Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất nông nghiệp tại huyện hoài đức hà nội

Luận văn thạc sĩ môi trường phân tích ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất nông nghiệp tại huyện hoài đức hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Huân
• Người hướng dẫn: Trần Minh Tiến
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Hoài Đức, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới và Việt Nam
• 1.2. Đánh giá hiệu quả và tính bền vững trong sử dụng đất nông nghiệp
• 1.2.1. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 1.2.2. Những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng tới việc sử dụng đất nông nghiệp
• 1.2.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.2.2.2. Biện pháp kỹ thuật canh tác
• 1.2.2.3. Nhân tố kinh tế - xã hội
• 2. CHƯƠNG II: NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng môi trường từ biến động đất nông nghiệp

Biến động đất nông nghiệp đang trở thành một vấn đề cấp bách trong bối cảnh phát triển kinh tế và đô thị hóa. Việc sử dụng đất nông nghiệp không hợp lý có thể dẫn đến những tác động tiêu cực đến môi trường. Đất đai không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững. Đánh giá ảnh hưởng môi trường từ biến động đất nông nghiệp là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho các thế hệ tương lai.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của đất nông nghiệp

Đất nông nghiệp là loại đất chủ yếu được sử dụng cho sản xuất nông nghiệp. Tầm quan trọng của đất nông nghiệp không chỉ nằm ở việc cung cấp thực phẩm mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và xã hội. Việc bảo vệ và sử dụng hợp lý đất nông nghiệp là rất cần thiết để duy trì sự bền vững của môi trường.

1.2. Tình hình biến động đất nông nghiệp tại Việt Nam

Tình hình biến động đất nông nghiệp tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ do áp lực từ đô thị hóa và gia tăng dân số. Nhiều diện tích đất nông nghiệp đã bị chuyển đổi sang mục đích khác, dẫn đến sự suy giảm chất lượng đất và ảnh hưởng đến môi trường. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để bảo vệ đất nông nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức từ biến động đất nông nghiệp

Biến động đất nông nghiệp gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cho môi trường. Sự chuyển đổi mục đích sử dụng đất, việc lạm dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đã dẫn đến ô nhiễm đất và nước. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời để bảo vệ môi trường sống.

2.1. Ô nhiễm môi trường do sử dụng phân bón

Việc sử dụng phân bón không hợp lý đã dẫn đến ô nhiễm đất và nước. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng dư lượng phân bón trong đất có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe cho con người và động vật. Cần có các biện pháp quản lý và sử dụng phân bón hợp lý để giảm thiểu tác động tiêu cực này.

2.2. Tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến môi trường

Thuốc bảo vệ thực vật là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường. Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng đất mà còn gây hại cho hệ sinh thái. Cần có các quy định chặt chẽ hơn về việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp.

III. Phương pháp đánh giá ảnh hưởng môi trường từ biến động đất nông nghiệp

Để đánh giá ảnh hưởng môi trường từ biến động đất nông nghiệp, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu và phân tích các yếu tố môi trường là rất quan trọng để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu môi trường

Việc thu thập dữ liệu môi trường cần được thực hiện một cách hệ thống và khoa học. Các chỉ số như độ pH, độ ẩm, và hàm lượng dinh dưỡng trong đất cần được đo đạc thường xuyên để đánh giá tình trạng đất nông nghiệp.

3.2. Phân tích tác động môi trường

Phân tích tác động môi trường từ biến động đất nông nghiệp cần xem xét nhiều yếu tố như chất lượng đất, nước và không khí. Các mô hình phân tích có thể giúp dự đoán các tác động trong tương lai và đưa ra các giải pháp phù hợp.

IV. Giải pháp bảo vệ môi trường trong sử dụng đất nông nghiệp

Để bảo vệ môi trường trong sử dụng đất nông nghiệp, cần áp dụng các giải pháp bền vững. Việc sử dụng công nghệ mới và thực hành nông nghiệp hữu cơ có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

4.1. Thực hành nông nghiệp bền vững

Thực hành nông nghiệp bền vững bao gồm việc sử dụng các phương pháp canh tác thân thiện với môi trường. Việc áp dụng các biện pháp như luân canh, trồng cây che phủ có thể giúp cải thiện chất lượng đất và bảo vệ môi trường.

4.2. Sử dụng công nghệ trong nông nghiệp

Công nghệ hiện đại có thể giúp nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp mà không gây hại cho môi trường. Việc áp dụng công nghệ tưới tiêu thông minh và phân bón sinh học có thể giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ tài nguyên đất.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Các nghiên cứu về ảnh hưởng môi trường từ biến động đất nông nghiệp đã chỉ ra nhiều kết quả quan trọng. Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường đã giúp cải thiện chất lượng đất và tăng năng suất cây trồng.

5.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực địa

Nhiều nghiên cứu thực địa đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường có thể giúp cải thiện chất lượng đất và tăng năng suất cây trồng. Các mô hình nông nghiệp bền vững đã được chứng minh là hiệu quả trong việc bảo vệ môi trường.

5.2. Ứng dụng các giải pháp bảo vệ môi trường

Việc ứng dụng các giải pháp bảo vệ môi trường trong nông nghiệp đã mang lại nhiều lợi ích. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng các biện pháp bền vững là rất cần thiết để nâng cao nhận thức và hiệu quả sản xuất.

VI. Kết luận và tương lai của đất nông nghiệp

Kết luận, việc đánh giá ảnh hưởng môi trường từ biến động đất nông nghiệp là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Tương lai của đất nông nghiệp phụ thuộc vào việc áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên hiệu quả.

6.1. Tương lai của đất nông nghiệp tại Việt Nam

Tương lai của đất nông nghiệp tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng các biện pháp bền vững và công nghệ hiện đại. Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.

6.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững trong nông nghiệp cần được chú trọng. Việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sẽ giúp đảm bảo sự bền vững cho đất nông nghiệp trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia quý giá, đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế xã hội. Trên thế giới, diện tích đất có khả năng nông nghiệp khoảng 3,3 tỷ ha, trong đó chỉ khoảng 1,5 tỷ ha đang được sử dụng cho sản xuất nông nghiệp. Tại Việt Nam, tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp năm 2014 là khoảng 26,953 nghìn ha, chiếm 30,91% tổng diện tích đất tự nhiên, với bình quân đất canh tác khoảng 2956,38 m2/người. Tuy nhiên, do áp lực đô thị hóa và gia tăng dân số, diện tích đất nông nghiệp đang có xu hướng giảm, gây ảnh hưởng đến an ninh lương thực và môi trường.

Huyện Hoài Đức, Hà Nội, với tổng diện tích tự nhiên 8.246,77 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 51,51%, là vùng nghiên cứu điển hình cho biến động sử dụng đất nông nghiệp trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2014 nhằm đánh giá biến động sử dụng đất nông nghiệp, hiệu quả kinh tế - xã hội và ảnh hưởng môi trường do biến động này, từ đó đề xuất các giải pháp sử dụng đất hiệu quả, bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: đánh giá biến động sử dụng đất nông nghiệp, hiệu quả các loại hình sử dụng đất, ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất và đề xuất biện pháp sử dụng đất hợp lý tại huyện Hoài Đức. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ quản lý đất đai, phát triển nông nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết hiệu quả sử dụng đất: Hiệu quả sử dụng đất được đánh giá trên ba mặt: kinh tế, xã hội và môi trường. Hiệu quả kinh tế là mối quan hệ giữa giá trị sản xuất và chi phí đầu tư; hiệu quả xã hội liên quan đến việc tạo việc làm, nâng cao đời sống và công bằng xã hội; hiệu quả môi trường phản ánh khả năng bảo vệ đất đai, nước và không khí khỏi suy thoái và ô nhiễm.

• Mô hình loại hình sử dụng đất (Land Use Types - LUT): Phân loại các loại hình sử dụng đất dựa trên phương thức sản xuất, quản lý và điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. LUT giúp đánh giá hiệu quả từng loại hình sử dụng đất về kinh tế, xã hội và môi trường.

• Khái niệm biến động sử dụng đất: Biến động sử dụng đất là sự thay đổi về diện tích, cơ cấu và kiểu sử dụng đất theo thời gian, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và môi trường.

Các khái niệm chính bao gồm: hiệu quả kinh tế (giá trị gia tăng, chi phí trung gian), hiệu quả xã hội (giải quyết lao động, mức thu nhập), hiệu quả môi trường (sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật), biến động sử dụng đất, và các loại hình sử dụng đất chính như chuyên lúa, 2 lúa - màu, chuyên rau màu, cây ăn quả, hoa cây cảnh.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp thu thập từ các cơ quan quản lý địa phương như Ủy ban nhân dân huyện, Chi cục Thống kê, Phòng Kinh tế, Phòng Tài nguyên và Môi trường; số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát 150 hộ dân tại 5 xã đại diện của huyện Hoài Đức (Đắc Sở, Song Phương, Vân Côn, La Phù, Đức Thượng).

• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu ngẫu nhiên không lặp lại, đảm bảo đại diện cho các vùng đặc trưng của huyện.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh biến động diện tích và hiệu quả sử dụng đất; đánh giá hiệu quả kinh tế dựa trên các chỉ tiêu giá trị sản xuất, chi phí trung gian, giá trị gia tăng trên 1 ha và trên 1 công lao động; đánh giá hiệu quả xã hội qua mức độ thu hút lao động, mức độ chấp nhận và thu nhập của người dân; đánh giá ảnh hưởng môi trường qua mức độ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật so với khuyến cáo.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2014, với thu thập và xử lý số liệu trong năm 2014-2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động sử dụng đất nông nghiệp: Diện tích đất nông nghiệp huyện Hoài Đức năm 2014 là 4.248,71 ha, chiếm 51,51% tổng diện tích đất tự nhiên. Trong giai đoạn 2010-2014, diện tích đất sản xuất nông nghiệp giảm 23,41 ha, chủ yếu do giảm đất trồng lúa (giảm 31,54 ha), trong khi đất trồng cây lâu năm tăng 2,64 ha và đất trồng cây hàng năm khác tăng 5,49 ha.

2. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất: Loại hình cây ăn quả có hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị sản xuất đạt 559 triệu đồng/ha và giá trị gia tăng 475,8 triệu đồng/ha. Loại hình chuyên lúa có hiệu quả thấp nhất với giá trị gia tăng 30,1 triệu đồng/ha. Biến động từ các loại hình sử dụng đất có hiệu quả thấp sang loại hình cây ăn quả hoặc hoa cây cảnh giúp tăng giá trị gia tăng trên 1 công lao động lên đến 659%.

3. Hiệu quả xã hội: Loại hình cây ăn quả thu hút lao động cao (82,65% hộ dân đánh giá cao), mức độ chấp nhận và thu nhập cao nhất trong các loại hình sử dụng đất. Loại hình chuyên lúa có hiệu quả xã hội thấp nhất với mức thu hút lao động và thu nhập thấp.

4. Ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất: Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tại huyện Hoài Đức còn thiếu khoa học, với hiệu suất sử dụng phân đạm chỉ đạt 30-45%, dẫn đến lãng phí và ô nhiễm môi trường. Mức sử dụng phân bón thực tế vượt mức khuyến cáo, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm đất và nước.

Thảo luận kết quả

Biến động giảm diện tích đất trồng lúa và tăng diện tích cây ăn quả, rau màu phản ánh xu hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và đáp ứng nhu cầu thị trường. Kết quả cho thấy loại hình cây ăn quả và hoa cây cảnh không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân, phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Tuy nhiên, việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chưa hợp lý gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, đòi hỏi cần có biện pháp quản lý và hướng dẫn kỹ thuật canh tác bền vững. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp bền vững, kết hợp hiệu quả kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu diện tích sử dụng đất, bảng so sánh hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất, biểu đồ mức độ thu hút lao động và bảng đánh giá mức độ sử dụng phân bón so với khuyến cáo để minh họa rõ nét các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng cây ăn quả và rau màu nhằm nâng cao giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích, tăng thu nhập cho người dân. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể: UBND huyện, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

2. Đẩy mạnh đào tạo, tập huấn kỹ thuật canh tác bền vững cho nông dân về sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Trung tâm Khuyến nông, các tổ chức nông nghiệp địa phương.

3. Xây dựng và thực hiện chính sách hỗ trợ vốn, kỹ thuật cho các mô hình sản xuất nông nghiệp sạch, hữu cơ nhằm phát triển các loại hình sử dụng đất có hiệu quả kinh tế và xã hội cao như cây ăn quả, hoa cây cảnh. Thời gian: 3 năm. Chủ thể: UBND huyện, Ngân hàng chính sách xã hội.

4. Tăng cường quản lý, giám sát biến động sử dụng đất và bảo vệ diện tích đất trồng lúa nhằm đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Phòng Tài nguyên và Môi trường, UBND huyện.

5. Phát triển hệ thống hạ tầng thủy lợi, giao thông nông thôn để hỗ trợ sản xuất nông nghiệp hiệu quả, giảm thiểu rủi ro thiên tai ảnh hưởng đến sản xuất. Thời gian: 5 năm. Chủ thể: UBND huyện, Sở Nông nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách quản lý, quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả, bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực khoa học môi trường và nông nghiệp: Tham khảo phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất và ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất.

3. Nông dân và các tổ chức nông nghiệp địa phương: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật canh tác bền vững, chuyển đổi cơ cấu cây trồng nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

4. Các nhà hoạch định chính sách phát triển nông thôn và đô thị: Tham khảo để cân đối phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ đất nông nghiệp trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến động sử dụng đất nông nghiệp tại Hoài Đức diễn ra như thế nào trong giai đoạn 2010-2014?
   Diện tích đất nông nghiệp giảm khoảng 23,41 ha, chủ yếu do giảm đất trồng lúa 31,54 ha, trong khi đất trồng cây lâu năm và cây hàng năm khác tăng nhẹ. Nguyên nhân chính là sự phát triển đô thị hóa và chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

2. Loại hình sử dụng đất nào có hiệu quả kinh tế cao nhất tại Hoài Đức?
   Loại hình cây ăn quả có hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị sản xuất đạt 559 triệu đồng/ha và giá trị gia tăng 475,8 triệu đồng/ha, vượt trội so với các loại hình khác như chuyên lúa hay 2 lúa - màu.

3. Ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất được đánh giá như thế nào?
   Đánh giá dựa trên mức độ sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật so với khuyến cáo. Hiện nay, việc sử dụng phân bón chưa hợp lý với hiệu suất đạm chỉ đạt 30-45%, gây lãng phí và ô nhiễm môi trường đất, nước.

4. Các giải pháp chính để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Hoài Đức là gì?
   Bao gồm chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng cây ăn quả và rau màu, đào tạo kỹ thuật canh tác bền vững, hỗ trợ vốn cho mô hình sản xuất sạch, quản lý biến động đất và phát triển hạ tầng thủy lợi.

5. Ai nên sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Cơ quan quản lý nhà nước, nhà nghiên cứu, nông dân, tổ chức nông nghiệp và các nhà hoạch định chính sách phát triển nông thôn, đô thị đều có thể áp dụng kết quả để nâng cao hiệu quả sử dụng đất và bảo vệ môi trường.

Kết luận

• Huyện Hoài Đức có diện tích đất nông nghiệp chiếm hơn 50% tổng diện tích, nhưng diện tích đất trồng lúa giảm do đô thị hóa và chuyển đổi cây trồng.
• Loại hình cây ăn quả và hoa cây cảnh mang lại hiệu quả kinh tế và xã hội cao nhất, đồng thời thu hút lao động và nâng cao thu nhập cho người dân.
• Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật còn thiếu khoa học, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, cần có biện pháp quản lý và hướng dẫn kỹ thuật.
• Đề xuất các giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đào tạo kỹ thuật, hỗ trợ vốn và quản lý biến động sử dụng đất nhằm phát triển nông nghiệp bền vững.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý đất đai, phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường tại Hoài Đức, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Các cơ quan quản lý và nông dân cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá biến động sử dụng đất và ảnh hưởng môi trường để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống. Đất đai còn là điạ bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng. Do đó, sử dụng đất đai một cách hợp lý, có hiệu quả kinh tế cao và giữ được sự bền vững môi trường là yêu cầu khách quan đối với các quốc gia trên thế giới. Ở nước ta, trong những năm gần đây do sức ép của đô thị hoá và sự gia tăng dân số, đất nông nghiệp đang đứng trước nguy cơ suy giảm về số lượng và chất lượng.

Do đó, nhà nước đã tăng cường nhiều biện pháp nhằm bảo đảm việc sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả, bền vững. Một trong những giải pháp đó là đánh giá ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất nông nghiệp. Việc đánh giá ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất nông nghiệp còn giúp cho cơ quan quản lý nhà nước về đất đai nắm chắc về thực trạng biến động đất nông nghiệp. Trước tình hình đó thì yêu cầu đặt ra ở mỗi địa phương là phải nắm rõ những biến động về sử dụng đất nông nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh giá ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất nông nghiệp.

Huyện Hoài Đức là một huyện ngoại thành của Thủ đô Hà Nội với tổng diện tích tự nhiên là 8.246,77 ha (theo số liệu thống kê đất đai năm 2014), trong đó diện tích đất nông nghiệp là 4. Huyện có vị trí hết sức thuận lợi cho sự phát triển của kinh tế nông nghiệp do nằm gần với trung tâm thành phố Hà Nội cũng như nằm trong tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, là hạt nhân kinh tế của miền Bắc. Cho nên trong những năm qua, sản xuất nông nghiệp của huyện đã được chú trọng đầu tư phát triển mạnh theo hướng sản xuất hàng hoá, năng suất, sản lượng không ngừng tăng lên, đời sống vật chất tinh thần của nhân dân ngày càng được cải thiện. Bên cạnh đó, nền sản xuất nông nghiệp của huyện còn tồn tại nhiều yếu điểm do quá trình khai thác sử dụng đất không hợp lý gây suy giảm nghiêm trọng về môi trường.

Việc đánh giá ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất nông nghiệp và đề xuất các biện pháp sử dụng đất hợp lý, có hiệu quả cao theo quan điểm bền vững tại huyện Hoài Đức là vấn đề có tính chiến lược và cấp thiết. Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài: “Ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Hoài Đức, Hà Nội” được thực hiện. 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới và Việt Nam 1.

Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới Đất đai là nhân tố vô cùng quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp. Trên thế giới, mặc dù nền sản xuất nông nghiệp của các nước phát triển không giống nhau nhưng tầm quan trọng đối với đời sống con người thì quốc gia nào cũng thừa nhận. Hầu hết các nước coi sản xuất nông nghiệp là cơ sở nên tảng của sự phát triển. Tuy nhiên, khi dân số ngày một tăng nhanh thì nhu cầu lương thực, thực phẩm là một sức ép rất lớn.

Để đảm bảo an ninh lương thực loài người phải tăng cường các biện pháp khai hoang đất đai. Do đó, đã phá vỡ cân bằng sinh thái của nhiều vùng, đất đai bị khai thác triệt để và không còn thời gian nghỉ, các biện pháp gìn giữ độ phì nhiêu cho đất chưa được coi trọng. Mặt khác, cùng với việc phát triển mạnh mẽ kinh tế - xã hội, công nghệ, khoa học và kỹ thuật, công năng của đất được mở rộng và có vai trò quan trọng đối với cuộc sống của con người. Nhân loại đã có những bước tiến kỳ diệu làm thay đổi bộ mặt trái đất và mức sống hằng ngày.

Nhưng do chạy theo lợi nhuận tối đa cục bộ không có một chiến lược phát triển chung nên đã gây ra những hậu quả tiêu cực như: ô nhiễm môi trường, thoái hoá đất. Kết quả là hàng loạt diện tích đất bị thoái hoá trên phạm vi toàn thế giới qua các hình thức bị mất chất dinh dưỡng và chất hữu cơ, bị xói mòn, bị nhiễm mặn và bị phá hoại cấu trúc của tầng đất. Người ta ước tính có tới 15% tổng diện tích đất trên trái đất bị thoái hoá do những hành động bất cẩn của con người gây ra [16].Buringh, toàn bộ đất có khả năng nông nghiệp của thế giới chừng 3,3 tỷ ha (chiếm 22% tổng diện tích đất liền); khoảng 78% (xấp xỉ 11,7 tỷ ha) không dùng được vào nông nghiệp. Đất đang trồng trọt của thế giới có khoảng 1,5 tỷ ha (chiếm xấp xỉ 10,8% tổng diện tích đất đai và 46% đất có khả năng trồng trọt).

Như vậy, còn 54% đất có khả năng trồng trọt chưa được khai thác [29]. Đất đai trên thế giới phân bố ở các châu lục không đều. Tuy có diện tích đất nông nghiệp khá cao so với các châu lục khác nhưng Châu Á lại có tỷ lệ diện tích đất nông nghiệp trên tổng diện tích đất tự nhiên thấp. Mặt khác, Châu Á là nơi tập 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trung phần lớn dân số thế giới, ở đây có các quốc gia dân số đông nhất nhì thế giới là Trung Quốc, Ấn Độ, Indonexia.

Ở Châu Á, đất đồi núi chiếm 35% tổng diện tích. Tiềm năng đất trồng trọt nhờ nước trời nói chung là khá lớn khoảng 407 triệu ha, trong đó xấp xỉ 282 triệu ha đang được trồng trọt và khoảng 100 triệu ha chủ yếu nằm trong vùng nhiệt đới ẩm của Đông Nam Á [34]. Phần lớn diện tích này là đất dốc và chua; khoảng 40-60 triệu ha trước đây vốn là đất rừng tự nhiên che phủ, nhưng đến nay do bị khai thác khốc liệt nên rừng đã bị phá và thảm thực vật đã chuyển thành cây bụi và cỏ dại. Đất canh tác của thế giới có hạn và được dự đoán là ngày càng tăng do khai thác thêm những diện tích đất có khả năng nông nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu về lương thực thực phẩm cho loài người.

Tuy nhiên, do dân số ngày một tăng nhanh nên bình quân diện tích đất canh tác trên đầu người ngày một giảm. Đông Nam Á là một khu vực đặc biệt, có dân số khá đông trên thế giới nhưng diện tích đất canh tác thấp, trong đó chỉ có Thái Lan là diện tích đất canh tác trên đầu người khá nhất, Việt Nam đứng hàng thấp nhất trong số các quốc gia ASEAN. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của Việt Nam Đất sản xuất nông nghiệp là đất được xác định chủ yếu để sử dụng vào sản xuất nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi, hoặc nghiên cứu thí nghiệm về nông nghiệp [14]. Theo kết quả kiểm đất đai năm 2014, Việt Nam có tổng diện tích tự nhiên là 33.731 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chỉ có 26.953 ha, dân số là 90.728,9 nghìn người, bình quân diện tích đất sản xuất nông nghiệp là 2956,38 m2/ người [22].

Vì vậy, việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất nhằm thoả mãn nhu cầu cho xã hội về sản phẩm nông nghiệp đang trở thành vấn đề cáp bách luôn được các nhà quản lý và sử dụng đất quan tâm. Thực tế cho thấy, trong những năm qua do tốc độ công nghiệp hoá cũng như đô thị hoá diễn ra khá mạnh mẽ ở nhiều địa phương trên phạm vi cả nước làm cho diện tích đất nông nghiệp ở Việt Nam có nhiều biến động, theo những tư liệu của Tổng cục Thống kê và Bộ Tài nguyên và Môi trường thì biến động về số lượng đất nông nghiệp của nước ta trong những năm gần đây được thể hiện ở bảng 1. 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Biến động về diện tích đất sản xuất nông nghiệp và diện tích đất trồng cây hàng năm ở Việt Nam Tổng diện tích Tổng diện tích Bình quân diện tích đất sản xuất đất trồng cây Dân số Năm đất sản xuât nông nông nghiệp hàng năm (1000 ngƣời) nghiệp ngƣời/m2 (1000ha) (1000ha) 2010 10.127,72 Nguồn: Niên giám thống kê các năm 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 Theo niên giám thông kê 2014, đất sản xuất nông nghiệp của chúng ta chiếm 30,91% và diện tích đất chưa sử dụng chiếm 7,48% so với tổng diện tích đất tự nhiên, cần xem xét để được diện tích đất chưa sử dụng phục vụ vào sản xuất [22].

Nước ta là một nước nông nghiệp đa phần dân số làm nghề nông, tuy nhiên diện tích bình quân đất canh tác so với một số nước trên thế giới là tương đối thấp. Do đó, để đáp ứng đủ an ninh lương thực quốc gia và gia tăng hoạt động xuất khẩu cần phải khai thác đất đai hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả trên cơ sở phát triển một nền nông nghiệp sạch bền vững, thân thiện với môi trường. Đánh giá hiệu quả và tính bền vững trong sử dụng đất nông nghiệp 1.1 Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp Thế giới đang sử dụng khoảng 1,5 tỷ ha đất cho sản xuất nông nghiệp. Tiềm năng đất nông nghiệp của thế giới khoảng 3-5 tỷ ha.

Nhân loại đã làm hư hại khoảng 1,4 tỷ ha đất và hiện nay mỗi năm có khoảng 6 -7 triệu ha đất nông nghiệp bị bỏ do xói mòn và thoái hoá. Do đó, để giải quyết nhu cầu về lương thực, con người buộc phải thâm canh tăng vụ, tăng năng suất cây trồng và mở rộng diện tích đất nông nghiệp [30]. Việc điều tra, nghiên cứu đất đai để nắm vững số lượng và chất lượng 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đất bao gồm điều tra lập bản đồ đất, đánh giá hiện trạng sử dụng đất, đánh giá phân hạng đất, đánh giá ảnh hưởng môi trường do biến động sử dụng đất và quy hoạch sử dụng đất hợp lý là vấn đề quan trọng mà các quốc gia đang rất quan tâm.