Luận án tiến sĩ: Ảnh hưởng của chi phí đại diện đến hiệu quả hoạt động công ty tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ phân tích ảnh hưởng của chi phí đại diện đến hiệu quả hoạt động của công ty nhà nước và ngoài quốc doanh tại Việt Nam.

• Tác giả: Le Hoang Yen Khanh
• Người hướng dẫn: Dr. Pham Phu Quoc
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Finance and Banking
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Chi Phí Đại Diện Đến Hiệu Quả Hoạt Động Công Ty: So Sánh Giữa Công Ty Nhà Nước Và Ngoài Quốc Doanh Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENTS
• TABLE OF CONTENT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION. PRACTICAL RESEARCH CONTEXT. RESEARCH OBJECTIVES AND QUESTIONS. STRUCTURE OF THE THESIS.
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. AGENCY COST AND FIRM PERFORMANCE: THEORY AND EVIDENCE
• 2.1. Agency cost in business operation.
• 2.2. Impact of agency cost on firm performance.
• 2.3. Different relationship between agency cost and firm performance in SOEs and non-state-owned-enterprises.
• 2.4. Agency cost and firm performance in SOEs.
• 2.5. Agency cost and firm performance in non-state-owned enterprises.
• 2.6. Hypotheses for the comparison of agency cost in SOEs and non-stated owned enterprises.
• 2.7. Hypotheses for different relationship between agency cost and firm performance.
• 2.8. STATE-OWNERSHIP AND FIRM PERFORMANCE: THEORY AND EVIDENCE.
• 2.9. The role of state ownership.
• 2.10. State involvement in listed firms.
• 2.11. Hypotheses for the relation between state ownership and firm performance.
• 3. CHAPTER 3: DATA AND METHODOLOGY.
• 3.1. Type of data.
• 3.2. Proxies for agency cost.
• 3.3. Measures of firm performance.
• 3.4. Measure of state ownership.
• 3.5. Measure of control variables.
• 3.6. Gross Domestic Product (GDP) growth rate.
• 3.7. Consumer Price Index (CPI).
• 3.8. Country investment growth rate.
• 3.9. General model specification.
• 3.10. Methodology for comparison of the agency cost of state-owned firms and non- state-owned enterprises.
• 3.11. Model for the comparison of agency cost of two groups of enterprises.
• 3.12. Methodology for the different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises.
• 3.13. Model for the different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises.
• 3.14. Methodology for the relationship between state-ownership and firm performance .
• 3.15. Model for the relationship between state-ownership and firm performance
• 3.16. Different proxies for agency cost.
• 3.17. Alternative measures for firm performance.
• 3.18. Other method of estimation.
• 4. CHAPTER 4: EMPIRICAL RESULTS.
• 4.1. DESCRIPTIVE STATISTICS AND CORRELATION TEST.
• 4.2. COMPARISON OF AGENCY COST OF TWO GROUPS OF ENTERPRISES.
• 4.3. Comparison of agency cost of two groups of enterprises.
• 4.4. Independent sample T-test and Wilcoxon signed-rank test.
• 4.5. Summary for the comparison of agency cost of two groups of enterprises.
• 4.6. DIFFERENT IMPACT OF AGENCY COST ON FIRM PERORMANCE OF TWO GROUPS OF ENTERPRISES.
• 4.7. The negative relationship between agency cost and firm performance.
• 4.8. Pooled OLS regression.
• 4.9. Fixed and random effect regression.
• 4.10. The different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises.
• 4.11. Pooled OLS regression.
• 4.12. Fixed and random effect regression.
• 4.13. Summary for the different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises.
• 4.14. THE RELATIONSHIP BETWEEN STATE OWNERSHIP AND FIRM PERFORMANCE.
• 4.15. The negative relationship between state-ownership and firm performance.
• 4.16. Pooled OLS regression.
• 4.17. Fixed and random effect regression.
• 4.18. The non-linear relationship between state ownership and firm performance.
• 4.19. Pooled OLS regression.
• 4.20. Fixed and random effect regression.
• 4.21. Summary for the relationship between state ownership and firm performance.
• 4.22. RESULTS FOR CONTROL VARIABLES AND ROBUSTNESS TESTS.
• 4.23. Results for control variables.
• 4.24. Different proxy for agency cost.
• 4.25. Alternative measure for firm performance.
• 4.26. Other estimation method.
• 4.27. REVIEW OF RESEARCH QUESTIONS AND DISCUSSIONS.
• 4.28. Comparison of agency cost of state-owned and non-state-owned enterprises.
• 4.29. Different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises .
• 4.30. Relationship between state ownership and firm performance.
• REFERENCE
• APPENDIX A - PRE-ESTIMATION DIAGNOSTIC TESTS
• ANALYSIS OF THE MULTICOLLINEARITY AMONG INDEPENDENT VARIABLES – VARIANCE INFLATION FACTOR (VIF)
• TEST FOR AUTOCORRELATION IN PANEL DATA
• TEST FOR HETEROSKEDASTICITY IN PANEL DATA
• APPENDIX B – THE DEFINITIONS OF TWO TERMS “STATE-OWNED ENTERPRISES” AND “NON-STATE-OWNED ENTERPRISES”
• STATE-OWNED ENTERPRISES
• NON-STATE-OWNED ENTERPRISES
• APPENDIX C: OVERVIEW OF RESEARCH CONTEXT

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của chi phí đại diện đến hiệu quả hoạt động công ty

Chi phí đại diện là một yếu tố quan trọng trong quản lý doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động công ty. Nghiên cứu chỉ ra rằng chi phí đại diện cao có thể dẫn đến sự giảm sút trong hiệu suất công ty. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, nơi mà các doanh nghiệp nhà nước (SOEs) và doanh nghiệp ngoài quốc doanh (non-SOEs) hoạt động song song, sự khác biệt trong chi phí đại diện giữa hai loại hình doanh nghiệp này cần được phân tích kỹ lưỡng. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng chi phí đại diện trong các doanh nghiệp nhà nước thường cao hơn, dẫn đến hiệu quả hoạt động kém hơn so với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Điều này có thể được giải thích bởi sự thiếu minh bạch và trách nhiệm trong quản lý của các SOEs.

1.1. Tác động của chi phí đại diện đến hiệu quả hoạt động

Nghiên cứu cho thấy rằng chi phí đại diện có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động công ty. Cụ thể, khi chi phí đại diện tăng lên, hiệu suất công ty giảm xuống, điều này đặc biệt rõ ràng trong các SOEs. Các yếu tố như quản lý kém và thiếu trách nhiệm trong việc sử dụng nguồn lực dẫn đến việc chi phí đại diện không được kiểm soát, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Một nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp có chi phí đại diện thấp hơn thường có hiệu suất công ty cao hơn, cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa hai yếu tố này.

1.2. So sánh giữa công ty nhà nước và ngoài quốc doanh

Sự khác biệt trong chi phí đại diện giữa công ty nhà nước và công ty ngoài quốc doanh là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu này. Các SOEs thường phải đối mặt với nhiều áp lực từ chính phủ và các quy định, dẫn đến việc chi phí đại diện cao hơn. Ngược lại, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thường có khả năng linh hoạt hơn trong việc quản lý chi phí và tối ưu hóa hiệu suất công ty. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có xu hướng đạt được hiệu quả hoạt động tốt hơn nhờ vào việc quản lý chi phí hiệu quả hơn và khả năng thích ứng nhanh chóng với thay đổi của thị trường.

II. Quản lý chi phí và hiệu suất công ty

Quản lý chi phí là một yếu tố quyết định trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động công ty. Việc tối ưu hóa chi phí đại diện không chỉ giúp giảm thiểu lãng phí mà còn cải thiện hiệu suất công ty. Các doanh nghiệp cần áp dụng các chiến lược quản lý chi phí hiệu quả để đảm bảo rằng chi phí đại diện không ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động. Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp có chiến lược quản lý chi phí rõ ràng thường có hiệu suất công ty cao hơn, nhờ vào việc sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả.

2.1. Chiến lược tối ưu hóa chi phí

Các doanh nghiệp cần phát triển các chiến lược tối ưu hóa chi phí để giảm thiểu chi phí đại diện. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất có thể giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu suất công ty. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí có thể giảm chi phí đại diện đến 20%, từ đó cải thiện hiệu quả hoạt động. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào công nghệ và quản lý chi phí trong việc nâng cao hiệu suất công ty.

2.2. Tác động của quản lý chi phí đến hiệu suất

Quản lý chi phí hiệu quả có thể tạo ra tác động tích cực đến hiệu suất công ty. Các doanh nghiệp có khả năng kiểm soát chi phí đại diện tốt hơn thường có hiệu quả hoạt động cao hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng việc giảm chi phí đại diện không chỉ giúp cải thiện lợi nhuận mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh trong ngành ngày càng gia tăng tại Việt Nam.

III. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng chi phí đại diện có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả hoạt động công ty, đặc biệt là giữa công ty nhà nước và công ty ngoài quốc doanh. Việc quản lý chi phí đại diện hiệu quả là cần thiết để nâng cao hiệu suất công ty. Các doanh nghiệp cần áp dụng các chiến lược quản lý chi phí phù hợp để tối ưu hóa hoạt động và cải thiện kết quả kinh doanh. Khuyến nghị cho các doanh nghiệp là nên đầu tư vào công nghệ và cải tiến quy trình để giảm thiểu chi phí đại diện và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.1. Khuyến nghị cho doanh nghiệp nhà nước

Các doanh nghiệp nhà nước cần xem xét lại cơ cấu quản lý và áp dụng các biện pháp để giảm chi phí đại diện. Việc cải thiện tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý sẽ giúp nâng cao hiệu suất công ty. Ngoài ra, cần có các chính sách khuyến khích nhân viên để họ có động lực làm việc hiệu quả hơn.

3.2. Khuyến nghị cho doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh nên tiếp tục tối ưu hóa chi phí đại diện và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu suất công ty. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển cũng sẽ giúp doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh và cải thiện hiệu quả hoạt động trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam từ thập niên 1990 đến nay đã ghi nhận sự thu hẹp mạnh mẽ về số lượng, giảm từ khoảng 12.000 đơn vị xuống còn 5.600 doanh nghiệp, trong đó khoảng 800 doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Mặc dù chỉ chiếm 0,4% tổng số lượng doanh nghiệp cả nước, khối doanh nghiệp nhà nước lại nắm giữ đến 28,8% tổng vốn sản xuất kinh doanh, quản lý lượng tài sản vượt mức 3 triệu tỷ đồng và đóng góp khoảng 20% GDP quốc gia. Ngược lại, khu vực kinh tế tư nhân dù chiếm trên 96% tổng số doanh nghiệp nhưng phần lớn ở quy mô siêu nhỏ, đóng góp khoảng 40% GDP và 30% ngân sách nhà nước.

Sự phân bổ nguồn lực bất cân xứng này đặt ra vấn đề nghiên cứu cốt lõi: xung đột lợi ích và tình trạng bất cân xứng thông tin giữa đại diện chủ sở hữu nhà nước, cổ đông tư nhân và ban điều hành đã làm phát sinh chi phí đại diện nghiêm trọng, trực tiếp chi phối hiệu quả vận hành của các công ty niêm yết. Mục tiêu cụ thể của luận văn là so sánh mức độ chi phí đại diện giữa hai nhóm doanh nghiệp có nguồn gốc nhà nước và doanh nghiệp ngoài nhà nước, phân tích sự khác biệt trong tác động của chi phí đại diện đến kết quả kinh doanh, đồng thời kiểm định mối quan hệ tuyến tính và phi tuyến giữa tỷ lệ sở hữu nhà nước với hiệu quả hoạt động.

Phạm vi nghiên cứu bao quát các công ty phi tài chính niêm yết trên hai Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Hà Nội (HNX) trong giai đoạn 13 năm từ năm 2008 đến năm 2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị, hỗ trợ chuẩn hóa các chỉ số tài chính trọng yếu như tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), hệ số giá trị thị trường Tobin's Q và vòng quay tổng tài sản, tạo nền tảng định hình chính sách thoái vốn nhà nước hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết tài chính và quản trị doanh nghiệp kinh điển:

Lý thuyết đại diện (Agency Theory) do Jensen và Meckling (1976) cùng Fama và Jensen (1983) phát triển chỉ ra rằng sự tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền kiểm soát làm nảy sinh xung đột lợi ích giữa cổ đông (chủ thể ủy thác) và nhà quản lý (bên được ủy quyền). Nhà quản trị có xu hướng theo đuổi các khoản phụ cấp, thù lao cá nhân và lợi ích ngắn hạn thay vì tối đa hóa giá trị doanh nghiệp, từ đó làm phát sinh chi phí giám sát, chi phí ràng buộc và tổn thất suy giảm giá trị ròng.

Lý thuyết người quản gia (Stewardship Theory) của Donaldson và Davis (1991) đưa ra góc nhìn đối ứng khi cho rằng các nhà điều hành hành động như những người quản gia trung thực, có động lực tự thân để cống huy hoàng tài năng nhằm gia tăng hiệu quả tổ chức mà không cần các đòn bẩy tài chính trực tiếp, với điều kiện cơ cấu tổ chức trao đủ quyền hạn và kỳ vọng rõ ràng.

Lý thuyết bàn tay thâu tóm (Grabbing Hand Theory) của Shleifer và Vishny (2002) giải thích hành vi của người đại diện phần vốn nhà nước thường ưu tiên các mục tiêu chính trị, phúc lợi xã hội phi kinh tế hoặc động cơ cá nhân hơn là tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông thiểu số.

Các khái niệm trọng tâm xuyên suốt đề tài bao gồm: chi phí đại diện đo lường thông qua hao phí vận hành tài sản; hiệu quả hoạt động doanh nghiệp phản ánh qua góc độ kế toán và định giá thị trường; tỷ lệ sở hữu nhà nước theo quy định tại Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14; và hiện tượng kẻ đi xe không trả tiền (free-rider problem) khi cơ cấu sở hữu quá phân tán.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) của toàn bộ các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE và HNX giai đoạn 2008–2020. Dữ liệu tài chính kiểm toán được thu thập từ HOSE, HNX, Cafef và Vietstock Finance. Việc loại bỏ các định chế tài chính, ngân hàng, công ty bảo hiểm và các mã giao dịch trên sàn UPCoM hay thị trường OTC nhằm đảm bảo tính đồng nhất cao về chuẩn mực hạch toán kế toán và tiêu chuẩn niêm yết chính thức (chiếm hơn 80% giá trị vốn hóa toàn thị trường).

Chi phí đại diện được đo lường qua hai biến đại diện: hiệu suất sử dụng tài sản (vòng quay tổng tài sản - Asset Turnover Ratio) và tỷ lệ chi phí quản lý doanh nghiệp trên doanh thu thuần (G&A Expense Ratio). Hiệu quả hoạt động được đo lường bằng ROA, ROE và hệ số Tobin's Q. Tỷ lệ sở hữu nhà nước được đo lường dưới cả hai dạng: biến giả định tính và biến liên tục phần trăm vốn nắm giữ.

Để kiểm tra sự khác biệt chi phí đại diện giữa hai nhóm, nghiên cứu thực hiện kiểm định Independent Sample T-test và kiểm định phi tham số Wilcoxon signed-rank. Để phân tích tác động tương hỗ, luận văn áp dụng hồi quy bình phương bé nhất gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Đặc biệt, phương pháp ước lượng hồi quy GMM (Generalized Method of Moments) dạng sai phân và hệ thống với biến công cụ được triển khai nhằm giải quyết triệt để các khuyết tật mô hình như nội sinh, tự tương quan và phương sai sai số thay đổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kiểm định trung bình mẫu bằng T-test và Wilcoxon signed-rank với mức ý nghĩa thống kê 1% (p < 0,01) chỉ ra rằng chi phí đại diện tại các doanh nghiệp có nguồn gốc nhà nước cao hơn rõ rệt so với doanh nghiệp ngoài nhà nước. Cụ thể, vòng quay tổng tài sản của khối doanh nghiệp nhà nước thấp hơn đáng kể, đồng thời tỷ lệ chi phí quản lý doanh nghiệp trên doanh thu cao hơn nhóm tư nhân.

Kết quả hồi quy Pooled OLS, FEM, REM và GMM xác nhận chi phí đại diện có tác động tiêu cực mạnh mẽ đến hiệu quả hoạt động kinh doanh (ROA, ROE) và giá trị thị trường (Tobin's Q). Đáng chú ý, mức độ tác động tiêu cực của chi phí đại diện tại các doanh nghiệp nhà nước equitized trầm trọng hơn so với các doanh nghiệp tư nhân thuần túy.

Luận văn phát hiện mối quan hệ phi tuyến dạng chữ U (U-shape) giữa tỷ lệ sở hữu nhà nước và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp niêm yết, với điểm uốn xác định tại ngưỡng 60% vốn nhà nước nắm giữ.

Đòn bẩy tài chính (tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu) có mối quan hệ nghịch chiều có ý nghĩa thống kê cao đối với hiệu quả hoạt động. Thực tế giai đoạn nghiên cứu cho thấy tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp nhà nước duy trì ở mức cao 2,9 lần (từng đạt đỉnh 4,0 lần), chiếm 17% tổng dư nợ nhưng chiếm tới 60% nợ xấu toàn nền kinh tế, trong khi khối tư nhân duy trì tỷ lệ này ở mức 2,0 lần.

Thảo luận kết quả

Sở dĩ chi phí đại diện tại khối doanh nghiệp nhà nước cao hơn và gây tổn hại lớn hơn là do người đại diện phần vốn nhà nước thường chịu ràng buộc bởi các mục tiêu hành chính, bảo toàn vốn cứng nhắc và thiếu cơ chế thưởng phạt gắn liền trực tiếp với lợi nhuận. Khi tỷ lệ sở hữu nhà nước ở mức dưới 60%, tình trạng phân tán quyền sở hữu làm suy yếu động lực giám sát của các cổ đông nhỏ lẻ (vấn đề free-rider), tạo điều kiện cho ban điều hành lạm dụng tài sản công ty và đầu tư vào các dự án kém sinh lời.

Tuy nhiên, khi tỷ lệ sở hữu nhà nước vượt qua ngưỡng điểm uốn 60%, mối quan hệ chuyển dịch từ tiêu cực sang tích cực. Ở mức chi phối này, nhà nước đóng vai trò cổ đông lớn tập trung, tăng cường giám sát đại diện, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực quốc gia, hợp đồng công và nguồn vốn vay ưu đãi với hệ số khả năng thanh toán lãi vay bình quân 9 lần (cao hơn mức 5-7 lần của khối tư nhân).

Kết quả này thể hiện sự khác biệt rõ rệt so với các nghiên cứu tại thị trường phát triển của Sun và Tong (2002) hay Phung và Hoang (2013) vốn ghi nhận dạng chữ U ngược, phản ánh tính chất đặc thù của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Về mặt trình bày trực quan, mối quan hệ này được thể hiện rõ nét qua biểu đồ hồi quy parabol hướng lên với trục tung là ROA/ROE và trục hoành là tỷ lệ phần trăm vốn nhà nước, song song cùng bảng ma trận hệ số GMM kiểm soát đa biến.

Đề xuất và khuyến nghị

Tái cấu trúc tỷ lệ sở hữu nhà nước theo định hướng ngưỡng tối ưu: Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) cần thực hiện lộ trình thoái vốn dứt điểm xuống dưới 20% tại các doanh nghiệp niêm yết thuộc ngành không thiết yếu, hoặc nâng tỷ lệ nắm giữ chi phối vượt mốc 60% tại các ngành trọng điểm giai đoạn 2024–2026, tránh duy trì tỷ lệ sở hữu lơ lửng từ 20% đến 50% gây suy giảm hiệu quả hoạt động.

Thiết lập cơ chế kiểm soát chi phí quản lý và tối ưu hóa tài sản: Hội đồng quản trị và Ban điều hành các công ty niêm yết cần tái cấu trúc chi phí vận hành, phấn đấu hạ tỷ lệ chi phí quản lý doanh nghiệp trên doanh thu thuần xuống dưới 5% và cải thiện vòng quay tổng tài sản tăng tối thiểu 15-20% trong vòng 18 tháng thông qua việc áp dụng KPI gắn liền với giá trị gia tăng kinh tế (EVA).

Nâng cao tính minh bạch và áp dụng chuẩn mực IFRS: Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần đẩy nhanh tiến độ bắt buộc áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) từ năm 2025, xử phạt nghiêm khắc 100% các trường hợp vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin nhằm giảm thiểu triệt để tình trạng bất cân xứng thông tin trên thị trường chứng khoán.

Kiểm soát chặt chẽ cơ cấu vốn và giảm thiểu rủi ro đòn bẩy: Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng cần thắt chặt điều kiện cấp vốn, yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước duy trì hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E) dưới ngưỡng an toàn 2,0 lần và hệ số thanh toán lãi vay trên 3 lần trong chu kỳ tài chính 2024–2027 nhằm triệt tiêu rủi ro kiệt quệ tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, SCIC, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước): Tham khảo luận văn để xây dựng tiêu chí phân loại và lộ trình thoái vốn nhà nước khoa học dựa trên bằng chứng thực nghiệm về điểm uốn 60%, tối ưu hóa nguồn thu ngân sách.

Hội đồng quản trị và Ban tổng giám đốc các công ty niêm yết: Ứng dụng khung đo lường chi phí đại diện (vòng quay tài sản và tỷ lệ chi phí quản lý) để thiết kế hệ thống kiểm soát nội bộ, giảm thiểu hao phí vận hành và xây dựng chính sách đãi ngộ gắn liền với hiệu quả thực tế.

Nhà đầu tư tổ chức và cá nhân trên thị trường chứng khoán: Sử dụng phát hiện về cơ cấu sở hữu nhà nước và chi phí đại diện làm bộ lọc định giá cổ phiếu, lựa chọn các doanh nghiệp có cơ cấu vốn an toàn và tỷ lệ chi phí quản lý thấp để xây dựng danh mục đầu tư sinh lời bền vững.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng luận văn làm tài liệu học thuật tham khảo chuyên sâu về phương pháp kinh tế lượng dữ liệu bảng, kỹ thuật hồi quy GMM xử lý biến nội sinh và hệ thống lý thuyết đại diện trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chi phí đại diện tại doanh nghiệp có nguồn gốc nhà nước lại cao hơn doanh nghiệp tư nhân? Do cơ chế sở hữu đa tầng và quyền đại diện gián tiếp, các nhà quản lý doanh nghiệp nhà nước thường thiếu động lực tối ưu hóa chi phí. Sự lỏng lẻo trong giám sát dẫn đến tỷ lệ chi phí quản lý cao và vòng quay tài sản thấp hơn so với các doanh nghiệp tư nhân chịu áp lực sinh tồn trực tiếp từ thị trường.

Ý nghĩa kinh tế của điểm uốn 60% tỷ lệ sở hữu nhà nước là gì? Điểm uốn 60% chỉ ra ranh giới chuyển dịch hiệu quả: khi tỷ lệ vốn nhà nước dưới 60%, xung đột đại diện làm giảm sút hiệu quả kinh doanh; khi vượt trên 60%, quyền kiểm soát tập trung phát huy tác dụng bảo trợ nguồn lực và giảm chi phí đại diện phân tán, giúp ROA và ROE phục hồi.

Đòn bẩy tài chính tác động như thế nào đến doanh nghiệp niêm yết Việt Nam? Nghiên cứu chứng minh đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh do thị trường tài chính Việt Nam còn non trẻ, chi phí kiệt quệ tài chính và lãi vay cao vượt trội so với lợi ích lá chắn thuế, đặc biệt khi tỷ số nợ bình quân từng chạm ngưỡng 2,9 lần.

Tại sao nghiên cứu lại loại trừ nhóm công ty tài chính, ngân hàng và sàn UPCoM? Các định chế tài chính và ngân hàng áp dụng chuẩn mực kế toán, cơ cấu bảng cân đối và tỷ lệ đòn bẩy hoàn toàn khác biệt với khối sản xuất thương mại. Trong khi đó, sàn UPCoM có tiêu chuẩn công bố thông tin thấp hơn, việc loại trừ giúp đảm bảo độ chuẩn xác và tính đại diện của mẫu dữ liệu.

Phương pháp hồi quy GMM đóng vai trò gì trong việc xác thực kết quả nghiên cứu? Ước lượng GMM sử dụng các biến công cụ dạng độ trễ để kiểm soát hiệu quả hiện tượng nội sinh phát sinh từ mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa cấu trúc sở hữu và kết quả kinh doanh, đồng thời triệt tiêu hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan trong chuỗi 13 năm dữ liệu.

Kết luận

Nghiên cứu khẳng định chi phí đại diện là nhân tố cốt lõi gây suy giảm hiệu quả hoạt động và giá trị thị trường của các công ty niêm yết tại Việt Nam.

Khối doanh nghiệp có nguồn gốc nhà nước chịu tổn thất chi phí đại diện nặng nề hơn đáng kể so với khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Mối quan hệ giữa sở hữu nhà nước và hiệu quả hoạt động tuân theo quy luật phi tuyến hình chữ U với điểm xoay chuyển chiến lược tại mốc 60% vốn nắm giữ.

Đòn bẩy tài chính cao làm gia tăng rủi ro phá sản và bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp trong điều kiện bất cân xứng thông tin cao.

Luận văn đóng góp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn mực cho giai đoạn 2008–2020, mở ra bước tiến cho việc hoạch định chính sách cổ phần hóa trong chu kỳ 2025–2030. Các nhà nghiên cứu và nhà quản lý hãy tải toàn văn công trình nghiên cứu và ứng dụng ngay mô hình GMM cùng bộ chỉ số kiểm soát đại diện để tối ưu hóa quản trị tài chính doanh nghiệp ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY -------------------- Le Hoang Yen Khanh THE IMPACT OF AGENCY COST ON FIRM PERFORMANCE: A COMPARISON BETWEEN STATE-OWNED AND NON-STATE-OWNED ENTERPRISES LISTED ON VIETNAM STOCK MARKET DOCTOR OF PHILOSOPHY IN ECONOMICS Ho Chi Minh city - 2022 luan an MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY -------------------- Le Hoang Yen Khanh THE IMPACT OF AGENCY COST ON FIRM PERFORMANCE: A COMPARISON BETWEEN STATE-OWNED AND NON-STATE-OWNED ENTERPRISES LISTED ON VIETNAM STOCK MARKET Major: Finance and Banking Reference: 9340201 DOCTOR OF PHILOSOPHY IN ECONOMICS ACADEMIC SUPERVISORS: 1. Pham Phu Quoc 2. Tran Phuong Thao Ho Chi Minh city - 2022 luan an (this page is intentionally blank) luan an i ACKNOWLEDGEMENTS I acknowledge that this submission is my own work and except for the reference, this thesis contains no material previously published or written by other authors. This thesis does not contain material pressed out from a thesis or document presented for any degree or diploma at University of Economics Ho Chi Minh city or other educational institutions.

This research is not the work of mine only but to complete this thesis, I have been benefited from the following people: Firstly, the most important people who set the light on my research from the beginning are my advisors – Dr. Pham Phu Quoc and Dr. Tran Phuong Thao. They are always by my side to support me from initial ideas and then develop the thought into the final research.

Secondly, I would like to express my gratitude to my family members who nurture my passion of higher education, especially, my parents and beloved husband who assist in taking care of me from pregnancy and our newborn baby to accomplish this study. And the last but not least, my managers always stay with me when I have problem and get stuck. They never leave me but provide me with useful solutions to finish my research. Le Hoang Yen Khanh January 2021 luan an ii TABLE OF CONTENT ACKNOWLEDGEMENTS………………………………………….i TABLE OF CONTENT…………………………………………………….………ii LIST OF ABBREVIATIONS………………………………………….vii LIST OF TABLES…………………………………………………….viii LIST OF FIGURES………………………………………………………….xii CHAPTER 1: INTRODUCTION.

PRACTICAL RESEARCH CONTEXT. RESEARCH OBJECTIVES AND QUESTIONS. STRUCTURE OF THE THESIS.15 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. AGENCY COST AND FIRM PERFORMANCE: THEORY AND EVIDENCE27 2.

Agency cost in business operation. Impact of agency cost on firm performance. Different relationship between agency cost and firm performance in SOEs and non-state-owned-enterprises. Agency cost and firm performance in SOEs.

Agency cost and firm performance in non-state-owned enterprises. Hypotheses for the comparison of agency cost in SOEs and non-stated owned enterprises. Hypotheses for different relationship between agency cost and firm performance. STATE-OWNERSHIP AND FIRM PERFORMANCE: THEORY AND EVIDENCE.

The role of state ownership.55 luan an iii 2. State involvement in listed firms. Hypotheses for the relation between state ownership and firm performance.65 CHAPTER 3: DATA AND METHODOLOGY. Type of data.

Proxies for agency cost. Measures of firm performance. Measure of state ownership. Measure of control variables.80 Gross Domestic Product (GDP) growth rate.81 Consumer Price Index (CPI).81 Country investment growth rate.

General model specification. Methodology for comparison of the agency cost of state-owned firms and non- state-owned enterprises. Model for the comparison of agency cost of two groups of enterprises. Methodology for the different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises.

Model for the different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises. Methodology for the relationship between state-ownership and firm performance .89 luan an iv 3. Model for the relationship between state-ownership and firm performance89 3. Different proxies for agency cost.

Alternative measures for firm performance. Other method of estimation.95 CHAPTER 4: EMPIRICAL RESULTS. DESCRIPTIVE STATISTICS AND CORRELATION TEST. COMPARISON OF AGENCY COST OF TWO GROUPS OF ENTERPRISES.

Comparison of agency cost of two groups of enterprises. Independent sample T-test and Wilcoxon signed-rank test. Summary for the comparison of agency cost of two groups of enterprises. DIFFERENT IMPACT OF AGENCY COST ON FIRM PERORMANCE OF TWO GROUPS OF ENTERPRISES.

The negative relationship between agency cost and firm performance. Pooled OLS regression. Fixed and random effect regression. The different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises.

Pooled OLS regression. Fixed and random effect regression. Summary for the different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises. THE RELATIONSHIP BETWEEN STATE OWNERSHIP AND FIRM PERFORMANCE.

The negative relationship between state-ownership and firm performance. Pooled OLS regression. Fixed and random effect regression. The non-linear relationship between state ownership and firm performance.

Pooled OLS regression. Fixed and random effect regression. Summary for the relationship between state ownership and firm performance. RESULTS FOR CONTROL VARIABLES AND ROBUSTNESS TESTS.

Results for control variables. Different proxy for agency cost. Alternative measure for firm performance. Other estimation method.

REVIEW OF RESEARCH QUESTIONS AND DISCUSSIONS. Comparison of agency cost of state-owned and non-state-owned enterprises. Different impact of agency cost on firm performance of two groups of enterprises. Relationship between state ownership and firm performance.…182 REFERENCE…………………………………………………………………………183 APPENDIX A - PRE-ESTIMATION DIAGNOSTIC TESTS…………………….

ANALYSIS OF THE MULTICOLLINEARITY AMONG INDEPENDENT VARIABLES – VARIANCE INFLATION FACTOR (VIF)……………………. TEST FOR AUTOCORRELATION IN PANEL DATA……………. TEST FOR HETEROSKEDASTICITY IN PANEL DATA…………………….210 APPENDIX B – THE DEFINITIONS OF TWO TERMS “STATE-OWNED ENTERPRISES” AND “NON-STATE-OWNED ENTERPRISES”…………. STATE-OWNED ENTERPRISES……………………………………………….NON-STATE-OWNED ENTERPRISES………………………………………….213 luan an vi APPENDIX C: OVERVIEW OF RESEARCH CONTEXT……………………….…217 luan an vii LIST OF ABBREVIATION BOD : Board of Director CPI : Customer Price Index FEM : Fixed Effect Model FCF : Free Cash Flow FDI : Foreign Direct Investment GDP : Gross Domestic Product GFC : Global Financial Crisis G&A : General and Administrative GMM : Generalize Method of Moments HOSE : Ho Chi Minh Stock Exchange HNX : Hanoi Stock Exchange Non-SOEs : Non-state-owned Enterprise NPV : Net Present Value OLS : Ordinary Least Squares OTC : Over the counter OECD : Organization for Economic Co-operation and Development POE : Private-owned Enterprises REM : Random Effect Model ROE : Return on Equity ROA : Return on Asset RQ1 : Research question 1 RQ2 : Research question 2 RQ3 : Research question 3 SOE : State-owned Enterprise Upcom : Unlisted Public Company Market VND : Vietnam Dong luan an viii LIST OF TABLES Table 1.1: Share of SOEs’ contribution compared with other economic sectors (2010 – 2017)……………………………………………………………………16 Table 2.1: Empirical evidence on the relationship between state ownership and firm performance…………………………………………….2: Summary of the three research questions and their hypotheses………………………………………………………………….1: Sample selection procedure ……………………………………….2: Number of observations separated by year, industry and ownership structure………………………………………………….3: Variable’s definitions and predicted signs……………….4: Tests and models used in this study………………………………….5: Testing procedures for hypotheses associated with RQ1, RQ2, RQ3…………………………………………………………………………….1: Descriptive statistics of sample size….3: T-test and Wilcoxon signed-rank test for agency cost comparison (Asset turnover ratio)……………………………………………………………………104 Table 4.4: Summary for the comparison of agency cost of two groups of enterprises…………………………………………………………….5: The effect of agency cost (Asset turnover ratio) on firm performance— Pooled OLS regression…….108 luan an ix Table 4.6: The effect of agency cost (Asset turnover ratio) on firm performance— FE regression………………………………………………………………….7: The effect of agency cost (Asset turnover ratio) on firm performance— RE regression……………………………… ……………………….8: The different effect of agency cost (Asset turnover ratio) on firm performance of two groups of companies—Pooled OLS regression………….9: The different effect of agency cost (Asset turnover ratio) on firm performance of two groups of companies—FE regression….10: The different effect of agency cost (Asset turnover ratio) on firm performance of two groups of companies—RE regression…………….

Summary for the different effect of agency cost on firm performance of two groups of enterprises……………………………………………………….12: The relationship between state ownership and firm performance with the interaction of agency cost (Asset turnover ratio)—Pooled OLS regression.13: The relationship between state ownership and firm performance with the interaction of agency cost (Asset turnover ratio)—FE regression …………131 Table 4.14: The relationship between state ownership and firm performance with the interaction of agency cost (Asset turnover ratio)—RE regression…….15: The non-linear relationship between state ownership and firm performance— pooled OLS regression (Asset turnover ratio)……….16: The non-linear relationship between state ownership and firm performance— FE regression (Asset turnover ratio)……… …………….……139 luan an x Table 4.17: The non-linear relationship between state ownership and firm performance— RE regression (Asset turnover ratio)……………………….18: Summary for the relationship between state ownership and firm performance……………………………………………………………….19: The effect of control variables on firm performance during and after global financial crisis………………………………………………………….20: T-test and Wilcoxon signed-rank test for agency cost comparison (G&A Expense ratio)…………………………………………………………………148 Table 4.21: The effect of agency cost (G&A Expense ratio) on firm performance……………………………………………………………………149 Table 4.22: The different effect of agency cost (G&A Expense ratio) on firm performance of two groups of companies…………………………………….23: The relationship between state ownership and firm performance with the interaction of agency cost (G&A Expense ratio)………………………….24: The non-linear relationship between state ownership and firm performance— FE regression (G&A Expense ratio)………………………….25: The effect of agency cost on firm performance—Instrumental variables (GMM) regression…………………………………………………….26: The relationship between state ownership and firm performance— instrumental variable (GMM) regression……………………………………….1: Research questions, related hypotheses and results……………….169 luan an xi LIST OF FIGURES Figure 1.1: Interest rate coverage ratio………………………………………….2: Debt – to – equity ratio…………………………………………….1: Determinants of firm performance…………….2: The horizontal and vertical agency problems in firms with state ownership.3: Agency problem in non-state-owned firms…………………….1: Agency cost of two groups of companies (Asset turnover ratio) ……………………………………………………………………….2: Agency cost of two groups of companies (G&A expense ratio) ……………………………………………………………………….……147 luan an xii SUMMARY Although many studies have concentrated on diverse aspects of agency cost and firm performance, some limitations still exist. Precisely, most previous studies have focused on the impact of ownership structure (management ownership, foreign ownership), free cash flow, and dividend policy on agency cost (Alabdullah, 2013; Alfadhl, 2013; Trinh, 2017) and paid attention to determinants of firm performance such as capital structure, board structure, and corporate governance (Ciftci and Tatoglu, 2019). Furthermore, there is limited empirical evidence on the influence of agency cost on firm performance with the present of state-ownership, which is categorized into two groups of originally state-owned and non-state-owned enterprises. Since Vietnam has been in the process of equitization, the dominant role of state-owned-enterprises has been replaced by the emerging position of the private sector, which places the government in a dilemma of how to allocate scarce national resources between the two sectors for optimal economic development.

Moreover, several theories and studies have examined the impact of state ownership. However, empirical evidence shows mixed and conflicting outcomes as well as illustrates that this relationship is subject to precise situations (Konings, 1997; Lin, Ma, and Su, 2009; Tran et al. Therefore, the objective of this study is to examine the impact of agency costs on firm performance of two groups of enterprises and the influence of state ownership on firm performance in a typical transitional country like Vietnam. Therefore, the study uses panel data of non-financial listed companies on the Vietnam stock market from 2008 to 2020 and employs pooled ordinary least squares (OLS), fixed effect model (FEM), and random effect model (REM) together with the instrumental variable generalized method of moments (GMM) for analyzing data as well as confirming and strengthening the research outcomes.

luan an xiii The research findings show that agency costs in originally state-owned firms are higher and have a more negative effect on firm performance than those of non-state- owned firms. Furthermore, the capital structure and state-ownership posit a negative impact on firm performance, while profit growth and country investment have a positive influence on firm performance. The study also figures out the U-shape relation between state-ownership and firm performance. Key word: Agency cost, state-ownership, firm performance, listed firms, Vietnam.

luan an xiv TÓM TẮT Mặc dù nhiều nghiên cứu đã tập trung vào các khía cạnh đa dạng của chi phí đại diện và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, nhưng một số hạn chế vẫn còn tồn tại.