Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán tp hồ chí minh

Nghiên cứu ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng của các công ty niêm yết tại sàn chứng khoán TP Hồ Chí Minh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bảo Châu
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Hành Vi Tránh Thuế Đến Hợp Đồng Vay Ngân Hàng Của Các Công Ty Niêm Yết Trên Sàn Chứng Khoán Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.6.1. Ý nghĩa về mặt khoa học
• 1.6.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn
• 1.7. Kết cấu đề tài
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT, CÁC KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢ THIẾT
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2. Thuế thu nhập doanh nghiệp
• 2.3. Đặc điểm của thuế TNDN trong nền kinh tế thị trường
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ TẢ THỰC NGHIỆM
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Định nghĩa các biến
• 3.3. Nhóm biến quyết định tín dụng ngân hàng
• 3.4. Nhóm biến tránh thuế
• 3.5. Nhóm biến đặc trưng của doanh nghiệp
• 3.6. Một số biến khác
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM
• 4.1. Ảnh hưởng và mối quan hệ của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng
• 4.2. Ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng
• 4.3. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Mối quan hệ của hành vi tránh thuế và quyết định cho vay của ngân hàng
• 4.4. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Các yếu tố ảnh hưởng của việc tránh thuế đối với hợp đồng vay ngân hàng. Xem xét rủi ro vỡ nợ
• 4.5. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Sự khác biệt giữa các khoản vay dài hạn và các khoản vay ngắn hạn
• 4.6. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Xem xét tính minh bạch của doanh nghiệp
• 4.7. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Xem xét sự phối hợp về lợi ích giữa cổ đông và chủ nợ
• 4.8. Sự khác biệt trong tác động của việc tránh thuế đối với các khoản vay ngân hàng theo quy mô doanh nghiệp
• 4.9. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP CỦA HÀNH VI TRÁNH THUẾ TNDN
• 5.1. Nhược điểm
• 5.2. Giải pháp khắc phục
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng hành vi tránh thuế đến vay ngân hàng

Hành vi tránh thuế đang trở thành một vấn đề nóng trong lĩnh vực tài chính và ngân hàng. Việc tránh thuế không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước mà còn tác động trực tiếp đến khả năng vay vốn của các công ty. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và hợp đồng vay ngân hàng, từ đó đưa ra những hiểu biết sâu sắc về tác động của nó đến các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán TP. Hồ Chí Minh.

1.1. Khái niệm hành vi tránh thuế và vay ngân hàng

Hành vi tránh thuế được định nghĩa là các biện pháp mà doanh nghiệp sử dụng để giảm thiểu nghĩa vụ thuế của mình. Trong khi đó, vay ngân hàng là một trong những phương thức tài chính chủ yếu mà các công ty sử dụng để huy động vốn. Sự kết hợp giữa hai khái niệm này sẽ được phân tích để hiểu rõ hơn về tác động của chúng đến nhau.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu hành vi tránh thuế

Nghiên cứu hành vi tránh thuế không chỉ giúp các nhà quản lý ngân hàng hiểu rõ hơn về rủi ro tín dụng mà còn cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư về tính minh bạch và độ tin cậy của doanh nghiệp. Điều này có thể ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong hành vi tránh thuế

Hành vi tránh thuế đang ngày càng trở nên phổ biến và phức tạp, gây ra nhiều thách thức cho các cơ quan quản lý và ngân hàng. Việc này không chỉ làm giảm nguồn thu ngân sách mà còn tạo ra những rủi ro tài chính cho các ngân hàng khi cho vay. Các công ty có hành vi tránh thuế thường gặp khó khăn trong việc duy trì mối quan hệ tốt với các tổ chức tài chính.

2.1. Rủi ro tài chính từ hành vi tránh thuế

Hành vi tránh thuế có thể dẫn đến việc tăng chi phí vay và giảm khả năng tiếp cận vốn của các công ty. Các ngân hàng thường xem xét hành vi tài chính của doanh nghiệp trước khi quyết định cho vay, và hành vi tránh thuế có thể làm giảm độ tin cậy của doanh nghiệp trong mắt các nhà cho vay.

2.2. Tác động đến chính sách thuế và quản lý tài chính

Việc tránh thuế không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước mà còn làm suy yếu các chính sách thuế hiện hành. Điều này có thể dẫn đến việc các cơ quan quản lý phải điều chỉnh các quy định thuế để ngăn chặn hành vi này, từ đó ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh.

III. Phương pháp nghiên cứu hành vi tránh thuế

Để nghiên cứu ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng, cần áp dụng các phương pháp định lượng và định tính. Việc thu thập dữ liệu từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán TP. Hồ Chí Minh sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và các yếu tố tài chính khác.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết, cũng như từ các nguồn thông tin công khai khác. Việc này sẽ giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của nghiên cứu.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Sử dụng phần mềm thống kê để phân tích dữ liệu thu thập được, từ đó đưa ra các kết luận về mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và hợp đồng vay ngân hàng. Kết quả sẽ được trình bày dưới dạng bảng và biểu đồ để dễ dàng theo dõi.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy hành vi tránh thuế có ảnh hưởng đáng kể đến các hợp đồng vay ngân hàng. Các ngân hàng thường áp dụng mức lãi suất cao hơn đối với các công ty có hành vi tránh thuế, điều này làm tăng chi phí vay và giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

4.1. Tác động đến chi phí vay

Nghiên cứu chỉ ra rằng các công ty có hành vi tránh thuế thường phải chịu mức lãi suất cao hơn. Điều này có thể làm giảm khả năng đầu tư và phát triển của doanh nghiệp, ảnh hưởng đến sự tăng trưởng kinh tế.

4.2. Tác động đến thời hạn vay

Ngoài việc tăng chi phí vay, các ngân hàng cũng có xu hướng giảm thời hạn vay đối với các công ty có hành vi tránh thuế. Điều này có thể tạo ra áp lực tài chính lớn hơn cho doanh nghiệp trong việc hoàn trả nợ.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu

Hành vi tránh thuế có tác động sâu sắc đến khả năng vay ngân hàng của các công ty. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn rõ hơn về mối quan hệ giữa hai yếu tố này mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực tài chính và ngân hàng. Cần có các giải pháp hiệu quả để giảm thiểu hành vi tránh thuế và cải thiện môi trường vay vốn.

5.1. Giải pháp khắc phục hành vi tránh thuế

Các ngân hàng và cơ quan quản lý cần hợp tác để xây dựng các chính sách khuyến khích tính minh bạch và trách nhiệm trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Điều này không chỉ giúp tăng cường lòng tin của nhà đầu tư mà còn cải thiện tình hình tài chính của các công ty.

5.2. Tương lai của nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính

Nghiên cứu về hành vi tránh thuế và tác động của nó đến vay ngân hàng sẽ tiếp tục là một lĩnh vực quan trọng trong tương lai. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra các lĩnh vực khác như đầu tư và quản lý rủi ro tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2017, 137 công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh đã được khảo sát nhằm đánh giá ảnh hưởng của hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đến các hợp đồng vay ngân hàng. Thuế TNDN là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động quản lý và điều tiết nền kinh tế. Tuy nhiên, hành vi tránh thuế ngày càng phổ biến và tinh vi, làm giảm nguồn thu ngân sách và ảnh hưởng đến các quyết định tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt là trong việc vay vốn ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc xác định mức độ ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến các điều khoản vay ngân hàng như chi phí vay, thời hạn vay và cấu trúc khoản vay. Ngoài ra, nghiên cứu còn phân tích các yếu tố tác động như tính minh bạch thông tin, quy mô doanh nghiệp và rủi ro vỡ nợ. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các công ty niêm yết tại Thành phố Hồ Chí Minh, với dữ liệu thu thập trong 8 năm, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về mối quan hệ giữa tránh thuế và hợp đồng vay ngân hàng trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của hành vi tránh thuế đến chi phí và điều kiện vay vốn, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế và giảm thiểu rủi ro tài chính cho các bên liên quan.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết cơ cấu người ủy quyền – người đại diện, trong đó hành vi tránh thuế được xem là một biểu hiện của chi phí đại diện tiềm ẩn giữa cổ đông, nhà quản lý và chủ nợ. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn cũng được áp dụng để giải thích mối quan hệ giữa tránh thuế và các khoản vay ngân hàng, khi các công ty tránh thuế có thể giảm chi phí thuế và rủi ro tài chính, nhưng đồng thời làm tăng chi phí giám sát và rủi ro thông tin không minh bạch.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Thuế suất hiệu lực (ETR): Phản ánh mức độ tránh thuế thông qua chênh lệch giữa thuế suất quy định và thuế suất thực tế.
• Chênh lệch giữa chính sách thuế và chế độ kế toán (BT_diff, BTda_diff, BTper_diff): Các chỉ số đo lường mức độ tránh thuế dựa trên sự khác biệt trong ghi nhận doanh thu và chi phí giữa chính sách thuế và kế toán.
• Hợp đồng vay ngân hàng: Bao gồm các điều khoản về cấu trúc khoản vay, chi phí vay và thời hạn vay.
• Tính minh bạch thông tin: Đo lường qua các khoản tích lũy linh hoạt, ảnh hưởng đến mức độ rủi ro và chi phí vay.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu định lượng thu thập từ 137 công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2010-2017. Phương pháp chọn mẫu loại trừ các công ty có nhiều hơn hai khung thuế và các công ty có thông tin không đầy đủ nhằm đảm bảo tính đồng nhất và chính xác của dữ liệu.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Stata với phương pháp hồi quy OLS và hồi quy logistic để đánh giá mối quan hệ giữa các biến tránh thuế và các biến liên quan đến hợp đồng vay ngân hàng. Các biến kiểm soát bao gồm tỷ số lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), tỷ số nợ trên tổng tài sản (Lev), tài sản cố định hữu hình (PPE), tiền mặt (Cash), tăng trưởng doanh thu (Growth), sở hữu doanh nghiệp (Private), hệ số giá thị trường trên giá trị sổ sách (M/B) và quy mô công ty (Size). Timeline nghiên cứu trải dài 8 năm, cho phép phân tích xu hướng và biến động theo thời gian.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng:
   Hành vi tránh thuế TNDN có tương quan thuận với chi phí vay ngân hàng và tương quan nghịch với thời hạn vay. Cụ thể, chi phí vay trung bình là 7.3%, trong khi thời hạn vay trung bình là 30.6%. Các công ty có mức tránh thuế cao phải chịu chi phí vay cao hơn và thời hạn vay ngắn hơn so với các công ty có mức tránh thuế thấp hơn.

2. Mối quan hệ giữa tránh thuế và cấu trúc khoản vay:
   Việc tránh thuế có xu hướng làm giảm tỷ lệ khoản vay trên tổng nợ phải trả, cho thấy các công ty tránh thuế vay ngân hàng ít hơn về mặt cấu trúc khoản vay.

3. Ảnh hưởng đến rủi ro vỡ nợ:
   Kết quả hồi quy logistic cho thấy hành vi tránh thuế không làm tăng khả năng vỡ nợ của các công ty trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh, với hệ số tương quan âm giữa các biến tránh thuế và rủi ro vỡ nợ.

4. Sự khác biệt giữa khoản vay dài hạn và ngắn hạn:
   Tác động của hành vi tránh thuế chủ yếu ảnh hưởng đến các khoản vay dài hạn, với chi phí vay dài hạn cao hơn đáng kể so với vay ngắn hạn. Điều này cho thấy ngân hàng thận trọng hơn khi cấp vốn dài hạn cho các công ty có hành vi tránh thuế.

5. Ảnh hưởng của tính minh bạch thông tin:
   Tính minh bạch thông tin làm giảm tác động tiêu cực của hành vi tránh thuế đến các điều khoản vay. Các công ty có tính minh bạch cao được hưởng chi phí vay thấp hơn và thời hạn vay dài hơn, cho thấy ngân hàng đánh giá rủi ro thấp hơn khi thông tin minh bạch.

6. Ảnh hưởng theo quy mô doanh nghiệp:
   Ngân hàng áp dụng chính sách khắt khe hơn đối với các công ty quy mô nhỏ, với chi phí vay cao hơn và thời hạn vay ngắn hơn so với các công ty quy mô lớn, phản ánh sự bất cân xứng thông tin và rủi ro tín dụng cao hơn ở các doanh nghiệp nhỏ.

Thảo luận kết quả

Các kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết cơ cấu người ủy quyền – người đại diện, khi hành vi tránh thuế làm tăng chi phí đại diện và giảm tính minh bạch, từ đó làm tăng chi phí vay và rút ngắn thời hạn vay. Việc ngân hàng thận trọng hơn với các khoản vay dài hạn và các công ty nhỏ cũng phản ánh sự đánh giá rủi ro kỹ lưỡng hơn trong bối cảnh thông tin không đầy đủ.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với các báo cáo cho thấy tránh thuế làm tăng chi phí vốn và ảnh hưởng đến các điều khoản vay. Tuy nhiên, khác biệt ở chỗ hành vi tránh thuế không làm tăng rủi ro vỡ nợ trong bối cảnh Việt Nam, có thể do các biện pháp kiểm soát và giám sát tín dụng chặt chẽ hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân phối chi phí vay và thời hạn vay theo mức độ tránh thuế, cũng như bảng so sánh các chỉ số tài chính giữa các nhóm công ty theo quy mô và tính minh bạch.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách và hệ thống pháp luật thuế TNDN:
   Cần xây dựng chính sách thuế minh bạch, công bằng, phù hợp với khả năng đóng góp của doanh nghiệp, đồng thời tăng mức phạt đối với hành vi tránh thuế nhằm nâng cao tính răn đe. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế.

2. Cải cách thủ tục hành chính thuế:
   Đơn giản hóa quy trình kê khai, nộp thuế, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để giám sát và hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật thuế. Thời gian thực hiện: 1 năm, chủ thể: Tổng cục Thuế, các Cục Thuế địa phương.

3. Nâng cao năng lực và phẩm chất cán bộ quản lý thuế:
   Tổ chức đào tạo chuyên sâu, nâng cao đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ thuế nhằm tăng hiệu quả quản lý và kiểm tra thuế. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế.

4. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm:
   Đẩy mạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế, xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm để giảm thiểu hành vi tránh thuế. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Tổng cục Thuế, các Cục Thuế.

5. Nâng cao ý thức tuân thủ của người nộp thuế:
   Tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật thuế, kết hợp hỗ trợ doanh nghiệp trong việc kê khai và nộp thuế nhằm nâng cao nhận thức và giảm thiểu hành vi tránh thuế. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Tổng cục Thuế, các tổ chức doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý thuế và cơ quan thuế:
   Giúp hiểu rõ tác động của hành vi tránh thuế đến thị trường tín dụng, từ đó xây dựng chính sách và biện pháp quản lý hiệu quả hơn.

2. Ngân hàng và các tổ chức tín dụng:
   Cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá rủi ro tín dụng liên quan đến hành vi tránh thuế, giúp điều chỉnh chính sách cho vay phù hợp.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng:
   Là tài liệu tham khảo quan trọng để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa thuế và tài chính doanh nghiệp.

4. Doanh nghiệp niêm yết và các nhà đầu tư:
   Hiểu rõ hơn về tác động của hành vi tránh thuế đến chi phí và điều kiện vay vốn, từ đó có chiến lược tài chính và quản trị rủi ro hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Hành vi tránh thuế ảnh hưởng như thế nào đến chi phí vay ngân hàng?
   Hành vi tránh thuế làm tăng chi phí vay do ngân hàng đánh giá rủi ro cao hơn, dẫn đến lãi suất vay cao hơn. Ví dụ, chi phí vay trung bình của các công ty tránh thuế cao hơn 7.3%.

2. Tại sao thời hạn vay lại bị rút ngắn khi công ty có hành vi tránh thuế?
   Ngân hàng rút ngắn thời hạn vay nhằm giảm rủi ro tín dụng và tăng khả năng kiểm soát dòng tiền, do thông tin về công ty tránh thuế thường không minh bạch.

3. Hành vi tránh thuế có làm tăng rủi ro vỡ nợ không?
   Nghiên cứu cho thấy không có bằng chứng rõ ràng về việc tránh thuế làm tăng rủi ro vỡ nợ trong các công ty niêm yết tại Thành phố Hồ Chí Minh.

4. Tính minh bạch thông tin ảnh hưởng thế nào đến mối quan hệ giữa tránh thuế và vay ngân hàng?
   Tính minh bạch cao giúp giảm tác động tiêu cực của tránh thuế, làm giảm chi phí vay và kéo dài thời hạn vay do ngân hàng có thể đánh giá chính xác hơn rủi ro.

5. Ngân hàng có đối xử khác biệt với các công ty quy mô nhỏ và lớn về hành vi tránh thuế không?
   Có, ngân hàng thường áp dụng chi phí vay cao hơn và thời hạn vay ngắn hơn đối với các công ty quy mô nhỏ do rủi ro và bất cân xứng thông tin lớn hơn.

Kết luận

• Hành vi tránh thuế TNDN làm tăng chi phí vay và rút ngắn thời hạn vay ngân hàng của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh.
• Tác động tiêu cực của tránh thuế giảm khi tính minh bạch thông tin của doanh nghiệp tăng lên.
• Ngân hàng thận trọng hơn với các khoản vay dài hạn và các công ty quy mô nhỏ có hành vi tránh thuế.
• Hành vi tránh thuế không làm tăng rủi ro vỡ nợ trong bối cảnh nghiên cứu.
• Các giải pháp hoàn thiện chính sách thuế, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường kiểm tra là cần thiết để giảm thiểu hành vi tránh thuế.

Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để nâng cao tính ứng dụng của kết quả.

Các cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng môi trường tài chính minh bạch, công bằng và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, bài nghiên cứu nêu lên tính cấp thiết và lý do vì sao chọn đề tài cùng mục tiêu, câu hỏi và ý nghĩa nghiên cứu của đề tài. Chương 2 sẽ trình bày rõ hơn về tổng quan lý thuyết và các kết quả thực nghiệm liên quan đến việc tránh thuế và các hợp đồng nợ của các doanh nghiệp trên sàn chứng khoán Tp.HCM, cũng như đề xuất các giả thiết cho phần nghiên cứu này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT, CÁC KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢ THIẾT. Một số khái niệm cơ bản 2.

Thuế thu nhập doanh nghiệp 2. Thuế TNDN là một loại thuế trực thu đánh trực tiếp vào lợi nhuận của các doanh nghiệp. Ở Việt Nam, luật thuế TNDN được Quốc hội thông qua ngày 10/05/1997 và có hiệu lực thi hành ngày 01/01/1999 thay cho luật thuế lợi tức. Đặc điểm Bản chất của thuế TNDN được thể hiện bởi các thuộc tính bên trong vốn có của nó.

Qua các giai đoạn phát triển, những thuộc tính này vẫn giữ tính ổn định tương đối. Thuế TNDN có những đặc trưng riêng để phân biệt với các sắc thuế khác như: Thứ nhất, thuế TNDN có đặc điểm là đối tượng nộp thuế đồng thời là đối tượng chịu thuế theo luật quy định. NNT theo luật thuế TNDN cũng là người trả thuế cuối cùng trong chu kỳ SXKD. Thứ hai, thuế TNDN là một khoản chuyển giao của NNT cho Nhà nước mang tính bắt buộc phi hình sự.

Đặc điểm này xác định rõ nội dung kinh tế của thuế TNDN – Việc động viên mang tính bắt buộc của Nhà nước. Phân phối mang tính chất bắt buộc dưới hình thức TNDN là một phương thức phân phối của Nhà nước. Thứ ba, việc chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN không mang tính chất hoàn trả trực tiếp. Tính chất không hoàn trả trực tiếp của thuế TNDN được thể hiện: Một là, khoản chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN không được hoàn trả trực tiếp, đồng nghĩa với việc NNT sẽ nhận được một phần các dịch vụ công cộng mà Nhà nước cung cấp chung cho cả cộng đồng.

Hai là, sự chuyển giao thu nhập thông qua thuế không mang tính đối giá, nghĩa là mức thuế mà các thành phần trong xã hội chuyển giao cho Nhà nước không hoàn toàn dựa trên mức độ NNT thừa hưởng những dịch vụ công cộng do Nhà nước cung cấp. NNT cũng không có quyền đòi hỏi Nhà nước phải cung cấp dịch vụ công cộng cho mình mới phát sinh khoản TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 chuyển giao thu nhập cho Nhà nước, mặt khác mức độ cung cấp dịch vụ công cộng của Nhà nước cũng không nhất thiết ngang bằng mức độ chuyển giao. Thứ tư, việc chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN được quy định trước bằng pháp luật. Điều này một mặt thể hiện tính pháp lý cao của thuế TNDN, mặt khác phản ánh sự chuyển giao thu nhập này dựa trên những cơ sở pháp luật nhất định và được xác định trong Luật thuế TNDN.

Những tiêu thức thường được xác định trong Luật thuế TNDN là đối tượng nộp thuế, đối tượng chịu thuế, thời hạn cụ thể, mức thuế phải nộp, và những chế tài mang tính cưỡng chế khác. Các khoản chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN chịu những ảnh hưởng của các yếu tố xã hội, chính trị, kinh tế trong những thời kỳ nhất định. Yếu tố chính trị, xã hội tác động đến thuế TNDN thường là thể chế chính trị của Nhà nước, tâm lý tập quán của các tầng lớp dân cư, truyền thống văn hoá. Yếu tố kinh tế tác động đến thuế TNDN thường là mức độ tăng trưởng của nền kinh tế, giá cả thị trường, sự biến động của Ngân sách Nhà nước.

Các khoản chuyển giao thuế thu nhập dưới hình thức thuế TNDN chỉ được giới hạn trong phạm vi biên giới quốc gia với quyền lực pháp lý của Nhà nước đối với con người và tài sản. Đặc điểm của thuế TNDN trong nền kinh tế thị trường. Luật thuế TNDN năm 2003 được đưa vào thực hiện từ 01/01/2004 sửa đổi Luật thuế TNDN năm 1997 thay thế cho thuế lợi tức trước đây đã mở rộng đối tượng chịu thuế, bao gồm toàn bộ thu nhập nhận được trong nền kinh tế thị trường và thống nhất áp dụng với mọi thành phần kinh tế và mọi loại hình doanh nghiệp, giữa các doanh nghiệp trong nước và đối tượng đầu tư nước ngoài. Trong điều kiện nền kinh tế mới luật thuế TNDN tạo nên một môi trường cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh hơn, làm cho nền kinh tế đất nước nhanh chóng hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới.

Vai trò của thuế TNDN được thể hiện: Thứ nhất, đảm bảo nguồn thu ổn định cho NSNN. Thuế là nguồn thu chủ yếu của NSNN nhằm đảm bảo trang trải cho các nhu cầu chi tiêu cần thiết của Nhà nước, cho nên vai trò đầu tiên của thuế TNDN là bảo đảm một nguồn thu ổn định cho NSNN thông qua việc mở rộng đối tượng chịu thuế. Trong điều kiện nền kinh tế ngày càng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 phát triển, thuế TNDN có khả năng bao quát được hầu hết các nguồn thu nhập phát sinh do xuất hiện nhiều loại hình thu nhập phức tạp và tinh vi hơn trước. Thứ hai, thuế TNDN là công cụ quan trọng của Nhà nước trong việc điều tiết các hoạt động kinh doanh và quản lý vĩ mô nền kinh tế.

Thông qua hệ thống miễn giảm thuế, ưu đãi về thuế suất, thuế TNDN góp phần định hướng cho các Nhà Đầu tư đầu tư vào các khu vực, lĩnh vực mà Nhà nước cần khuyến khích đầu tư, từ đó thực hiện chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, chuyển dịch cơ cấu vùng kinh tế nhằm đảm bảo cơ cấu kinh tế hợp lý, thực hiện chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong từng thời kỳ. Thứ ba, thuế TNDN thể hiện vai trò đặc trưng của thuế là đảm bảo công bằng xã hội. Với sắc thuế trực thu, thuế TNDN có khả năng đảm bảo công bằng theo chiều dọc là đối tượng nộp thuế có thu nhập chịu thuế cao thì nộp thuế nhiều, đối tượng nộp thuế có thu nhập thấp thì nộp thuế ít. Đối tượng nộp thuế gặp khó khăn thì được giảm thuế, được chuyển lỗ sang những năm sau…thuế TNDN có nhiều mức thuế suất ưu đãi khác nhau.

Trong điều kiện kinh tế thị trường cạnh tranh, thu nhập của một cá nhân hay tổ chức phụ thuộc nhiều vào việc cung cấp các yếu tố sản xuất (vốn, lao động, công nghệ…). Sự phân hóa giàu nghèo là điều không thể tránh khỏi. Trong hoàn cảnh đó, thuế thu nhập sẽ là một biện pháp tốt để rút ngắn khoảng cách giàu nghèo giữa các thành viên trong xã hội. Thứ tư, thuế TNDN là công cụ đánh giá hiệu quả hoạt động của NNT.

Nhìn vào số thuế TNDN mà doanh nghiệp phải nộp, so sánh đối với số thuế TNDN của các doanh nghiệp cùng ngành ở địa phương và trong cả nước có thể đánh giá khái quát về hiệu quả SXKD của doanh nghiệp. Vì doanh nghiệp làm ăn có lãi mới phát sinh số thuế phải nộp và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp càng lớn thì số thuế TNDN phải nộp càng cao. Nếu số thuế TNDN phải nộp giảm xuống qua các năm thì chứng tỏ doanh nghiệp đang làm ăn giảm sút và ngược lại là hoạt động SXKD của doanh nghiệp có hiệu quả. Như vậy thuế TNDN là một công cụ đánh giá hiệu quả SXKD của đơn vị một cách chính xác.

Thứ năm, thuế TNDN là công cụ thúc đẩy việc nâng cao trình độ hạch toán kế TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 toán đối với các đối tượng nộp thuế. Theo Luật thuế TNDN, các đối tượng nộp thuế có nghĩa vụ tính số thuế phải nộp, tự kê khai, đồng thời phải tự chịu trách nhiệm về các số liệu tính toán và kê khai đó. Sự trung thực, chính xác của số liệu phụ thuộc rất lớn vào chất lượng công tác hạch toán kế toán ở từng công ty. Để đảm bảo thu đúng, thu đủ thuế TNDN, cơ quan thuế phải chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra NNT qua đó có thể phát hiện những biểu hiện tiêu cực, những sai sót trong quá trình hạch toán kế toán của Người nộp thuế và tùy vào từng trường hợp sai phạm mà cán bộ thuế sẽ áp dụng các biện pháp xử lý kịp thời… Nhờ đó ý thức của NNT sẽ dần được nâng cao và công tác hạch toán kế toán cũng từng bước hoàn thiện hơn.

Thứ sáu, thuế TNDN còn có vai trò chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Thông qua chính sách miễn, giảm, ưu đãi thuế TNDN, Nhà nước sẽ ưu tiên cho ngành cần phát triển để chuyển dịch, thu hút Nhà đầu tư từ ngành chưa cần phát triển sang ngành cần phát triển, phục vụ mục đích chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Chênh lệch giữa chính sách thuế và chế độ kế toán Sự khác biệt giữa chính sách thuế và chế độ kế toán tạo ra các khoản chênh lệch trong việc ghi nhận doanh thu và chi phí cho một kỳ kế toán nhất định, dẫn tới chênh lệch giữa chi phí thuế thu nhập của doanh nghiệp theo chế độ kế toán áp dụng với số thuế thu nhập phải nộp trong kỳ. Chênh lệch tạm thời là các khoản chênh lệch phát sinh do cơ quan thuế chưa chấp nhận ngay trong kỳ kế toán hoặc trong năm tài chính các khoản doanh thu, chi phí đã ghi nhận theo chuẩn mực và chính sách kế toán doanh nghiệp áp dụng. Các khoản chênh lệch này sẽ được khấu trừ hoặc tính thuế thu nhập trong các kỳ kế toán hoặc trong năm tài chính tiếp theo.

Các khoản chênh lệch tạm thời thường bao gồm các khoản chênh lệch mang tính thời điểm hay còn gọi là chênh lệch theo thời gian và các khoản ưu đãi thuế có thể thực hiện. Ví dụ: Chênh lệch phát sinh do chính sách ghi nhận doanh thu nhận trước của doanh nghiệp với quy định của chính sách thuế; Chênh lệch về chi phí khấu hao do chính sách khấu hao nhanh của doanh nghiệp không phù hợp với quy định về khấu hao theo chính sách thuế (Quyết định 206; Chênh lệch do các khoản chi phí chưa thực hiện như trích trước tiền lương nghỉ phép TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 nhưng chưa thực chi, trích trước chi phí bảo hành nhưng chưa thực chi, … Các khoản chênh lệch tạm thời là đối tượng điều chỉnh của VAS 17. Hợp đồng vay ngân hàng.