Luận văn thạc sĩ ueh ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán tp hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng của các công ty niêm yết tại TP Hồ Chí Minh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bảo Châu
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Hành Vi Tránh Thuế Đến Hợp Đồng Vay Ngân Hàng Của Các Công Ty Niêm Yết Trên Sàn Chứng Khoán TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.6.1. Ý nghĩa về mặt khoa học
• 1.6.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn
• 1.7. Kết cấu đề tài
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT, CÁC KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢ THIẾT
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2. Thuế thu nhập doanh nghiệp
• 2.3. Đặc điểm của thuế TNDN trong nền kinh tế thị trường
• 2.4. Chênh lệch giữa chính sách thuế và chế độ kế toán
• 2.5. Hợp đồng vay ngân hàng
• 2.6. Tránh thuế
• 2.7. Tổng quan lý thuyết và các kết quả thực nghiệm liên quan
• 2.8. Đề xuất giả thuyết
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ TẢ THỰC NGHIỆM
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Định nghĩa các biến
• 3.3. Nhóm biến quyết định tín dụng ngân hàng
• 3.4. Nhóm biến tránh thuế
• 3.5. Nhóm biến đặc trưng của doanh nghiệp
• 3.6. Một số biến khác
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM
• 4.1. Ảnh hưởng và mối quan hệ của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng
• 4.2. Ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng
• 4.3. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Mối quan hệ của hành vi tránh thuế và quyết định cho vay của ngân hàng
• 4.4. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Các yếu tố ảnh hưởng của việc tránh thuế đối với hợp đồng vay ngân hàng. Xem xét rủi ro vỡ nợ
• 4.5. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Sự khác biệt giữa các khoản vay dài hạn và các khoản vay ngắn hạn
• 4.6. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Xem xét tính minh bạch của doanh nghiệp
• 4.7. Kết quả nghiên cứu. Phân tích thực nghiệm. Xem xét sự phối hợp về lợi ích giữa cổ đông và chủ nợ
• 4.8. Sự khác biệt trong tác động của việc tránh thuế đối với các khoản vay ngân hàng theo quy mô doanh nghiệp
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP CỦA HÀNH VI TRÁNH THUẾ TNDN
• 5.1. Nhược điểm
• 5.2. Giải pháp khắc phục
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Của Hành Vi Tránh Thuế Đến Hợp Đồng Vay Ngân Hàng

Hành vi tránh thuế đang trở thành một vấn đề nóng trong nền kinh tế hiện đại, đặc biệt là tại TP. Hồ Chí Minh. Việc tránh thuế không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước mà còn tác động trực tiếp đến các hợp đồng vay ngân hàng của các công ty niêm yết. Nghiên cứu này sẽ làm rõ mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và hợp đồng vay ngân hàng, từ đó đưa ra những giải pháp khả thi.

1.1. Khái Niệm Về Hành Vi Tránh Thuế Và Hợp Đồng Vay Ngân Hàng

Hành vi tránh thuế được định nghĩa là các biện pháp mà doanh nghiệp sử dụng để giảm thiểu nghĩa vụ thuế của mình. Hợp đồng vay ngân hàng là thỏa thuận giữa ngân hàng và doanh nghiệp về việc cho vay vốn. Sự kết hợp giữa hai khái niệm này sẽ giúp hiểu rõ hơn về tác động của hành vi tránh thuế đến các hợp đồng vay.

1.2. Tình Hình Tránh Thuế Tại TP. Hồ Chí Minh

Tại TP. Hồ Chí Minh, hành vi tránh thuế diễn ra phổ biến với nhiều hình thức khác nhau. Các công ty niêm yết thường tìm cách tối ưu hóa thuế để tăng lợi nhuận, điều này dẫn đến những hệ lụy không nhỏ cho các hợp đồng vay ngân hàng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Liên Quan Đến Hành Vi Tránh Thuế

Hành vi tránh thuế không chỉ gây ra những thách thức cho ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng đến sự minh bạch và uy tín của các công ty. Các ngân hàng thường phải đối mặt với rủi ro tài chính khi cho vay các công ty có hành vi tránh thuế, điều này làm tăng chi phí vay và giảm thời hạn cho vay.

2.1. Rủi Ro Tài Chính Từ Hành Vi Tránh Thuế

Hành vi tránh thuế có thể dẫn đến việc ngân hàng phải tăng chi phí vay cho các công ty có hành vi này. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp mà còn làm giảm khả năng tiếp cận vốn.

2.2. Tác Động Đến Tính Minh Bạch Của Doanh Nghiệp

Các công ty có hành vi tránh thuế thường có tính minh bạch thấp hơn, điều này làm giảm lòng tin của các nhà đầu tư và ngân hàng. Sự thiếu minh bạch có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong việc cho vay.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Hành Vi Tránh Thuế

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích dữ liệu từ 137 công ty niêm yết trên sàn chứng khoán TP. Hồ Chí Minh. Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và các hợp đồng vay ngân hàng.

3.1. Phương Pháp Hồi Quy Dữ Liệu

Sử dụng phần mềm Stata để thực hiện hồi quy, nghiên cứu sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hợp đồng vay ngân hàng từ hành vi tránh thuế. Kết quả sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ này.

3.2. Các Biến Quyết Định Tín Dụng Ngân Hàng

Nghiên cứu sẽ xem xét các biến như chi phí vay, thời hạn cho vay và tính minh bạch của doanh nghiệp để đánh giá tác động của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng Của Hành Vi Tránh Thuế

Kết quả nghiên cứu cho thấy hành vi tránh thuế có ảnh hưởng tiêu cực đến hợp đồng vay ngân hàng. Cụ thể, mức độ tránh thuế TNDN có tương quan thuận với chi phí vay và tương quan nghịch với thời hạn cho vay.

4.1. Mối Quan Hệ Giữa Tránh Thuế Và Chi Phí Vay

Nghiên cứu chỉ ra rằng các công ty có hành vi tránh thuế thường phải chịu chi phí vay cao hơn. Điều này làm tăng gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp và ảnh hưởng đến khả năng phát triển.

4.2. Tác Động Đến Thời Hạn Cho Vay

Hành vi tránh thuế cũng làm giảm thời hạn cho vay của ngân hàng. Các ngân hàng thường không muốn rủi ro khi cho vay các công ty có hành vi này, dẫn đến việc hạn chế thời gian vay.

V. Giải Pháp Khắc Phục Tình Trạng Tránh Thuế TNDN

Để khắc phục tình trạng tránh thuế, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía nhà nước và các ngân hàng. Việc tăng cường quản lý thuế và nâng cao tính minh bạch của doanh nghiệp là rất cần thiết.

5.1. Tăng Cường Quản Lý Thuế

Nhà nước cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn trong việc quản lý thuế, từ đó giảm thiểu hành vi tránh thuế. Việc này không chỉ bảo vệ ngân sách nhà nước mà còn tạo ra môi trường kinh doanh công bằng hơn.

5.2. Nâng Cao Tính Minh Bạch Của Doanh Nghiệp

Các công ty cần nâng cao tính minh bạch trong báo cáo tài chính. Điều này sẽ giúp tăng cường lòng tin từ phía ngân hàng và nhà đầu tư, từ đó cải thiện khả năng tiếp cận vốn.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Hành Vi Tránh Thuế

Hành vi tránh thuế đang trở thành một thách thức lớn đối với các ngân hàng và nền kinh tế. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa hành vi này và hợp đồng vay ngân hàng sẽ giúp các bên liên quan đưa ra các quyết định hợp lý hơn trong tương lai.

6.1. Tương Lai Của Hành Vi Tránh Thuế Tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, hành vi tránh thuế sẽ tiếp tục là một vấn đề cần được giải quyết. Các ngân hàng và doanh nghiệp cần hợp tác chặt chẽ để giảm thiểu tác động tiêu cực của hành vi này.

6.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Trong Tương Lai

Cần có các giải pháp dài hạn để khắc phục tình trạng tránh thuế, bao gồm việc cải cách chính sách thuế và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về trách nhiệm thuế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2017, 137 công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh đã được khảo sát nhằm đánh giá ảnh hưởng của hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đến các hợp đồng vay ngân hàng. Thuế TNDN là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết kinh tế và đảm bảo công bằng xã hội. Tuy nhiên, hành vi tránh thuế ngày càng phổ biến và tinh vi, làm giảm nguồn thu ngân sách và ảnh hưởng đến hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc xác định tác động của hành vi tránh thuế đến các điều khoản vay ngân hàng như chi phí vay, thời hạn vay và cấu trúc khoản vay, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp khắc phục tình trạng tránh thuế TNDN.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong các công ty niêm yết tại Thành phố Hồ Chí Minh, với dữ liệu thu thập trong vòng 8 năm, giúp phản ánh thực trạng và xu hướng hành vi tránh thuế trong bối cảnh kinh tế thị trường Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa tránh thuế và hợp đồng vay ngân hàng mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế và chính sách tín dụng ngân hàng, từ đó hỗ trợ phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết cơ cấu người ủy quyền – người đại diện, trong đó hành vi tránh thuế được xem là một biểu hiện của chi phí đại diện tiềm ẩn giữa cổ đông, nhà quản lý và chủ nợ. Tránh thuế TNDN có thể làm giảm tính minh bạch thông tin, tăng rủi ro tín dụng và chi phí giám sát của chủ nợ. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn cũng được áp dụng để giải thích mối quan hệ giữa tránh thuế và các khoản vay ngân hàng, theo đó tránh thuế giúp giảm chi phí thuế nhưng đồng thời có thể làm tăng chi phí vay do rủi ro thông tin.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Thuế suất hiệu lực (ETR): Phản ánh mức độ tránh thuế thông qua chênh lệch giữa thuế phải nộp và thu nhập trước thuế.
• Chênh lệch giữa chính sách thuế và chế độ kế toán (BT_diff, BTda_diff, BTper_diff): Đo lường các khoản chênh lệch tạm thời và vĩnh viễn trong ghi nhận thuế và kế toán, biểu hiện hành vi tránh thuế.
• Hợp đồng vay ngân hàng: Bao gồm các điều khoản về cấu trúc khoản vay, chi phí vay và thời hạn vay.
• Tính minh bạch thông tin: Được đo lường qua các khoản tích lũy linh hoạt, ảnh hưởng đến mức độ rủi ro và chi phí vay.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu định lượng thu thập từ 137 công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2010-2017. Phương pháp chọn mẫu loại trừ các công ty có nhiều hơn hai khung thuế và các công ty có thông tin không đầy đủ nhằm đảm bảo tính đồng nhất và chính xác của dữ liệu. Phân tích hồi quy đa biến được thực hiện trên phần mềm Stata, sử dụng mô hình hồi quy OLS với điều chỉnh sai số chuẩn để kiểm soát phương sai thay đổi, đồng thời áp dụng hiệu ứng cố định theo năm và ngành nhằm kiểm soát các yếu tố không quan sát được.

Các biến nghiên cứu được phân loại thành nhóm biến quyết định tín dụng ngân hàng (cấu trúc khoản vay, chi phí vay, thời hạn vay), nhóm biến đo lường hành vi tránh thuế (ETR, BT_diff, BTda_diff, BTper_diff), nhóm biến đặc trưng doanh nghiệp (ROA, quy mô, tỷ lệ nợ, tài sản thế chấp, tính minh bạch thông tin, sở hữu doanh nghiệp) và các biến kiểm soát khác. Timeline nghiên cứu trải dài 8 năm, cho phép đánh giá xu hướng và tác động lâu dài của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của hành vi tránh thuế đến hợp đồng vay ngân hàng:

   • Mức độ tránh thuế TNDN có tương quan thuận với chi phí vay ngân hàng, với chi phí vay trung bình là 7.3%, cho thấy các công ty tránh thuế phải chịu chi phí vay cao hơn.
   • Mức độ tránh thuế có tương quan nghịch với thời hạn vay, tức là các công ty tránh thuế thường được cấp các khoản vay với thời hạn ngắn hơn.
   • Tuy nhiên, không có bằng chứng khoa học đủ mạnh để khẳng định mức độ tránh thuế làm tăng tổng số khoản vay ngân hàng.

2. Ảnh hưởng đến rủi ro vỡ nợ:

   • Hành vi tránh thuế không làm tăng khả năng vỡ nợ của các công ty trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh, với hệ số hồi quy âm và không có ý nghĩa thống kê ở mức 5%.

3. Sự khác biệt giữa khoản vay dài hạn và ngắn hạn:

   • Tác động của hành vi tránh thuế chủ yếu ảnh hưởng đến các khoản vay dài hạn, với lãi suất cho vay dài hạn cao hơn đáng kể so với khoản vay ngắn hạn.
   • Điều này cho thấy ngân hàng thận trọng hơn khi cấp vốn dài hạn cho các công ty có hành vi tránh thuế.

4. Ảnh hưởng của tính minh bạch thông tin:

   • Tính minh bạch thông tin làm giảm tác động tiêu cực của hành vi tránh thuế đến các điều khoản vay ngân hàng.
   • Các công ty có tính minh bạch cao được hưởng chi phí vay thấp hơn và thời hạn vay dài hơn so với các công ty có tính minh bạch thấp.

5. Ảnh hưởng theo quy mô doanh nghiệp:

   • Ngân hàng áp dụng chính sách khắt khe hơn đối với các công ty quy mô nhỏ, bao gồm chi phí vay cao hơn và thời hạn vay ngắn hơn so với các công ty quy mô lớn, mặc dù cùng mức độ tránh thuế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết cơ cấu người ủy quyền – người đại diện, khi hành vi tránh thuế làm tăng chi phí đại diện và giảm tính minh bạch, từ đó làm tăng chi phí vay và rút ngắn thời hạn vay do ngân hàng thận trọng hơn trong việc cấp vốn. Việc không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng giữa tránh thuế và tổng số khoản vay có thể do các ngân hàng cân nhắc kỹ lưỡng rủi ro và điều chỉnh các điều khoản vay thay vì hạn chế hoàn toàn khoản vay.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với các nghiên cứu tại Trung Quốc và Mỹ về tác động của tránh thuế đến chi phí vay và thời hạn vay, đồng thời bổ sung bằng chứng thực nghiệm trong bối cảnh Việt Nam. Việc tác động tiêu cực giảm khi tính minh bạch tăng lên nhấn mạnh vai trò quan trọng của công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp trong giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Các biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa mức độ tránh thuế và chi phí vay, thời hạn vay theo từng nhóm quy mô doanh nghiệp và mức độ minh bạch sẽ minh họa rõ nét hơn các phát hiện này, giúp các bên liên quan dễ dàng nắm bắt và áp dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách và hệ thống pháp luật thuế TNDN:

   • Xây dựng chính sách thuế minh bạch, công bằng, phù hợp với khả năng đóng góp của doanh nghiệp nhằm giảm áp lực thuế và hạn chế hành vi tránh thuế.
   • Tăng mức phạt đối với hành vi gian lận, tránh thuế để nâng cao tính răn đe.

2. Cải cách thủ tục hành chính thuế:

   • Đơn giản hóa quy trình kê khai, nộp thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ pháp luật thuế.
   • Đầu tư công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả giám sát và quản lý thuế.

3. Nâng cao năng lực và phẩm chất cán bộ quản lý thuế:

   • Đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ thuế nhằm nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

4. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm:

   • Thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất nhằm phát hiện kịp thời các hành vi tránh thuế, xử lý nghiêm minh các vi phạm để nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp.

5. Nâng cao ý thức tuân thủ của người nộp thuế:

   • Tuyên truyền, giáo dục pháp luật thuế, hỗ trợ doanh nghiệp trong việc kê khai và nộp thuế đúng quy định.
   • Xây dựng hệ thống thông tin doanh nghiệp đầy đủ, chính xác để phục vụ công tác quản lý thuế hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng và tổ chức tín dụng:

   • Hiểu rõ tác động của hành vi tránh thuế đến rủi ro tín dụng và điều chỉnh chính sách cho vay phù hợp, đặc biệt với các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và tính minh bạch thấp.

2. Cơ quan quản lý thuế và nhà hoạch định chính sách:

   • Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách thuế, nâng cao hiệu quả quản lý thuế và giảm thiểu hành vi tránh thuế trong doanh nghiệp.

3. Doanh nghiệp niêm yết và các nhà quản lý doanh nghiệp:

   • Nhận thức rõ tác động tiêu cực của hành vi tránh thuế đến chi phí tài chính và uy tín doanh nghiệp, từ đó nâng cao tính minh bạch và tuân thủ pháp luật thuế.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng:

   • Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về quản trị tài chính doanh nghiệp và chính sách thuế.

Câu hỏi thường gặp

1. Hành vi tránh thuế ảnh hưởng như thế nào đến chi phí vay ngân hàng?
   Hành vi tránh thuế làm tăng chi phí vay do ngân hàng đánh giá rủi ro cao hơn, đặc biệt với các khoản vay dài hạn. Ví dụ, chi phí vay trung bình của các công ty tránh thuế cao hơn 7.3%.

2. Tại sao tránh thuế lại làm giảm thời hạn vay ngân hàng?
   Tránh thuế làm giảm tính minh bạch thông tin, khiến ngân hàng thận trọng hơn và chỉ cấp các khoản vay với thời hạn ngắn hơn để giảm rủi ro tín dụng.

3. Tính minh bạch thông tin có vai trò gì trong mối quan hệ này?
   Tính minh bạch cao giúp giảm tác động tiêu cực của tránh thuế, làm giảm chi phí vay và kéo dài thời hạn vay do ngân hàng có thể đánh giá chính xác hơn rủi ro.

4. Có sự khác biệt nào về tác động của tránh thuế giữa các công ty quy mô lớn và nhỏ không?
   Có, ngân hàng thường áp dụng chính sách khắt khe hơn với công ty quy mô nhỏ, bao gồm chi phí vay cao hơn và thời hạn vay ngắn hơn, do tính minh bạch và thông tin bất đối xứng lớn hơn.

5. Hành vi tránh thuế có làm tăng rủi ro vỡ nợ không?
   Nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng cho thấy tránh thuế làm tăng khả năng vỡ nợ, điều này có thể do ngân hàng điều chỉnh các điều khoản vay để kiểm soát rủi ro.

Kết luận

• Hành vi tránh thuế TNDN làm tăng chi phí vay và rút ngắn thời hạn vay ngân hàng của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh.
• Tác động tiêu cực của tránh thuế giảm khi tính minh bạch thông tin của doanh nghiệp tăng lên.
• Ngân hàng áp dụng chính sách khắt khe hơn đối với các công ty quy mô nhỏ trong việc cho vay.
• Không có bằng chứng cho thấy tránh thuế làm tăng tổng số khoản vay hoặc rủi ro vỡ nợ.
• Các giải pháp hoàn thiện chính sách thuế, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao năng lực cán bộ thuế và tăng cường tuyên truyền là cần thiết để hạn chế hành vi tránh thuế.

Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và thời gian khảo sát, đồng thời phát triển các mô hình phân tích sâu hơn về tác động của tránh thuế đến các khía cạnh tài chính khác của doanh nghiệp.

Các nhà quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để nâng cao tính minh bạch và tuân thủ pháp luật thuế, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, bài nghiên cứu nêu lên tính cấp thiết và lý do vì sao chọn đề tài cùng mục tiêu, câu hỏi và ý nghĩa nghiên cứu của đề tài. Chương 2 sẽ trình bày rõ hơn về tổng quan lý thuyết và các kết quả thực nghiệm liên quan đến việc tránh thuế và các hợp đồng nợ của các doanh nghiệp trên sàn chứng khoán Tp.HCM, cũng như đề xuất các giả thiết cho phần nghiên cứu này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT, CÁC KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢ THIẾT. Một số khái niệm cơ bản 2.

Thuế thu nhập doanh nghiệp 2. Thuế TNDN là một loại thuế trực thu đánh trực tiếp vào lợi nhuận của các doanh nghiệp. Ở Việt Nam, luật thuế TNDN được Quốc hội thông qua ngày 10/05/1997 và có hiệu lực thi hành ngày 01/01/1999 thay cho luật thuế lợi tức. Đặc điểm Bản chất của thuế TNDN được thể hiện bởi các thuộc tính bên trong vốn có của nó.

Qua các giai đoạn phát triển, những thuộc tính này vẫn giữ tính ổn định tương đối. Thuế TNDN có những đặc trưng riêng để phân biệt với các sắc thuế khác như: Thứ nhất, thuế TNDN có đặc điểm là đối tượng nộp thuế đồng thời là đối tượng chịu thuế theo luật quy định. NNT theo luật thuế TNDN cũng là người trả thuế cuối cùng trong chu kỳ SXKD. Thứ hai, thuế TNDN là một khoản chuyển giao của NNT cho Nhà nước mang tính bắt buộc phi hình sự.

Đặc điểm này xác định rõ nội dung kinh tế của thuế TNDN – Việc động viên mang tính bắt buộc của Nhà nước. Phân phối mang tính chất bắt buộc dưới hình thức TNDN là một phương thức phân phối của Nhà nước. Thứ ba, việc chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN không mang tính chất hoàn trả trực tiếp. Tính chất không hoàn trả trực tiếp của thuế TNDN được thể hiện: Một là, khoản chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN không được hoàn trả trực tiếp, đồng nghĩa với việc NNT sẽ nhận được một phần các dịch vụ công cộng mà Nhà nước cung cấp chung cho cả cộng đồng.

Hai là, sự chuyển giao thu nhập thông qua thuế không mang tính đối giá, nghĩa là mức thuế mà các thành phần trong xã hội chuyển giao cho Nhà nước không hoàn toàn dựa trên mức độ NNT thừa hưởng những dịch vụ công cộng do Nhà nước cung cấp. NNT cũng không có quyền đòi hỏi Nhà nước phải cung cấp dịch vụ công cộng cho mình mới phát sinh khoản LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 chuyển giao thu nhập cho Nhà nước, mặt khác mức độ cung cấp dịch vụ công cộng của Nhà nước cũng không nhất thiết ngang bằng mức độ chuyển giao. Thứ tư, việc chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN được quy định trước bằng pháp luật. Điều này một mặt thể hiện tính pháp lý cao của thuế TNDN, mặt khác phản ánh sự chuyển giao thu nhập này dựa trên những cơ sở pháp luật nhất định và được xác định trong Luật thuế TNDN.

Những tiêu thức thường được xác định trong Luật thuế TNDN là đối tượng nộp thuế, đối tượng chịu thuế, thời hạn cụ thể, mức thuế phải nộp, và những chế tài mang tính cưỡng chế khác. Các khoản chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN chịu những ảnh hưởng của các yếu tố xã hội, chính trị, kinh tế trong những thời kỳ nhất định. Yếu tố chính trị, xã hội tác động đến thuế TNDN thường là thể chế chính trị của Nhà nước, tâm lý tập quán của các tầng lớp dân cư, truyền thống văn hoá. Yếu tố kinh tế tác động đến thuế TNDN thường là mức độ tăng trưởng của nền kinh tế, giá cả thị trường, sự biến động của Ngân sách Nhà nước.

Các khoản chuyển giao thuế thu nhập dưới hình thức thuế TNDN chỉ được giới hạn trong phạm vi biên giới quốc gia với quyền lực pháp lý của Nhà nước đối với con người và tài sản. Đặc điểm của thuế TNDN trong nền kinh tế thị trường. Luật thuế TNDN năm 2003 được đưa vào thực hiện từ 01/01/2004 sửa đổi Luật thuế TNDN năm 1997 thay thế cho thuế lợi tức trước đây đã mở rộng đối tượng chịu thuế, bao gồm toàn bộ thu nhập nhận được trong nền kinh tế thị trường và thống nhất áp dụng với mọi thành phần kinh tế và mọi loại hình doanh nghiệp, giữa các doanh nghiệp trong nước và đối tượng đầu tư nước ngoài. Trong điều kiện nền kinh tế mới luật thuế TNDN tạo nên một môi trường cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh hơn, làm cho nền kinh tế đất nước nhanh chóng hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới.

Vai trò của thuế TNDN được thể hiện: Thứ nhất, đảm bảo nguồn thu ổn định cho NSNN. Thuế là nguồn thu chủ yếu của NSNN nhằm đảm bảo trang trải cho các nhu cầu chi tiêu cần thiết của Nhà nước, cho nên vai trò đầu tiên của thuế TNDN là bảo đảm một nguồn thu ổn định cho NSNN thông qua việc mở rộng đối tượng chịu thuế. Trong điều kiện nền kinh tế ngày càng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 phát triển, thuế TNDN có khả năng bao quát được hầu hết các nguồn thu nhập phát sinh do xuất hiện nhiều loại hình thu nhập phức tạp và tinh vi hơn trước. Thứ hai, thuế TNDN là công cụ quan trọng của Nhà nước trong việc điều tiết các hoạt động kinh doanh và quản lý vĩ mô nền kinh tế.

Thông qua hệ thống miễn giảm thuế, ưu đãi về thuế suất, thuế TNDN góp phần định hướng cho các Nhà Đầu tư đầu tư vào các khu vực, lĩnh vực mà Nhà nước cần khuyến khích đầu tư, từ đó thực hiện chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, chuyển dịch cơ cấu vùng kinh tế nhằm đảm bảo cơ cấu kinh tế hợp lý, thực hiện chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong từng thời kỳ. Thứ ba, thuế TNDN thể hiện vai trò đặc trưng của thuế là đảm bảo công bằng xã hội. Với sắc thuế trực thu, thuế TNDN có khả năng đảm bảo công bằng theo chiều dọc là đối tượng nộp thuế có thu nhập chịu thuế cao thì nộp thuế nhiều, đối tượng nộp thuế có thu nhập thấp thì nộp thuế ít. Đối tượng nộp thuế gặp khó khăn thì được giảm thuế, được chuyển lỗ sang những năm sau…thuế TNDN có nhiều mức thuế suất ưu đãi khác nhau.

Trong điều kiện kinh tế thị trường cạnh tranh, thu nhập của một cá nhân hay tổ chức phụ thuộc nhiều vào việc cung cấp các yếu tố sản xuất (vốn, lao động, công nghệ…). Sự phân hóa giàu nghèo là điều không thể tránh khỏi. Trong hoàn cảnh đó, thuế thu nhập sẽ là một biện pháp tốt để rút ngắn khoảng cách giàu nghèo giữa các thành viên trong xã hội. Thứ tư, thuế TNDN là công cụ đánh giá hiệu quả hoạt động của NNT.

Nhìn vào số thuế TNDN mà doanh nghiệp phải nộp, so sánh đối với số thuế TNDN của các doanh nghiệp cùng ngành ở địa phương và trong cả nước có thể đánh giá khái quát về hiệu quả SXKD của doanh nghiệp. Vì doanh nghiệp làm ăn có lãi mới phát sinh số thuế phải nộp và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp càng lớn thì số thuế TNDN phải nộp càng cao. Nếu số thuế TNDN phải nộp giảm xuống qua các năm thì chứng tỏ doanh nghiệp đang làm ăn giảm sút và ngược lại là hoạt động SXKD của doanh nghiệp có hiệu quả. Như vậy thuế TNDN là một công cụ đánh giá hiệu quả SXKD của đơn vị một cách chính xác.

Thứ năm, thuế TNDN là công cụ thúc đẩy việc nâng cao trình độ hạch toán kế LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 toán đối với các đối tượng nộp thuế. Theo Luật thuế TNDN, các đối tượng nộp thuế có nghĩa vụ tính số thuế phải nộp, tự kê khai, đồng thời phải tự chịu trách nhiệm về các số liệu tính toán và kê khai đó. Sự trung thực, chính xác của số liệu phụ thuộc rất lớn vào chất lượng công tác hạch toán kế toán ở từng công ty. Để đảm bảo thu đúng, thu đủ thuế TNDN, cơ quan thuế phải chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra NNT qua đó có thể phát hiện những biểu hiện tiêu cực, những sai sót trong quá trình hạch toán kế toán của Người nộp thuế và tùy vào từng trường hợp sai phạm mà cán bộ thuế sẽ áp dụng các biện pháp xử lý kịp thời… Nhờ đó ý thức của NNT sẽ dần được nâng cao và công tác hạch toán kế toán cũng từng bước hoàn thiện hơn.

Thứ sáu, thuế TNDN còn có vai trò chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Thông qua chính sách miễn, giảm, ưu đãi thuế TNDN, Nhà nước sẽ ưu tiên cho ngành cần phát triển để chuyển dịch, thu hút Nhà đầu tư từ ngành chưa cần phát triển sang ngành cần phát triển, phục vụ mục đích chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Chênh lệch giữa chính sách thuế và chế độ kế toán Sự khác biệt giữa chính sách thuế và chế độ kế toán tạo ra các khoản chênh lệch trong việc ghi nhận doanh thu và chi phí cho một kỳ kế toán nhất định, dẫn tới chênh lệch giữa chi phí thuế thu nhập của doanh nghiệp theo chế độ kế toán áp dụng với số thuế thu nhập phải nộp trong kỳ. Chênh lệch tạm thời là các khoản chênh lệch phát sinh do cơ quan thuế chưa chấp nhận ngay trong kỳ kế toán hoặc trong năm tài chính các khoản doanh thu, chi phí đã ghi nhận theo chuẩn mực và chính sách kế toán doanh nghiệp áp dụng. Các khoản chênh lệch này sẽ được khấu trừ hoặc tính thuế thu nhập trong các kỳ kế toán hoặc trong năm tài chính tiếp theo.

Các khoản chênh lệch tạm thời thường bao gồm các khoản chênh lệch mang tính thời điểm hay còn gọi là chênh lệch theo thời gian và các khoản ưu đãi thuế có thể thực hiện. Ví dụ: Chênh lệch phát sinh do chính sách ghi nhận doanh thu nhận trước của doanh nghiệp với quy định của chính sách thuế; Chênh lệch về chi phí khấu hao do chính sách khấu hao nhanh của doanh nghiệp không phù hợp với quy định về khấu hao theo chính sách thuế (Quyết định 206; Chênh lệch do các khoản chi phí chưa thực hiện như trích trước tiền lương nghỉ phép LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 nhưng chưa thực chi, trích trước chi phí bảo hành nhưng chưa thực chi, … Các khoản chênh lệch tạm thời là đối tượng điều chỉnh của VAS 17. Hợp đồng vay ngân hàng.