CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong các nguồn tư liệu đã xuất bản có liên quan tới đề tài mà nhóm nghiên cứu tiếp cận được, nổi lên 03 chủ đề chính: Thứ nhất là các nghiên cứu có liên quan tới ảnh hưởng của phim ảnh Hàn Quốc đến xu hướng thời trang, thứ hai là những ảnh hưởng của phim ảnh Hàn Quốc đến ẩm thực và cuối cùng, những ảnh hưởng của phim ảnh Hàn Quốc đến việc học tập. Dưới đây là những nội dung cụ thể. Các nghiên cứu có liên quan tới ảnh hưởng của phim ảnh Hàn Quốc đến xu hướng thời trang Trong những năm gần đây, làn sóng Hallyu (Hàn lưu) đã có ảnh hưởng không nhỏ đến những quốc gia Châu Á, đặc biệt đối với tầng lớp trẻ tuổi.
Việt Nam cũng không phải là một quốc gia ngoại lệ. Ngoài việc gắn liền với sự phát triển của ngành công nghiệp giải trí và đem lại nguồn doanh thu khổng lồ cho Hàn Quốc, làn sóng văn hóa Hallyu mà đặc biệt là phim ảnh Hàn Quốc cũng đang ngày càng nổi tiếng và gây tác động rất lớn đến nhiều nền văn hóa các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Làn sóng Hallyu xuất hiện ở Việt Nam tương đối sớm và đóng góp lớn vào sự phát triển quan hệ hữu nghị giữa hai nước. Làn sóng Hàn Quốc được tiếp nhận ở Việt Nam một cách sâu rộng hơn so với các quốc gia trong cùng khu vực như Nhật Bản hay Trung Quốc.
Ngoài việc gắn liền với sự phát triển của ngành công nghiệp giải trí và đem lại nguồn doanh thu khổng lồ cho Hàn Quốc, làn sóng văn hóa Hallyu cũng đang ngày càng nổi tiếng và gây tác động rất lớn đến nhiều nền văn hóa các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Làn sóng Hallyu xuất hiện ở Việt Nam tương đối sớm và đóng góp lớn vào sự phát triển quan hệ hữu nghị giữa hai nước. Làn sóng Hàn Quốc được tiếp nhận ở Việt Nam một cách sâu rộng hơn so với các quốc gia trong cùng khu vực như Nhật Bản hay Trung Quốc. Theo kết quả nghiên cứu, so với các nước châu Á khác, thời trang và mỹ phẩm Hàn Quốc đang giữ vị trí thứ nhất trong lòng người Việt, đặc biệt là giới trẻ, với 73%.
Mỹ phẩm Nhật Bản được ưa thích ở vị trí thứ hai với 50%. Tiếp đến là tỉ lệ ưa dùng mỹ phẩm Thái Lan chiếm 40% và mỹ phẩm Trung Quốc xếp vị trí cuối cùng chỉ với 30% Người Việt biết đến thời trang và mỹ phẩm Hàn Quốc chủ yếu là thông qua phim truyền hình hay phim điện ảnh (89%). Cũng giống như phim ảnh và Kpop, thời trang và mỹ phẩm Hàn Quốc đang làm thay đổi suy nghĩ của giới trẻ Việt Nam. Quan niệm 9 về "mỹ" ( 美 ) như cách ăn mặc, trang điểm, đầu tóc đang chuyển dần từ nếp nghĩ truyền thông sang tư tưởng hiện đại.
(Trần Thị Hường, Cao Thị Hải Bắc, 2015)1 Phong cách ăn mặc của người Hàn rất đặc trưng, không nghiêng về đơn giản, phóng khoáng như Mỹ, không mang hơi hướng “manga” như Nhật mà trẻ trung, năng động hơn hết. Bên cạnh đó, thời trang được mang vào điện ảnh, truyền thông như một cách để quảng bá sản phẩm của quốc gia trên trường quốc tế. Dưới đây là bảng thống kê theo nghiên cứu của Hà Thanh Vân (Vân, 2012).2 Lý do thích ăn mặc, trang điểm theo Tỉ lệ phong cách Hàn Quốc Màu sắc đẹp, kiểu dáng đẹp 61% Lịch sự, thanh nhã 58% Phù hợp với dáng người, làn da 32% Giá thành phù hợp với túi tiền 23% Nhiều hãng mỹ phẩm của Hàn cũng được săn đón trên các mặt trận nhờ vào chiến dịch quảng cáo cực kỳ thông minh của Hàn Quốc. Họ sử dụng điện ảnh, âm nhạc, các thần tượng như một công cụ hỗ trợ đặc biệt để quảng bá các sản phẩm về làm đẹp, quần áo, mỹ phẩm, nước hoa.
Thông qua đó, thời đại mỹ phẩm Hàn đã chiếm lấy thị phần ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương là chủ yếu, nhưng vẫn góp mặt ở một số quốc gia Châu Âu, Châu Mỹ hay Châu Úc. Hàng loạt các nhãn hiệu về làm đẹp của Hàn nổi lên như một cơn sóng nhưng vẫn không có dấu hiệu suy giảm như Innisfree, Etude House, 3CE, Black Rouge, BBIA, Some By Mi… Làn sóng văn hóa Hàn Quốc đã có những tác động đáng kể đến ngành công nghiệp thời trang trên toàn thế giới. Những thương hiệu thời trang nổi tiếng như Chanel, GUCCI, BVLGARI, Dior, Saint Laurent. đều có đại sứ là người Hàn Quốc.
Vậy nên, không ngạc nhiên khi chính họ đã trở thành tiêu chuẩn của cái đẹp mà giới trẻ Việt đang hưởng đến. Giới trẻ Việt Nam hiện nay đang có xu hướng thích cách ăn mặc, nhuộm tóc và trang điểm theo phong cách Hàn Quốc. Cũng nhờ văn hóa thần 1 Trần Thị Hường, Cao Thị Hải Bắc (2015), Ảnh hưởng của Hanlyu tại Việt Nam-nhìn từ góc độ liên ngành, from http://repository.vn/bitstream/ULIS_123456789/292/1/ANH%20HUONG%20CUA%20HAN %20LUU%20-%20Phan%201%20-%20word%202003_12.pdf 2 Hà Thanh Vân(2012), “Sự tiếp nhận văn hóa Hàn Quốc của các bạn trẻ Việt Nam hiện nay – Những điểm nhìn từ một cuộc khảo sát xã hội học văn hóa”, tham luận tại Hội thảo khoa học quốc tế Quan hệ Việt Nam – Hàn Quốc từ quá khứ, hiện tại tới tương lai, Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh), số 12, tr. 10 tượng, mà những thương hiệu mỹ phẩm Hàn như Innisfree, Black Rough, 3CE.
được giới trẻ ưa chuộng hơn so với mỹ phẩm Trung Quốc hay Nhật Bản. Trong bài nghiên cứu về HÀN LƯU - SỨC MẠNH CỦA VĂN HÓA HÀN QUỐC ( Phan Thị Oanh, 2016) tác giả đã chỉ ra sự phổ biến của Hàn lưu trên toàn thế giới tạo hiệu ứng mạnh đối với hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Hàn Quốc. "Những sản phẩm văn hóa nổi trội và làn sóng văn hóa Hàn Quốc Hallyu đang rất được lòng người dân thế giới, đóng góp chung vào hạnh phúc nhân loại và nâng tầm vị thế đất nước trên trường quốc tế" (tổng thống Hàn Quốc Park Geun Hye, 2016)3. Trong bài nghiên cứu “ẢNH HƯỞNG CỦA XU HƯỚNG KPOP ĐẾN LỐI SỐNG CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI” nhóm các tác giả Vũ Minh Hiếu, Nguyễn Thị Tố Uyên, Chữ Trang Minh, Nguyễn Thu Huyền, Phạm Mai Linh đã nghiên cứu về sự ảnh hưởng của xu hướng Kpop đến lối sống của sinh viên ĐHQGHN.
Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra những yếu tố nào của xu hướng đó ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi, lối sống sinh viên, và ảnh hưởng đến niềm đam mê và sự hứng thú của họ đối với K-pop. Từ đó chỉ ra thực trạng, nguyên nhân và đưa ra kết luận. Thực tế cho thấy, các bạn trẻ đang rất chuộng sống theo xu hướng Hàn Quốc, đặc biệt là Kpop: từ lối sống đến cách ăn mặc, …. Đặc biệt là nền âm nhạc hiện vẫn đang rất thịnh hành.
Trong bài nghiên cứu “Ảnh hưởng của làn sóng Hallyu đến văn hóa ăn mặc của sinh viên Hutech hiện nay” của Trương Huỳnh Anh, tác giả đã làm rõ vấn đề ăn mặc của sinh viên Hutech bị ảnh hưởng khá nhiều từ làn sóng Hallyu, tuy nhiên phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ bao quát tại Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh. Những ảnh hưởng của phim ảnh Hàn Quốc đến ẩm thực Ẩm thực cũng là một thành tố được nhắc đến trong chính sách của Hàn Quốc. Thành tố này cũng như thời trang, nó được củng cố và truyền bá thông qua các kênh truyền hình, những gameshow, các thần tượng quảng cáo đặc biệt là thông qua phim điện ảnh. Trong văn hóa ẩm thực Hàn Quốc, đồ ăn của họ mang đậm nét văn hoá cổ truyền từ xưa tới nay, với những món ăn như Kimchi, Bibimbap, những nồi lẩu nấm nghi ngút khói và đặc biệt là món sườn nướng Hàn Quốc thì dường như những món ăn này đã trở thành nét truyền thống trong văn hoá ẩm thực Hàn Quốc.
Và những món ăn như thế này đã được các nhà lãnh đạo, nhà chức trách, các chuyên gia,… kết hợp cùng các thành tố khác để gia tăng sự hiệu quả của chính sách này. Ngành ẩm thực truyền thống rất phong phú của Hàn Quốc đã được thế giới biết đến và yêu thích qua các bộ 3 Phan Thị Oanh (2016), “Hàn lưu – sức mạnh của văn hóa Hàn Quốc”, Nghiên cứu Hàn Quốc, http://cks.php? newsid=581&fbclid=IwAR3Oi7TpUdiEL4VJ4BPelRoeZezSlHoruEA_QE2oVhtDFFB0aHeuKqKOJTQ, truy cập ngày 21/12/2022 11 phim truyền hình, đặc biệt là món kim chi và kimbap. Các món ăn Hàn Quốc tuy không được chế biến một cách cầu kỳ, nhưng lại có hương vị rất đặc biệt và hình thức bắt mắt.4 Nhờ sự phổ biến của Hallyu tại Việt Nam, ẩm thực Hàn Quốc cũng được giới trẻ nhiệt tình chào đón. Các món ăn trên màn ảnh như kim chi, mì cay, cơm cuộn, bánh gạo, cơm trộn.
dần xuất hiện trên đường phố hoặc ngay trong bữa ăn tự nấu tại nhà. Không chỉ dừng lại tại đó, rất nhiều người cũng lựa chọn Hàn Quốc là địa điểm du lịch yêu thích. Họ mong muốn được tận mắt tham quan những phong cảnh xuất hiện trong các bộ phim hay chính mình nếm thử những món ăn truyền thống hấp dẫn. Món ăn Hàn Quốc không chỉ đem đến hương vị mới lạ cho ẩm thực Việt mà còn mang lại nhiều giá trị tích cực cho văn hóa ẩm thực Việt Nam có thể cảm nhận rõ ẩm thực Hàn Quốc không chỉ xuất hiện qua phim ảnh, báo chí…mà còn hiện hữu trên cả mâm cơm thường ngày của người Việt.
Việc món ăn Hàn Quốc và món ăn Việt Nam cùng xuất hiện trên mâm cơm thường ngày của người Việt thế này cho thấy rõ ảnh hưởng to lớn và tích cực mà món ăn Hàn Quốc mang lại trong đời sống văn hóa Việt. Có thể nói các món ăn Hàn Quốc đem đến hương vị ấm áp cho không khí sum họp của các gia đình. Đồng thời, cách chế biến món ăn Hàn Quốc cũng rèn luyện những phẩm chất cần thiết cho giới trẻ như sự tỉ mỉ, tính cẩn trọng và lòng nhẫn nại… Theo quan sát của nhóm nghiên cứu, hiện nay có khá nhiều nhà hàng Việt đều sử dụng món kimchi như một món ăn khai vị hoặc bổ sung trong thực đơn. Nhiều người Việt Nam biết đến và yêu thích món ăn truyền thống và tiêu biểu số một ngày của Hàn Quốc.
Đĩa kimchi được đặt cạnh món dưa muối hay cà muối đã tạo nên một sự giao thoa văn hóa Việt Hàn thật đặc biệt trong ẩm thực Việt.