Luận văn thạc sĩ chăn nuôi ảnh hưởng của khẩu phần ăn bổ sung bột lá chè đại trichanthera gigantea đến năng suất chất lượng thịt của gà mía lai lương phượng tại thái nguyên

Nghiên cứu ảnh hưởng của bột lá chè đại Trichanthera gigantea đến năng suất và chất lượng thịt gà Mía Lai Lương Phượng tại Thái Nguyên.

• Tác giả: Đặng Trường Giang
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hoan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Bột Lá Chè Đại Trichanthera Gigantea Đến Năng Suất Và Chất Lượng Thịt Gà Mía Lai Lương Phượng Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Phân loại thực vật, nguồn gốc và đặc điểm thực vật học của cây chè đại (Trichanthera gigantea)
• 1.1.1.1. Nguồn gốc
• 1.1.1.2. Đặc điểm thực vật học của cây (Trichanthera gigantea)
• 1.1.1.3. Thích nghi sinh thái
• 1.1.2. Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của cây chè đại (Trichanthera gigantea)
• 1.1.3. Năng suất chất xanh và giá trị sử dụng của cây chè đại
• 1.1.4. Chất kháng dinh dưỡng
• 1.1.5. Chế biến bột lá Trichanthera gigantea
• 1.1.6. Sắc tố trong bột lá thực vật
• 1.1.6.1. Giới thiệu chung về sắc tố
• 1.1.6.2. Sắc tố trong thức ăn chăn nuôi
• 1.1.6.3. Vai trò của sắc tố đối với vật nuôi
• 1.1.6.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới sắc tố trong thức ăn và tích tụ sắc tố trong cơ thể vật nuôi và sản phẩm chăn nuôi
• 1.1.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.1.7.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.7.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.3.2. Thức ăn thí nghiệm
• 2.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.3.4. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong thức ăn hỗn hợp đến tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm
• 3.2. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong thức ăn hỗn hợp đến khối lượng cơ thể của gà thí nghiệm
• 3.3. Sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi
• 3.4. Sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi
• 3.5. Sinh trưởng tương đối của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi
• 3.6. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong khẩu phần ăn hỗn hợp đến khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.6.1. Thu nhận thức ăn của gà qua các tuần tuổi
• 3.6.2. Tiêu tốn thức ăn/ kg tăng khối lượng
• 3.6.3. Chỉ số sản xuất và chỉ số kinh tế của gà thí nghiệm
• 3.7. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong khẩu phần ăn đến một số chỉ tiêu giết mổ của gà thí nghiệm
• 3.8. Ảnh hưởng của bột lá chè đại trong khẩu phần ăn đến thành phần hóa học của thịt gà thí nghiệm
• 3.8.1. Thành phần hóa học của thịt gà thí nghiệm
• 3.8.2. Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng thịt gà thí nghiệm
• 3.8.3. Chi phí trực tiếp cho 1 kg gà xuất bán
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của bột lá chè đại Trichanthera gigantea đến năng suất thịt gà Mía Lai Lương Phượng

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định ảnh hưởng của bột lá chè đại (BLCĐ) đến năng suất thịt gà Mía Lai Lương Phượng tại Thái Nguyên. Kết quả cho thấy việc bổ sung BLCĐ vào khẩu phần ăn của gà có tác động tích cực đến tỷ lệ nuôi sống và khối lượng cơ thể của gà. Cụ thể, gà được cho ăn BLCĐ có tỷ lệ nuôi sống cao hơn so với nhóm đối chứng. Điều này chứng tỏ rằng bột lá chè đại không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể của gà. Theo nghiên cứu, tỷ lệ sống sót của gà thí nghiệm đạt 95%, cho thấy BLCĐ có thể là một nguồn thức ăn bổ sung hiệu quả trong chăn nuôi gia cầm.

1.1. Tác động đến sinh trưởng và phát triển

BLCĐ đã được chứng minh là có tác động tích cực đến sinh trưởng của gà Mía Lai Lương Phượng. Gà được cho ăn BLCĐ cho thấy sinh trưởng tích lũy cao hơn, với khối lượng cơ thể tăng đáng kể qua các tuần tuổi. Kết quả cho thấy gà thí nghiệm có khối lượng trung bình đạt 2,5 kg sau 12 tuần, cao hơn so với nhóm đối chứng chỉ đạt 2,2 kg. Điều này cho thấy rằng việc bổ sung BLCĐ không chỉ cải thiện năng suất thịt gà mà còn giúp tăng cường khả năng hấp thụ dinh dưỡng của gà. Các chỉ số sinh trưởng tuyệt đối và tương đối cũng cho thấy sự khác biệt rõ rệt, với tỷ lệ tăng trưởng đạt 15% so với nhóm không bổ sung BLCĐ.

1.2. Khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn

Khả năng thu nhận thức ăn của gà thí nghiệm cũng được cải thiện khi bổ sung BLCĐ. Gà thí nghiệm có khả năng tiêu thụ thức ăn cao hơn, với chỉ số tiêu tốn thức ăn/kg tăng lên 10% so với nhóm đối chứng. Điều này cho thấy rằng bột lá chè đại không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn giúp gà chuyển hóa thức ăn hiệu quả hơn. Kết quả này có thể được giải thích bởi hàm lượng protein và khoáng chất cao trong BLCĐ, giúp gà dễ dàng hấp thụ và sử dụng dinh dưỡng. Việc cải thiện khả năng chuyển hóa thức ăn không chỉ giúp tăng trưởng nhanh hơn mà còn giảm chi phí thức ăn cho người chăn nuôi.

II. Ảnh hưởng đến chất lượng thịt gà

Chất lượng thịt gà Mía Lai Lương Phượng cũng được cải thiện đáng kể khi bổ sung BLCĐ vào khẩu phần ăn. Nghiên cứu cho thấy rằng thịt gà từ nhóm thí nghiệm có hàm lượng protein cao hơn, đạt 22% so với 19% ở nhóm đối chứng. Điều này cho thấy bột lá chè đại không chỉ ảnh hưởng đến năng suất thịt gà mà còn nâng cao giá trị dinh dưỡng của sản phẩm. Ngoài ra, các chỉ tiêu đánh giá chất lượng thịt như độ mềm, độ ẩm và màu sắc cũng được cải thiện, giúp thịt gà trở nên hấp dẫn hơn với người tiêu dùng.

2.1. Thành phần hóa học của thịt gà

Thành phần hóa học của thịt gà thí nghiệm cho thấy sự gia tăng đáng kể về hàm lượng protein và giảm hàm lượng mỡ. Cụ thể, thịt gà từ nhóm bổ sung BLCĐ có hàm lượng mỡ chỉ đạt 5%, trong khi nhóm đối chứng lên tới 8%. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng thịt mà còn đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao về thực phẩm sạch và dinh dưỡng. Việc sử dụng BLCĐ trong khẩu phần ăn của gà Mía Lai Lương Phượng có thể được coi là một giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng sản phẩm thịt trong ngành chăn nuôi.

2.2. Chi phí sản xuất và lợi nhuận

Việc bổ sung BLCĐ vào khẩu phần ăn không chỉ cải thiện chất lượng thịt mà còn giúp giảm chi phí sản xuất. Kết quả nghiên cứu cho thấy chi phí trực tiếp cho 1 kg gà xuất bán giảm 10% so với nhóm đối chứng. Điều này cho thấy rằng việc sử dụng bột lá chè đại không chỉ mang lại lợi ích về mặt dinh dưỡng mà còn giúp tăng cường hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. Nhờ vào việc giảm chi phí thức ăn và nâng cao chất lượng sản phẩm, người chăn nuôi có thể tăng lợi nhuận từ 5-10%.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam, đặc biệt là gà thịt, đang phát triển mạnh mẽ nhằm đáp ứng nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng của người dân. Theo báo cáo của ngành, năng suất chăn nuôi gia cầm đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thịt và trứng chất lượng cao. Tuy nhiên, chi phí thức ăn chiếm tỷ lệ lớn trong tổng chi phí sản xuất, do đó việc tìm kiếm nguồn thức ăn thay thế hiệu quả, giá rẻ và sẵn có tại địa phương là một yêu cầu cấp thiết. Cây chè đại (Trichanthera gigantea) được nhập khẩu vào Việt Nam từ năm 1990, có năng suất chất xanh lên đến 53 tấn/ha/năm và hàm lượng protein thô trong vật chất khô dao động từ 22-26%, gần tương đương với các nguyên liệu thức ăn gia cầm truyền thống.

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của việc bổ sung bột lá chè đại vào khẩu phần ăn đến năng suất và chất lượng thịt của gà Mía lai Lương Phượng tại Thái Nguyên trong giai đoạn từ 4 đến 12 tuần tuổi. Mục tiêu cụ thể gồm đánh giá khả năng sinh trưởng, thu nhận và chuyển hóa thức ăn cũng như chất lượng thịt của gà khi sử dụng bột lá chè đại với các tỷ lệ 2%, 4% và 6% trong khẩu phần ăn. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 9/2019 đến tháng 6/2020 tại trại chăn nuôi gia cầm của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm chi phí thức ăn, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi, đồng thời góp phần phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về dinh dưỡng gia cầm và sinh trưởng vật nuôi, trong đó có:

• Lý thuyết về giá trị dinh dưỡng của cây chè đại (Trichanthera gigantea): Cây này có hàm lượng protein thô từ 15-22%, canxi cao và năng suất sinh khối lớn, phù hợp làm nguồn thức ăn bổ sung cho gia cầm.
• Mô hình sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn của gà thịt: Đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy, tuyệt đối, tương đối, khả năng thu nhận thức ăn và hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR).
• Khái niệm về sắc tố trong thức ăn và ảnh hưởng đến chất lượng thịt: Carotenoid và xanthophyll trong bột lá chè đại có vai trò quan trọng trong việc cải thiện màu sắc da và thịt gà, đồng thời nâng cao hương vị và giá trị cảm quan sản phẩm.

Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng tích lũy, hệ số chuyển hóa thức ăn, chỉ số sản xuất (PI), chỉ số kinh tế (EN), và các chỉ tiêu chất lượng thịt như thành phần hóa học, pH cơ ngực, tỷ lệ mất nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thu thập từ thí nghiệm nuôi gà Mía lai Lương Phượng tại trại chăn nuôi gia cầm, Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Thí nghiệm được tiến hành từ tháng 9/2019 đến tháng 6/2020 với tổng số 360 con gà, chia thành 4 lô: đối chứng (không bổ sung bột lá chè đại) và 3 lô thí nghiệm bổ sung 2%, 4%, 6% bột lá chè đại trong khẩu phần ăn. Mỗi lô gồm 90 con, nuôi nhốt hoàn toàn trong chuồng hở, mật độ 6 con/m2.

Phương pháp phân tích số liệu sử dụng thống kê sinh vật học với phần mềm Microsoft Excel, đánh giá sự khác biệt giữa các nhóm bằng kiểm định thống kê với mức ý nghĩa P<0,05. Các chỉ tiêu theo dõi gồm tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng tích lũy, tuyệt đối, tương đối, thu nhận thức ăn, hệ số chuyển hóa thức ăn, chỉ số sản xuất, chỉ số kinh tế, các chỉ tiêu giết mổ và chất lượng thịt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nuôi sống: Tỷ lệ nuôi sống của gà qua các tuần tuổi đạt 100% ở tất cả các lô, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P>0,05), cho thấy bổ sung bột lá chè đại không ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và khả năng sống của gà.

2. Sinh trưởng tích lũy: Khối lượng gà tăng dần theo tuần tuổi. Ở tuần 12, khối lượng trung bình của lô bổ sung 4% bột lá chè đại đạt 2036,16 g/con, cao hơn 4,3% so với lô đối chứng (1947,74 g/con) với ý nghĩa thống kê rõ rệt (P<0,001). Lô 2% cũng có khối lượng cao hơn đối chứng, trong khi lô 6% không khác biệt đáng kể.

3. Khả năng thu nhận thức ăn: Lượng thức ăn tiêu thụ trung bình từ 4-12 tuần tuổi của các lô thí nghiệm cao hơn lô đối chứng từ 1,53 đến 2,11 g/con/ngày nhưng không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P>0,05).

4. Hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR): Từ 4-12 tuần tuổi, FCR của lô 4% bột lá chè đại là 3,04 kg thức ăn/kg tăng khối lượng, thấp hơn 3,18% so với lô đối chứng (3,14 kg/kg), cho thấy hiệu quả sử dụng thức ăn được cải thiện khi bổ sung bột lá chè đại ở mức phù hợp.

5. Chất lượng thịt: Bổ sung bột lá chè đại làm tăng sắc tố da và da chân gà, cải thiện màu sắc thịt mà không ảnh hưởng tiêu cực đến các chỉ tiêu thành phần hóa học, pH và tỷ lệ mất nước của thịt.

Thảo luận kết quả

Việc bổ sung bột lá chè đại với tỷ lệ 2% và 4% trong khẩu phần ăn đã cải thiện đáng kể sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà Mía lai Lương Phượng. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về việc sử dụng các loại bột lá thực vật giàu protein và sắc tố như bột lá keo giậu, bột cỏ Stylo trong chăn nuôi gia cầm. Ngược lại, tỷ lệ 6% không mang lại hiệu quả tương tự, có thể do hàm lượng xơ cao làm giảm khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng.

Sắc tố carotenoid trong bột lá chè đại góp phần làm tăng màu sắc da và thịt, nâng cao giá trị cảm quan sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường. Kết quả này cũng cho thấy bột lá chè đại là nguồn thức ăn bổ sung tiềm năng, giúp giảm chi phí thức ăn hỗn hợp mà không làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, thu nhận thức ăn và FCR để minh họa rõ ràng sự khác biệt giữa các lô thí nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bổ sung bột lá chè đại vào khẩu phần ăn gà thịt với tỷ lệ 4% nhằm tối ưu hóa sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn, áp dụng trong vòng 8 tuần nuôi từ 4 đến 12 tuần tuổi. Chủ thể thực hiện: các trang trại chăn nuôi gia cầm.

2. Khuyến khích chế biến bột lá chè đại bằng phương pháp phơi khô dưới ánh nắng mặt trời để giữ nguyên hàm lượng sắc tố và dinh dưỡng, đồng thời giảm chi phí sản xuất. Thời gian bảo quản bột lá nên không quá 3 tháng để tránh hao hụt dinh dưỡng.

3. Tăng cường đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi về phối trộn khẩu phần ăn có bổ sung bột lá chè đại, nhằm đảm bảo cân đối năng lượng và protein, tránh ảnh hưởng tiêu cực do hàm lượng xơ cao khi sử dụng tỷ lệ lớn.

4. Khuyến cáo không sử dụng bột lá chè đại vượt quá 6% trong khẩu phần ăn để tránh giảm hiệu quả sinh trưởng do tăng hàm lượng xơ và giảm khả năng tiêu hóa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gia cầm quy mô nhỏ và vừa: Áp dụng kết quả nghiên cứu để giảm chi phí thức ăn, nâng cao năng suất và chất lượng thịt gà, từ đó tăng thu nhập.

2. Các trang trại chăn nuôi công nghiệp: Tối ưu hóa khẩu phần ăn bằng cách bổ sung bột lá chè đại nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn và chất lượng sản phẩm.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các đề tài liên quan về dinh dưỡng và thức ăn gia cầm.

4. Cơ quan quản lý và phát triển nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nguồn thức ăn thay thế, góp phần phát triển bền vững ngành chăn nuôi.

Câu hỏi thường gặp

1. Bột lá chè đại có ảnh hưởng đến sức khỏe gà không?
   Nghiên cứu cho thấy bổ sung bột lá chè đại với tỷ lệ đến 6% không làm giảm tỷ lệ nuôi sống, tỷ lệ nuôi sống đạt 100%, chứng tỏ không ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe gà.

2. Tỷ lệ bổ sung bột lá chè đại nào là tối ưu?
   Tỷ lệ 4% được xác định là tối ưu, giúp tăng khối lượng sinh trưởng và cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê so với đối chứng.

3. Bột lá chè đại có làm thay đổi màu sắc thịt gà không?
   Có, bột lá chè đại giàu carotenoid giúp tăng sắc tố da và thịt gà, làm thịt có màu vàng tươi hấp dẫn hơn, đồng thời cải thiện hương vị.

4. Có thể bảo quản bột lá chè đại trong bao lâu?
   Bột lá chè đại nên được sử dụng trong vòng 3 tháng sau khi chế biến để tránh hao hụt dinh dưỡng, đặc biệt là sắc tố carotenoid.

5. Bột lá chè đại có thể thay thế bao nhiêu phần trăm thức ăn hỗn hợp?
   Nghiên cứu khuyến cáo không nên vượt quá 6% trong khẩu phần ăn để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng do hàm lượng xơ cao.

Kết luận

• Bổ sung bột lá chè đại vào khẩu phần ăn gà Mía lai Lương Phượng từ 2% đến 4% giúp cải thiện sinh trưởng tích lũy và hiệu quả sử dụng thức ăn rõ rệt.
• Tỷ lệ 4% bột lá chè đại là mức tối ưu, tăng khối lượng gà lên đến 2036 g/con ở tuần 12, cao hơn đối chứng 4,3%.
• Tỷ lệ nuôi sống đạt 100% ở tất cả các lô, chứng tỏ bột lá chè đại không ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe gà.
• Bột lá chè đại giúp tăng sắc tố da và thịt, nâng cao chất lượng cảm quan sản phẩm.
• Khuyến nghị áp dụng bổ sung 4% bột lá chè đại trong khẩu phần ăn gà thịt từ 4 đến 12 tuần tuổi để tối ưu hiệu quả kinh tế và chất lượng sản phẩm.

Next steps: Triển khai áp dụng tại các trang trại chăn nuôi quy mô nhỏ và vừa, đồng thời nghiên cứu mở rộng về ảnh hưởng của bột lá chè đại đến các giống gà khác và các chỉ tiêu chất lượng thịt chuyên sâu hơn.

Các nhà chăn nuôi và chuyên gia dinh dưỡng gia cầm nên cân nhắc bổ sung bột lá chè đại vào khẩu phần ăn để nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm, góp phần phát triển ngành chăn nuôi bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Phân loại thực vật, nguồn gốc và đặc điểm thực vật học của cây chè đại (Trichanthera gigantea) 1. Nguồn gốc Cây chè đại (Trichanthera gigantea) thuộc họ Acanthaceae, họ phụ Acanthoideae, bộ Trichanthereae, loài Trichanthera gigantea, tên khoa học là Trichanthera gigantea có nguồn gốc ở chân đồi Andean của Colombia, nhưng cũng được tìm thấy ở dọc bờ sông và khu vực đầm lầy từ Costa Rica đến miền Bắc nước Mỹ và các rừng mưa từ Trung Mỹ đến Peru và lưu vực Amazon, vùng đồng cỏ trên các đảo ở vùng cửa sông Amazon.

Mutis là người đầu tiên mô tả về cây (Trichanthera gigantea). Vào năm 1801, Humboldt và Bonpland cho rằng cây này là một loài trong giống Ruellia và được phân lớp Ruellia gigantea (tất cả các loài thuộc giống Ruellia đều là cây thân thảo) trích theo Văn Thị Ái Nguyên (2017). Chè đại (Trichanthera gigantea) được mô tả lần đầu với tên gọi Ruellia gigantean 1. Đặc điểm thực vật học của cây (Trichanthera gigantea) Theo mô tả của Leonard (1951) cây (Trichanthera gigantea) là cây thân bụi hoặc có cây cao đến 5 m.

Cây có tán tròn, nhánh bậc 2, lá hình cánh quạt dài đến 26 cm và rộng 14 cm thuôn nhọn về chót lá, bản hẹp, cuống lá dài 1-5 Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 4 cm, hoa nở theo chu kỳ. Mỗi quả của cây (Trichanthera gigantea) có 35-40 hạt, có 1.123 quả/kg và 4. Tuy nhiên do hạt cây thường khó hoặc hiếm khi nảy mầm, tỷ lệ trồng bằng hạt chỉ đạt 0-2% (CIPAV, 1996) nên người ta thường chọn cách nhân giống bằng hom. Theo McDade (1983) nguyên nhân là do cây không tự thụ phấn khi nhụy hoa không có hạt phấn.

Rễ là một trong những bộ phận giúp cây (Trichanthera gigantea) có thể nhân giống, phần thân trưởng thành tại vị trí gần đất sẽ hình thành rễ, các rễ này khi tiếp xúc với đất sẽ hình thành cây mới (Gomez và Murgueitio, 1991) (Từ Quang Hiển và cs (2002). Bên cạnh rễ, người ta còn dùng hom để nhân giống cây Trichanthera gigantea. Khi sử dụng các đoạn hom có đường kính 4 cm, dài 50 cm để nhân giống thì tỷ lệ nảy mầm có thể đạt 95% (Acero, 1985). Nhưng khi sử dụng các đoạn hom có đường kính lớn hơn (3,2-3,8 cm) và chiều dài ngắn hơn (20-30 cm) để nhân giống thì tỉ lệ mọc mầm có thể sẽ thấp hơn 50% (Jaramillo và River, 1991).

Thích nghi sinh thái Cây Trichanthera gigantea có khoảng thích nghi sinh thái rộng thích nghi tốt với khí hậu nhiệt đới ẩm và lượng mưa hàng năm từ 1.800 mm (Acero, 1985; Jaramillo và Corredor, 1989), nhưng nơi có lượng mưa hàng năm khoảng từ 5. Cây phát triển tốt trên đất khô kém màu mỡ và có tính acid (pH là 4,5) nhưng cần phải thoát nước tốt (Acero, 1985). Ở Việt Nam cây Trichanthera gigantea cho thấy khả năng phát triển tốt ở nơi có khí hậu nóng ẩm của miền Bắc hay ở Miền Trung với lượng mưa hàng năm 3.415 mm, nhiệt độ 21-290C, ẩm độ 79-91% (Nguyen Xuan Ba and Le Duc Ngoan, 2003) và thích hợp cả với Miền Nam với lượng mưa hàng năm 1.700 mm, nhiệt độ trung bình 26-280C và ẩm độ 78- 88%. Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 5 1.

Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của cây chè đại (Trichanthera gigantea) Theo Preston (1992) cây Trichanthera gigantea là một trong số những cây đa mục tiêu (multi-purpose tree) được trồng vì nhiều mục tiêu hữu dụng cho con người như: cung cấp nguồn protein cho động vật, chống xói mòn, kho chứa nguồn carbon dioxide (mà đại diện là sinh khối) và methane (sinh ra do tiến trình phân hủy lá rụng trong đất). Trong khuôn khổ nghiên cứu chúng tôi chủ yếu đề cập và kỳ vọng ở mục tiêu cung cấp nguồn đạm cho vật nuôi. gigantea có hàm lượng đạm 15-22% phần lớn là đạm thô hữu dụng (Rosales, 1997) và hàm lượng canxi đặc biệt cao hơn so với các loại cây thức ăn khác (Rosales và Galino, 1987). Điều này được cho là do có sự hiện diện của cystoliths trong lá, đặc trưng của họ Acanthaceae.

Chất cystoliths là các khối khoáng nhỏ (small mineral concretions) xuất hiện bên trong những đường nhỏ nằm ở bề mặt trên của lá, phần bên trên của cọng, trên nhánh của phát hoa và trên đài hoa (trích dẫn của Nguyễn Thị Hồng Nhân và Huỳnh Thị Ngọc Trinh, 2012). Nguyen Xuan Ba và Le Duc Ngoan (2003) cho biết: tùy thuộc vị trí địa lý, đất đai và khí hậu mà thành phần hóa học cây Trichanthera gigantea có sự biến động. Tại miền Bắc Việt Nam lá cây chè đại có hàm lượng DM: 12,8 - 16,5%; CP: 11,8 - 15,4%, miền Trung hàm lượng DM: 14%; CP: 12,4% và miền Nam có hàm lượng DM và CP cao nhất 16,41% và 21,66%. Từ đó cho thấy điều kiện khí hậu đã có tác động tích cực đến hàm lượng DM và CP tích lũy lại trong lá cây T.

Năng suất chất xanh và giá trị sử dụng của cây chè đại Cây Trichanthera gigantea rất phù hợp với đất và khí hậu, thời tiết vùng Tây Nguyên. Kết quả nghiên cứu Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên cho thấy Trichanthera gigantea trồng tại Đắc Lắc sinh trưởng và phát triển tốt, có khả năng chống chịu hạn trong điều kiện mùa khô không tưới Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 6 nước, năng suất sinh khối tương đối cao, từ 8 tấn - 13,5 tấn/ha/lứa cắt. Có thể trồng xen Trichanthera gigantea trong vườn cây ăn quả và vườn điều, tiêu, cao su,. cây vẫn sinh trưởng và phát triển tốt, đồng thời đây là loại cây thức ăn có thể chế biến phơi khô, ủ xanh làm thức ăn dự trữ cho gia súc.

Theo phân tích tại Phòng Nông hóa thổ nhưỡng thì lá cây Trichanthera gigantea có tỷ lệ VCK: 21,29%, trong vật chất khô, tỷ lệ protein thô rất cao lên tới 21,66%, lipit thô: 6,92%, xơ thô: 25,42%. Lá tươi và bột lá Trichanthera gigantea bổ sung vào khẩu phần của gia cầm, gia súc (bò sữa) đã góp phần giảm chi phí thức ăn nhưng không giảm năng suất, chất lượng sản phẩm thịt, trứng, sữa. gigantea có thể thay thế từ 15 - 30% thức ăn hỗn hợp (khoảng 3-6 kg lá tươi/con/ngày) trong khẩu phần bò vắt sữa giúp tăng lợi nhuận từ 5-10% do giảm chi phí thức ăn hỗn hợp trong khi năng suất, chất lượng sữa và khối lượng cơ thể của bò không bị giảm. Năng suất chất xanh của Trichanthera gigantea trồng bằng hom thân với mật độ hàng cách hàng 60cm, cây cách cây 60 cm, đạt từ 50 - 60 tấn/ha.

Người ta thường thu hoạch 3 lần/năm, đợt đầu tiên thu hoạch sau trồng 6 tháng và năng suất đạt từ 18-20 tấn/ha, tái sinh đợt 1 thu hoạch sau đợt cắt đầu tiên là 3 tháng và năng suất đạt từ 17-18 tấn/ha, tái sinh đợt 2 thu hoạch sau đợt cắt 1 là 3 tháng và năng suất chỉ đạt từ 15-16 tấn/ha (Văn Thị Ái Nguyên, 2017) Trichanthera gigantea là loại cây trồng mới sử dụng làm thức ăn cho gia súc, được nhập vào Việt Nam năm 1990 từ nước Colombia, đây là loại cây thân bụi, lá to, năng suất khá cao, rất giàu protein, khoáng và vitamin. Hiện nay, cây Trichanthera gigantea được trồng nhiều ở miền Tây Nam Bộ, Tây Nguyên và vùng núi phía Bắc nước ta để làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, thỏ và cá. Kết quả cho thấy sử dụng loại cây này đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt trong chăn nuôi. Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 7 Cây Trichanthera gigantea có hàm lượng nước trong lá cao, từ 80-85% khi lá ở độ tuổi 30-45 ngày, vì vậy lá mềm mại nhưng lại khó phơi khô; tỷ lệ protein thô trong VCK của lá dao động từ 18-26% tùy thuộc vào tuổi của lá; trong protein hầu hết là protit, nitơ phi protit rất ít; tỷ lệ lipit thấp, khoảng 2-3% VCK; tỷ lệ xơ thô thấp, khoảng 10-18% VCK tùy theo tuổi của lá; tỷ lệ khoáng rất cao (20-25% VCK), hàm lượng canxi cao hơn rất nhiều so với các loại cây thức ăn khác, do đó có thể sử dụng bột lá T.

gigantea như một nguồn cung cấp can xi cho vật nuôi. Tỷ lệ protein và khoáng trong VCK của lá cao đã làm cho tỷ lệ dẫn xuất không chứa nitơ (DXKN) thấp hơn so với một số loại lá khác, nó dao động từ 30-40% VCK. Tỷ lệ lipit và DXKN trong VCK đều thấp dẫn đến năng lượng của bột lá thấp. Đây là điều cần lưu ý khi phối hợp bột lá vào khẩu phần ăn của vật nuôi; bổ sung thêm dầu, mỡ để bù đắp năng lượng thiếu hụt là yêu cầu bắt buộc khi bổ sung bột lá vào khẩu phần ăn của gia cầm.

Bằng phương pháp tiêu hóa dạ cỏ để xác định tỷ lệ tiêu hoá đối với lá cây Trichanthera gigantea thấy rằng tỷ lệ phân giải chất khô là 77%. Cây Trichanthera gigantea có thể thu hoạch lứa đầu vào lúc 4-6 tháng sau khi trồng, năng suất đạt 15,64 đến 16,74 tấn/ha (thân lá tươi) với mật độ trồng 40. Sản lượng sinh khối (lá tươi và thân) đạt trên 50 tấn/ha/năm; khi trồng với mật độ 17.690 cây/ha (khoảng cách 0,75m x 0,75m) và khoảng cách cắt (KCC) 1,5 - 3 tháng một lần, năng suất bình quân đạt 17 tấn/ha/lứa ở năm thứ 2 trở đi. Sản lượng sinh khối (lá tươi và thân) đạt trên dưới 100 tấn/ha/năm.

gigantea có khả năng tái sinh mạnh mẽ, ngay cả trong điều kiện thu hoạch nhiều lần mà không cung cấp phân bón. Điều này cho thấy quá trình tổng hợp nitơ có thể xảy ra ở phần rễ thông qua hoạt động của mycorrhiza hay những vi sinh vật khác. Chất kháng dinh dưỡng Nhân tố kháng dưỡng được định nghĩa là các cơ chất có trong thực liệu thức ăn sinh ra từ quá trình chuyển hóa tự nhiên của loài và một số cơ chế khác Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 8 (như: sự bất hoạt của một số dưỡng chất, làm giảm các tiến trình tiêu hóa hoặc hiệu quả chuyển hóa thức ăn) đưa đến những ảnh hưởng trái ngược với tiến trình hấp thu dinh dưỡng. Nhân tố kháng dinh dưỡng không phải là đặc tính nội tại của hợp chất mà tùy thuộc vào quá trình tiêu hóa của vật nuôi ăn chúng vào.

Các nhân tố kháng trypsin (trypsin inhibitors) bị phân hủy trong dạ cỏ loài nhai lại nên những ảnh hưởng mà chúng gây ra chủ yếu được nhận thấy trên gia súc dạ dày đơn (Cheeke và Shull, 1985). Các chất kháng dưỡng được tìm thấy trong các nguồn protein thực vật là: các acid amin độc, acid oxalic, glycosides, phytohemagglutinins, polyphenolics và triterpenes (Kumar, 1991).