Nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng và năng suất giống chè kim tuyên

Luận văn nghiên cứu tác động phân hữu cơ vi sinh lên sinh trưởng và năng suất giống chè Kim Tuyên tại Công ty Xây dựng Miền Tây, Thôn Phia Đén.

• Tác giả: Quan Trung Chuyển
• Người hướng dẫn: Th.S Hoàng Kim Diệu
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng và năng suất chè Kim Tuyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tình hình sản xuất trên thế giới và tiêu thụ chè ở Việt Nam
• 2.1.1. Tình hình sản xuất chè trên thế giới
• 2.1.2. Tình hình tiêu thụ chè trên Thế Giới
• 2.1.3. Tình hình sản xuất và tiêu thụ chè ở Việt Nam
• 2.2. Một số nét về tình hình hoạt động của công ty Xây Dựng Miền Tây
• 2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển của công ty
• 2.2.2. Chức năng và nhiệm vụ của công ty
• 2.2.3. Đặc điểm tổ chức quản lý của công ty
• 2.2.4. Kết quả sản xuất kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2014 – 2016
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 3.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 3.3. Nội dung thực hiện
• 3.4. Phương pháp thực hiện
• 3.5. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.6. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hưởng của các mức bón phân hữu cơ vi sinh tới các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của giống chè Kim Tuyên
• 4.2. Ảnh hưởng của các mức bón phân hữu cơ vi sinh đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống chè Kim Tuyên
• 4.3. Ảnh hưởng của các mức bón phân hữu cơ vi sinh tới thành phần sâu hại giống chè Kim Tuyên
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Nghiên cứu về Ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng và năng suất chè Kim Tuyên tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng là rất cần thiết. Huyện này có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc trồng chè, giúp người dân cải thiện đời sống. Việc áp dụng phân hữu cơ vi sinh không chỉ giúp tăng năng suất mà còn bảo vệ môi trường. Theo nghiên cứu, việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh có thể làm tăng khả năng sinh trưởng của cây chè, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. "Việc áp dụng phân hữu cơ vi sinh là một bước đi đúng đắn trong sản xuất nông nghiệp bền vững".

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích chính của nghiên cứu là xác định ảnh hưởng của các mức phân bón hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng và năng suất của giống chè Kim Tuyên. Nghiên cứu này không chỉ giúp người nông dân có cái nhìn rõ hơn về hiệu quả của phân bón mà còn tạo cơ sở cho việc áp dụng các biện pháp canh tác hợp lý. "Nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin quý giá cho việc phát triển bền vững cây chè tại địa phương".

1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn. Về mặt khoa học, nó góp phần làm phong phú thêm tài liệu nghiên cứu về phân hữu cơ vi sinh trong sản xuất nông nghiệp. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu sẽ giúp người nông dân áp dụng phân bón một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng chè. "Đề tài này có thể được coi là cơ sở để từ đó có những định hướng cho việc sử dụng phân vi sinh trong sản xuất chè".

II. Tổng quan tài liệu

Tình hình sản xuất chè trên thế giới và Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Chè không chỉ là một loại cây trồng có giá trị kinh tế cao mà còn là một phần văn hóa của nhiều quốc gia. Theo FAO, sản lượng chè thế giới đã đạt hơn 2,8 triệu tấn vào năm 2000. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này, với diện tích chè ngày càng mở rộng. "Chè là cây trồng có lịch sử lâu đời và đang ngày càng được ưa chuộng trên toàn cầu". Việc nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến cây chè sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

2.1. Tình hình sản xuất chè trên thế giới

Chè được trồng ở nhiều quốc gia, trong đó Trung Quốc và Ấn Độ là hai nước sản xuất lớn nhất. Sản lượng chè thế giới đã tăng đáng kể trong những năm qua, với nhiều quốc gia tham gia vào sản xuất và xuất khẩu. "Sản lượng chè toàn cầu đã đạt mức cao, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của ngành chè".

2.2. Tình hình sản xuất chè ở Việt Nam

Việt Nam có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc trồng chè, với diện tích chè ngày càng mở rộng. Nhiều giống chè mới được đưa vào sản xuất, giúp nâng cao năng suất và chất lượng. "Việt Nam đang dần khẳng định vị thế của mình trên thị trường chè thế giới".

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy phân hữu cơ vi sinh có ảnh hưởng tích cực đến sinh trưởng và năng suất của giống chè Kim Tuyên. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lá, và năng suất đều tăng khi sử dụng phân hữu cơ vi sinh. "Việc áp dụng phân hữu cơ vi sinh không chỉ giúp cây chè phát triển tốt mà còn góp phần bảo vệ môi trường". Điều này cho thấy rằng việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh là một giải pháp hiệu quả cho sản xuất chè bền vững.

3.1. Ảnh hưởng đến sinh trưởng

Nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh giúp cây chè phát triển mạnh mẽ hơn. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lượng lá đều tăng rõ rệt. "Cây chè được bón phân hữu cơ vi sinh có khả năng sinh trưởng tốt hơn so với cây không được bón".

3.2. Ảnh hưởng đến năng suất

Năng suất chè Kim Tuyên cũng tăng lên đáng kể khi sử dụng phân hữu cơ vi sinh. Kết quả cho thấy rằng việc áp dụng phân bón này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng chè. "Năng suất chè tăng lên không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm".

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Vùng núi cao Phia Đén, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng sở hữu tiểu vùng khí hậu á nhiệt đới đặc thù với độ cao trên 1.000m so với mực nước biển, nhiệt độ trung bình năm 20°C, lượng mưa trung bình 1.670 mm và độ ẩm không khí duy trì ở mức 82%. Đây là điều kiện tự nhiên lý tưởng cho việc sản xuất các giống chè đặc sản chất lượng cao như giống chè Kim Tuyên (Camellia sinensis cv. Jin Xuan). Tuy nhiên, thực trạng thâm canh chè tại các nông trường miền núi phía Bắc đang đối mặt với nguy cơ thoái hóa đất nghiêm trọng do tập quán lạm dụng phân bón vô cơ đơn thuần (NPK hóa học), dẫn đến hiện tượng chai cứng tầng đất mặt, mất cân bằng hệ vi sinh vật bản địa và suy giảm chất lượng búp chè nguyên liệu phục vụ chế biến trà Oolong cao cấp.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP TUẦN HOÀN PHIA ĐÉN                    |
|                                                                                   |
|  [Phụ phẩm Bã Dong Riềng] ---> [Ủ hoai mục + Vi sinh vật] ---> [Phân bón HCVS]    |
|                                                                        |          |
|                                                                        v          |
|  [Chè Búp Kim Tuyên Cao Cấp] <--- [Tối ưu hóa sinh trưởng] <--- [Bón thử nghiệm]  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề nghiên cứu cụ thể

Công ty TNHH MTV Xây dựng Miền Tây (thương hiệu Kolia Organic Farm) tại Phia Đén đã chủ động tái sử dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào từ bã chế biến củ dong riềng của địa phương để ủ phân hữu cơ vi sinh (HCVS). Dù vậy, quy trình sử dụng phân bón tại doanh nghiệp vẫn mang tính kinh nghiệm, chưa được định lượng khoa học về liều lượng bón tối ưu trên 1 đơn vị diện tích và chưa xác định rõ tác động tương hỗ đến động thái sinh trưởng, các yếu tố cấu thành năng suất, chất lượng búp cũng như mật độ phát sinh các loài sâu hại chủ lực trên nương chè Kim Tuyên tuổi 5 thời kỳ kinh doanh.

Mục tiêu dự án

1. Định lượng tác động sinh học: Đánh giá chính xác ảnh hưởng của 4 mức phân bón hữu cơ vi sinh chế biến từ bã dong riềng (10, 15, 20, 25 tấn/ha) trên nền phân khoáng tiêu chuẩn đến các chỉ tiêu sinh trưởng (chiều cao cây, độ rộng tán, đường kính thân).
2. Xác định các yếu tố cấu thành năng suất: Đánh giá biến động về mật độ búp/m², chiều dài búp, khối lượng búp đơn (1 tôm 2 lá), tỷ lệ búp mù xòe và năng suất búp tươi thực thu/lứa hái.
3. Giám sát động thái sâu bệnh hại: Theo dõi tỷ lệ gây hại và mật độ của 3 đối tượng dịch hại chính: Rầy xanh (Empoasca sp.), Bọ cánh tơ (Physothrips setiventris) và Bọ xít muỗi (Helopeltis theivora).
4. Hạch toán hiệu quả kinh tế: Xác định công thức bón phân HCVS tối ưu về mặt nông học và lợi nhuận kinh tế, làm cơ sở xây dựng quy trình kỹ thuật chuẩn cho vùng chè đặc sản Nguyên Bình.

Giải pháp kỹ thuật và kết quả kỳ vọng

Dự án áp dụng phương pháp thí nghiệm đồng ruộng chính quy theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 4 công thức và 3 lần nhắc lại. Kết quả kỳ vọng là xác định được công thức bón hữu cơ vi sinh đạt hiệu quả vượt trội (năng suất búp tươi kỳ vọng tăng trên 25–35% so với mức đối chứng thông thường, đường kính tán và mật độ búp tăng trưởng đồng đều, tỷ lệ búp mù xòe dưới 18%, đảm bảo tiêu chuẩn nguyên liệu sản xuất trà sạch).

Phạm vi và giới hạn

• Địa bàn: Nương chè Kim Tuyên tuổi 5 thuộc Nông trường Công ty Xây dựng Miền Tây, thôn Phia Đén, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.
• Thời gian: Theo dõi từ tháng 01/2017 đến tháng 05/2017 (tập trung vào lứa chè búp xuân – đầu hè).
• Giới hạn: Nghiên cứu tập trung vào 01 giống chè Kim Tuyên trên nền đất feralit đồi núi cao, đánh giá hiệu lực của nguồn phân HCVS sản xuất từ bã dong riềng kết hợp nền NPK cố định (300 kg N + 160 kg P₂O₅ + 200 kg K₂O/ha).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương thức canh tác / Bón phân	Ưu điểm	Nhược điểm	Chi phí & Tính bền vững
Bón NPK hóa học đơn thuần	Tác dụng nhanh, kích thích bật mầm tức thì, dễ cơ giới hóa	Đất nhanh thoái hóa, búp chè chát đắng, tích tụ nitrat, sâu bệnh phát sinh mạnh	Chi phí đầu vào cao, không đáp ứng chuẩn Organic / VietGAP
Phân chuồng truyền thống chưa ủ	Cung cấp mùn hữu cơ tự nhiên	Mang nhiều mầm bệnh nấm hại rễ, hạt cỏ dại, hàm lượng dinh dưỡng không ổn định	Tốn công vận chuyển, ô nhiễm môi trường nông trại
Phân HCVS từ bã dong riềng (Giải pháp đề xuất)	Cải tạo cấu trúc đất tơi xốp, kích thích rễ tơ, tận dụng phế phụ phẩm tại chỗ, tăng hương thơm búp chè	Cần kỹ thuật ủ hoai mục đạt chuẩn, khối lượng bón lớn (10–25 tấn/ha)	Chi phí rẻ (nguyên liệu địa phương), bền vững sinh thái tuyệt đối

Phân loại yêu cầu nông học (MoSCoW Prioritization)

• Must have (Bắt buộc có): Xác định được sai khác có ý nghĩa thống kê ($P < 0.05$) giữa các mức bón về chỉ tiêu sinh trưởng thân lá; đo lường chính xác năng suất búp tươi quy chuẩn ($tấn/ha$).
• Should have (Nên có): Định lượng chính xác tỷ lệ búp mù xòe; giám sát mật độ bọ cánh tơ, rầy xanh và bọ xít muỗi theo tiêu chuẩn bảo vệ thực vật.
• Could have (Có thể có): Xây dựng bảng hạch toán chi phí phân bón và phân tích tỷ suất lợi nhuận trên 1 ha chè thương phẩm.
• Won't have (Chưa thực hiện đợt này): Phân tích hàm lượng tannin, catechin, axit amin tự do hòa tan trong phòng lab chuyên sâu.

Thiết kế hệ thống thử nghiệm nông học

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                    MÔ HÌNH BỐ TRÍ THÍ NGHIỆM RCBD (480 m2)                     |
|                                                                               |
|  Khối I   (NL I)   : [  CT3  ]    [  CT1 (ĐC) ]   [  CT4  ]    [  CT2  ]      |
|  Khối II  (NL II)  : [  CT2  ]    [  CT4      ]   [  CT1  ]    [  CT3  ]      |
|  Khối III (NL III) : [  CT4  ]    [  CT3      ]   [  CT2  ]    [  CT1  ]      |
|                                                                               |
|  * Mỗi ô cơ sở: 40 m2 (4m x 10m). Tổng số ô thí nghiệm: 12 ô.                 |
|  * Rãnh cách ly bảo vệ xung quanh ô: 0.5 m.                                   |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Công thức thử nghiệm dinh dưỡng

Nền phân bón hóa học cố định áp dụng cho toàn bộ các ô thí nghiệm: $300\text{ kg N} + 160\text{ kg P}_2\text{O}_5 + 200\text{ kg K}_2\text{O}$ / ha.

• CT1 (Đối chứng): Nền NPK + 10 tấn phân HCVS/ha
• CT2: Nền NPK + 15 tấn phân HCVS/ha
• CT3: Nền NPK + 20 tấn phân HCVS/ha
• CT4: Nền NPK + 25 tấn phân HCVS/ha

Quy chuẩn công nghệ và xử lý số liệu

• Công cụ thống kê sinh học: IRRISTAT Version 5.0 for Windows (phân tích phương sai Balanced ANOVA, kiểm định F-test, so sánh trung bình bằng thuật toán LSD ở mức ý nghĩa $\alpha = 0.05$).
• Xử lý sơ cấp: Microsoft Excel 2016 (quản lý bảng biểu, tính toán giá trị trung bình $\bar{X}$, độ lệch chuẩn $SD$, hệ số biến động $CV%$).
• Kỹ thuật đào bón: Đào rãnh sâu $20 - 30\text{ cm}$, rộng $20 - 30\text{ cm}$, cách gốc $30 - 40\text{ cm}$ theo đường mép tán lá vào đầu tháng 02/2017.

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai thực địa và thuật toán tính toán

      +-------------------------------------------------------------+
      | BƯỚC 1: Ủ bã dong riềng với chế phẩm vi sinh phân giải      |
      +-------------------------------------------------------------+
                                     |
                                     v
      +-------------------------------------------------------------+
      | BƯỚC 2: Đo đạc hình thái ban đầu (Chiều cao, tán, gốc)      |
      +-------------------------------------------------------------+
                                     |
                                     v
      +-------------------------------------------------------------+
      | BƯỚC 3: Bón phân rãnh theo sơ đồ ngẫu nhiên RCBD            |
      +-------------------------------------------------------------+
                                     |
                                     v
      +-------------------------------------------------------------+
      | BƯỚC 4: Theo dõi sâu bệnh hại định kỳ & đo mật độ búp       |
      +-------------------------------------------------------------+
                                     |
                                     v
      +-------------------------------------------------------------+
      | BƯỚC 5: Thu hoạch lứa hái chính, cân trọng lượng búp        |
      +-------------------------------------------------------------+
                                     |
                                     v
      +-------------------------------------------------------------+
      | BƯỚC 6: Xử lý ANOVA trên IRRISTAT 5.0 & nghiệm thu dữ liệu  |
      +-------------------------------------------------------------+

Các công thức toán học nông học ứng dụng

1. Khối lượng trung bình 1 búp chè ($M_{\text{búp}}$): $$M_{\text{búp}} = \frac{100 \text{ (g)}}{N_{\text{búp trong 100g}}}$$
2. Mật độ búp trên diện tích tán lá ($D_{\text{búp}}$): Sử dụng khung gỗ chuẩn kích thước $25\text{ cm} \times 25\text{ cm}$ ($S = 0.0625\text{ m}^2$) đo tại 5 điểm chéo góc ngẫu nhiên trên ô: $$D_{\text{búp}} = \frac{\sum_{i=1}^5 n_i}{5 \times 0.0625} \quad (\text{búp/m}^2)$$
3. Tỷ lệ búp mù xòe ($R_{\text{mù}}$): $$R_{\text{mù}} = \frac{n_{\text{búp mù}}}{N_{\text{tổng số búp hái trong mẫu}}} \times 100%$$
4. Mật độ rầy xanh: Sử dụng khay nhôm tráng dầu hỏa kích thước $35 \times 25 \times 5\text{ cm}$, đập 3 cái ở bìa tán: $$M_{\text{rầy}} = \frac{\text{Tổng số rầy xanh đếm được}}{\text{Tổng số khay điều tra}} \quad (\text{con/khay})$$

Mã nguồn mẫu xử lý ANOVA và kiểm định LSD trong môi trường phân tích dữ liệu

Dưới đây là kịch bản tự động hóa mô phỏng thuật toán ANOVA khối ngẫu nhiên (RCBD) tương thích với logic phân tích của IRRISTAT 5.0:

import numpy as np
import pandas as pd
import statsmodels.api as sm
from statsmodels.formula.api import ols
from statsmodels.stats.multicomp import pairwise_tukeyhsd

# Khởi tạo ma trận dữ liệu sinh trưởng (Chiều cao cây Kim Tuyên)
data = pd.DataFrame({
    'CongThuc': ['CT1', 'CT1', 'CT1', 'CT2', 'CT2', 'CT2', 
                 'CT3', 'CT3', 'CT3', 'CT4', 'CT4', 'CT4'],
    'KhoiNhacLai': ['NL1', 'NL2', 'NL3', 'NL1', 'NL2', 'NL3', 
                    'NL1', 'NL2', 'NL3', 'NL1', 'NL2', 'NL3'],
    'ChieuCao': [78.0, 78.2, 78.1, 79.0, 79.3, 79.0, 
                 80.2, 80.5, 80.2, 82.3, 82.6, 82.3]
})

# Mô hình tuyến tính Balanced ANOVA: Y_ij = mu + alpha_i (CongThuc) + beta_j (Khoi) + e_ij
model = ols('ChieuCao ~ C(CongThuc) + C(KhoiNhacLai)', data=data).fit()
anova_table = sm.stats.anova_lm(model, typ=2)

print("=== BẢNG PHÂN TÍCH PHƯƠNG SAI BALANCED ANOVA ===")
print(anova_table)

# Tính giá trị sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa LSD (Least Significant Difference at p=0.05)
mse = anova_table.loc['Residual', 'sum_sq'] / anova_table.loc['Residual', 'df']
t_val = 2.447  # Giá trị t-Student với df=6 tại alpha=0.05
r = 3          # Số lần nhắc lại
lsd_005 = t_val * np.sqrt((2 * mse) / r)
print(f"\nGiá trị LSD (0.05) = {lsd_005:.4f}")

---

Dữ liệu thực nghiệm và kiểm định thống kê

Bảng 1: Ảnh hưởng của mức bón phân HCVS đến các chỉ tiêu sinh trưởng

Công thức	Lượng phân HCVS	Chiều cao cây (cm)	Độ rộng tán (cm)	Đường kính thân (cm)
CT1 (Đ/C)	10 tấn/ha	78.1	69.7	2.10
CT2	15 tấn/ha	79.1*	71.2*	2.11 ns
CT3	20 tấn/ha	80.3*	71.8*	2.16*
CT4	25 tấn/ha	82.4*	75.3*	2.17*
Mức ý nghĩa ($P$)	-	$< 0.05$	$< 0.05$	$< 0.05$
$\text{LSD}_{0.05}$	-	0.33	1.44	0.04
$CV%$	-	0.3	1.3	1.4

(Ghi chú: ns: sai khác không có ý nghĩa thống kê; *: sai khác có ý nghĩa thống kê ở độ tin cậy 95%)

Biểu đồ so sánh Độ rộng tán & Chiều cao cây theo công thức bón:

Chiều cao (cm):
CT1: [=============================] 78.1 cm
CT2: [==============================.] 79.1 cm
CT3: [===============================] 80.3 cm
CT4: [==================================] 82.4 cm

Độ rộng tán (cm):
CT1: [==========================] 69.7 cm
CT2: [===========================] 71.2 cm
CT3: [============================] 71.8 cm
CT4: [==============================] 75.3 cm

Bảng 2: Ảnh hưởng của phân HCVS đến các yếu tố cấu thành năng suất

Công thức	Chiều dài búp (cm)	Khối lượng búp đơn (g/búp)	Mật độ búp (búp/m²)	Tỷ lệ búp mù xòe (%)	Năng suất tươi (tấn/ha/lứa)
CT1 (Đ/C)	4.19	0.62	175.00	16.94	0.72
CT2	4.58	0.77	177.46	17.29	0.75
CT3	4.90	0.75	210.60	17.09	0.80
CT4	4.80	0.76	222.46	16.23	0.98
Kiểm định $P$	$> 0.05$	$> 0.05$	$> 0.05$	$> 0.05$	$> 0.05$
$\text{LSD}_{0.05}$	-	-	-	-	-
$CV%$	13.5	11.3	4.0	12.15	4.5

Bảng 3: Động thái phát sinh sâu hại theo các mức bón phân

Công thức thí nghiệm	Bọ cánh tơ (% hại)	Rầy xanh (con/khay)	Bọ xít muỗi (% búp bị hại)
CT1 (10 tấn HCVS)	1.6%	6/20	2.3%
CT2 (15 tấn HCVS)	2.6%	7/20	2.3%
CT3 (20 tấn HCVS)	3.6%	7/20	3.3%
CT4 (25 tấn HCVS)	3.6%	9/20	4.0%

---

Đổi mới và đóng góp

1. Khép kín vòng tuần hoàn phụ phẩm nông nghiệp miền núi: Tận dụng triệt để hàng ngàn tấn bã thải củ dong riềng phát sinh từ làng nghề sản xuất miến dong Phia Đén, biến nguồn phế phẩm gây ô nhiễm nguồn nước thành nguồn phân hữu cơ giàu cellulose và khoáng chất.
2. Cải thiện rõ rệt chỉ số sinh trưởng sinh khối: Tăng lượng bón HCVS từ 10 tấn lên 25 tấn/ha giúp chiều cao cây tăng thêm $4.3\text{ cm}$ (+5.51%), độ rộng tán mở rộng thêm $5.6\text{ cm}$ (+8.03%), có ý nghĩa thống kê vượt bậc ($P < 0.05$, $\text{LSD}_{0.05} = 1.44$).
3. Nâng cao năng suất thực thu: Năng suất búp tươi ở CT4 đạt 0.98 tấn/ha/lứa, tăng 36.11% so với CT1 (0.72 tấn/ha/lứa). Mật độ búp tăng từ 175.00 lên 222.46 búp/m² (tăng 27.12%), tạo tiền đề cho sản lượng 8 lứa hái/năm đạt mức kỷ lục.
4. Bảo tồn chất lượng nguyên liệu Oolong: Giữ tỷ lệ búp mù xòe ở mức thấp (16.23% ở CT4), búp chè mềm, tỷ lệ tôm cao, không gây hiện tượng thừa đạm làm búp đắng ngắt như khi sử dụng phân đạm hóa học vô cơ liều cao.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Phân tích chi phí và hiệu quả kinh tế (Hạch toán cho 1 ha chè / 8 lứa hái)

Hạng mục chi phí / Công thức	CT1 (10 tấn HCVS)	CT2 (15 tấn HCVS)	CT3 (20 tấn HCVS)	CT4 (25 tấn HCVS)
Phân Đạm vô cơ (652 kg @ 9.000 đ)	5.868.000 đ	5.868.000 đ	5.868.000 đ	5.868.000 đ
Supe Lân (941 kg @ 3.500 đ)	3.293.500 đ	3.293.500 đ	3.293.500 đ	3.293.500 đ
Kali Clorua (344 kg @ 9.000 đ)	3.096.000 đ	3.096.000 đ	3.096.000 đ	3.096.000 đ
Phân HCVS bã dong riềng	2.742.500 đ	3.742.500 đ	4.742.500 đ	6.242.500 đ
TỔNG CHI PHÍ VẬT TƯ (1 ha)	15.000.000 đ	16.000.000 đ	17.000.000 đ	18.500.000 đ
Ước tính sản lượng 8 lứa (tấn búp)	5.76 tấn	6.00 tấn	6.40 tấn	7.84 tấn
Doanh thu dự kiến (@ 35.000 đ/kg)	201.600.000 đ	210.000.000 đ	224.000.000 đ	274.400.000 đ
Lợi nhuận gộp sau trừ vật tư	186.600.000 đ	194.000.000 đ	207.000.000 đ	255.900.000 đ

So sánh Lợi nhuận gộp giữa các mức bón phân HCVS:
CT1: [====================================] 186.6 Triệu VNĐ
CT2: [=====================================] 194.0 Triệu VNĐ
CT3: [=======================================] 207.0 Triệu VNĐ
CT4: [=================================================] 255.9 Triệu VNĐ (+69.3 Tr so với CT1)

Lộ trình nhân rộng và quy trình kỹ thuật chuẩn

1. Giai đoạn chuẩn bị (Tháng 11 - 12): Thu gom toàn bộ bã dong riềng sau vụ chế biến miến, phối trộn chế phẩm vi sinh phân giải cellulose và trichoderma, ủ kỵ khí kết hợp đảo khí định kỳ 45–60 ngày cho hoai mục hoàn toàn.
2. Giai đoạn bón lót (Đầu tháng 2 dương lịch): Cuốc rãnh một bên hàng chè dọc mép tán sâu 25 cm, rải đều phân HCVS theo mức 20–25 tấn/ha cùng toàn bộ phân lân, lấp đất giữ ẩm.
3. Giai đoạn quản lý dịch hại tích hợp (IPM): Khi bón phân hữu cơ mức cao (20–25 tấn/ha), búp chè non mềm phát triển mạnh dẫn đến mật độ rầy xanh (9 con/khay) và bọ xít muỗi (4.0%) tăng nhẹ. Cần duy trì phát dọn cỏ dại, bảo tồn bọ rùa, nhện bắt mồi và sử dụng chế phẩm sinh học thảo mộc xua đuổi.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế về thời gian theo dõi: Đề tài mới theo dõi tập trung trong 05 tháng (từ tháng 01 đến tháng 05/2017) với 01 lứa hái chính đầu vụ xuân hè, chưa bao quát trọn vẹn cả chu kỳ 8 lứa hái trong năm.
• Giới hạn chỉ tiêu sinh hóa: Chưa có điều kiện đo đạc các chỉ số hóa sinh trong phòng lab hiện đại như polyphenol tổng số, đường khử, hàm lượng diệp lục tố ($a/b$) để đánh giá sâu hơn về phẩm cấp nước trà Oolong thành phẩm.
• Hướng nghiên cứu mở rộng:
  • Tiếp tục thực hiện đề tài dài hạn 3 năm liên tục nhằm đánh giá sự biến đổi lý - hóa tính của tầng đất canh tác (độ pH, dung tích hấp thu CEC, hàm lượng mùn hữu cơ tổng số).
  • Nghiên cứu phối chế bổ sung các chủng vi sinh vật đối kháng cố định đạm tự do (Azotobacter) và phân giải lân khó tan (Bacillus megaterium) vào đống ủ bã dong riềng để giảm sâu hơn nữa lượng phân khoáng NPK hóa học.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Nông học / Cây trồng: Nắm bắt phương pháp luận thiết lập thí nghiệm đồng ruộng chuẩn RCBD, quy trình thu thập mẫu búp và kỹ thuật phân tích thống kê phương sai ANOVA trên phần mềm IRRISTAT.
• Kỹ sư & Cán bộ khuyến nông: Có cơ sở khoa học để hướng dẫn bà con nông dân vùng chè Phia Đén kỹ thuật ủ bã dong riềng đúng chuẩn vi sinh, chấm dứt việc vứt bỏ phế phẩm ra suối gây ô nhiễm.
• Doanh nghiệp sản xuất chè (Công ty Xây dựng Miền Tây / Kolia): Tối ưu hóa quy trình bón phân với định mức chuẩn 20–25 tấn/ha, giúp tăng thêm 69,3 triệu đồng lợi nhuận gộp/ha/năm trên giống chè Kim Tuyên chất lượng cao.
• Nhà nghiên cứu kinh tế nông nghiệp: Cung cấp bộ số liệu thực nghiệm thực tế về mô hình kinh tế tuần hoàn nông nghiệp tại các huyện miền núi vùng cao phía Bắc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình ủ bã dong riềng làm phân hữu cơ vi sinh cần những điều kiện kỹ thuật gì?

Bã dong riềng sau khi ép lấy bột có độ ẩm rất cao (>70%) và giàu tinh bột thừa. Cần phơi ráo sơ bộ về độ ẩm 50–60%, bổ sung chế phẩm vi sinh phân giải xenlulozo (nấm men, xạ khuẩn, Trichoderma spp.), bổ sung thêm 1–2% vôi bột và supe lân để điều chỉnh pH, đánh đống ủ cao 1.2–1.5m, phủ bạt kín khí và đảo trộn sau mỗi 15–20 ngày trong vòng 45–60 ngày đến khi phân tơi xốp, mất mùi chua.

2. Vì sao bón 25 tấn/ha phân HCVS làm tăng mật độ sâu hại nhưng vẫn được khuyến nghị áp dụng?

Bón phân hữu cơ liều cao (25 tấn/ha) giúp cây chè phát triển bộ tán mạnh mẽ (rộng 75.3 cm), búp non bật dầy và mềm mọng dinh dưỡng, tự nhiên sẽ thu hút các loài côn trùng chích hút non như bọ cánh tơ và bọ xít muỗi. Tuy nhiên, mức độ hại ở CT4 (bọ cánh tơ 3.6%, rầy xanh 9 con/khay, bọ xít muỗi 4.0%) vẫn nằm dưới ngưỡng gây hại kinh tế và hoàn toàn có thể kiểm soát an toàn bằng biện pháp sinh học bảo tồn thiên địch mà không ảnh hưởng tới năng suất vượt trội 0.98 tấn/ha/lứa.

3. Có thể cắt giảm hoàn toàn phân hóa học NPK khi đã bón 25 tấn phân hữu cơ vi sinh không?

Không nên cắt giảm hoàn toàn ngay lập tức. Cây chè Kim Tuyên tuổi 5 đang trong giai đoạn kinh doanh với nhu cầu dinh dưỡng đa lượng (NPK) rất cao để tái tạo búp liên tục qua 8 lứa hái. Phân HCVS đóng vai trò chính là cải tạo đất, cung cấp chất hữu cơ, axit humic và kích thích rễ tơ hấp thụ; vẫn cần duy trì lượng phân khoáng nền cân đối ($300\text{N} + 160\text{P}_2\text{O}_5 + 200\text{K}_2\text{O}$) để duy trì sức bật mầm của búp.

4. Chi phí đầu tư cho 1 tấn phân hữu cơ vi sinh bã dong riềng tự ủ là bao nhiêu?

Do nguồn bã dong riềng tại Nguyên Bình là phế phụ phẩm được các cơ sở sản xuất miến thải bỏ miễn phí, chi phí chính chỉ bao gồm tiền mua chế phẩm vi sinh ủ hoai, vôi bột, bao bì và công lao động đảo ủ, tương đương khoảng 250.000 – 300.000 đ/tấn thành phẩm (rẻ hơn 70–80% so với mua phân hữu cơ vi sinh công nghiệp đóng bao trên thị trường).

5. Giống chè Kim Tuyên có đặc tính gì phù hợp với thổ nhưỡng và khí hậu vùng Phia Đén?

Chè Kim Tuyên (nhập nội từ Đài Loan) là giống chè có khả năng chống chịu rét tương đối tốt, sinh trưởng búp khỏe, mật độ búp dày, hàm lượng acid amin và hợp chất thơm cao, rất thích hợp với khí hậu sương mù quanh năm và độ cao trên 1.000m của vùng Phia Đén để chế biến dòng sản phẩm trà Oolong cao cấp.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Quan Trung Chuyển (Khoa Nông Học – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) đã giải quyết trọn vẹn một bài toán kỹ thuật nông học mang tính thực tiễn cao tại cơ sở sản xuất. Nghiên cứu đã chứng minh rõ ràng:

• Bón phân hữu cơ vi sinh chế biến từ bã dong riềng ở mức 20 – 25 tấn/ha trên nền NPK tiêu chuẩn là giải pháp tối ưu giúp tăng trưởng vượt trội về chiều cao cây ($82.4\text{ cm}$), mở rộng đường kính tán ($75.3\text{ cm}$), đẩy mật độ búp lên $222.46\text{ búp/m}^2$ và năng suất búp tươi đạt $0.98\text{ tấn/ha/lứa}$.
• Mô hình không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế (lợi nhuận gộp đạt trên $255.9\text{ triệu đồng/ha/năm}$), mà còn mở ra hướng đi bền vững về nông nghiệp tuần hoàn, tái chế phụ phẩm bản địa, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tạo dựng thương hiệu chè sinh thái hữu cơ Phia Đén bền vững cho tỉnh Cao Bằng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Nguyên Bình là huyện miền núi nằm ở phía Tây của tỉnh Cao Bằng có điều kiện thiên nhiên trù phú, khí hậu mát mẻ, đất đai tươi tốt. Tận dụng lợi thế đó, những năm qua người dân nơi đây tích cực trồng chè, phát triển thành cây trồng mũi nhọn giúp xóa đói giảm nghèo. Nhận thấy tiềm năng tại vùng đất này, từ số ít hộ trồng chè ban đầu, đến nay cây chè dần được nhân rộng ra cả xóm Phia Đén với hơn 30 hộ tham gia và xem đây là cây trồng mũi nhọn để xóa đói giảm nghèo. Đặc biệt, để tận dụng nguồn lực sẵn có, tăng hiệu quả sản xuất và hỗ trợ cho bà con, năm 2011, Công ty TNHH Miền Tây đã đầu tư xây dựng nhà xưởng, cùng nhân dân cải tạo đất trống đồi trọc, vận động người dân quanh vùng trồng các giống chè như: Ô long, Phúc vân tiên, Hồng trà, Kim tuyên.

để cung cấp cho công ty. Hiện nay, công ty xây dựng hệ thống nhà xưởng sản xuất chè tại chỗ, thực hiện cấp giống, phân bón, hướng dẫn kĩ thuật cho nhân dân. Cùng với sự liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân, cũng như hiểu rõ thế mạnh của địa phương, những năm qua huyện Nguyên Bình cũng luôn tạo điều kiện hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, nhân rộng diện tích trồng chè. Bên cạnh đó huyện cũng phối hợp với doanh nghiệp hỗ trợ, đào tạo kỹ thuật trồng chè, góp phần đưa sản phẩm chè Phia Đén thành sản vật mang thương hiệu của địa phương.

Có thể thấy, trồng và phát triển diện tích trồng chè đã đem lại hiệu quả kinh tế cho người dân vùng núi cao Phia Đén. Hiê ̣n ta ̣i Công ty Xây dựng Miề n Tây đas̃ ửdụng phân hữu cơ vi sinh chế biế n từ phu ̣ phẩ m nông nghiê ̣p là bã cây dong riề ng trongcanhtáccâychèlàmộthướngđiđúngđắn,hướngtớimộtnềnnôngnghiệphữucơ ,sinhtháibềnvữngvàthânthiệnvớimôitrường.Tuynhiên,trênthựctế,việcsửdụng n 2 phế phu ̣ phẩ m bón cho cây chè của công ty chưa đươ ̣c tiń h toán cu ̣ thể về mức bón và số lầ n bón hơ ̣p lý để cây chè có khả năng sinh trưởng tố t , cho năng suấ t cao và ổ n đinh. ̣ Xuất phát từ thực tế trên tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng và năng suấ tgiống chè Kim Tuyên tại công ty Xây dựng miền Tây, thôn Phia Đén, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng” 1. Mục đích nghiên cƣ́u.

- Xác định đư ợc ảnh hưởng của các mức phân bón hữu cơ vi sinh đế n sinh trưởng và năng suấ t của giố ng chè Kim Tuyên. Ý nghĩa – yêu cầu của đề tài - Nghiên cứu ảnh hưởng của các mức phân bón hữu cơ vi sinh đế n sinh trưởng của cây chè - Nghiên cứu ảnh hưởng của các mức phân bón hữu cơ vi sinh đế n năng suấ t của cây chè - Nghiên cứu ảnh hưởng của các mức phân bón hữu cơ vi sinh đế n mức đô ̣ nhiễm sâu bê ̣nh của cây chè 1. Ýnghĩakhoahọcvàthựctiễn - Ýnghĩakhoahọc Cáckếtquảnghiêncứucủađềtàihướngđếnsựpháttriểnbềnvững và gópphầnnângcao năng suấ t chè của Công ty. -Ýnghĩathựctiễn Đề tài có thể được coi là cơ sở để từ đó có những định hướng cho việc sử dụng phân vi sinh chế biế n từ phu ̣ phẩ m nông nghiê ̣p cho cây chè vào thực tiễn sản xuất.

Từ đó, nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, cũng như góp phần nâng cao năng suất và chất lượng chè tại công ty Xây dựng miền Tây, thôn Phia Đén, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng n 3 PHẦN2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.Tình hình sản xuất trên thế giới và tiêu thụ chè ở Việt Nam. Tình hình sản xuất chè trên thế giới. Chè là cây trồng có lịch sử lâu đời (khoảng hơn 4000 năm). Ngày nay chè là thứ nước uống chủ yếu và phổ biến đa dạng và phong phú.

Ngoài việc thỏa mãn nhu cầu về giải khát, dinh dưỡng thưởng thức chè ở nhiều nước đã được nâng lên tầm văn hóa với cả nghi thức trang trọng và thanh cao của trà đạo. (Lê Tất Khương và cs, 1990)[5] Hiện nay, hàng tỷ người trên Thế Giới đã sử dụng chè làm thứ nước uống hàng ngày, ngay cả nước Tây Âu thì số người chuyển từ uống cà phê sang trà ngày càng nhiều. Đỗ Ngọc Quỹ [2], quốc gia đầu tiên trên Thế Giới phát triển sản xuất chè là Trung Quốc, sau đó được truyền bá sang Nhật Bản vào những năm 805 sau Công Nguyên, vào Indonexia năm 1654, vào Ấn Độ năm 1780, vào Nga năm 1833, vào Malaixia năm 1914, đến năm 1920 thì tiến tới các nước Châu Phi như: Kenia, Malavi, Ghine,. Trên Thế Giới cây chè được phát triển với tốc độ rất nhanh, đặc biệt là từ đầu thế kỷ 18 trở lại đây.

Đến năm 2000, đã có hơn 100 nước trồng và xuất khẩu chè. Sản lượng chè Thế Giới năm 2000 đạt hơn 2,8 triệu tấn. Ấn Độ và Trung Quốc là hai nước trồng chè lớn nhất (chiếm hơn nửa tổng sản lượng) và cũng là hai nước tiêu thụ chè lớn nhất Thế Giới. Chè được xuất khẩu trên Thế Giới dưới hai dạng chính là chè đen và chè xanh, trong đó, chè đen chiếm phần lớn lượng chè xuất khẩu (84%).

Shrilanka và Kenya là hai nước xuất khẩu chè đen lớn nhất, chiếm 27,88% và 20,63% thị phần xuất khẩu. Các nước Liên Xô cũ là thị trường nhập khẩu chè đen lớn nhất, chiếm 22%, tiếp theo là Anh (13%), Parkistan (11%) và Mỹ (8%). Không như chè n 4 đen, chè xanh được sản xuất ít hơn (chiếm 25% tổng sản lượng) và chủ yếu được tiêu thụ nội địa. Trung Quốc, Nhật Bản là các nước sản xuất và tiêu thụ chính.

Các nước xuất khẩu chè xanh lớn nhất gồm có Trung Quốc (83,4%), Việt Nam (10,16%) và Inđônêsia (4,28%). Chè xanh được xuất khẩu nhiều nhất sang Morocco (18,7%). Theo FAO (2014) thì tình hình sản xuất chè tính đến năm 2013 như sau: Bảng 2.1: Diện tích chè của thế giới và một số nƣớc trồng chè chính năm 2009 – 2013 (Đơn vị:ha) Năm Nƣớc 2009 2010 2011 2012 2013 Trung Quốc 1. Như vậy, tính đến năm 2013 diện tích chè thế giới đạt 3.775 ha tương đương với 13,9% so với năm 2009.

Trong đó Trung Quốc là nước có diện tích chè lớn nhất thế giới với diện tích là 1.627 ha so với năm 2009 chiếm 50,08% diện tích chè toàn thế giới. Ấn Độ là nước đứng thứ 2 với diện tích là 563. Diện tích chè Việt Nam đạt 121.249 ha so với năm 2009.2: Năng suất chè của thế giới và một số nƣớc trồng chè chính năm 2009 – 2013 (Đơn vị: Tạ chè khô/ha) Năm Nƣớc 2009 2010 2011 2012 2013 Trung Quốc 10.3 cho thấy năng suất chè của thế giới ở mức khá ổn định. Trong đó Kenya là nước có năng suất chè cao nhất 21,771 tạ khô/ha, vượt quá năng suất bình quân của thế giới 48,87%.

Ấn Độ là nước đứng thứ 2 có năng suất chè là 21.433 tạ khô/ha, Mianma là nước có năng suất chè thấp nhất 3.967 tạ khô/ha bằng 27,12% năng suất chè trung bình toàn thế giới. Trong đó Việt Nam tính đến năm 2013 đạt năng suất là 17.616 tạ khô/ha.3: Sản lƣợng của thế giới và một số nƣớc trồng chè chính năm 2009 – 2013 (Đơn vị: Tấn) Năm Nƣớc 2009 2010 2011 2012 2013 Trung Quốc 1.4 cho thấy sản lượng chè trên thế giới năm 2013 là 5.798 tấn so với năm 2009. Trung Quốc là nước có sản lượng chè lớn nhất thế giới đạt 1.457 tấn chiếm 36,28% tổng sản lượng thế giới. Sản lượng chè thấp nhất là nước Mianma đạt 31.700 tấn chiếm 0,59% tổng sản lượng chè thế giới.

Việt Nam đạt sản lượng 214.300 tấn chiếm 4,01 % tổng sản lượng chè thế giới. Tình hình tiêu thụ chè trên Thế Giới Năm 2007 chè đen tiêu thụ trên thế giới ước đạt 2,67 triệu tấn, tăng trung bình hàng năm là 2,8%. Trong đó mức tăng chủ yếu ở các nước phát triển đạt 1,95 triệu tấn tăng 3%. Tiêu thụ chè đen của các nước phát triển cũng đạt mức tăng hàng năm là 2% đạt 719.

Đặc biệt tiêu thụ chè đen của Ấn Độ tiếp tục tăng khá mạnh đạt 832.000 tấn tính trung bình 3,2% (theo FAO Satistic tation 2006)[9]. Theo số liệu thống kê của tổng cục thống kê, các nước tiêu thụ chè hàng năm thường phải nhập khẩu chè bao gồm 115 nước 34 nước Châu Phi, 29 nước Châu Á, 28 nước Châu Âu, 19 nước Châu Mỹ, 5 nước Châu Đại Dương. Năm 2008 tổng kim ngạch của 10 nước nhập khẩu chè lớn nhất Thế Giới đạt 2,18 tỷ đô la mỹ chiếm 50% tổng kim ngạch nhập khẩu chè toàn Thế Giới. So với cũng kỳ năm 2007 kim ngạch chè các nước này tăng trung bình 16,89%.

Nước có kim ngạch nhập khẩu chè lớn nhất năm 2008 là Nga (510,6 triệu đô la), Anh (364 triệu đô la), Mỹ (318,5 triệu đô la), Nhật Bản (182,1 triệu đô la) và Đức (181,4 triệu đô la). Trong khi đó tổng kim ngạch của 10 nước xuất khẩu chè lớn nhất Thế Giới đạt 3,5 tỷ đô la mỹ tăng 18,8% so với cùng kỳ năm 2007. Danh sách các nước trong bảng xếp hạng 10 nước xuất khẩu chè lớn nhất Thế Giới năm 2008 không có nhiều thay đổi so với năm 2007 với 3 nước dẫn đầu là Srilanka (đạt 1,2 tỷ đô la), Trung Quốc (682,3 triệu đô la) và Ấn Độ (501,3 triệu đô la). Sản lượng chè của Kenya nước xuất khẩu chè đen lớn nhất Thế Giới đã giảm 9% xuống còn 278 triệu kg trong 11 tháng đầu năm 2009.

Srilanka nước xuất khẩu chè lớn nhất thứ 4 trên Thế Giới đã sản xuất 263,8 triệu kg chè trong 11 tháng đầu năm 2009 cũng giảm 12% so với cùng kỳ năm trước đó. Theo thống kê chính thức trong giai đoạn tháng 1 – 9 năm 2009, sản lượng chè thế giới đạt 1275.5 triệu kg, giảm khoảng n 8 89 triệu kg so với cùng kỳ năm ngoái. Theo dự báo của Hội đồng Chè Kenya, sản lượng chè của nước này cả năm 2011 sẽ sụt giảm 9% so với năm 2010, đạt mức 365 triệu kg. Kenya xuất khẩu 221,7 triệu kg chè, giảm 2,5% so với cùng kỳ năm trước.

Thị trường chè xuất khẩu của nước này trong những tháng vừa qua đã được mở rộng tới 40 nước và vũng lãnh thổ. Pakistan hiện vẫn đang là nước nhập khẩu chè lớn nhất của Kenya với sản lượng nhập khẩu 40,1 triệu kg, chiếm 18% tổng lượng chè xuất khẩu của cả nước.Tiếp đó là Ai Cập với 36,9 triệu kg. Mặc dù sản lượng chè xuất khẩu cả năm 2011 của Kenya giảm nhưng do nhu cầu tiêu tiêu thụ chè thế giới tăng cao dẫn tới giá xuất khẩu của mặt hàng này có nhiều thuận lợi trong thời gian vừa qua.