Ảnh Hưởng Của Các Nhân Tố Vĩ Mô Đến Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu Của Các Công Ty Niêm Yết Tại Việt Nam

Nghiên cứu ảnh hưởng của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Phan Thanh Phong
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Các Nhân Tố Vĩ Mô Đến Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu Của Các Công Ty Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Lãi suất và giá chứng khoán
• 2.2. Cung tiền và giá chứng khoán
• 2.3. Tỷ lệ lạm phát và giá chứng khoán
• 2.4. Tỷ giá hối đoái và giá chứng khoán
• 2.5. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và giá chứng khoán
• 2.6. Giá vàng và giá chứng khoán
• 2.7. Tóm tắt các nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô tả các biến
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp kiểm định
• 3.4.1. Thống kê mô tả
• 3.4.2. Kiểm định tình dừng (kiểm định nghiệm đơn vị)
• 3.4.3. Kiểm định đồng liên kết
• 3.4.4. Mô hình vectơ hiệu chỉnh sai số (VECM)
• 3.4.5. Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger (Causality Test)
• 3.4.6. Hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Functions) và phân rã phương sai (Variance Decomposition)
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả kiểm định tình dừng - Unit Root Test
• 4.3. Kết quả kiểm tra đồng liên kết – Cointegration Test
• 4.4. Kết quả ước lượng mô hình hiệu chỉnh sai số Vectơ (VECM)
• 4.5. Kết quả ước lượng mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM)
• 4.6. Kết quả kiểm định nhân quả Granger
• 4.7. Phản ứng đẩy và phân rã phương sai
• 4.7.1. Phản ứng đẩy
• 4.7.2. Phân rã phương sai
• 4.8. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Của Nhân Tố Vĩ Mô Đến Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang ngày càng phát triển và trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các nhân tố vĩ mô ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Các yếu tố như lạm phát, lãi suất, và tỷ giá hối đoái sẽ được phân tích để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa chúng và thị trường chứng khoán.

1.1. Nhân Tố Vĩ Mô Là Gì Và Tại Sao Quan Trọng

Nhân tố vĩ mô bao gồm các yếu tố kinh tế lớn như lạm phát, lãi suất, và GDP. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và giá cổ phiếu trên thị trường. Việc hiểu rõ về chúng giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn.

1.2. Tình Hình Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam Hiện Nay

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều biến động trong những năm qua. Sự phát triển của thị trường này không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố nội tại mà còn bị ảnh hưởng bởi các nhân tố vĩ mô từ bên ngoài. Nghiên cứu sẽ chỉ ra những thách thức và cơ hội mà thị trường đang đối mặt.

II. Vấn Đề Lạm Phát Và Tác Động Đến Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu

Lạm phát là một trong những yếu tố vĩ mô quan trọng nhất ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Khi lạm phát tăng, sức mua của đồng tiền giảm, điều này có thể dẫn đến sự giảm giá cổ phiếu. Nghiên cứu sẽ phân tích mối quan hệ giữa lạm phát và thị trường chứng khoán.

2.1. Lạm Phát Tác Động Như Thế Nào Đến Thị Trường Chứng Khoán

Lạm phát cao có thể dẫn đến việc tăng lãi suất, từ đó ảnh hưởng đến chi phí vay mượn của doanh nghiệp. Điều này có thể làm giảm lợi nhuận và giá cổ phiếu. Nghiên cứu sẽ chỉ ra các ví dụ cụ thể từ thị trường Việt Nam.

2.2. Các Biện Pháp Kiểm Soát Lạm Phát Hiện Nay

Chính phủ và ngân hàng trung ương đã áp dụng nhiều biện pháp để kiểm soát lạm phát. Những biện pháp này không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế mà còn tác động trực tiếp đến thị trường chứng khoán. Nghiên cứu sẽ phân tích hiệu quả của các biện pháp này.

III. Lãi Suất Và Ảnh Hưởng Đến Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu

Lãi suất là một yếu tố quan trọng khác ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Khi lãi suất tăng, chi phí vay mượn của doanh nghiệp cũng tăng, điều này có thể dẫn đến giảm lợi nhuận và giá cổ phiếu. Nghiên cứu sẽ phân tích mối quan hệ này một cách chi tiết.

3.1. Mối Quan Hệ Giữa Lãi Suất Và Giá Cổ Phiếu

Nghiên cứu sẽ chỉ ra rằng lãi suất có mối quan hệ nghịch biến với giá cổ phiếu. Khi lãi suất tăng, giá cổ phiếu thường giảm. Điều này có thể được minh chứng qua các số liệu thống kê từ thị trường chứng khoán Việt Nam.

3.2. Tác Động Của Chính Sách Tiền Tệ Đến Lãi Suất

Chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương có thể ảnh hưởng lớn đến lãi suất. Nghiên cứu sẽ phân tích các chính sách hiện tại và tác động của chúng đến thị trường chứng khoán.

IV. Tỷ Giá Hối Đoái Và Tác Động Đến Thị Trường Chứng Khoán

Tỷ giá hối đoái cũng là một yếu tố vĩ mô quan trọng ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Biến động tỷ giá có thể tác động đến lợi nhuận của các công ty xuất khẩu và nhập khẩu. Nghiên cứu sẽ phân tích mối quan hệ này.

4.1. Tác Động Của Tỷ Giá Hối Đoái Đến Doanh Nghiệp

Biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và lợi nhuận của doanh nghiệp. Nghiên cứu sẽ chỉ ra các ví dụ cụ thể từ các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

4.2. Các Biện Pháp Đối Phó Với Biến Động Tỷ Giá

Doanh nghiệp có thể áp dụng nhiều biện pháp để giảm thiểu rủi ro từ biến động tỷ giá. Nghiên cứu sẽ phân tích các chiến lược này và hiệu quả của chúng.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ chỉ ra rõ ràng mối quan hệ giữa các nhân tố vĩ mô và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Những phát hiện này có thể giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn. Nghiên cứu cũng sẽ đề xuất các ứng dụng thực tiễn cho các nhà đầu tư.

5.1. Phân Tích Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát, lãi suất và tỷ giá hối đoái đều có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Nghiên cứu sẽ trình bày chi tiết các số liệu và phân tích.

5.2. Đề Xuất Ứng Dụng Thực Tiễn

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà đầu tư có thể áp dụng các chiến lược đầu tư phù hợp để tối ưu hóa lợi nhuận. Nghiên cứu sẽ đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho nhà đầu tư.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này đã chỉ ra rõ ràng ảnh hưởng của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu tại Việt Nam. Tương lai của nghiên cứu có thể mở rộng ra các yếu tố khác và các thị trường khác. Những phát hiện này sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

6.1. Tóm Tắt Các Phát Hiện Chính

Các phát hiện chính của nghiên cứu sẽ được tóm tắt để nhấn mạnh tầm quan trọng của các nhân tố vĩ mô trong việc ra quyết định đầu tư.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu có thể mở rộng ra các yếu tố khác như chính sách tài khóa, tình hình chính trị và các yếu tố toàn cầu ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam sau hơn một thập kỷ thành lập đã khẳng định vị thế là kênh huy động vốn trung và dài hạn then chốt của nền kinh tế quốc dân. Trong giai đoạn từ quý 1 năm 2001 đến quý 2 năm 2013, thị trường đã trải qua nhiều biến động mạnh mẽ với 50 kỳ quan sát hàng quý, chỉ số giá chứng khoán từng lập đỉnh trên 1.170 điểm vào năm 2007 trước khi chịu tác động nặng nề từ cuộc suy thoái tài chính toàn cầu. Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự biến động của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu không chỉ xuất phát từ nội tại vi mô của từng doanh nghiệp mà còn chịu sự chi phối mang tính hệ thống của các biến số kinh tế vĩ mô.

Mục tiêu cụ thể của công trình là nhận diện, kiểm định và lượng hóa mức độ tác động của 6 nhân tố kinh tế vĩ mô nền tảng bao gồm: chỉ số giá tiêu dùng (CPI đại diện cho lạm phát), tỷ giá hối đoái VND/USD (ER), tổng sản phẩm quốc nội (GDP), giá vàng SJC (GO), lãi suất cho vay liên ngân hàng (IR) và cung tiền mở rộng M2 (MS) đối với chỉ số VN-Index (VNI) niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE).

Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi thời gian 12,5 năm liên tục, cung cấp một bức tranh toàn diện về mối tương quan tài chính vĩ mô tại một thị trường cận biên đang phát triển. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc xác lập các metrics định lượng chuẩn xác, giúp giải quyết bài toán tối ưu hóa danh mục đầu tư, hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách xây dựng cơ chế điều tiết cung tiền và lãi suất phù hợp, từ đó nâng cao tính minh bạch và duy trì sự ổn định bền vững cho thị trường vốn Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai học thuyết tài chính kinh điển: Thuyết Định giá Tài sản Bán buôn (Arbitrage Pricing Theory - APT) của Stephen Ross (1976) và Thuyết Thị trường Hiệu quả (Efficient Market Hypothesis - EMH) của Eugene Fama (1970). Theo thuyết APT, tỷ suất sinh lợi của một tài sản tài chính là một hàm đa nhân tố chịu sự tác động đồng thời của nhiều cú sốc vĩ mô ngoài dự kiến. Kết hợp với mô hình Chiết khấu Dòng tiền (Dividend Discount Model) và Lý thuyết Số lượng Tiền tệ, sự thay đổi của lãi suất, lạm phát hay cung tiền sẽ trực tiếp làm dịch chuyển dòng tiền kỳ vọng và tỷ suất chiết khấu của doanh nghiệp niêm yết.

Ba khái niệm học thuật then chốt được vận dụng xuyên suốt đề tài bao gồm: tính dừng của chuỗi thời gian tài chính, mối quan hệ đồng liên kết dài hạn (Cointegration), và cơ chế hiệu chỉnh sai số cân bằng (Error Correction). Mô hình nghiên cứu tổng quát được thiết lập dưới dạng hàm logarit tự nhiên:

$$\ln(\text{VNI}) = \beta_0 + \beta_1 \ln(\text{CPI}) + \beta_2 \ln(\text{ER}) + \beta_3 \ln(\text{GDP}) + \beta_4 \ln(\text{GO}) + \beta_5 \ln(\text{IR}) + \beta_6 \ln(\text{MS}) + \varepsilon$$

Việc chuyển hóa toàn bộ 7 biến số sang thang đo logarit tự nhiên giúp giảm thiểu hiện tượng phương sai thay đổi và làm cho chuỗi dữ liệu đạt trạng thái phân phối chuẩn ổn định hơn.

Phương pháp nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu bao gồm 50 quan sát hàng quý được thu thập liên tục từ quý 1 năm 2001 đến quý 2 năm 2013. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp và đối soát từ các tổ chức uy tín hàng đầu: Tổng cục Thống kê Việt Nam (chỉ số CPI và giá vàng SJC), Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF (lãi suất cho vay liên ngân hàng), hệ thống Oanda (tỷ giá danh nghĩa VND/USD), Trading Economics (chỉ số GDP và cung tiền M2), và sàn HOSE (giá đóng cửa trung bình quý của chỉ số VN-Index).

Quy trình phân tích kinh tế lượng được thực hiện chặt chẽ qua 6 bước:

1. Thống kê mô tả các chuỗi biến số để xác định hệ số bất đối xứng Skewness và độ nhọn Kurtosis.
2. Kiểm định nghiệm đơn vị Dickey-Fuller mở rộng (ADF test) nhằm xác định bậc tích hợp của chuỗi thời gian.
3. Kiểm định đồng liên kết Johansen với độ trễ tối ưu bậc 3 được lựa chọn theo các tiêu chuẩn AIC, SC và HQ.
4. Ước lượng mô hình Vectơ Hiệu chỉnh Sai số (VECM) và mô hình Hiệu chỉnh Sai số (ECM) bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS).
5. Kiểm định mối quan hệ nhân quả Pairwise Granger Causality trên 47 quan sát hữu hiệu.
6. Phân tích hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Functions) và phân rã phương sai (Variance Decomposition) trong chu kỳ 10 quý.

Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ đặc tính phi dừng thường thấy ở chuỗi thời gian kinh tế vĩ mô. Sự kết hợp giữa kiểm định Johansen và mô hình VECM giúp khắc phục triệt để rủi ro hồi quy giả mạo (spurious regression), đồng thời cho phép bóc tách song song cả mối liên hệ cân bằng trong dài hạn lẫn tốc độ điều chỉnh động trong ngắn hạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kiểm định tính dừng ADF cho thấy tất cả 7 biến số chuỗi thời gian đều không dừng ở mức gốc (level) nhưng đều đạt trạng thái dừng đồng nhất ở sai phân bậc 1 tại các mức ý nghĩa 1%, 5% và 10%, tức cùng tích hợp bậc một I(1). Kiểm định đồng liên kết Johansen xác nhận sự hiện diện của ít nhất 5 phương trình đồng liên kết ở mức ý nghĩa 5%, chứng minh tồn tại một mối quan hệ cân bằng dài hạn vững chắc giữa chỉ số VN-Index và 6 biến số vĩ mô.

Kết quả ước lượng mô hình VECM với độ tin cậy 95% chỉ ra các hệ số co giãn dài hạn cụ thể như sau:

• Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tác động cùng chiều mạnh nhất: khi GDP tăng 1%, chỉ số VN-Index tăng tương ứng 6,48% (giá trị t-stat đạt 8,92).
• Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có tương quan thuận: mức tăng 1% của lạm phát kéo theo mức tăng 3,18% của VN-Index (giá trị t-stat đạt 7,24).
• Lãi suất cho vay (IR) có quan hệ cùng chiều: lãi suất tăng 1% làm VN-Index tăng 1,99% (giá trị t-stat đạt 4,03).
• Giá vàng trong nước (GO) tác động thuận: giá vàng tăng 1% dẫn đến mức tăng 0,58% của chỉ số chứng khoán (giá trị t-stat đạt 2,51).
• Cung tiền M2 (MS) tác động ngược chiều mạnh nhất: khi cung tiền mở rộng 1%, chỉ số VN-Index sụt giảm 7,00% (giá trị t-stat đạt -9,15).
• Tỷ giá hối đoái (ER) ghi nhận hệ số dương 2,21% nhưng không đạt ý nghĩa thống kê ở mức 5% (giá trị t-stat là 1,41).

Mô hình ECM ghi nhận hệ số hiệu chỉnh sai số ECT(-1) đạt mức -0,4335. Điều này chứng minh rằng để tái lập trạng thái cân bằng dài hạn, chỉ số VN-Index tự điều chỉnh trung bình 43,35% độ lệch phát sinh trong mỗi quý. Kiểm định nhân quả Granger với 47 quan sát chỉ ra không có mối quan hệ nhân quả một chiều hay hai chiều trực tiếp giữa 6 nhân tố vĩ mô và chỉ số VN-Index trong ngắn hạn.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm trên mở ra nhiều khía cạnh phân tích sâu sắc. Tác động nghịch biến vượt trội của cung tiền M2 (-7,00%) phản ánh thực tế tại các nền kinh tế mới nổi: việc nới lỏng tiền tệ quá mức thường dẫn tới nguy cơ lạm phát phi mã và bất ổn kinh tế vĩ mô trong dài hạn, tạo tâm lý e ngại cho dòng vốn đầu tư, tương đồng với phát hiện của Keray Raymond (2009) tại Jamaica. Ngược lại, tác động đồng biến của GDP (+6,48%) hoàn toàn nhất quán với lý thuyết kinh tế của Fama (1981) và Hossain (2013), chứng minh sự tăng trưởng thực của nền kinh tế là bệ đỡ vững chắc nhất cho lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết. Mối tương quan thuận giữa lạm phát CPI (+3,18%) và lãi suất (+1,99%) với thị trường cổ phiếu phản ánh đặc thù giai đoạn 2001 - 2013 tại Việt Nam, khi lạm phát và lãi suất cao thường đi kèm với các giai đoạn kinh tế tăng trưởng nóng.

Trong báo cáo thực nghiệm, các dữ liệu này được thể hiện rõ ràng qua Bảng kiểm định đồng liên kết Johansen và Bảng ước lượng hệ số VECM. Ngoài ra, biểu đồ hàm phản ứng đẩy (Impulse Response) minh họa sinh động quỹ đạo phản ứng của VN-Index trước các cú sốc vĩ mô qua 10 quý. Biểu đồ chỉ ra rằng cú sốc từ CPI và giá vàng tạo ra sự biến động tức thì trong 3 quý đầu, trong khi phân rã phương sai (Variance Decomposition) xác nhận CPI chiếm tỷ trọng chi phối lớn nhất trong việc giải thích sai số dự báo của VN-Index trong ngắn hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng vững chắc, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển ổn định:

1. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Kiểm soát tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 ở mức hợp lý quanh mức 14% đến 16%/năm trong giai đoạn trung hạn 2015 - 2020. Cơ quan điều hành cần điều tiết linh hoạt công cụ thị trường mở và tái cấp vốn, tránh việc bơm tiền ồ ạt gây áp lực lạm phát kỳ vọng và làm suy giảm giá trị dài hạn của thị trường cổ phiếu.
2. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Rút ngắn chu kỳ thanh toán giao dịch từ T+3 xuống T+2 và hướng tới T+0 trong lộ trình 2015 - 2018. Biện pháp này nhằm tăng tính thanh khoản và hỗ trợ thị trường gia tăng tốc độ tự điều chỉnh sai số từ mức 43,35%/quý hiện tại lên mức tối ưu trên 60%/quý, giúp giảm thiểu rủi ro tồn đọng vị thế cho nhà đầu tư.
3. Ban điều hành các doanh nghiệp niêm yết: Xây dựng hệ thống quản trị rủi ro biến động tỷ giá và lãi suất chủ động, đặt mục tiêu duy trì tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) tăng trưởng tối thiểu từ 10% đến 12%/năm. Doanh nghiệp cần đa dạng hóa các công cụ phái sinh tiền tệ để phòng ngừa rủi ro chi phí vốn khi các biến số vĩ mô biến động.
4. Các định chế tài chính và nhà đầu tư cá nhân: Thiết lập mô hình phân bổ tài sản đa kênh linh hoạt, thực hiện tái cân bằng danh mục định kỳ mỗi quý với tỷ trọng cổ phiếu dao động từ 50% đến 70%. Khi chỉ số lạm phát CPI vượt ngưỡng cảnh báo 6%/năm, nhà đầu tư nên gia tăng nắm giữ tài sản phòng thủ như vàng và trái phiếu để tối ưu hóa tỷ suất sinh lợi trên một đơn vị rủi ro.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích định lượng của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức quản lý quỹ: Sử dụng trực tiếp hệ số co giãn thực nghiệm (hệ số -7,00% của M2, +6,48% của GDP và +3,18% của CPI) để xây dựng mô hình dự báo xu hướng chỉ số VN-Index, tối ưu hóa thời điểm gia nhập hoặc rút lui khỏi thị trường.
• Cơ quan quản lý nhà nước và chuyên gia hoạch định chính sách: Nắm bắt cơ chế truyền dẫn của các chính sách tiền tệ và tài khóa lên thị trường vốn, từ đó cân đối liều lượng điều hành cung tiền và lãi suất nhằm duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.
• Ban lãnh đạo và giám đốc tài chính (CFO) tại các công ty niêm yết: Tham khảo mối liên hệ giữa tăng trưởng kinh tế, lãi suất và định giá cổ phiếu để hoạch định thời điểm phát hành cổ phiếu tăng vốn và quản trị cơ cấu nợ vay hiệu quả.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Kinh tế - Tài chính: Khai thác phương pháp luận kinh tế lượng chuỗi thời gian gồm 50 quan sát thực nghiệm kết hợp giữa kiểm định Johansen, mô hình VECM và ECM làm tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các công trình nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cung tiền M2 lại có tác động ngược chiều mạnh nhất (-7,00%) đến chỉ số VN-Index trong dài hạn? Trong dài hạn, sự gia tăng cung tiền M2 quá mức tạo ra áp lực lạm phát cao và rủi ro bất ổn vĩ mô, làm xói mòn lợi nhuận thực của doanh nghiệp. Ước lượng mô hình VECM cho thấy khi M2 tăng 1%, VN-Index giảm 7,00% với độ tin cậy 95%, phản ánh tâm lý phòng thủ của dòng vốn dài hạn trước rủi ro tiền tệ.

Chỉ số VN-Index mất bao lâu để tự điều chỉnh về trạng thái cân bằng sau các cú sốc vĩ mô? Theo kết quả mô hình ECM, hệ số hiệu chỉnh sai số đạt mức 43,35% trong một quý. Điều này có nghĩa là thị trường mất khoảng hơn 2 quý (tương đương 6 đến 7 tháng) để triệt tiêu hoàn toàn các sai lệch ngắn hạn và đưa chỉ số VN-Index quay trở lại mức cân bằng dài hạn với các yếu tố vĩ mô.

Vì sao biến tỷ giá USD/VND không có ý nghĩa thống kê ở mức 5% trong mô hình VECM? Trong giai đoạn 2001 - 2013, chính sách tỷ giá của Việt Nam chủ yếu duy trì cơ chế neo tỷ giá cố định có điều chỉnh với biên độ hẹp. Do đó, biến động tỷ giá danh nghĩa chưa phản ánh đầy đủ cung cầu thị trường, dẫn đến giá trị thống kê t-stat chỉ đạt 1,41 và không có ý nghĩa ở mức 5%.

Nhân tố vĩ mô nào đóng vai trò quan trọng nhất trong việc giải thích biến động ngắn hạn của thị trường? Kết quả phân tích hàm phản ứng đẩy và phân rã phương sai chỉ ra rằng lạm phát (CPI) là nhân tố có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến biến động ngắn hạn của VN-Index trong 3 quý đầu tiên sau khi xuất hiện cú sốc, vượt trội hơn so với tác động của GDP hay cung tiền.

Ý nghĩa thực tiễn của việc kiểm định nhân quả Granger không có ý nghĩa thống kê là gì? Kiểm định Granger trên 47 quan sát cho thấy các biến vĩ mô không trực tiếp gây ra biến động giá cổ phiếu trong ngắn hạn. Điều này phản ánh tính chất đặc thù của thị trường chứng khoán Việt Nam, nơi các yếu tố tâm lý nhà đầu tư và dòng tiền đầu cơ ngắn hạn thường chi phối mạnh hơn các chỉ số kinh tế nền tảng.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích thành công chuỗi dữ liệu 50 quý (từ quý 1/2001 đến quý 2/2013), chứng minh sự tồn tại của mối quan hệ cân bằng dài hạn vững chắc giữa chỉ số VN-Index và 6 nhân tố kinh tế vĩ mô.
• Nghiên cứu định lượng rõ rệt tác động tích cực của GDP (+6,48%) và lạm phát CPI (+3,18%), đồng thời phát hiện tác động tiêu cực đáng kể của cung tiền M2 (-7,00%) đối với chỉ số giá chứng khoán.
• Mô hình hiệu chỉnh sai số ECM xác định tốc độ tự cân bằng của thị trường đạt 43,35% mỗi quý, cho thấy khả năng hấp thụ cú sốc tương đối linh hoạt của thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Hàm phản ứng đẩy và phân rã phương sai khẳng định lạm phát CPI đóng vai trò chi phối hàng đầu đối với các biến động của VN-Index trong ngắn hạn.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ giai đoạn 2015 - 2020 kết nối chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ quốc gia với sự phát triển lành mạnh của thị trường vốn.

Các nhà đầu tư và nhà quản lý quỹ nên ứng dụng ngay các hệ số co giãn vĩ mô từ nghiên cứu này vào hệ thống phân tích định lượng để chủ động quản trị rủi ro và tối ưu hóa hiệu quả đầu tư danh mục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ------------------------------- PHAN THANH PHONG ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ VĨ MÔ ĐẾN TỶ SUẤT SINH LỢI CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ------------------------------- PHAN THANH PHONG ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ VĨ MÔ ĐẾN TỶ SUẤT SINH LỢI CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.

NGUYỄN NGỌC ĐỊNH Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đề tài nghiên cứu “Ảnh hưởng của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam” là đề tài do chính tác giả thực hiện cùng với sự góp ý của giáo viên hướng dẫn, sự giúp đỡ của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nội dung và kết quả nghiên cứu trong luận văn này không được sao chép từ bất kỳ một đề tài nghiên cứu nào khác. Tác giả xin cam đoan những lời trên là hoàn toàn đúng sự thật.

Hồ Chí Minh, tháng 6 năm 2014 Học viên Phan Thanh Phong LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ TÓM TẮT.1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu .1 Mục tiêu nghiên cứu.2 Câu hỏi nghiên cứu .3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .1 Đối tƣợng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu .4 Dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu .5 Cấu trúc của đề tài. TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY .1 Lãi suất và giá chứng khoán.2 Cung tiền và giá chứng khoán .3 Tỷ lệ lạm phát và giá chứng khoán .4 Tỷ giá hối đoái và giá chứng khoán .5 Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và giá chứng khoán. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.6 Giá vàng và giá chứng khoán .7 Tóm tắt các nghiên cứu trƣớc đây. DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Dữ liệu nghiên cứu .2 Mô tả các biến.3 Mô hính nghiên cứu .4 Phƣơng pháp kiểm định .1 Thông kê mô tả .2 Kiểm định tình dừng (kiểm định nghiệm đơn vị) .3 Kiểm định đồng liên kết.4 Mô hính vectơ hiệu chỉnh sai số (VECM) .5 Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger (Causality Test) .6 Hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Functions) và phân rã phƣơng sai (Variance Decomposition).

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .1 Phân tìch thống kê mô tả .2 Kết quả kiểm định tình dừng - Unit Root Test .3 Kết quả kiểm tra đồng liên kết – Cointegrateion Test .4 Kết quả ƣớc lƣợng mô hính hiệu chỉnh sai số Vectơ (VECM) .5 Kết quả ƣớc lƣợng mô hính hiệu chỉnh sai số (ECM) .6 Kết quả kiểm định nhân quả Granger .7 Phản ứng đẩy và phân rã phƣơng sai. 43 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Phản ứng đẩy.2 Phân rã phƣơng sai.3 Hạn chế của đề tài. 51 TÀI LIỆU THAM KHẢO. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC VIẾT TẮT ADF: Kiểm định ADF (Augemented Dicky Fuller) CPI: Chỉ số giá tiêu dùng (Consumer price Index) ECM: Mô hính hiệu chỉnh sai số (Error Correction Model) ER: Tỷ giá hối đoái (Exchange rate) Eview: Phần mềm thống kê(Econometric Views) FD: Thâm hụt ngân sách (Fiscal Deficits) FDR: Lãi suất tiền gởi cố định (fixed deposite rate) FIML: The Full Information Maximum Likelihood) GDP: Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) HOSE: Thị trƣờng chƣng khoán Thành Phố Hồ Chì Minh IPI: Chỉ số sản xuất công nghiệp (Industrial product Index) OLS: Phƣơng pháp bính phƣơng nhỏ nhất (Ordinary Least Square) TBR: Lãi suất trái phiếu kho bạc (Treasury bill rate) TTCK: Thị trƣờng chứng khoán USSP: Giá cổ phiếu của Mỹ (US share price) VAR: Mô hính vectơ tự hồi qui (Vecto Autogression Regression) VECM: Mô hính hiệu chỉnh sai số vectơ (Vecto Error Correction Model) VNI: Chỉ số giá chứng khoán trên sàn chứng khoán Thành Phố Hồ Chì Minh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ Tên bảng và tên biểu đồ Trang Bảng 2.7 Tóm tắt các kết quả nghiên cứu trƣớc đây 19 Bảng 3.2 Tóm tắt mô tả các biến 24 Bảng 4.1 Kết quả thống kê mô tả 32 Bảng 4.2 Tóm tắt kết quả tính dừng tại mức level và sai phân bậc 1 34 Bảng 4.3 Kết quả kiểm tra đồng liên kết 35 Bảng 4.5 Kết quả ƣớc lƣợng mô hính ECM 40 Bảng 4.6 Kết quả kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger 43 Biểu đồ 4.1 Kết quả hàm phản ứng đẩy 47 Bảng 4.2 Kết quả phân rã phƣơng sai 48 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu này là một điều tra thực nghiệm để xác định sự ảnh hƣởng của các nhân tố kinh tế vĩ mô nhƣ: lạm phát (CPI), tỷ giá hối đoái (ER), tổng sản phẩm quốc nội (GDP), giá vàng trong nƣớc SJC (GO), lãi suất (IR) và cung tiền (MS) với chỉ số giá trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam, mà đại diện ở đây chình là chỉ số Vn Index (VNI) trên sàn chứng khoán Thành Phố Hồ Chì Minh trong giai đoạn từ quý I năm 2001 đến quý II năm 2013.

Tác giả sử dụng dữ liệu hàng quý cùng với các phƣơng pháp phân tìch thống kê nhƣ: kiểm tra tình dừng (ADF) kiểm tra đồng liên kết Johansen, mô hính hiệu chỉnh sai số vectơ (VECM), mô hính hiệu chỉnh sai số (ECM), kiểm định nhân quả Granger, hàm phản ứng đẩy và phƣơng pháp phân rã phƣơng sai cho bài cứu nghiên cứu của mính. Kết quả đối với mô hính VECM cho thấy rằng, hầu hết các biến kinh tế vĩ mô có quan hệ dài hạn và cùng chiều với chỉ số giá chứng khoán Vn Index (VNI), ngoại trừ biến vĩ mô cung tiền có quan hệ ngƣợc chiều với chỉ số giá chứng khoán VNI, với kết quả của mô hính ECM, để đạt đƣợc mức cân bằng dài hạn thí chỉ số giá chứng khoán VNI phải đƣợc điều chỉnh 43,35% trong một quý. Đối với kiểm tra nhân quả Granger thí cho thấy các biến kinh tế vĩ mô: lạm phát, tỷ giá hối đoái, tổng sản phẩm quốc nội, giá vàng trong nƣớc, lãi suất và cung tiền không có mối quan hệ nhân quả (một chiều hay hai chiều) nào với chỉ số giá chứng khoán VNI. Cuối cùng, hàm phản ứng đẩy và phân rã phƣơng sai cho kết quả rằng, lạm phát, giá vàng trong nƣớc và lãi suất có tác động đến chỉ số VNI trong ngắn hạn.

Nhƣng trong các biến thí lạm phát có vai trò quan trọng nhất đến sự biến động của chỉ số VNI, các biến còn lại nhƣ: tổng sản phẩm quốc nội, cung tiền và tỷ giá hối đoái có vai trò mờ nhạt trong trong việc trong sự giải thìch sự biến động của VNI. Từ kết quả nghiên cứu trên, tác giả cũng đƣa ra một số kiến nghị giúp thị trƣờng chứng khoán ổn định và phát triển hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 CHƢƠNG 1.1 Lý do chọn đề tài Không thể phủ nhận rằng thị trƣờng chứng khoán đóng vai trò rất quan trọng và luôn luôn chiếm một vị trì chiến lƣợc đối với những quốc gia phát triển và những quốc gia đang phát triển. Nó đã trở thành một nhân tố quan trọng trong hệ thống tài chình của mỗi quốc gia.

Lịch sử cho thấy hiệu suất của một thị trƣờng chứng khoán có thể xem là công cụ mạnh nhất để đánh giá sự phát triển kinh tế và xã hội của một quốc gia. Thị trƣờng chứng khoán tạo điều kiện cho tất cả các khách hàng tiềm năng quan trọng của hệ thống tài chình, nhƣ huy động vốn, cơ hội đầu tƣ, phân phối rủi ro và gây kiểm soát doanh nghiệp. Do đó, mọi sự biến động của các vấn đề về kinh tế, chình trị và xã hội cũng ìt nhiều tác động đến thị trƣờng chứng khoán. Có rất nhiều các nghiên cứu trƣớc đây nghiên cứu về các yếu tố vĩ mô nhƣ: lãi suất, cung tiền, giá dầu, giá vàng, GDP, tỷ giá hối đoái… tác động đến thị trƣờng chứng khoán.

Chẳng hạn nhƣ các bài nghiên cứu của Nadeem Sohail và Zakir Hussain (2009), Abeyratna, Pisedtasalasai và Power (2004), Wan Mansor Mahmood và Nazihah Mohd Dinniah (2007), Guneratne B Wickremasinghe (2006) và nhiều nghiên cứu khác. Hầu hết kết quả của các nghiên cứu trên điều cho thấy rằng, có mối quan hệ giữa các nhân tố vĩ mô và thị trƣờng chứng khoán. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của mỗi quốc gia lại khác nhau do nền kinh tế nói chung và thị trƣờng chứng khoán nói riêng có tình riêng biệt, đặc trƣng của chình nó. Vả lại với những phƣơng pháp nghiên cứu, thời gian nghiên cứu khác nhau thí kết quả khác nhau.

Thị trƣờng chứng khoán của mỗi quốc gia đều chịu sự tác động của các yếu tố vĩ mô cũng nhƣ vi mô. Do đó, thị trƣờng chứng khoán Việt Nam cũng không ngoại lệ. Mặt khác nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế mới nổi và TTCK Việt Nam còn quá non trẻ, biến động khá mạnh và chứa đựng khá nhiều rủi ro đối với các nhà đầu tƣ. Mặc dù có nhiều tài liệu kinh tế đã nghiên cứu về mối quan hệ giữa lợi nhuận thị trƣờng chứng khoán và các hoạt động kinh tế vĩ mô thực tế trong các nền kinh tế phát LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 triển và đang phát triển.

Nhƣng đối với thị trƣờng Việt Nam, đây là lĩnh nghiên cứu còn khá hấp dẫn. Chình ví những lý do nêu trên, tác giả đã chọn đề tài “Ảnh hƣởng của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi của các công ty niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam” làm bài nghiên cứu của mính. Với mong muốn có thể phát hiện ra các nhân tố vĩ mô nào ảnh hƣởng và nó ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến thị trƣờng chứng khoán và từ đó có thể giúp ìch một phần nào cho nhà đầu tƣ khi tham gia thị trƣờng.2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu 1.