tiền và các dịch vụ phi tài chính khác cho nhóm người có thu nhập thấp thông qua một cơ chế thích hợp, giúp cho họ có thể tiến hành sản xuất, phát triển nghề nghiệp để tăng thêm thu nhập cải thiện chất lượng cuộc sống”. Khái niệm tài chính vi mô được xem là một phương pháp phát triển kinh tế nhằm mang lại lợi ích cho dân cư có thu nhâp thấp trong xã hội nhằm cung cấp các dịch vụ tài chính, dịch vụ khác để phục vụ nhu cầu chi tiêu và đầu tư (Ledgerwood, 2013).

Khái niệm tổ chức tài chính vi mô ở Việt Nam được Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 định nghĩa “tổ chức tài chính vi mô” là Tổ chức tài chính vi mô là loại hình tổ chức tín dụng chủ yếu thực hiện một số hoạt động ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của các cá nhân, hộ gia đình có thu nhập thấp và doanh nghiệp siêu nhỏ (Theo khoản 5 Điều 4 Luật các tổ chức tín dụng). Bên cạnh đó, tại khoản 6 Điều 6 Luật này còn quy định: “Tổ chức tài chính vi mô được thành lập, tổ chức dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn”. Như vậy, tổ chức tài chính vi mô là một loại hình tổ chức tín dụng, được thành lập, tổ chức dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn. Tuy nhiên, không được gọi tên là công ty, mà được gọi “Tổ chức tài chính vi mô trách nhiệm hữu hạn”.

Hiện nay, nhiều tổ chức tài chính vi mô hoạt động rất giống với các ngân hàng thương mại. Các tổ chức này được bắt đầu với vốn chủ sở hữu. Tuy nhiên sẽ có những điểm khác biệt cơ bản về hai loại hình tổ chức tín dụng này. Thứ nhất, về hoạt động: Ngân hàng thương mại truyền thống là một ngân hàng bao gồm các dịch vụ tài chính từ tiết kiệm đến các khoản vay, bảo hiểm và lương hưu.

Còn các tổ chức tài chính vi mô thường là các tổ chức tài chính chỉ được phép cho vay. Các tổ chức tài chính lớn hơn sẽ có thêm dịch vụ gửi tiền hàng tháng và có lãi suất cao. 7 Thứ hai, về nhà tài trợ: Các nhà tài trợ của Ngân hàng thương mại được thực hiện thông quan chào bán công khai trên thị trường chứng khoán dưới dạng vốn chủ sở hữu. Còn các tổ chức tài chính vi mô thường nhận tài trợ từ các cá nhân, chủ sở hữu cổ phần tư nhân dưới dạng nợ.

Thứ ba, về mức độ rủi ro: Các Ngân hàng thương mại có nguồn vốn tương đối dễ dàng và tham gia vào các dịch vụ tài chính với các hộ gia đình có thu nhập tương đối tốt. Điều này hỗ trợ cho các ngân hàng thương mại tính lãi suất thấp hơn các khoản vay vì rủi ro thấp. Còn tổ chức tài chính vi mô thường tính lãi suất cao vì việc tài trợ của tổ chức tài chính vi mô không dễ dàng và thu hồi vốn từ người vay tương đối khó khăn vì rủi ro đối với khoản vay không thế chấp cao hơn.2 Tín dụng vi mô Ledgerwood (1999) và Chowdhury (2000) cho rằng tín dụng vi mô là các khoản vay nhỏ. Tương tự, (Abhijit et al., 2015) cho rằng tín dụng vi mô là việc cung cấp các khoản vay nhỏ phục vụ cho các mục đích kinh doanh, sản xuất, các hoạt động tạo ra thu nhập và tạo dựng giá trị tài sản.

Gần đây, thuật ngữ “vi mô” được xem số tiền cho vay tương đối nhỏ và tín dụng vi mô là các khoản vốn nhỏ mà các cá nhân có thu nhập thấp bị loại trừ khỏi hệ thống ngân hàng truyền thống vay được (Microworld, 2018). Tài chính vi mô là hoạt động bao gồm cho vay, tiết kiệm, bảo hiểm và các dịch vụ tài chính cơ bản khác cho người nghèo và những người không có khả năng tiếp cận nguồn vốn từ các định chế tài chính khác bởi các rào cản về tài sản thế chấp với các khoản vay nhỏ, giúp họ tự tạo việc làm và tạo ra thu nhập (Mohanan, 2005). Do đó, có thể hiểu tín dụng vi mô là một phần của tài chính vi mô Trước đây, tín dụng vi mô tập trung vào đối tượng khách hàng là người nghèo. Nhưng hiện nay, do tỷ lệ nghèo đã giảm xuống đáng kể từ khi chương trình tín dụng vi mô được triển khai đồng loạt trên cả nước, nên đối tượng tín dụng vi mô hiện nay tập trung đến đối tượng khách hàng yếu thế trong xã hội là phụ nữ khu ở các vực nông thôn, vì phụ nữ gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận các nguồn vốn vay từ các định chế tài chính.

Khả năng tiếp cận của phụ nữ bị hạn chế bởi vướng các rào cản về tài sản thế chấp, thủ tục phức tạp, rườm rà, tốn nhiều thời gian. Tín dụng vi mô tạo ra năng lực sinh kế và phát huy khả năng tự làm chủ kinh tế của khách hàng vay vốn (Mohanan, 2005; Alhassan & Akudugu, 2012). Ngoài ra, tín dụng vi mô có sức mạnh nâng cao năng lực sản xuất cho những ai được tiếp cận, mở ra cơ hội mới để có thể tạo dựng các dự án kinh doanh, sản xuất, các hoạt động lao động và việc làm góp phần cải thiện thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống (Yunus, 2007). Vì vậy, tín dụng vi mô được xem là một công cụ chiến lược để trao quyền cho người dễ bị tổn thương là người phụ nữ.

8 Thật vậy, tín dụng vi mô đã đóng góp đáng kể trong tạo việc làm, giải phóng con người khỏi đói nghèo và phát triển kinh tế văn hóa xã hội. Theo Brown (2010), tín dụng vi mô mang lại cơ hội cho mọi người - nhất là những người không thể tiếp cận được các dịch vụ tài chính nào khác, giúp họ tạo nguồn thu nhập từ việc tạo dựng hoạt động kinh doanh hoặc theo đuổi một công việc cụ thể nào đó. Tín dụng vi mô chú trọng đến các hoạt động phi tài chính là chủ yếu, tập trung phát huy nội lực của bản thân khách hàng vay vốn, phát huy các kỹ năng tự lực tạo ra các giá trị tài sản, tập trung hỗ trợ môi trường thuận lợi để người nghèo có thể phát huy giá trị nội lực của bản thân hơn là cung cấp sản phẩm tài chính sẵn có. Tính hấp dẫn của kênh tín dụng này cung cấp cho khách hàng khả năng vượt qua những khó khăn, trở ngại để tự làm chủ bản thân mình.

Mục đích của tín dụng vi mô là nhằm hỗ trợ, giúp đỡ các đối tượng trên tìm kế sinh nhai; tham gia vào các hoạt động sản xuất, khởi tạo các hoạt động kinh doanh nhỏ, nhằm cải thiện cuộc sống. Tín dụng vi mô là hoạt động tín dụng đặc biệt (Trần Công Dũ, 2021) vì vậy các chương trình tín dụng vi mô có những đặc điểm sau: Thứ nhất, tín dụng vi mô hoạt động phục vụ đối tượng người nghèo. Bởi vì, người nghèo là đối tượng khó có thể tiếp cận với các dịch vụ tài chính cơ bản, do phần lớn họ có trình độ văn hoá thấp, không đáp ứng đủ điều kiện đảm bảo cho món tiền vay. Tín dụng vi mô sẽ giúp họ khắc phục được những khó khăn này và tiếp cận được với nguồn vốn tín dụng.

Thứ hai, tín dụng vi mô cung cấp các món vay với số tiền vừa và nhỏ. Các khoản vay của chương trình tín dụng vi mô được xác định phù hợp với khả năng sử dụng vốn và khả năng thanh toán của người vay. Những món vay này đảm bảo cho người vay có thể tái tạo, mở rộng, bổ sung hoạt động kinh tế của mình. Thứ ba, điều kiện đảm bảo tín dụng và thủ tục vay đơn giản: hoạt động tín dụng vi mô không yêu cầu người vay có tài sản thế chấp, tuy nhiên, người vay phải tuân thủ một số quy định bắt buộc như việc sử dụng vốn, trách nhiệm trả nợ của cá nhân, hộ gia đình, trách nhiệm của mỗi thành viên nếu vay theo tổ, nhóm.

Thứ tư, lãi suất cho vay thấp: với mục tiêu hỗ trợ người nghèo nên lãi suất cho vay trong tín dụng vi mô thấp. Mức lãi suất này chỉ có ý nghĩa duy trì hệ thống tổ chức tín dụng và nâng cao tinh thần trách nhiệm của người vay vốn.