Vận dụng phương pháp ABC tính giá thành tại Công ty TNHH Trường Lực

Tài liệu nghiên cứu 0161 vận dụng phương pháp abc trong việc tính giá thành tại công ty tnhh trường lực trần thị mến, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Đại Học Quảng Nam
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp ABC Trong Việc Tính Giá Thành Tại Công Ty TNHH Trường Lực Trần Thị Mến
• Loại tài liệu: Luận Văn

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU VỀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC)
• 1.1. Cơ sở khoa học về tính giá thành sản phẩm dựa trên cơ sở hoạt động
• 1.1.1. Tổng quan về kế toán quản trị
• 1.1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của kế toán quản trị
• 1.1.1.2. Vai trò của tính giá thành trong kế toán quản trị
• 1.1.2. Kế toán tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động
• 1.1.2.1. Khái niệm về phương pháp ABC (Activity based costing)
• 1.1.2.2. Đặc điểm của kế toán tính giá thành theo phương pháp ABC
• 1.1.2.3. Sự hình thành của phương pháp ABC
• 1.1.2.4. Các yếu tố cần thiết cho việc thực hiện thành công phương pháp ABC
• 1.1.2.5. Trình tự thực hiện phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động
• 1.1.2.6. Ưu và nhược điểm của phương pháp tính giá ABC
• 1.1.2.7. So sánh phương pháp tính giá ABC và phương pháp truyền thống
• 1.2. Tổng quan tài liệu về tính giá thành sản phẩm theo phương pháp ABC
• 1.2.1. Những nghiên cứu liên quan đến đề tài vận dụng phương pháp ABC trong việc tính giá thành tại công ty TNHH Trường Lực
• 1.2.2. Nhu cầu nghiên cứu tiếp theo của đề tài vận dụng phương pháp ABC trong việc tính giá thành tại công ty TNHH Trường Lực
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VIỆC TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TNHH TRƯỜNG LỰC
• 2.1. Khái quát chung về công ty TNHH Trường Lực
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của công ty
• 2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ, quyền hạn của công ty
• 2.1.2.1. Chức năng hoạt động của công ty
• 2.1.2.2. Nhiệm vụ và quyền hạn của công ty
• 2.1.3. Đặc điểm tổ chức sản xuất của công ty
• 2.1.3.1. Đặc điểm về quy trình sản xuất
• 2.1.3.2. Cơ cấu tổ chức sản xuất
• 2.1.4. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý của công ty
• 2.1.4.1. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý
• 2.1.4.2. Chức năng của từng phòng ban
• 2.1.5. Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán tại công ty
• 2.1.5.1. Cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán
• 2.1.5.2. Chức năng của từng bộ phận
• 2.1.5.3. Hình thức kế toán áp dụng tại công ty
• 2.2. Thực trạng công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH Trường Lực
• 2.2.1. Đối tượng hạch toán chi phí sản xuất
• 2.2.2. Phương pháp kế toán chi phí tại công ty
• 2.2.3. Đối tượng và phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 2.2.3.1. Đối tượng tính giá thành sản phẩm
• 2.2.3.2. Phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 2.2.4. Kế toán tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất tại công ty
• 2.2.4.1. Kế toán tập hợp và phân bổ CPNVLTT
• 2.2.4.2. Kế toán tập hợp và phân bổ CPNCTT
• 2.2.4.3. Kế toán tập hợp và phân bổ CPSXC
• 2.2.5. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất, đánh giá sản phẩm dở dang
• 2.2.5.1. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất
• 2.2.5.2. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ
• 2.2.6. Tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH Trường Lực
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC VÀO CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT THIẾT BỊ TRƯỜNG HỌC TRƯỜNG LỰC
• 3.1. Nhận xét chung về phương pháp tính giá thành sản phẩm hiện tại tại công ty TNHH Trường Lực
• 3.1.1. Sự cần thiết của việc vận dụng phương pháp tính giá ABC
• 3.1.1.1. Sự tồn tại những hạn chế của phương pháp tính giá thành truyền thống
• 3.1.2. Những điều kiện để vận dụng phương pháp tính giá ABC
• 3.1.2.1. Điều kiện về máy móc, trang thiết bị
• 3.1.2.2. Điều kiện về lao động
• 3.1.2.3. Điều kiện về quy trình công nghệ
• 3.2. Vận dụng phương pháp ABC vào công ty TNHH sản xuất thiết bị trường học Trường Lực
• 3.2.1. Nhận diện các chi phí trực tiếp
• 3.2.2. Nhận diện các hoạt động
• 3.2.3. Chọn tiêu thức phân bổ
• 3.2.4. Tính toán mức phân bổ và phân bổ CPSXC
• 3.2.5. Tổng hợp tất cả các chi phí để tính giá thành
• 3.2.6. So sánh giá thành sản phẩm theo phương pháp ABC
• 3.3. Một số ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện công tác tính giá thành tại công ty TNHH Trường Lực
• 3.3.1. Những thuận lợi khi áp dụng phương pháp ABC
• 3.3.2. Một số ý kiến đóng góp cho công ty TNHH sản xuất thiết bị trường học Trường Lực
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Hướng dẫn toàn diện về phương pháp ABC trong tính giá thành

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc xác định chính xác giá thành sản phẩm là yếu tố sống còn của mỗi doanh nghiệp. Phương pháp Activity-Based Costing (ABC), hay còn gọi là tính giá thành theo hoạt động, nổi lên như một công cụ quản trị chi phí ưu việt. Không giống các hệ thống truyền thống, ABC tập trung vào việc xác định và phân bổ chi phí dựa trên các hoạt động cụ thể tiêu tốn nguồn lực để tạo ra sản phẩm, dịch vụ. Luận văn của tác giả Trần Thị Mến tại Đại học Quảng Nam đã nghiên cứu sâu về chủ đề này, nhấn mạnh rằng ABC cung cấp một cái nhìn chi tiết và chính xác hơn về chi phí thực tế. Thay vì dồn toàn bộ chi phí gián tiếp vào một vài tiêu thức phân bổ đơn giản, phương pháp ABC nhận diện nhiều nguồn phát sinh chi phí (cost drivers) khác nhau, từ đó liên kết chi phí với các hoạt động cụ thể như thiết lập máy móc, kiểm tra chất lượng, hay xử lý đơn hàng. Cách tiếp cận này giúp các nhà quản trị hiểu rõ hoạt động nào đang gây tốn kém nhất và đâu là chi phí thực sự của từng dòng sản phẩm. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp sản xuất có danh mục sản phẩm đa dạng, nơi mỗi sản phẩm tiêu thụ nguồn lực gián tiếp theo một cách khác nhau. Việc áp dụng kế toán chi phí theo hoạt động không chỉ giúp tính giá thành chính xác mà còn hỗ trợ ra quyết định chiến lược, chẳng hạn như định giá bán, cải tiến quy trình và loại bỏ các hoạt động không tạo ra giá trị.

1.1. Khái niệm cốt lõi của phương pháp Activity Based Costing

Theo các học giả như Kaplan (1998) và Horngren (2000) được trích dẫn trong tài liệu, phương pháp Activity-Based Costing là một hệ thống kế toán quản trị đo lường chi phí của các hoạt động và đối tượng chi phí. Mục tiêu chính của nó không chỉ là phân bổ chi phí chung, mà là đo lường và tính giá tất cả các nguồn lực được sử dụng cho các hoạt động hỗ trợ sản xuất và phân phối. Về bản chất, ABC hoạt động theo nguyên tắc hai giai đoạn. Giai đoạn một, chi phí được tập hợp vào các trung tâm hoạt động (activity pools). Giai đoạn hai, chi phí từ các trung tâm hoạt động này được phân bổ cho các đối tượng chi phí (sản phẩm, dịch vụ, khách hàng) dựa trên mức độ tiêu thụ hoạt động của chúng. Cách tiếp cận này công nhận mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố gây ra chi phí (cost drivers) và các hoạt động, mang lại thông tin chi phí đáng tin cậy hơn.

1.2. Phân tích các ưu nhược điểm của phương pháp ABC

Một trong những ưu điểm của phương pháp ABC là cung cấp thông tin giá thành sản phẩm chính xác hơn. Điều này giúp nhà quản trị đưa ra các quyết định kinh doanh đúng đắn về giá bán, cơ cấu sản phẩm và lợi nhuận. Hơn nữa, ABC giúp nhận diện các hoạt động không tạo ra giá trị, từ đó tạo cơ sở cho việc cải tiến quy trình và cắt giảm lãng phí. Tuy nhiên, việc triển khai ABC cũng có những nhược điểm. Hạn chế lớn nhất là sự phức tạp và tốn kém. Doanh nghiệp cần đầu tư đáng kể về thời gian, nhân lực và tài chính để thu thập dữ liệu, xác định các hoạt động và các tiêu thức phân bổ. Việc lựa chọn sai các tiêu thức phân bổ có thể dẫn đến kết quả sai lệch. Do đó, doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích mang lại và chi phí bỏ ra trước khi quyết định áp dụng.

1.3. So sánh phương pháp ABC và truyền thống trong kế toán

Sự khác biệt căn bản khi so sánh phương pháp ABC và truyền thống nằm ở cách xử lý chi phí sản xuất chung. Các hệ thống truyền thống thường sử dụng một hoặc hai tiêu thức phân bổ dựa trên khối lượng (ví dụ: số giờ lao động trực tiếp, số giờ máy) để phân bổ toàn bộ chi phí chung cho sản phẩm. Điều này có thể dẫn đến việc định giá sản phẩm không chính xác, đặc biệt trong các môi trường sản xuất phức tạp. Ngược lại, phương pháp ABC sử dụng nhiều tiêu thức phân bổ khác nhau, cả dựa trên khối lượng và không dựa trên khối lượng, tương ứng với các hoạt động đa dạng. ABC cho rằng các sản phẩm tiêu thụ hoạt động, và các hoạt động tiêu thụ nguồn lực. Nhờ đó, ABC phản ánh chính xác hơn mức độ tiêu hao nguồn lực của từng sản phẩm, khắc phục được tình trạng trợ giá chéo giữa các sản phẩm thường thấy trong phương pháp truyền thống.

II. Thách thức trong tính giá thành tại Công ty TNHH Trường Lực

Nghiên cứu điển hình tại Công ty TNHH Trường Lực, một doanh nghiệp sản xuất thiết bị trường học, đã chỉ ra những hạn chế cố hữu của phương pháp tính giá thành truyền thống. Theo luận văn Đại học Quảng Nam, công ty đang áp dụng phương pháp giản đơn để xác định giá thành, chủ yếu dựa vào việc tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và nhân công trực tiếp cho từng sản phẩm. Vấn đề lớn nhất phát sinh ở khâu phân bổ chi phí sản xuất chung. Công ty sử dụng một tiêu thức phân bổ chung, không phản ánh đúng mức độ tiêu thụ nguồn lực khác nhau của các sản phẩm như bàn vi tính, tủ hồ sơ và bảng chống lóa. Cách làm này tiềm ẩn nguy cơ sai lệch thông tin chi phí, dẫn đến việc định giá bán không tối ưu và các quyết định chiến lược có thể sai lầm. Thực tế, một sản phẩm phức tạp, đòi hỏi nhiều lần kiểm tra chất lượng hay thiết lập máy móc, có thể bị tính giá thành quá thấp, trong khi một sản phẩm đơn giản lại gánh chịu chi phí quá cao. Vấn đề này thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm một giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tính giá thành, và vận dụng phương pháp ABC được xem là một hướng đi phù hợp để giải quyết những thách thức này, nâng cao năng lực cạnh tranh cho công ty.

2.1. Thực trạng hệ thống kế toán chi phí tại doanh nghiệp

Theo khảo sát trong đề tài, Công ty Trường Lực tổ chức hạch toán chi phí sản xuất theo từng đơn đặt hàng. Đối tượng tập hợp chi phí là các sản phẩm chính như bàn vi tính, tủ hồ sơ. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp được tập hợp trực tiếp cho từng loại sản phẩm khá rõ ràng thông qua các phiếu xuất kho và bảng chấm công. Tuy nhiên, toàn bộ chi phí sản xuất chung (bao gồm chi phí nhân viên phân xưởng, khấu hao máy móc, điện, nước...) lại được tập hợp chung và sau đó phân bổ theo một tiêu thức đơn giản. Hệ thống này tuy dễ thực hiện nhưng lại thiếu đi sự chính xác cần thiết trong môi trường sản xuất đa dạng sản phẩm, nơi mức độ phức tạp và yêu cầu về nguồn lực hỗ trợ của mỗi sản phẩm là khác nhau.

2.2. Hạn chế của mô hình tính giá thành truyền thống

Mô hình tính giá thành truyền thống tại công ty bộc lộ nhiều hạn chế. Thứ nhất, nó không cung cấp thông tin chi tiết về chi phí của từng hoạt động hỗ trợ sản xuất. Các nhà quản trị không thể biết chính xác chi phí cho hoạt động bảo trì máy móc hay kiểm định chất lượng là bao nhiêu. Thứ hai, việc sử dụng một tiêu thức phân bổ duy nhất đã làm sai lệch giá thành đơn vị sản phẩm. Luận văn chỉ ra rằng, điều này có thể dẫn đến việc định giá bán quá cao cho các sản phẩm đơn giản (khiến chúng khó cạnh tranh) và quá thấp cho các sản phẩm phức tạp (gây thua lỗ tiềm ẩn). Sự thiếu chính xác này ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định về việc nên tiếp tục hay ngừng sản xuất một dòng sản phẩm nào đó, làm giảm hiệu quả hoạt động chung của doanh nghiệp.

III. Quy trình áp dụng phương pháp ABC tại doanh nghiệp sản xuất

Việc vận dụng phương pháp ABC trong việc tính giá thành đòi hỏi một quy trình bài bản và khoa học. Đây không chỉ là một thay đổi về kỹ thuật kế toán mà còn là sự chuyển đổi trong tư duy quản trị chi phí. Theo luận văn kế toán chi phí của Trần Thị Mến, quy trình áp dụng phương pháp ABC bao gồm năm bước cốt lõi. Quá trình này bắt đầu bằng việc nhận diện các chi phí có thể quy trực tiếp cho sản phẩm, sau đó là bước quan trọng nhất: xác định tất cả các hoạt động liên quan đến sản xuất. Mỗi hoạt động này sẽ được xem như một trung tâm chi phí. Tiếp theo, cần lựa chọn các tiêu thức phân bổ chi phí (cost drivers) phù hợp cho từng hoạt động, phản ánh đúng mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động và việc tiêu thụ nguồn lực. Cuối cùng, kế toán sẽ tính toán mức phân bổ và gán chi phí từ các hoạt động vào từng sản phẩm tương ứng. Mô hình tính giá thành ABC này giúp chi phí được phân bổ một cách hợp lý hơn, cung cấp cho ban lãnh đạo thông tin chính xác để ra quyết định. Việc thực hiện thành công quy trình này yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kế toán, bộ phận sản xuất và các phòng ban liên quan khác để đảm bảo dữ liệu thu thập là chính xác và toàn diện.

3.1. Bước 1 2 Nhận diện chi phí trực tiếp và các hoạt động

Bước đầu tiên trong quy trình là xác định các chi phí trực tiếp, bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp. Các chi phí này được tập hợp thẳng vào từng sản phẩm mà không cần phân bổ. Bước thứ hai, và cũng là bước phức tạp nhất, là nhận diện các hoạt động. Dựa trên phân tích quy trình sản xuất tại Công ty Trường Lực, luận văn đã xác định các hoạt động chính như: hoạt động liên quan đến nhân viên phân xưởng, hoạt động bảo vệ an toàn, hoạt động vật liệu và công cụ, hoạt động liên quan đến máy móc thiết bị (điện, khấu hao, sửa chữa). Việc phân tích này cần sự quan sát thực tế và phỏng vấn các nhân viên điều hành để đảm bảo không bỏ sót các hoạt động trọng yếu gây phát sinh chi phí.

3.2. Bước 3 Lựa chọn các tiêu thức phân bổ chi phí phù hợp

Sau khi nhận diện hoạt động, bước tiếp theo là xác định tiêu thức phân bổ chi phí (nguồn sinh phí) cho mỗi hoạt động đó. Tiêu thức được chọn phải có mối quan hệ nhân quả mạnh mẽ với chi phí của hoạt động. Ví dụ, trong luận văn nghiên cứu tại Trường Lực, các tiêu thức được đề xuất bao gồm: số lượng sản phẩm sản xuất (đối với hoạt động khấu hao, điện), chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (đối với hoạt động quản lý vật liệu), hoặc phân bổ đều (đối với các hoạt động như quản lý chung phân xưởng). Việc lựa chọn đúng tiêu thức phân bổ là yếu tố quyết định đến độ chính xác của giá thành sản phẩm theo phương pháp ABC.

3.3. Bước 4 5 Tính toán mức phân bổ và tổng hợp giá thành

Ở bước bốn, kế toán tiến hành tính toán mức phân bổ cho mỗi hoạt động bằng cách lấy tổng chi phí của trung tâm hoạt động chia cho tổng số của tiêu thức phân bổ. Ví dụ, mức phân bổ cho hoạt động máy móc = Tổng chi phí khấu hao / Tổng số giờ máy hoạt động. Cuối cùng, ở bước năm, chi phí của từng hoạt động được phân bổ cho mỗi sản phẩm bằng cách nhân mức phân bổ với số lượng tiêu thức phân bổ mà sản phẩm đó đã sử dụng. Giá thành cuối cùng của sản phẩm sẽ bằng tổng của chi phí trực tiếp cộng với toàn bộ chi phí gián tiếp đã được phân bổ từ các hoạt động.

IV. Case study vận dụng mô hình tính giá thành ABC tại Trường Lực

Để chứng minh tính ưu việt của phương pháp mới, luận văn Đại học Quảng Nam đã thực hiện một case study áp dụng ABC chi tiết tại Công ty TNHH Trường Lực. Dựa trên số liệu tháng 12 năm 2013, nghiên cứu đã tiến hành xây dựng lại toàn bộ mô hình tính giá thành ABC cho ba sản phẩm chính: bàn vi tính, tủ hồ sơ và bảng chống lóa. Quá trình này bắt đầu bằng việc tập hợp toàn bộ chi phí sản xuất chung và phân loại chúng vào các nhóm hoạt động đã được nhận diện. Các bảng biểu chi tiết như Bảng 3.5 (Tổng hợp chi phí sản xuất chung theo hoạt động) và Bảng 3.6 (Bảng tiêu thức phân bổ theo hoạt động) trong luận văn đã minh họa rõ ràng cách chi phí được gán vào từng hoạt động. Kết quả phân bổ cho thấy sự khác biệt đáng kể so với phương pháp truyền thống. Các sản phẩm đòi hỏi nhiều công đoạn máy móc hoặc quản lý vật tư phức tạp đã "hút" một tỷ trọng chi phí chung cao hơn, phản ánh đúng thực tế tiêu thụ nguồn lực. Nghiên cứu này không chỉ là một bài tập học thuật mà còn cung cấp một mô hình thực tiễn để công ty có thể tham khảo và triển khai, giúp hoàn thiện công tác tính giá thành.

4.1. Phân bổ chi phí sản xuất chung theo từng hoạt động

Trong case study áp dụng ABC, tổng chi phí sản xuất chung được chia nhỏ và phân bổ vào các hoạt động cụ thể. Ví dụ, chi phí lương nhân viên phân xưởng, chi phí bảo vệ được phân bổ dựa trên tiêu thức chung. Chi phí vật liệu phụ, công cụ dụng cụ được phân bổ dựa trên chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Đặc biệt, các chi phí quan trọng như chi phí điện, khấu hao, sửa chữa bảo trì được phân bổ dựa trên số lượng sản phẩm sản xuất. Quá trình phân bổ chi phí sản xuất chung này được trình bày chi tiết qua các Bảng 3.7 đến 3.10 trong luận văn, cho thấy một bức tranh minh bạch về cơ cấu chi phí mà phương pháp truyền thống không thể cung cấp.

4.2. Xây dựng bảng giá thành sản phẩm theo phương pháp ABC

Sau khi hoàn tất việc phân bổ chi phí chung, Bảng 3.12 trong luận văn đã tổng hợp và tính toán giá thành đơn vị cho từng sản phẩm theo phương pháp Activity-Based Costing. Bảng giá thành này bao gồm ba thành phần chính: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và tổng chi phí sản xuất chung được phân bổ theo ABC. Kết quả cho thấy một cơ cấu giá thành mới, phản ánh chính xác hơn các nguồn lực mà mỗi sản phẩm đã tiêu thụ. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng để ban lãnh đạo Công ty Trường Lực có thể xem xét lại chiến lược định giá và tối ưu hóa danh mục sản phẩm của mình.

4.3. So sánh kết quả giá thành giữa phương pháp ABC và truyền thống

Phần quan trọng nhất của case study là Bảng 3.13, nơi thực hiện so sánh phương pháp ABC và truyền thống. Kết quả so sánh cho thấy sự chênh lệch đáng kể trong giá thành đơn vị của các sản phẩm. Một số sản phẩm có giá thành tăng lên theo phương pháp ABC (do tiêu thụ nhiều hoạt động phức tạp), trong khi một số khác lại có giá thành giảm xuống. Sự chênh lệch này đã vạch rõ điểm yếu của hệ thống cũ, đó là tình trạng trợ giá chéo giữa các sản phẩm. Thông tin này khẳng định rằng việc vận dụng phương pháp ABC là cần thiết để có được dữ liệu chi phí đáng tin cậy cho việc ra quyết định quản trị.

V. Giải pháp hoàn thiện công tác tính giá thành cho doanh nghiệp

Từ những phân tích lý thuyết và kết quả thực nghiệm tại Công ty Trường Lực, có thể khẳng định rằng việc chuyển đổi sang phương pháp Activity-Based Costing là một giải pháp chiến lược để hoàn thiện công tác tính giá thành. Việc áp dụng thành công mô hình này không chỉ mang lại số liệu chi phí chính xác hơn mà còn mở ra nhiều cơ hội để cải tiến hoạt động và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Các nhà quản trị có thể dựa vào thông tin từ ABC để xác định các hoạt động không hiệu quả, từ đó tiến hành tái cấu trúc quy trình, cắt giảm lãng phí và tập trung nguồn lực vào những nơi tạo ra giá trị cao nhất. Luận văn kế toán chi phí này cũng nhấn mạnh rằng để áp dụng thành công, doanh nghiệp cần có sự cam kết mạnh mẽ từ ban lãnh đạo, sự đầu tư vào hệ thống thông tin và đào tạo nhân lực. Mặc dù có những thách thức ban đầu, lợi ích lâu dài về mặt quản trị và khả năng cạnh tranh mà ABC mang lại là không thể phủ nhận. Đây là bước đi cần thiết cho các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh toàn cầu.

5.1. Lợi ích thực tiễn khi doanh nghiệp chuyển đổi sang ABC

Việc chuyển đổi sang tính giá thành theo hoạt động mang lại nhiều lợi ích thực tiễn. Trước hết, nó cung cấp thông tin chi phí chính xác, là nền tảng cho việc định giá sản phẩm cạnh tranh và phân tích lợi nhuận từng sản phẩm một cách đúng đắn. Thứ hai, ABC giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các quy trình nội bộ, xác định được đâu là những hoạt động tốn kém và không hiệu quả để có biện pháp cải tiến. Thứ ba, nó hỗ trợ lập kế hoạch và dự toán ngân sách tốt hơn bằng cách liên kết chi phí với các hoạt động và mức độ hoạt động dự kiến. Cuối cùng, thông tin từ ABC là đầu vào quan trọng cho các quyết định chiến lược dài hạn, như quyết định về sản phẩm, đầu tư công nghệ và quản lý chuỗi cung ứng.

5.2. Đề xuất và kiến nghị từ luận văn Đại học Quảng Nam

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn Đại học Quảng Nam đã đưa ra một số kiến nghị quan trọng cho Công ty TNHH Trường Lực. Tác giả đề xuất công ty nên từng bước xây dựng và áp dụng thử nghiệm mô hình tính giá thành ABC song song với hệ thống hiện tại để có sự so sánh, đối chiếu. Cần thành lập một ban dự án gồm đại diện từ các phòng kế toán, sản xuất, kỹ thuật để đảm bảo quá trình triển khai được thuận lợi. Bên cạnh đó, công ty cần đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán để có thể thu thập và xử lý dữ liệu hoạt động một cách hiệu quả. Về lâu dài, việc áp dụng thành công ABC sẽ là nền tảng vững chắc giúp công ty nâng cao năng lực quản trị và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghiệp ngày càng gay gắt, chi phí sản xuất chung tại các doanh nghiệp chế tạo hiện đại thường chiếm tỷ trọng từ 25% đến hơn 40% tổng giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, theo ước tính của ngành kế toán, hơn 70% doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ tại Việt Nam vẫn duy trì phương pháp tính giá thành truyền thống dựa trên các tiêu thức phân bổ giản đơn. Thực trạng này dẫn đến hiện tượng sai lệch thông tin chi phí, khiến nhà quản trị đưa ra các quyết định định giá và kinh doanh thiếu chính xác.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Sản xuất Thiết bị Trường học Trường Lực được thành lập từ năm 2006 tại thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, với hơn 7 năm hoạt động trong lĩnh vực sản xuất bàn ghế học sinh, bàn vi tính, tủ hồ sơ và bảng chống lóa. Khảo sát thực tế cho thấy doanh nghiệp đang áp dụng kỹ thuật phân bổ chi phí chung theo phương pháp giản đơn, chưa phản ánh đúng mức độ tiêu hao nguồn lực thực tế của từng công đoạn sản xuất phức tạp.

Nghiên cứu tập trung vào mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về phương pháp kế toán chi phí dựa trên hoạt động (Activity-Based Costing - ABC), phân tích thực trạng hạch toán chi phí cho Đơn đặt hàng số 46 thực hiện trong tháng 12 năm 2013 và thiết lập quy trình tính giá thành ABC cho 3 dòng sản phẩm chủ lực: bàn vi tính, tủ hồ sơ và bảng chống lóa. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trực tiếp tại phân xưởng sản xuất và phòng kế toán của doanh nghiệp tại số 66 Trần Dư, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi giúp doanh nghiệp khắc phục hiện tượng trợ cấp chéo chi phí, giảm thiểu sai số tính giá từ 8% đến 14%, nâng cao độ tin cậy của thông tin quản trị lên trên 95% và hỗ trợ đắc lực cho chiến lược đấu thầu cung ứng thiết bị trường học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết kế toán quản trị hiện đại, tiêu biểu là công trình của các học giả hàng đầu như Kaplan (1998), Horngren (2000), Maher (2001) và Krumwiede cùng Roth (1997). Lý thuyết kế toán chi phí dựa trên hoạt động xác định rằng các đối tượng chi phí tiêu thụ hoạt động, và các hoạt động tiêu thụ nguồn lực.

Mô hình nghiên cứu tích hợp phương pháp ABC với Quản trị dựa trên hoạt động (Activity-Based Management - ABM). Mô hình này liên kết việc đo lường hiệu quả hoạt động với mục tiêu cắt giảm lãng phí và tối ưu hóa chuỗi giá trị nội bộ. Các khái niệm cốt lõi được vận dụng bao gồm:

• Đối tượng tập hợp chi phí: Các sản phẩm hoàn thành hoặc đơn đặt hàng cụ thể cần xác định giá thành đơn vị.
• Nguồn sinh phí (Cost Drivers): Các nhân tố trực tiếp thúc đẩy sự phát sinh chi phí tại từng hoạt động, chẳng hạn như số giờ lao động trực tiếp, số giờ chạy máy cắt, số lần chuẩn bị thiết bị hoặc số lần kiểm tra chất lượng sản phẩm (KCS).
• Trung tâm hoạt động (Activity Centers): Các công đoạn cấu thành chuỗi quy trình công nghệ gồm xưởng cắt phôi, xưởng tạo dáng và chà nhám, xưởng lắp ráp, xưởng sơn phủ PU 3 lớp và khâu đóng gói hoàn thiện.
• Chi phí sản xuất trực tiếp và gián tiếp: Bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Tài khoản 621), chi phí nhân công trực tiếp (Tài khoản 622) và chi phí sản xuất chung (Tài khoản 627).

Về mặt pháp lý, nghiên cứu căn cứ vào Luật Kế toán Việt Nam số 03/2003/QH11 (khoản 3 Điều 4 quy định về kế toán quản trị), Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC và Quyết định số 1141/QĐ-BTC của Bộ Tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp thu thập trực tiếp từ phòng kế toán và phân xưởng sản xuất trong tháng 12 năm 2013, bao gồm các phiếu yêu cầu xuất vật tư, phiếu xuất kho số 85, số 86, số 87, chứng từ ghi sổ số 25, sổ chi tiết chi phí sản xuất và bảng chấm công thanh toán tiền lương.

Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định có chủ đích gồm 3 dòng sản phẩm thuộc Đơn đặt hàng số 46 cung ứng cho Trường Tiểu học Nguyễn Hiền. Tổng giá trị chi phí nguyên vật liệu trực tiếp của mẫu khảo sát đạt 243.560.000 đồng. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được lựa chọn vì đơn hàng này đại diện đầy đủ cho các quy trình công nghệ từ đơn giản đến phức tạp, bao gồm gia công cơ khí nhôm thép, xử lý gỗ ván công nghiệp, gia công kính và công nghệ sơn PU nhiều lớp.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp giữa phân tích tài liệu kế toán, quan sát trực tiếp quy trình bấm giờ công nghệ, thống kê mô tả định mức giờ công kỹ thuật và thực hiện quy trình tính giá ABC qua 5 bước: nhận diện chi phí trực tiếp, nhận diện các trung tâm hoạt động, xác định nguồn sinh phí, tính toán tỷ lệ phân bổ chi phí chung và tổng hợp giá thành đơn vị. Timeline nghiên cứu và xử lý số liệu được tiến hành liên tục từ tháng 12 năm 2013 đến tháng 04 năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất chỉ ra rằng cơ cấu chi phí trực tiếp trong đơn hàng khảo sát chiếm tỷ trọng rất cao. Cụ thể, tổng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Tài khoản 621) đạt 243.560.000 đồng, trong đó mặt hàng bảng chống lóa chiếm 109.760.000 đồng (tương đương 45,06%), bàn vi tính chiếm 91.320.000 đồng (tương đương 37,50%) và tủ hồ sơ chiếm 42.480.000 đồng (tương đương 17,44%). Các khoản trích theo lương của công nhân sản xuất trực tiếp được tính đúng tỷ lệ quy định gồm Bảo hiểm xã hội 17%, Bảo hiểm y tế 3%, Kinh phí công đoàn 2% và Bảo hiểm thất nghiệp 1%.

Phát hiện thứ hai cho thấy phương pháp kế toán chi phí truyền thống đang gây ra sai lệch đáng kể đối với giá thành từng loại sản phẩm. Do chỉ áp dụng tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung đơn giản theo sản lượng hoặc chi phí nguyên vật liệu, doanh nghiệp đã định giá thành bàn vi tính và tủ hồ sơ thấp hơn chi phí thực tế từ 8,5% đến 13,8%. Ngược lại, sản phẩm bảng chống lóa vốn có quy trình lắp ráp đơn giản lại bị gánh chi phí sản xuất chung cao hơn thực tế khoảng 11,2%.

Phát hiện thứ ba chứng minh khi bóc tách chi phí sản xuất chung thành 6 nhóm hoạt động riêng biệt (hoạt động chuẩn bị máy cắt, hoạt động gia công chi tiết gỗ, hoạt động gia công khung nhôm thép, hoạt động sơn PU 3 lớp, hoạt động hoàn thiện lắp phụ kiện và hoạt động kiểm tra KCS), mức độ chính xác của việc phân bổ tăng lên rõ rệt. Tỷ lệ tiêu hao nguồn lực được phản ánh đúng theo bảng định mức giờ công thực tế thay vì chia đều cơ học.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự sai lệch giá thành nằm ở chỗ phương pháp truyền thống giả định mọi sản phẩm đều tiêu thụ chi phí gián tiếp theo cùng một tỷ lệ tuyến tính. Trong thực tế, quy trình sản xuất tủ hồ sơ đòi hỏi các công đoạn phức tạp như lắp kính, phay mộng, chà nhám nhiều cấp độ và sấy khô sơn PU trong 5 giờ, tiêu tốn nhiều chi phí khấu hao máy móc và quản lý phân xưởng hơn so với bảng chống lóa.

Khi kết quả tính toán được tổng hợp và trình bày trên bảng so sánh đa chỉ tiêu cùng biểu đồ phân tích chênh lệch chi phí (Cost Variance Chart), sự khác biệt giữa hai phương pháp hiện lên rất rõ nét. Biểu đồ cột thể hiện giá thành đơn vị theo phương pháp truyền thống bị kéo phẳng, trong khi biểu đồ theo phương pháp ABC thể hiện chính xác các đỉnh chi phí của những sản phẩm đòi hỏi công nghệ cao.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Kaplan (1998) và các khảo sát thực nghiệm tại các doanh nghiệp chế tạo tại Việt Nam. Việc vận dụng phương pháp ABC không chỉ giúp xác định đúng chi phí thực tế kết tinh trong từng sản phẩm mà còn giúp nhà quản lý nhận diện những công đoạn không tạo ra giá trị gia tăng để kịp thời tinh giản.

Đề xuất và khuyến nghị

• Hoàn thiện và chuẩn hóa hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật: Ban Giám đốc và Phòng Kỹ thuật cần phối hợp rà soát 100% các công đoạn công nghệ, xây dựng hệ thống định mức giờ công và định mức tiêu hao nguyên vật liệu chi tiết cho từng sản phẩm. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành bộ định mức nội bộ trong Quý 1 năm 2014, giúp cắt giảm 10% đến 15% thời gian lãng phí giữa các khâu chuyển giao bán thành phẩm.
• Ứng dụng phần mềm kế toán quản trị tích hợp module phân bổ ABC: Phòng Kế toán cần tham mưu đầu tư hoặc nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán hiện tại, thiết lập chức năng theo dõi chi phí theo mã trung tâm hoạt động và nguồn sinh phí tự động. Dự án số hóa cần triển khai trong vòng 6 tháng nhằm giảm 50% thời gian tổng hợp chứng từ thủ công cuối kỳ kế toán.
• Điều chỉnh chiến lược giá bán và cơ cấu sản phẩm kinh doanh: Phòng Kinh doanh cần sử dụng dữ liệu giá thành mới tính theo phương pháp ABC để tái cấu trúc biểu giá chào thầu. Doanh nghiệp cần tăng giá bán từ 5% đến 8% đối với các dòng tủ hồ sơ và bàn văn phòng có độ phức tạp cao, đồng thời chủ động giảm 3% đến 5% giá bán bảng chống lóa để gia tăng lợi thế cạnh tranh khi đấu thầu các dự án trường học trong năm 2014.
• Đào tạo nâng cao nhận thức về Quản trị dựa trên hoạt động (ABM): Ban Quản trị doanh nghiệp cần tổ chức tối thiểu 2 khóa đào tạo chuyên sâu về kế toán quản trị và phương pháp ABC cho 100% cán bộ phòng kế toán, nhân viên kỹ thuật và quản đốc phân xưởng trước tháng 12 năm 2014, tạo sự đồng thuận trong toàn bộ hệ thống vận hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Giám đốc và Nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất: Cung cấp góc nhìn toàn diện về phương pháp kiểm soát chi phí hiện đại, hỗ trợ ra quyết định đầu tư máy móc, định giá thầu và tối ưu hóa danh mục sản phẩm nhằm gia tăng biên lợi nhuận ròng.
• Kế toán trưởng và Chuyên viên kế toán quản trị: Tham khảo quy trình 5 bước thực hành tính giá ABC kèm hệ thống chứng từ thực tế (phiếu xuất kho, sổ chi phí sản xuất, bảng phân bổ theo nguồn sinh phí) để áp dụng trực tiếp tại các nhà máy chế biến, chế tạo.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên ngành Kế toán - Kiểm toán: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu tình huống điển hình (Case study) về việc chuyển đổi từ kế toán chi phí truyền thống sang phương pháp ABC tại khối doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam.
• Chuyên gia tư vấn tái cấu trúc và Lập trình viên ERP: Nắm vững cấu trúc dòng dữ liệu và mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động - chi phí để thiết kế các phân hệ kế toán quản trị tự động hóa cho doanh nghiệp sản xuất cơ khí và nội thất.

Câu hỏi thường gặp

• Điểm khác biệt cốt lõi giữa phương pháp ABC và phương pháp tính giá truyền thống là gì? Phương pháp truyền thống tập hợp chi phí theo phân xưởng và phân bổ chi phí chung theo một tiêu thức giản đơn như sản lượng hoặc chi phí nhân công. Ngược lại, phương pháp ABC tập hợp chi phí theo từng hoạt động chức năng cụ thể và phân bổ vào sản phẩm dựa trên mức độ tiêu dùng hoạt động thực tế. Minh chứng tại Đơn hàng số 46 cho thấy phương pháp ABC giúp loại bỏ sai số phân bổ chi phí gián tiếp lên đến 13,8%.

• Vì sao doanh nghiệp sản xuất thiết bị trường học như Công ty Trường Lực cần áp dụng ABC? Doanh nghiệp sản xuất nhiều chủng loại sản phẩm có quy trình công nghệ khác nhau trên cùng một dây chuyền. Sản phẩm bảng chống lóa có công đoạn gia công đơn giản, trong khi tủ hồ sơ đòi hỏi cắt kính, lắp ráp phức tạp và sơn phủ PU 3 lớp. Áp dụng phương pháp ABC giúp đo lường chính xác chi phí từng khâu, tránh tình trạng sản phẩm đơn giản phải gánh bớt chi phí cho sản phẩm phức tạp.

• Rào cản lớn nhất khi triển khai phương pháp ABC tại doanh nghiệp vừa và nhỏ là gì? Khó khăn lớn nhất là khối lượng ghi chép, thu thập dữ liệu định mức giờ công ban đầu rất lớn và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa phân xưởng với phòng kế toán. Trong thực tế, nếu không có phần mềm hỗ trợ và sự cam kết mạnh mẽ từ Ban Giám đốc, kế toán viên dễ quay lại phương pháp phân bổ truyền thống để tiết kiệm thời gian lập báo cáo.

• Nguồn sinh phí (Cost Drivers) được lựa chọn dựa trên nguyên tắc nào? Nguồn sinh phí phải phản ánh chính xác mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động phát sinh và chi phí tiêu hao. Ví dụ tại phân xưởng Trường Lực, chi phí tiền điện và khấu hao máy cắt được phân bổ theo số giờ vận hành máy, chi phí sơn PU phân bổ theo diện tích bề mặt sản phẩm, còn chi phí kiểm tra chất lượng KCS được phân bổ theo số lượng mẫu kiểm tra thực tế.

• Áp dụng phương pháp ABC có làm thay đổi tổng chi phí sản xuất của toàn doanh nghiệp không? Phương pháp ABC không làm thay đổi tổng chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ của toàn công ty, ví dụ tổng chi phí vật liệu vẫn là 243.560.000 đồng. Phương pháp này chỉ sắp xếp và tái phân bổ lại các khoản chi phí sản xuất chung một cách công bằng và chính xác hơn giữa các sản phẩm đơn lẻ, giúp xác định đúng lãi, lỗ thực tế của từng mặt hàng.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về kế toán quản trị và phương pháp tính giá thành trên cơ sở hoạt động (ABC).
• Phân tích rõ thực trạng hạch toán chi phí tại Công ty TNHH Sản xuất Thiết bị Trường học Trường Lực, chỉ ra những bất cập của phương pháp truyền thống.
• Xây dựng thành công quy trình phân bổ chi phí theo 5 bước ABC cho 3 dòng sản phẩm chủ lực với tổng chi phí nguyên vật liệu khảo sát 243.560.000 đồng.
• Chứng minh phương pháp ABC giúp triệt tiêu hiện tượng sai lệch giá thành từ 8% đến 14%, hỗ trợ ban lãnh đạo định giá bán và quản trị chi phí chuẩn xác.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện định mức kỹ thuật, số hóa phần mềm đến đào tạo nguồn nhân lực kế toán quản trị.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp mô hình thực nghiệm chi tiết và khả thi về việc áp dụng phương pháp ABC vào khối doanh nghiệp sản xuất thiết bị trường học tại Việt Nam. Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi doanh nghiệp cần hoàn thiện hệ thống định mức giờ công trong 3 tháng tới và triển khai thử nghiệm diện rộng cho toàn bộ các hợp đồng kinh tế trong năm 2014. Hãy nghiên cứu kỹ lưỡng toàn văn đề tài để áp dụng ngay giải pháp tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ TỎNG QUAN TÀI LIỆU VÈ TÍNH GIÁ THÀNH SAN PHAM DUA TREN CO SO HOAT DONG (ABC) 1. Cơ sở khoa học về tính giá thành sản phẩm dựa trên cơ sở hoạt động 1. Tổng quan về kế toán quản trị 1. Lịch sử hình thành và phát triển của kế toán quản trị a.

Trên thế giới Kế toán quản trị bắt nguồn từ kế toán chỉ phí, xuất hiện từ khoảng năm 1850 trong ngành đệt và ngành đường sắt ở Mỹ. Lúc bấy giờ, kế toán chỉ phí có nhiệm vụ cung cấp các thông tin về chỉ phí để phục vụ cho việc kiểm soát và lập kế hoạch nội bộ. Sau đó, kế toán chỉ phí phát triển mạnh mẽ trong các ngành: thuốc lá, hoá chất. và trở thành một công cụ quản lý hữu hiệu.

Kế toán chỉ phí cảng trở nên quan trọng hơn cùng với quá trình phát triển kinh tế và giao thương ngày một mở rộng trên thế giới. Tuy nhiên, nhu cầu quản lý ngày càng đòi hỏi phải có những công cụ quản lý hiệu quả hơn, từ đó thúc đẩy sự đôi mới của kế toán chỉ phí. Kế toán quản trị ra đời từ nền tảng là kế toán chỉ phí truyền thống, cộng với những thay đổi nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu quản lý. Trong giai doạn này, kế toán quản trị được xem là một hoạt động đơn thuần mang tính chất kỹ thuật nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức.

Vào những năm 1960, tài liệu chính thức đầu tiên về kế toán quản trị được áp dụng cho những mô hình định lượng trong. nhiều vấn đề kiểm soát và lập kế hoạch như: phân tích hồi quy, phương trình tuyến tính và không tuyến tính, lý thuyết xác suất, lý thuyết ra quyết định. Bước sang thập kỷ 70-80, kế toán quản trị phát triển mạnh mẽ trên thế giới, đặc biệt là ở Mỹ. Các kỹ thuật mới được áp dụng như: xác định định phí, biến phí, dự toán lợi nhuận, dự toán tích mối quan hệ chỉ phí- khối lượng- lợi nhuận, các quyết định nên xuất hay nên mua ngoài, phân bổ chỉ phí cho sản phẩm.

Được xem là một ngành độc lập, kế toán quản trị có hiệp hội ngành nghề riêng của mình. Viện kế toán quan tri IMA là tổ chức chuyên nghiệp dành riêng cho kế toán quản trị và quản trị tài chính. Đây là một tổ chức phi lợi nhuận, có chức năng đào tạo, huấn luyện, cấp giấy phép hành nghề cho những cá nhân có nhu cầu. Trình độ quản trị ngày càng được nâng cao, do đó kế toán quản trị cũng phải được không ngừng, đổi mới.

Gần đây có một số công cụ mới được nghiên cứu và đưa vào ứng dụng, tuy nhiên các kỹ thuật, công cụ truyền thống của kế toán quản trị vẫn còn phát huy tác dụng và đang được đông đảo các doanh nghiệp áp dụng vào quá trình quản lý của mình. Ở nước ta * Giai đoạn trước năm 1995: “Trong suốt thời gian này hệ thống kế toán Việt nam chỉ nhằm điều chỉnh hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước. Các báo cáo chủ yếu phục vụ cho công tác điều hành, chỉ đạo của cơ quan quản lý cấp trên, tuy nhiên cũng đòi hỏi chỉ ết, cụ thể như chỉ phí sản xuất theo yếu tố, giá thành theo khoản mục, các yếu tố làm tăng giảm giá thành., các báo cáo giai đoạn này cũng có một số nội dung tương đồng với các báo cáo kế toán quản trị hiện nay. Tóm lại, có thẻ nói trong giai này Š mặt hình thức kế toán quản trị có những biểu hiện nhất định, nhưng về mặt bản chất thì chưa thể gọi là kế toán quản trị vì các báo cáo không.

phục vụ trực tiếp cho các nhà quản lý, điều hành doanh nghiệp. * Giai đoạn từ 1996 đến nay: Từ ngày 01/01/1996, chế độ kế toán ban hành theo Quyết định 1141/QĐ- BTC/CĐKT của Bộ trưởng Bộ Tài chính có hiệu lực và áp dụng thống nhất trong cả nước, với những quy định đầy đủ về hệ thống chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản kế toán, hệ thống số sách kế toán và hệ thống báo cáo kế toán. Hệ thống chứng từ kế toán gồm hai loại: chứng từ bắt buộc và chứng từ hướng, dẫn, cho phép doanh nghiệp tự thiết kế, thay đổi một số chỉ tiêu trên chứng từ cho phù hợp với yêu cầu quản lý khác nhau ở mỗi doanh nghiệp. Hệ thống tài khoản với những quy định trong việc hướng dẫn thiết lập các tài khoản cấp 2, 3 để theo dõi chỉ tiết doanh thu, chỉ phí và các loại tài sản khác nhau.

Hệ thống số sách kế toán với việc quy định mở số chỉ tiết theo dõi các đối tượng kế toán phức tạp và nhiều biến động để có thể ghỉ lại số liệu quá khứ của doanh nghiệp một cách đầy dủ theo thời gian. Như vậy, nội dung của chế độ kế toán ban hảnh theo Quyết định 1141/QĐ- BTC có những biểu hiện khá rõ nét của kế toán quản trị. Nhận thức sự cần thiết của thông tin kế toán quản trị trong hệ thống thông tin của doanh nghiệp tăng dần theo từng bước đổi mới của nền kinh tế. “Tuy nhiên, tiếp cận và vận dụng kế toán quản trị chỉ bắt đầu khi có sự gia tăng cả về số lượng và chất lượng của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mà đặc biệt là các công ty đa quốc gia.

Cùng với sự vận động tất yếu của nền kinh tế, nhận thức được vai trò của kế toán quản trị trong việc cung cấp thông tin cho các nhà quan lý doanh nghiệp, Luật kế toán được Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 17/6/2003 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2004 đã có những quy định về kế toán quản trị như: Tại điều 4 khoản 3 định nghĩa “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán”. Tại điều 10 khoản 1 quy định “Kế toán ở đơn vị kế toán gồm kế toán tài chính và kế toán quản trị". Như vậy, đây là lần đầu tiên trong hệ thống Luật điều chỉnh về hoạt động kế toán ở Việt Nam đề cập đến kế toán quản trị, những quy định nảy tuy chưa đầy đủ, cụ thể về kế toán quản trị nhưng đó là những cơ sở ban đầu rất quan trọng để thực hành kế toán quản trị ở doanh nghiệp. Vai trò của tính giá thành trong kế toán quản trị Tính giá thành là thước do mức chỉ phí sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp, là căn cứ để các nhà quản trị ước định hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

“Tính giá thành là căn cứ quan trọng dẻ doanh nghiệp xây dựng giá bán hợp lý đối với từng loại sản phẩm, dịch vụ, là cơ sở để xác định kết quả kinh doanh của từng sản phẩm, ngành hàng, từng bộ phận và toàn doanh nghiệp. Tính giá thành sản phẩm, dịch vụ giúp các nhà quản trị làm tốt công tác hoạch định và kiểm soát chỉ phí ở từng nơi phát sinh chỉ phí (từng phỏng ban, từng phân xưởng, từng hoạt động). Tính giá thành còn trợ giúp các nhà quản trị trong việc giảm thấp chỉ phí sản phẩm, có giải pháp cải tiến sản phẩm „ nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. 'Tính giá thành cung cấp những thông tin làm cơ sở để cho các nhà quản trị ra các quyết định, chiến lược nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh.

Với tầm quan trọng đó, việc xây dựng và vận dụng một hệ thống tính giá thành phù hợp là rất cần thiết trong tổ chức công tác kế toán quản trị ở doanh nghiệp. Việc xây dựng hệ thống tính giá thành cần quan tâm đến một số vấn đề Sau: Cân nhắc giữa chỉ phí vả lợi ích của vấn đề tính giá thành. Một hệ thống. tính giá thành rất chỉ tiết và cụ thể có thể cung cấp nhiều thông tin cho các nhà quản trị, nhưng lại mắt nhiều thời gian và tiền bạc, nhất là chỉ phí về đào tạo.

Do vậy, hệ thống tính giá thành phức tạp chỉ vận dụng khi các nhà quản trị tin tưởng rằng hoạt động chung của toàn doanh nghiệp sẽ được cải thiện nhiều trên cơ sở các thông tin được cung cấp của hệ thống tính giá thành. Hệ thống tính giá thành cần phải được thiết kế phù hợp với hoạt động sản xuất kinh doanh hiện tại. Nó phụ thuộc vào bản chất của từng ngành sản xuất, quy trình công nghệ, tính đa dạng của sản phẩm, dịch vụ và yêu cầu về thông tin cho công tác quản trị. Do vậy khi xây dựng một hệ thống tính giá thành cần phải phân tích kỹ lưỡng quy trình sản xuất tiến hành như thế nào, cũng như cần phải xác định rõ dữ liệu nào cần thu thập, báo cáo.

Kế toán tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động 1. Khái niệm về phương pháp ABC ( Activity based costing ) Từ trước đến nay có khá nhiều khái niệm liên quan đến phương pháp ABC, mỗi học giả trên thế giới có một khái niệm khác nhau nhưng nhìn chung phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động là phương pháp do lường chỉ phí và hiệu quả của các hoạt động, sản phẩm và dịch vụ trên cơ sở các nguồn lực sử dụng bởi nhiều hoạt động khác nhau để tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ. Theo Krumwiede và Roth (1997): “Phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) là một hệ thống kế toán quản trị tập trung đo lường chỉ phí, các hoạt động, sản phẩm, khách hàng và các đối tượng chỉ phí. Phương pháp này phân bổ chỉ phí cho các đối tượng chỉ phí dựa trên số lượng hoạt động sử dụng bởi đối tượng chỉ phí đó”.

Đối với Kaplan (1998), cho rằng: “Phương pháp ABC được thiết kế nhằm cung cấp một cách thức phân bỗ chính xác chỉ phí gián tiếp và nguồn lực cho các hoạt động, quá trình kinh doanh, các sản phẩm và dịch vụ. Mục tiêu của phương pháp ABC không phải là phân bổ chỉ phí chung cho các sản phẩm mà mục tiêu của phương pháp ABC là đo lường và tính giá tất cả các nguồn lực sử dụng cho các hoạt động mà có thể hỗ trợ cho việc sản xuất và phân phối sản phẩm, dịch vụ đến với khách hàng”. Con Horngren (2000): “Phương pháp ABC là sự cải tiến của phương pháp tính giá truyền thống bằng việc tập trung vào các hoạt động cụ thẻ như là các đối tượng chỉ phí cơ bản.