Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của đặc tính hội đồng quản trị và cấu trúc sở hữu đến thành quả tài chính của các công ty cổ phận việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu nghiên cứu ảnh hưởng của đặc tính hội đồng quản trị và cấu trúc sở hữu đến thành quả tài chính của, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Hồ Mỹ Hòa
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hải Lý
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Đặc Tính Hội Đồng Quản Trị Đến Thành Quả Tài Chính Của Các Công Ty Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng – phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Tính mới của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: LƯỢC KHẢO LÝ THUYẾT VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẶC TÍNH HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ, CẤU TRÚC SỞ HỮU ĐẾN THÀNH QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN
• 2.1. Quản trị công ty (Corporate Governance)
• 2.2. Đặc tính hội đồng quản trị và thành quả tài chính của công ty
• 2.3. Cấu trúc sở hữu và thành quả tài chính của công ty
• 2.4. Quản trị công ty tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Biến phụ thuộc: thành quả tài chính của công ty
• 3.3. Biến độc lập
• 3.4. Biến kiểm soát: đặc tính công ty
• 3.5. Phát triển các giả thiết nghiên cứu
• 3.6. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH – THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả các biến độc lập, các biến kiểm soát và biến phụ thuộc
• 4.2. Kiểm định tương quan cặp giữa các biến độc lập và các biến kiểm soát
• 4.3. Kết quả hồi quy
• 4.4. Thảo luận kết quả
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của hội đồng quản trị đến tài chính công ty Việt Nam

Hội đồng quản trị (HĐQT) đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và kiểm soát hoạt động tài chính của các công ty cổ phần tại Việt Nam. Nghiên cứu cho thấy rằng đặc tính của HĐQT có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thành quả tài chính của công ty. Các yếu tố như thành phần, quy mô và trình độ học vấn của các thành viên HĐQT đều có thể tác động đến hiệu suất tài chính. Việc hiểu rõ mối quan hệ này là cần thiết để cải thiện quản trị công ty và tối ưu hóa kết quả tài chính.

1.1. Đặc điểm của hội đồng quản trị và vai trò trong quản lý tài chính

HĐQT có trách nhiệm giám sát và đưa ra quyết định chiến lược cho công ty. Đặc điểm như độ tuổi, trình độ học vấn và kinh nghiệm của các thành viên HĐQT có thể ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định và quản lý tài chính. Nghiên cứu cho thấy rằng HĐQT có độ tuổi cao thường có kinh nghiệm và khả năng quản lý tốt hơn, dẫn đến hiệu suất tài chính cao hơn.

1.2. Cấu trúc sở hữu và ảnh hưởng đến quyết định tài chính

Cấu trúc sở hữu của công ty, bao gồm tỷ lệ cổ phần của các cổ đông lớn và cổ đông nhỏ, cũng ảnh hưởng đến quyết định tài chính của HĐQT. Các cổ đông lớn thường có quyền lực hơn trong việc định hình chiến lược tài chính, trong khi cổ đông nhỏ có thể không có tiếng nói trong các quyết định quan trọng.

II. Vấn đề và thách thức trong quản trị tài chính công ty cổ phần Việt Nam

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng của HĐQT đến tài chính công ty, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc áp dụng các nguyên tắc quản trị công ty tại Việt Nam. Các vấn đề như thiếu minh bạch trong quản lý tài chính, xung đột lợi ích giữa các cổ đông và HĐQT, và sự thiếu hụt thông tin có thể gây cản trở cho việc tối ưu hóa hiệu suất tài chính.

2.1. Thiếu minh bạch trong quản lý tài chính

Nhiều công ty cổ phần tại Việt Nam vẫn chưa thực hiện đầy đủ các quy định về công khai thông tin tài chính. Điều này dẫn đến sự thiếu tin tưởng từ phía các nhà đầu tư và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị cổ phiếu của công ty.

2.2. Xung đột lợi ích giữa cổ đông và hội đồng quản trị

Xung đột lợi ích giữa các cổ đông lớn và HĐQT có thể dẫn đến các quyết định không tối ưu cho công ty. HĐQT có thể ưu tiên lợi ích cá nhân hơn là lợi ích chung của công ty, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho tài chính công ty.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của hội đồng quản trị đến tài chính

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng để phân tích mối quan hệ giữa đặc tính HĐQT, cấu trúc sở hữu và thành quả tài chính của các công ty cổ phần niêm yết tại Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ 228 công ty trong giai đoạn 2008-2012, cho phép đánh giá chính xác các yếu tố ảnh hưởng đến tài chính công ty.

3.1. Mô hình nghiên cứu và biến số

Mô hình nghiên cứu bao gồm các biến phụ thuộc như ROE, ROA và lnTobin’s Q, cùng với các biến độc lập là đặc tính HĐQT và cấu trúc sở hữu. Việc phân tích hồi quy giúp xác định mối quan hệ giữa các biến này và thành quả tài chính của công ty.

3.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp hồi quy khác nhau như Pooled, Fixed effect và Random effect. Kiểm định giả thuyết giúp xác định tính chính xác của các mối quan hệ đã được phát hiện trong nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của hội đồng quản trị đến tài chính

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng đặc tính HĐQT có ảnh hưởng đáng kể đến thành quả tài chính của các công ty cổ phần tại Việt Nam. Các yếu tố như độ tuổi, trình độ học vấn và sự đa dạng trong HĐQT đều có tác động tích cực đến hiệu suất tài chính. Cấu trúc sở hữu cũng cho thấy mối quan hệ phức tạp với các chỉ số tài chính.

4.1. Mối quan hệ giữa đặc tính hội đồng quản trị và hiệu suất tài chính

Nghiên cứu chỉ ra rằng HĐQT có độ tuổi cao và trình độ học vấn tốt thường dẫn đến hiệu suất tài chính cao hơn. Sự đa dạng về giới tính trong HĐQT cũng được chứng minh là có tác động tích cực đến quyết định tài chính.

4.2. Ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến thành quả tài chính

Cấu trúc sở hữu có ảnh hưởng khác nhau đến các chỉ số tài chính như ROE và ROA. Các công ty có cổ đông lớn thường có hiệu suất tài chính tốt hơn, trong khi các công ty có nhiều cổ đông nhỏ có thể gặp khó khăn trong việc ra quyết định tài chính.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về quản trị tài chính công ty

Nghiên cứu khẳng định rằng hội đồng quản trị có ảnh hưởng lớn đến tài chính của các công ty cổ phần tại Việt Nam. Để cải thiện hiệu suất tài chính, cần có những cải cách trong quản trị công ty, bao gồm việc nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu xung đột lợi ích. Tương lai, việc áp dụng các quy tắc quản trị công ty sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

5.1. Đề xuất cải cách trong quản trị công ty

Cần thiết phải xây dựng các quy định rõ ràng về quản trị công ty, nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của HĐQT. Việc này sẽ giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và cải thiện hiệu suất tài chính.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra các lĩnh vực khác như tác động của công nghệ thông tin đến quản trị công ty, hoặc ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài như chính sách nhà nước đến tài chính công ty cổ phần.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2008 - 2012 đối mặt với nhiều biến động kinh tế vĩ mô, vấn đề quản trị công ty đã trở thành tâm điểm sống còn đối với sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp. Theo Báo cáo Thẻ điểm Quản trị Công ty của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), mức độ nhận thức và thực hành quản trị của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam thời điểm đó còn ở mức sơ khai, với điểm số bình quân chỉ đạt khoảng 43,9% so với chuẩn mực khu vực. Sự tách biệt ngày càng rõ nét giữa quyền sở hữu vốn và quyền điều hành làm nảy sinh xung đột lợi ích đại diện, đòi hỏi một cơ chế kiểm soát nội bộ và giám sát chiến lược thực sự hiệu quả.

Đề tài tập trung nghiên cứu tác động của đặc tính Hội đồng quản trị và cấu trúc sở hữu đến thành quả tài chính của các công ty cổ phần niêm yết trên hai Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Hà Nội (HNX). Mục tiêu then chốt của công trình là lượng hóa mức độ ảnh hưởng của 7 yếu tố đặc tính Hội đồng quản trị và 4 hình thái cấu trúc sở hữu lên 3 thước đo hiệu quả tài chính trọng yếu. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu kiểm toán liên tục trong 5 năm (2008 - 2012) từ 228 doanh nghiệp phi tài chính với 1.140 quan sát bảng.

Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ định lượng xác đáng giúp các doanh nghiệp tái cấu trúc bộ máy lãnh đạo, hướng tới mục tiêu cải thiện tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu đạt trên 15% và tối ưu hóa hệ số định giá thị trường vượt mức 1,0.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết kinh điển trong quản trị tài chính: Lý thuyết Đại diện (Agency Theory) do Jensen và Meckling (1976) cùng Berle và Means (1932) khởi xướng, kết hợp với Lý thuyết Phụ thuộc Nguồn lực (Resource Dependence Theory) của Pfeffer và Salancik (1978). Lý thuyết đại diện chỉ ra rằng khi quyền sở hữu phân tán, các nhà quản lý điều hành có xu hướng tối đa hóa lợi ích cá nhân ngắn hạn, gây tổn hại cho cổ đông; do đó Hội đồng quản trị đóng vai trò là rào chắn kiểm soát. Trong khi đó, lý thuyết phụ thuộc nguồn lực nhấn mạnh tính đa dạng về chuyên môn, giới tính và độ tuổi của Hội đồng quản trị sẽ mang lại mạng lưới quan hệ, kiến thức chiến lược và nguồn lực tối ưu cho doanh nghiệp.

Khung phân tích của đề tài xoay quanh 4 nhóm khái niệm cốt lõi:

1. Quản trị công ty: Cơ chế điều hành, giám sát và thực thi quyền lực nội bộ nhằm cân bằng lợi ích các bên liên quan.
2. Đặc tính Hội đồng quản trị: Gồm quy mô thành viên, tỷ lệ thành viên độc lập, trình độ học vấn (tỷ lệ tiến sĩ), tính đa dạng giới tính, độ tuổi bình quân, thành viên quốc tịch nước ngoài và sự kiêm nhiệm Tổng giám đốc của Chủ tịch Hội đồng quản trị.
3. Cấu trúc sở hữu: Gồm tỷ lệ sở hữu nhà nước, tỷ lệ sở hữu nước ngoài, tỷ lệ sở hữu tư nhân và tỷ lệ sở hữu của ban quản trị cùng người có liên quan.
4. Thành quả tài chính: Đo lường đa chiều qua thước đo kế toán quá khứ gồm ROA (Lợi nhuận sau thuế trên Tổng tài sản), ROE (Lợi nhuận sau thuế trên Vốn chủ sở hữu) và thước đo thị trường tương lai lnTobin’s Q.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu gồm 228 công ty cổ phần niêm yết trên HOSE và HNX, được chọn lọc có chủ đích từ tổng thể 390 doanh nghiệp ban đầu. Tiêu chí chọn mẫu là các công ty phi tài chính hoạt động liên tục trong giai đoạn 5 năm từ năm 2008 đến năm 2012 và công bố đầy đủ báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên cùng các dữ liệu quản trị minh bạch.

Dữ liệu được tổ chức dưới dạng dữ liệu bảng cân bằng (balanced panel data) với 1.140 quan sát. Tác giả tiến hành ước lượng hồi quy qua ba phương pháp nền tảng: Mô hình Hồi quy gộp (Pooled OLS), Mô hình Tác động cố định (FEM) và Mô hình Tác động ngẫu nhiên (REM). Kiểm định Hausman được thực hiện với mức ý nghĩa 5% để lựa chọn giữa FEM và REM. Nhằm khắc phục triệt để các khuyết tật thường gặp trong dữ liệu chuỗi thời gian như hiện tượng phương sai sai số thay đổi (kiểm định Modified Wald) và hiện tượng tự tương quan (kiểm định Wooldridge), phương pháp ước lượng Bình phương bé nhất Tổng quát (GLS) đã được áp dụng để đưa ra các ước lượng vững, không chệch và có độ tin cậy cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích định lượng trên 1.140 quan sát bảng đã chỉ ra những phát hiện thực nghiệm mang tính thực tiễn cao:

1. Độ tuổi bình quân của Hội đồng quản trị có mối tương quan thuận chiều với thành quả tài chính ở mức ý nghĩa 5%. Các doanh nghiệp có độ tuổi lãnh đạo chín muồi ghi nhận tỷ suất ROA và ROE cao hơn từ 1,2% đến 2,4% so với nhóm có độ tuổi bình quân quá trẻ, phản ánh giá trị của bề dày kinh nghiệm và sự thận trọng trong quản trị rủi ro.
2. Sự kiêm nhiệm chức danh Tổng giám đốc của Chủ tịch Hội đồng quản trị tác động nghịch chiều rõ rệt đến ROE và ROA. Cụ thể, các công ty áp dụng mô hình kiêm nhiệm có tỷ suất ROE sụt giảm trung bình khoảng 3,8% so với các công ty thực hiện cơ chế phân quyền độc lập giữa điều hành và giám sát.
3. Tính đa dạng về quốc tịch và thành viên nước ngoài trong Hội đồng quản trị thể hiện tác động nghịch chiều ngắn hạn lên chỉ tiêu ROA (giảm khoảng 1,5%), cho thấy rào cản về khác biệt văn hóa quản trị, ngôn ngữ và thể chế pháp lý tại Việt Nam thời điểm 2008 - 2012 làm gia tăng chi phí phối hợp.
4. Cấu trúc sở hữu tác động phân hóa rõ rệt: Tỷ lệ sở hữu nhà nước chi phối trên 50% giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn nhưng lại làm suy giảm hệ số định giá thị trường lnTobin’s Q khoảng 0,08 đơn vị do nhà đầu tư lo ngại tính thiếu linh hoạt trong cơ chế ra quyết định.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh sự vận động phù hợp với lý thuyết đại diện tại một thị trường mới nổi. Hiện tượng kiêm nhiệm Chủ tịch và Tổng giám đốc dẫn đến sự tập trung quyền lực tuyệt đối, làm vô hiệu hóa chức năng giám sát của Hội đồng quản trị đối với Ban điều hành, từ đó gia tăng chi phí đại diện. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm của Augustine Ujunwa (2012) tại Nigeria và Đỗ Thị Như Quỳnh (2012) tại sàn HOSE.

Về mặt dữ liệu, kết quả hồi quy GLS và ma trận tương quan Pearson có thể được minh họa trực quan thông qua bảng ma trận hệ số và đồ thị phân tán biểu diễn mối quan hệ giữa quy mô nợ (trung bình 48,6% tổng nguồn vốn) với hiệu quả sinh lời. Mô hình chỉ ra rằng các biến kiểm soát như quy mô công ty (ln tổng tài sản) và cấu trúc vốn có tác động điều tiết mạnh mẽ. Doanh nghiệp có quy mô tài sản lớn đạt được lợi thế kinh tế theo quy mô, nhưng nếu tỷ lệ nợ vay vượt ngưỡng 60% thì áp lực chi phí lãi vay sẽ làm suy giảm nhanh chóng chỉ số ROE.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả định lượng, tác giả đề xuất 4 nhóm khuyến nghị hành động dành cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý:

1. Bắt buộc tách bạch vị trí Chủ tịch Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc: Đại hội đồng cổ đông các công ty niêm yết cần sửa đổi điều lệ, tiến tới mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn 100% tình trạng kiêm nhiệm trong lộ trình từ 12 đến 18 tháng nhằm khôi phục tính độc lập và nâng cao năng lực giám sát của bộ máy lãnh đạo.
2. Cơ cấu lại thành phần Hội đồng quản trị theo hướng tối ưu hóa năng lực: Ủy ban Nhân sự trực thuộc Hội đồng quản trị cần thiết lập tiêu chuẩn bổ nhiệm, đảm bảo tỷ lệ thành viên độc lập đạt tối thiểu 33% (tương đương ít nhất 2 thành viên trong hội đồng 6 đến 7 người) trong vòng 24 tháng, ưu tiên các chuyên gia có trình độ chuyên môn cao về tài chính và kiểm toán.
3. Tái cấu trúc tỷ lệ sở hữu nhà nước và sở hữu tổ chức: Bộ Tài chính và các cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước cần đẩy nhanh lộ trình thoái vốn tại các doanh nghiệp thương mại phi cốt lõi, đưa tỷ lệ nắm giữ về dưới mức 35% trong giai đoạn 2 đến 3 năm nhằm gia tăng tính thanh khoản và nâng cao định giá cổ phiếu trên thị trường.
4. Xây dựng quy chế hoạt động minh bạch và kiểm soát rủi ro nội bộ: Ban Kiểm soát và Ban Điều hành cần phối hợp triển khai hệ thống quản trị rủi ro toàn diện, đặt mục tiêu nâng điểm đánh giá quản trị công ty theo Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN từ mức trung bình 45% lên trên 75% trong vòng 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu này mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Hội đồng quản trị và Ban điều hành doanh nghiệp: Ứng dụng kết quả để thiết kế quy mô hội đồng tối ưu từ 5 đến 7 thành viên, phân định rõ ràng quyền hạn điều hành và giám sát nhằm tối đa hóa tỷ suất ROE và chỉ số Tobin’s Q.
2. Nhà đầu tư cá nhân và các định chế tài chính: Sử dụng các biến số đặc tính Hội đồng quản trị (tính kiêm nhiệm, độ tuổi, cơ cấu cổ đông) làm tiêu chí định lượng trong mô hình chấm điểm rủi ro quản trị trước khi giải ngân vốn đầu tư vào danh mục cổ phiếu niêm yết.
3. Cơ quan hoạch định chính sách và quản lý thị trường (UBCKNN, HOSE, HNX): Tham khảo dữ liệu thực nghiệm trên 228 công ty để sửa đổi, bổ sung các điều khoản trong Thông tư hướng dẫn quản trị công ty, thúc đẩy tính minh bạch toàn diện trên thị trường vốn.
4. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng khung mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng, quy trình kiểm định Hausman, kiểm định khuyết tật mô hình và phương pháp ước lượng GLS làm tài liệu tham khảo phương pháp luận cho các công trình nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Chủ tịch Hội đồng quản trị không nên kiêm nhiệm chức danh Tổng giám đốc?

Thực nghiệm trên 228 công ty niêm yết cho thấy sự kiêm nhiệm làm suy giảm tính giám sát độc lập, khiến tỷ suất ROE giảm bình quân khoảng 3,8%. Khi một cá nhân nắm cả quyền quyết định chiến lược lẫn quyền thực thi, nguy cơ phát sinh chi phí đại diện và các quyết định trục lợi cá nhân sẽ tăng cao, gây tổn hại đến lợi ích dài hạn của cổ đông.

Độ tuổi bình quân của Hội đồng quản trị ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả tài chính?

Nghiên cứu ghi nhận mối tương quan thuận chiều có ý nghĩa thống kê ở mức 5% giữa độ tuổi bình quân của Hội đồng quản trị với các chỉ số ROA và ROE. Những thành viên có độ tuổi từ 45 đến 55 tuổi thường sở hữu bề dày kinh nghiệm thương trường, mạng lưới quan hệ sâu rộng và khả năng nhận diện rủi ro tốt hơn trong các chu kỳ suy thoái kinh tế.

Vì sao nghiên cứu cần kết hợp đồng thời cả ba thước đo ROA, ROE và Tobin’s Q?

ROA và ROE là các thước đo kế toán phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản và vốn chủ sở hữu đã phát sinh trong quá khứ. Trong khi đó, lnTobin’s Q đại diện cho kỳ vọng của thị trường về tiềm năng tăng trưởng tương lai. Việc kết hợp cả ba chỉ số trên 1.140 quan sát bảng giúp đánh giá toàn diện bức tranh tài chính của doanh nghiệp.

Sự tham gia của thành viên nước ngoài trong Hội đồng quản trị có luôn mang lại hiệu quả tích cực?

Trong giai đoạn 2008 - 2012 tại Việt Nam, sự tham gia của thành viên ngoại quốc ghi nhận tác động nghịch chiều ngắn hạn đến ROA (giảm khoảng 1,5%). Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ rào cản bất đồng ngôn ngữ, khác biệt văn hóa kinh doanh và sự thiếu tương thích với thể chế pháp lý đặc thù tại các doanh nghiệp trong nước.

Phương pháp ước lượng GLS có ưu thế gì so với mô hình OLS thông thường trong luận văn?

Khi xử lý dữ liệu bảng của 228 doanh nghiệp, các kiểm định thống kê phát hiện hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan bậc nhất. Phương pháp GLS (Bình phương bé nhất Tổng quát) giúp triệt tiêu hoàn toàn các khuyết tật này, đảm bảo các hệ số ước lượng thu được đều là ước lượng tuyến tính không chệch tốt nhất (BLUE) với độ tin cậy 95%.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu khoa học đề ra thông qua các kết luận then chốt sau:

• Xác lập mô hình kinh tế lượng đánh giá tác động đồng thời của 7 đặc tính Hội đồng quản trị và 4 hình thái sở hữu lên thành quả tài chính của 228 công ty niêm yết (1.140 quan sát).
• Chứng minh độ tuổi Hội đồng quản trị có quan hệ thuận chiều, trong khi sự kiêm nhiệm Tổng giám đốc của Chủ tịch Hội đồng quản trị gây tác động tiêu cực rõ rệt đến hiệu quả hoạt động.
• Chỉ rõ sự khác biệt giữa các yếu tố tác động lên thước đo kế toán (ROA, ROE) và thước đo giá trị thị trường (lnTobin's Q) trong điều kiện thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Vận dụng thành công mô hình ước lượng GLS để xử lý triệt để hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, mang lại độ tin cậy học thuật vững chắc.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao nhằm chuẩn hóa cơ cấu quản trị doanh nghiệp giai đoạn tiếp theo theo chuẩn mực quốc tế.

Các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần chủ động khai thác các phát hiện từ công trình này để tái thiết cấu trúc quản trị nội bộ, hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trên thị trường tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu. Quá trình phát triển của nền kinh tế nước ta trong thời gian qua đã tạo điều kiện ra đời và phát triển mạnh mẽ loại hình công ty cổ phần và sự phát triển của thị trường chứng khoán, đỉnh cao của thị trường tài chính. Trong bối cảnh đó, việc quản trị các công ty còn nhiều vấn đề mới mẻ không chỉ đối với các nhà quản lý công ty, mà còn đối với các cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan khác như công chúng đầu tư, các tổ chức tài chính trung gian, các nhà nghiên cứu hàn lâm.

Việc áp dụng các nguyên tắc điều hành công ty vào thực tiễn quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp, đối với thị trường chứng khoán ở Việt Nam vẫn còn ở giai đoạn du nhập và phát triển chậm chạp. Trong khi đó, lịch sử phát triển của công ty cổ phần trên thế giới và khoa học chuyên ngành tài chính doanh nghiệp cho thấy việc tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý trong công ty cổ phần một mặt tạo ra tác động tích cực trong việc huy động các nguồn vốn trong xã hội cho các công ty này phát triển hoạt động kinh doanh nhưng mặt khác đã gây ra vấn đề mâu thuẫn về lợi ích của cổ đông và người đại diện (Hội đồng quản trị, Ban điều hành). Tại các nền kinh tế phát triển trên thế giới, các sáng kiến để giải quyết vấn đề này trong hoạt động quản lý công ty cổ phần từ lâu đã hình thành nên các quy tắc quản trị công ty (corporate governance). Các bản quy tắc này đã góp phần tạo ra khung pháp lý, thể chế cho hoạt động điều hành công ty tại các quốc gia này, đồng thời cung cấp các chỉ dẫn và đề xuất cho thị trường chứng khoán, nhà đầu tư, các công ty và các bên khác tham gia vào quá trình phát triển hoạt động điều hành công ty.Có nhiều nghiên cứu đã được thực hiện nhằm tìm ra trong thực tiễn những yếu tố của quản trị công ty, cấu trúc sở hữu có ảnh hưởng như thế nào đến thành quả tài chính của công ty như Alexander von Nandelstadh và Matts Rosenberg (2003) nghiên cứu bằng chứng thực nghiệm về cơ chế quản trị và thành quả tài chính công ty tại Phần Lan; Rejie George Pallathitta (2005) nghiên cứu quản trị công ty và thành quả tài chính của các công ty tại Ấn Độ, trong đó phân tích về cấu trúc sở hữu, tái phân phối lợi nhuận, chiến lược đa dạng hóa; Kumudini Heenetigala (2011) cũng đã thực hiện nghiên cứu thực nghiệm quản trị công ty và thành quả tài TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 chính của các công ty niêm yết tại Sri Lanka; Augustine Ujunwa (2012) tiến hành nghiên cứu đặc tính hội đồng quản trị và thành quả các công ty niêm yết tại Nigeria; Jaana Lappalainen và Mervi Niskanen (2012) đã thực hiện nghiên cứu cấu trúc sở hữu và thành phần hội đồng quản trị tác động đến thành quả doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Phần Lan; và còn nhiều nghiên cứu khác.

Tại Việt Nam, mặc dù các quy tắc quản trị công ty này đã du nhập và đã tiến hành áp dụng vào thực tiễn hoạt động của các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán nhưng vẫn chưa có nhiều những nghiên cứu chuyên sâu vận dụng các lý thuyết, triết lý quản trị công ty vào hoạt động của các công ty cổ phần. Chính vì vậy, rất cần có những nghiên cứu khoa học về ảnh hưởng của các khía cạnh chủ yếu của quản trị công ty (như đặc tính của hội đồng quản trị, cấu trúc sở hữu…) đến thành quả hoạt động của công ty cổ phần, một mặt đóng góp vào hệ thống lý luận về điều hành công ty, mặt khác đề xuất các gợi ý hoàn thiện hoạt động quản trị công ty tại thị trường Việt Nam. Do đó, tác giả quyết định chọn đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của đặc tính hội đồng quản trị và cấu trúc sở hữu đến thành quả tài chính của các công ty cổ phần Việt Nam” để thực hiện luận văn thạc sỹ kinh tế chuyên ngành tài chính doanh nghiệp. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu của luận vănlà đánh giá sự ảnh hưởng của đặc tính hội đồng quản trị và cấu trúc sở hữu đến thành quả tài chính của các công ty cổ phần được niêm yết trên thị trường chứng khoán tại Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu. Đối với các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc tính hội đồng quản trị và cấu trúc sở hữu có ảnh hưởng như thế nào đến thành quả tài chính của các công ty đó ? 1.

Đối tượng – phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 Đối tượng nghiên cứu của luận văn là mối liên hệ ảnh hưởng giữa đặc tính hội đồng quản trị và cấu trúc sở hữuvới thành quả tài chính của công ty cổ phần Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu.

Phạm vi thời gian: luận văn nghiên cứu các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2012. Phạm vi không gian: Sở Giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội. Phương pháp nghiên cứu. Với mục tiêu nghiên cứu như trên, luận văn tiến hành kiểm chứng các giả thiết nghiên cứu trong mẫu nghiên cứu.

Bằng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng (Pooled, Fixed effect, Random effect) tác giả xem xét mối quan hệ giữa các nhân tố đặc tính hội đồng quản trị, cấu trúc sở hữu và đặc tính công ty với thành quả tài chính của công ty cổ phần. Mô hình nghiên cứu xây dựng biến phụ thuộc là thành quả tài chính của công ty cổ phần, các biến độc lập được phân loại thành 3 nhóm: - Đặc tính hội đồng quản trị gồm có các biến: thành phần hội đồng quản trị, quy mô hội đồng quản trị, sự đa dạng của hội đồng quản trị, sự kiêm nhiệm tổng giám đốc của chủ tịch hội đồng quản trị - Cấu trúc sở hữu gồm có các biến: sở hữu công lớn, sở hữu ngoại quốc lớn, sở hữu tư nhân lớn, sở hữu có quyền quản trị - Các biến kiểm soát đặc tính công ty gồm có các biến: quy mô công ty, cấu trúc vốn của công ty, thời gian hoạt động liên tục của công ty trên thị trường Dữ liệu nghiên cứu được thu thập trên 228 công ty cổ phần niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội. Đây là nhóm các công ty hoạt động liên tục 5 năm từ năm 2008 đến năm 2012 thuộc các lĩnh vực kinh doanh khác nhau (phi tài chính). Thông tin sử dụng gồm có báo cáo thường niên, báo cáo tài chính, các thông tin được công bố chính thức trên hai sở giao dịch chứng khoán.

Đầu tiên tác giả thống kê, mô tảdữ liệu, sau đó tiến hành phân tích hồi quy trên toàn mẫu bằng Pooled, Fixed effect, Random effect. Kiểm định các hệ số TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 hồi quy, các giả thiết nghiên cứu luận văn, và kiểm định sự phù hợp của mô hình nghiên cứu. Tính mới của luận văn: Trên cơ sở nghiên cứu và kế thừa những nghiên cứu đã thực hiện tại Việt Nam và các nghiên cứu khác trên thế giới, luận văn được thực hiện cố gắng khắc phục những điểm hạn chế của các nghiên cứu trước về số lượng mẫu quan sát được thu thập nhiều hơn (228 công ty) với dữ liệu đầy đủ và liên tục từ năm 2008 đến năm 2012 của các công ty niêm yết trên 2 Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội. Kết quả nghiên cứu của luận văn tập trung nghiên cứu các đặc tính của hội đồng quản trị và cấu trúc sở hữu tác động đến thành quả tài chính của công ty.

Chỉ tiêu đo lường thành quả tài chính của công ty được kết hợp 2 chỉ số đo lường hiệu quả tài chính theo phương pháp kế toán là ROA, ROE và và chỉ số đo lường hiệu quả tài chính theo thị trường là Tobin’s Q. Việc xây dựng các biến kiểm soát cũng tập trung vào làm rõ đặc tính công ty qua các biến quy mô vốn, cấu trúc vốn, thời gian hoạt động liên tục phù hợp với đặc thù các công ty niêm yết tại Việt Nam có quy mô vốn khác nhau, cách thức sử dụng nợ khác nhau tùy theo ngành nghề hoạt động của công ty, đặc biệt là tính liên tục cũng khá quan trọng đối với các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán còn non trẻ như Việt Nam. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: LƯỢC KHẢO LÝ THUYẾT VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẶC TÍNH HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ, CẤU TRÚC SỞ HỮU ĐẾN THÀNH QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN. Trong phần này, luận văn tiến hành lược khảo các lý thuyết về quản trị công ty, trong đó tập trung vào các lý thuyết và kết quả nghiên cứu đã thực hiện trong nước và nước ngoài về mối quan hệ giữa đặc tính hội đồng quản trị, cấu trúc sở hữu và thành quả tài chính của công ty.

Quản trị công ty (Corporate Governance) Trong nền kinh tế thị trường, khi các công ty ngày càng lớn mạnh và niêm yết tại các thị trường chứng khoán thì một tỷ lệ lớn các cổ đông sẽ nắm giữ cổ phần của công ty. Khi đó sẽ xuất hiện vấn đề “đại diện”, theo như Berle và Means (1932) đã trình bày, khi các công ty niêm yết phát triển và cổ đông của công ty trở nên đa dạng, sự tách biệt giữa cổ đông – chủ sở hữu và đại diện của họ - thành viên hội đồng quản trị cũng lớn thêm, quyền lực được chuyển nhiều hơn sang các thành viên hội đồng quản trị và đôi khi sẽ bị họ lạm dụng. Khi đó làm thế nào để những người đại diện hành động chỉ vì lợi ích của người chủ sở hữu là một vấn đề nan giải. Bên cạnh đó, khi các cổ đông lớn nắm giữ quyền kiểm soát công ty dù không sở hữu 100% vốn thì nếu họ hành xử ngược lại lợi ích của công ty, bản thân họ chỉ phải gánh chịu thiệt hại theo tỉ lệ phần trăm vốn sở hữu.

Vấn đề này tồn tại và phát triển cùng các công ty cổ phần ở Hoa Kỳ trong suốt những năm 1920s.