Luận văn thạc sĩ xác định các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến thành công của dự án phần mềm tình huống nghiên cứu công ty tnhh kms technology việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xác định các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến thành công của dự án phần mềm tình huống nghiên cứu công, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương
• Người hướng dẫn: PGS-TS. Võ Thị Quý
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Xác Định Các Yếu Tố Rủi Ro Ảnh Hưởng Đến Thành Công Của Dự Án Phần Mềm KMS Technology
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Giới thiệu lý do chọn đề tài
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi, giới hạn của nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu
• 1.7. Cấu trúc đề tài
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan
• 2.2. Các khái niệm cơ bản
• 2.2.1. Dự án
• 2.2.2. Khái niệm thành công dự án
• 2.2.3. Vòng đời của dự án phần mềm
• 2.3. Các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến dự án phần mềm
• 2.3.1. Nhóm rủi ro về sự quản lý của các thành phần hữu quan
• 2.3.2. Nhóm rủi ro về yêu cầu và lịch trình
• 2.3.3. Nhóm rủi ro về quản lý dự án
• 2.3.4. Nhóm rủi ro về môi trường phát triển
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu Delphi
• 2.4.1. Lịch sử hình thành
• 2.4.2. Phương pháp Delphi
• 2.4.3. Quy trình tiến hành phương pháp Delphi
• 2.4.4. Số vòng phỏng vấn trong phương pháp Delphi
• 2.4.5. Câu hỏi phỏng vấn trong phương pháp Delphi
• 2.4.6. Sự đồng thuận trong phương pháp Delphi
• 2.4.7. Các chuyên gia trong phương pháp Delphi
• 2.4.8. Sử dụng phương pháp Delphi
• 2.4.9. Hạn chế của phương pháp Delphi
• 2.4.10. So sánh phương pháp Delphi và phương pháp chuyên gia
• 2.5. Tóm tắt chương 1
• 3. CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU CÔNG TY KMS TECHNOLOGY
• 3.1. Giới thiệu chung về công ty KMS TECHNOLOGY
• 3.2. Các dịch vụ chiến lược của KMS TECHNOLOGY
• 3.3. Nguồn lực của KMS TECHNOLOGY
• 3.4. Quy trình phát triển phần mềm và chất lượng dịch vụ của KMS
• 3.5. Các dự án đã hoàn thành trong năm 2011 và quý I, II năm 2012
• 3.6. Tóm tắt chương 2
• 4. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ KHẢO SÁT
• 4.1. Xác định các yếu tố thuộc nhóm rủi ro về sự quản lý của các thành phần hữu quan
• 4.2. Xác định các yếu tố thuộc nhóm rủi ro về yêu cầu và lịch trình
• 4.3. Xác định các yếu tố thuộc nhóm rủi ro về môi trường phát triển
• 4.4. Xác định các yếu tố thuộc nhóm rủi ro về quản lý dự án
• 4.5. Tóm tắt chương 3
• 4.6. Hạn chế và gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ PHỎNG VẤN
• PHỤ LỤC 3: DANH SÁCH CÁC CHUYÊN GIA

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố rủi ro trong dự án phần mềm KMS Technology

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, việc quản lý rủi ro trong dự án phần mềm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các dự án phần mềm thường gặp phải nhiều thách thức, từ việc vượt chi phí đến trễ tiến độ. KMS Technology, một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực này, cũng không ngoại lệ. Việc xác định và phân tích các yếu tố rủi ro là cần thiết để đảm bảo thành công cho các dự án phần mềm.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của rủi ro trong dự án phần mềm

Rủi ro trong dự án phần mềm được định nghĩa là những yếu tố có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ, chi phí và chất lượng của dự án. Việc nhận diện sớm các rủi ro này giúp các nhà quản lý có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Các loại rủi ro phổ biến trong dự án phần mềm

Có nhiều loại rủi ro trong dự án phần mềm, bao gồm rủi ro về yêu cầu, rủi ro về công nghệ, và rủi ro về quản lý. Mỗi loại rủi ro đều có những đặc điểm và cách thức xử lý riêng, đòi hỏi sự chú ý từ các nhà quản lý dự án.

II. Những thách thức chính trong quản lý rủi ro phần mềm tại KMS Technology

KMS Technology đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro phần mềm. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ và chi phí mà còn đến sự hài lòng của khách hàng. Việc hiểu rõ các thách thức này là bước đầu tiên để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Thiếu hụt thông tin và giao tiếp kém

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu hụt thông tin giữa các bên liên quan. Giao tiếp kém có thể dẫn đến hiểu lầm về yêu cầu và mục tiêu của dự án, gây ra rủi ro lớn cho sự thành công của dự án.

2.2. Thay đổi yêu cầu liên tục từ khách hàng

Khách hàng thường thay đổi yêu cầu trong quá trình phát triển, điều này có thể gây ra sự chậm trễ và tăng chi phí. Việc quản lý những thay đổi này là rất quan trọng để đảm bảo dự án vẫn đi đúng hướng.

III. Phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả cho dự án phần mềm

Để giảm thiểu rủi ro trong dự án phần mềm, KMS Technology đã áp dụng nhiều phương pháp quản lý khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp nhận diện rủi ro mà còn đưa ra các giải pháp cụ thể để xử lý.

3.1. Phân tích rủi ro định kỳ

Phân tích rủi ro định kỳ giúp nhận diện và đánh giá các rủi ro mới phát sinh trong quá trình thực hiện dự án. Điều này cho phép các nhà quản lý có thể điều chỉnh kế hoạch và chiến lược kịp thời.

3.2. Sử dụng công cụ quản lý dự án

Các công cụ quản lý dự án như Gantt chart hay Kanban board giúp theo dõi tiến độ và quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Những công cụ này cung cấp cái nhìn tổng quan về tình trạng dự án và giúp phát hiện sớm các vấn đề.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại KMS Technology

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro đã mang lại nhiều lợi ích cho KMS Technology. Các dự án phần mềm đã có sự cải thiện rõ rệt về tiến độ và chất lượng.

4.1. Cải thiện tỷ lệ thành công của dự án

Nhờ vào việc quản lý rủi ro hiệu quả, tỷ lệ thành công của các dự án phần mềm tại KMS Technology đã tăng lên đáng kể. Điều này không chỉ giúp công ty tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

4.2. Tăng cường sự hợp tác giữa các bộ phận

Việc quản lý rủi ro cũng đã giúp tăng cường sự hợp tác giữa các bộ phận trong công ty. Các bên liên quan đã có thể giao tiếp hiệu quả hơn, từ đó giảm thiểu hiểu lầm và tăng cường sự đồng thuận.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho quản lý rủi ro phần mềm

Quản lý rủi ro trong dự án phần mềm là một yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của dự án. KMS Technology cần tiếp tục cải thiện các phương pháp quản lý rủi ro để đáp ứng tốt hơn với những thách thức trong tương lai.

5.1. Đề xuất các biện pháp cải tiến

Cần có các biện pháp cải tiến trong quy trình quản lý rủi ro, bao gồm việc đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ mới để nâng cao hiệu quả quản lý.

5.2. Tương lai của quản lý rủi ro trong ngành phần mềm

Ngành công nghiệp phần mềm sẽ tiếp tục phát triển, kéo theo đó là những rủi ro mới. Việc chuẩn bị sẵn sàng để đối mặt với những rủi ro này sẽ là chìa khóa cho sự thành công trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh ngành công nghiệp phần mềm phát triển nhanh chóng nhưng vẫn đối mặt với tỷ lệ thất bại cao, việc xác định các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến thành công dự án phần mềm trở nên cấp thiết. Theo báo cáo của Standish Group, khoảng 68% dự án phần mềm trên thế giới không thành công hoặc gặp thách thức như trễ hạn, vượt chi phí hoặc thiếu tính năng cần thiết. Tại Việt Nam, các nghiên cứu về rủi ro trong dự án phần mềm còn hạn chế, chưa có chuẩn mực rõ ràng để đánh giá các yếu tố rủi ro này. Luận văn tập trung nghiên cứu tại Công ty TNHH KMS Technology Việt Nam, một doanh nghiệp phát triển phần mềm với quy mô nhân sự khoảng 350 người và doanh thu đạt gần 5 triệu USD trong 9 tháng cuối năm 2011, nhằm xác định các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến thành công dự án phần mềm. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các dự án đã hoàn thành trong năm 2011 và quý I, II năm 2012 tại KMS Technology. Mục tiêu nghiên cứu là xác định các yếu tố rủi ro và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao tỷ lệ thành công dự án phần mềm, góp phần cải thiện hiệu quả quản lý dự án trong ngành công nghiệp phần mềm tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về quản lý rủi ro trong dự án phần mềm, tập trung vào bốn nhóm rủi ro chính: (1) rủi ro về sự quản lý của các thành phần hữu quan, (2) rủi ro về yêu cầu và lịch trình, (3) rủi ro về môi trường phát triển dự án, và (4) rủi ro về quản lý dự án. Khái niệm thành công dự án được định nghĩa là hoàn thành đúng tiến độ, trong ngân sách, đáp ứng các chỉ tiêu kỹ thuật và làm hài lòng các bên liên quan. Vòng đời phát triển phần mềm (SDLC) gồm các giai đoạn thu thập yêu cầu, phân tích, thiết kế, phát triển, kiểm thử, triển khai và bảo trì, trong đó rủi ro có thể xuất hiện ở mọi giai đoạn. Phương pháp Delphi được áp dụng để thu thập ý kiến chuyên gia nhằm xác định các yếu tố rủi ro quan trọng, với quy trình khảo sát ẩn danh qua nhiều vòng nhằm đạt sự đồng thuận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính với dữ liệu thu thập từ 30 chuyên gia chủ chốt tại KMS Technology, bao gồm 10 quản lý dự án, 10 kỹ thuật viên phát triển sản phẩm và 10 nhân viên QA/BA, tất cả có kinh nghiệm trên 5 năm. Phương pháp chọn mẫu là phi xác suất theo tiêu chí chuyên môn và kinh nghiệm. Quá trình khảo sát Delphi được thực hiện qua 3-4 vòng phỏng vấn, sử dụng bảng câu hỏi được thiết kế rõ ràng, thời gian trả lời khoảng 20 phút mỗi vòng. Dữ liệu được phân tích định tính và định lượng, đánh giá sự đồng thuận dựa trên tỷ lệ khác biệt dưới 10% giữa các vòng. Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm 2012, với các vòng khảo sát được thực hiện qua phỏng vấn trực tiếp, chat và email nhằm đảm bảo tính linh hoạt và hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhóm rủi ro về sự quản lý của các thành phần hữu quan: Qua 3 vòng khảo sát Delphi, các yếu tố rủi ro chính được xác định gồm: thiếu cam kết của quản lý cấp cao (0 người đồng thuận ở vòng 3, do không đạt sự đồng thuận), thiếu sự tham gia của người dùng (15/30 chuyên gia), khách hàng thiếu trách nhiệm và cam kết (29/30 chuyên gia), và xung đột giữa khách hàng và doanh nghiệp hoặc trong nội bộ khách hàng (15/30 chuyên gia). Yếu tố khách hàng thiếu trách nhiệm và cam kết được đánh giá là có ảnh hưởng lớn nhất với tỷ lệ đồng thuận cao nhất.

2. Nhóm rủi ro về yêu cầu và lịch trình: Các yếu tố nổi bật gồm truyền thông sai lệch về yêu cầu, phạm vi và mục tiêu dự án không rõ ràng, thay đổi yêu cầu thường xuyên, quản lý thay đổi không đúng cách, lịch trình và ngân sách không thực tế, và hiểu sai yêu cầu khách hàng. Trong đó, thay đổi yêu cầu liên tục và quản lý thay đổi không hiệu quả được chuyên gia đánh giá là nguyên nhân chính dẫn đến trễ tiến độ và vượt chi phí.

3. Nhóm rủi ro về môi trường phát triển: Yếu tố hiệu quả làm việc của bên thứ ba, cạnh tranh làm thay đổi lịch trình, thay đổi phạm vi do mô hình kinh doanh biến động và thiên tai được xác định là các rủi ro khó kiểm soát nhưng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng nếu xảy ra.

4. Nhóm rủi ro về quản lý dự án: Các yếu tố như lập kế hoạch không đầy đủ, thiếu phương pháp quản lý dự án, sử dụng kỹ thuật mới chưa thành thạo, thiếu phân công trách nhiệm rõ ràng, thiếu kiến thức kỹ thuật, phân bố nhân sự không phù hợp, nhân viên nghỉ việc, thiếu cam kết của thành viên dự án, thiếu công cụ đo lường sự tin cậy và thiếu công cụ kiểm thử được chuyên gia đánh giá là các nguyên nhân phổ biến gây ra thất bại hoặc chậm trễ dự án.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy yếu tố khách hàng thiếu trách nhiệm và cam kết là rủi ro có tác động lớn nhất đến thành công dự án phần mềm tại KMS Technology, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy sự tham gia và cam kết của khách hàng là yếu tố quyết định. Việc thay đổi yêu cầu liên tục và quản lý thay đổi không hiệu quả cũng là nguyên nhân phổ biến gây trễ tiến độ và vượt chi phí, phản ánh tính chất động của môi trường phát triển phần mềm. Rủi ro về môi trường phát triển và quản lý dự án tuy ít xảy ra nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được kiểm soát. So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này củng cố vai trò quan trọng của quản lý rủi ro toàn diện, từ cam kết các bên liên quan đến kỹ thuật và quy trình quản lý dự án. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đồng thuận của các yếu tố rủi ro theo từng nhóm, giúp trực quan hóa mức độ ảnh hưởng và ưu tiên xử lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường cam kết của khách hàng và quản lý cấp cao: Thiết lập các cơ chế giao tiếp thường xuyên, minh bạch giữa khách hàng, quản lý cấp cao và nhóm dự án nhằm duy trì sự cam kết liên tục trong suốt vòng đời dự án. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì liên tục. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo công ty và quản lý dự án.

2. Quản lý yêu cầu và thay đổi hiệu quả: Áp dụng quy trình quản lý thay đổi chặt chẽ, sử dụng công cụ hỗ trợ để theo dõi và kiểm soát các yêu cầu thay đổi, đồng thời đào tạo nhân viên về kỹ năng giao tiếp và phân tích yêu cầu. Thời gian thực hiện: 3-6 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ phận phân tích yêu cầu và quản lý dự án.

3. Nâng cao năng lực quản lý dự án và kỹ thuật: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý dự án, kỹ thuật mới và công cụ kiểm thử cho nhân viên, đồng thời xây dựng kế hoạch phân bổ nhân sự hợp lý để tránh tình trạng thiếu hoặc thừa nhân lực. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng nhân sự và đào tạo.

4. Xây dựng hệ thống công cụ hỗ trợ đo lường và kiểm thử: Đầu tư vào các công cụ kiểm thử tự động và đo lường độ tin cậy phần mềm nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu lỗi phát sinh. Thời gian thực hiện: 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ phận kỹ thuật và quản lý dự án.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Quản lý dự án phần mềm: Nhận diện các yếu tố rủi ro quan trọng để xây dựng kế hoạch quản lý rủi ro hiệu quả, từ đó nâng cao tỷ lệ thành công dự án.

2. Nhà phát triển phần mềm và kỹ thuật viên: Hiểu rõ các rủi ro kỹ thuật và quy trình để cải thiện chất lượng sản phẩm và phối hợp hiệu quả với các bên liên quan.

3. Các doanh nghiệp công nghệ thông tin: Áp dụng các giải pháp quản lý rủi ro phù hợp nhằm tối ưu hóa nguồn lực và chi phí trong phát triển phần mềm.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, công nghệ thông tin: Tham khảo phương pháp nghiên cứu Delphi và các phân tích chuyên sâu về rủi ro dự án phần mềm trong thực tế doanh nghiệp Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao rủi ro về cam kết của khách hàng lại quan trọng?
   Cam kết của khách hàng đảm bảo sự phối hợp và cung cấp thông tin kịp thời, giúp dự án phát triển đúng hướng. Thiếu cam kết dẫn đến hiểu sai yêu cầu và thay đổi liên tục, gây trễ tiến độ và vượt chi phí.

2. Phương pháp Delphi có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Phương pháp Delphi cho phép thu thập ý kiến chuyên gia một cách ẩn danh, giảm thiểu ảnh hưởng cá nhân và đạt được sự đồng thuận qua nhiều vòng khảo sát, phù hợp với nghiên cứu các yếu tố rủi ro phức tạp.

3. Làm thế nào để quản lý thay đổi yêu cầu hiệu quả?
   Áp dụng quy trình quản lý thay đổi rõ ràng, sử dụng công cụ theo dõi, đánh giá tác động của thay đổi và duy trì giao tiếp liên tục với khách hàng để kiểm soát phạm vi dự án.

4. Những rủi ro nào khó kiểm soát nhất?
   Rủi ro về môi trường phát triển như thiên tai, cạnh tranh thị trường và thay đổi mô hình kinh doanh thường khó dự đoán và kiểm soát, nhưng có thể giảm thiểu bằng kế hoạch dự phòng.

5. Làm sao để giảm thiểu rủi ro do nhân viên nghỉ việc?
   Xây dựng chính sách giữ chân nhân viên, đào tạo liên tục và kế hoạch chuyển giao kiến thức giúp giảm thiểu tác động tiêu cực khi nhân viên nghỉ việc giữa dự án.

Kết luận

• Xác định rõ bốn nhóm yếu tố rủi ro chính ảnh hưởng đến thành công dự án phần mềm tại KMS Technology, trong đó khách hàng thiếu trách nhiệm và cam kết là yếu tố quan trọng nhất.
• Phương pháp Delphi chứng minh hiệu quả trong việc thu thập và đồng thuận ý kiến chuyên gia về rủi ro dự án phần mềm.
• Các rủi ro về yêu cầu, lịch trình và quản lý dự án có thể kiểm soát được thông qua quy trình và công cụ phù hợp.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường cam kết, quản lý thay đổi, nâng cao năng lực quản lý và đầu tư công cụ kiểm thử.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và áp dụng mô hình quản lý rủi ro cho các doanh nghiệp phần mềm khác tại Việt Nam.

Các nhà quản lý dự án và lãnh đạo doanh nghiệp nên áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, đồng thời theo dõi và đánh giá liên tục để điều chỉnh phù hợp với thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu: trình bày tóm lƣợc lý do, mục tiêu, ý nghĩa, phạm vi, phƣơng pháp nghiên cứu cũng nhƣ cấu trúc và tóm tắt của luận văn. - Chƣơng 1: trình bày các lý thuyết về rủi ro, các yếu tố rủi ro trong dự án phần mềm, thành công của dự án phần mềm. Đồng thời chƣơng này cũng trình bày về phƣơng pháp nghiên cứu Delphi đƣợc sử dụng trong luận văn. - Chƣơng 2: giới thiệu về công ty KMS Technology và các dự án đã hoàn thành trong năm 2011 và quý I, II năm 2012.

- Chƣơng 3: trình bày kết quả của nghiên cứu sau quá trình xử lý dữ liệu. - Chƣơng kết luận: đƣa ra các kết luận, và kiến nghị của nghiên cứu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 CHƢƠNG 1 – CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1.1 Tổng quan Trong 10 năm gần đây, ngành công nghiệp phần mềm phát triển nhanh chóng, cả về các hoạt động cốt lõi và dịch vụ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp phần mềm vẫn là ngành có số lƣợng dự án thất bại và chậm trễ rất lớn.

Theo nghiên cứu của Standish Group [49], trên thế giới có 44% dự án phần mềm đƣợc gọi là thách thức (trễ hạn, vƣợt chi phí hay thiếu những tính năng cần thiết), trong khi có 24% dự án thất bại (hủy bỏ trƣớc khi hoàn thành hoặc đƣợc giao và không bao giờ đƣợc sử dụng). Nhƣ vậy, tổng cộng 68% số dự án là không thành công hoặc thách thức, một con số khá lớn. Theo Boehm [7], 15-35% các dự án phần mềm bị hủy bỏ, trong khi các dự án còn lại phải chịu trễ tiến độ hoặc vƣợt chi phí hay không đáp ứng các mục tiêu của dự án. Các dự án phần mềm là tập hợp của các chƣơng trình lớn với các tƣơng tác và phụ thuộc chức năng; liên quan đến việc tạo ra một sản phẩm mà chƣa bao giờ đƣợc tạo ra trƣớc đó.

Kết quả là các dự án phần mềm dễ bị vƣợt chi phí, trễ tiến độ, độ tin cậy kém và không thỏa mãn ngƣời dùng [28]. Hơn nữa rất khó để dự đoán sự thành công của dự án vì phạm vi của dự án thay đổi liên tục tùy thuộc vào thị trƣờng; do đó các nguồn lực phải đƣợc tái phân bổ dẫn đến trễ tiến độ và vƣợt chi phí. Các dự án phần mềm thƣờng liên quan đến nhiều thực thể nhƣ công ty, phòng ban, cá nhân …Và thƣờng có cảm giác không có liên hệ giữa các nhân viên lập trình và quản lý, điều này dẫn đến hiểu lầm và thiếu tin tƣởng [28]. Rõ ràng, sự phát triển dự án phần mềm ẩn chứa nhiều rủi ro.

Vì vậy, quản lý những rủi ro liên quan là quan trọng hàng đầu trong việc phát triển dự án phần mềm, đặc biệt là trong các dự án phần mềm quy mô lớn. Nếu rủi ro không đƣợc kiểm soát ở giai đoạn đầu của dự án, nó sẽ gây ra một sự gia tăng theo cấp số nhân trong chi phí của dự án nhƣ hình dƣới [32] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Hình 1-1: Mối liên hệ giữa rủi ro dự án với chi phí/lợi nhuận 1.2 Các khái niệm cơ bản 1.1 Dự án Dự án là một quá trình gồm các công tác, nhiệm vụ có liên quan với nhau, đƣợc thực hiện nhằm đạt đƣợc mục tiêu đã đề ra trong điều kiện ràng buộc về thời gian, nguồn lực và ngân sách [2]. Theo Turner va Muller [52], dự án là nỗ lực tạm thời trong điền kiện nhân lực, tài nguyên và tài chính của tổ chức để thực hiện các yêu cầu kỹ thuật, phạm vi công việc trong mối quan hệ ràng buộc thời gian và chi phí để đạt đƣợc lợi ích, đƣợc xác định bởi mục tiêu số lƣợng và chất lƣợng. Dự án phần mềm là dự án trong đó phạm vi duy nhất của công việc với các thông số kỹ thuật nhất định mà cần phải đƣợc hoàn thành trong một thời gian nhất định tại một chi phí nhất định [1].

Đối tƣợng liên quan chính của một dự án phần mềm là khách hàng, là ngƣời sẽ sử dụng hệ thống cho các mục đích kinh doanh của mình. Đối tƣợng quan trọng thứ hai của một dự án phần mềm là các nhân viên tham gia thực hiện dự án, ngƣời xây dựng hệ thống phần mềm. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Khái niệm thành công dự án Một dự án đƣợc gọi là thành công khi hoàn thành đúng tiến độ, nằm trong ngân sách đƣợc duyệt, phù hợp với các chỉ tiêu kỹ thuật đã đề ra, và làm thỏa mãn các thành phần hữu quan (stakeholders’ satisfaction). [55] Đánh giá dự án đƣợc gọi là thành công hay thất bại còn phụ thuộc vào sự cảm nhận của các bên liên quan.

Cùng kết quả đầu ra của dự án, nhƣng đánh giá thành công của mỗi bên tham gia khác nhau vì mục tiêu và sự ƣu tiên đƣợc xác định khác nhau tƣơng ứng với vai trò của các bên trong dự án [4]. Trong đề tài này, đánh giá thành công của dự án trên quan điểm của các nhân viên tham gia thực hiện dự án, ngƣời xây dựng hệ thống đƣợc sử dụng bởi khách hàng.3 Vòng đời của dự án phần mềm Trƣớc khi tìm hiểu những rủi ro tác động đến sự thành công của các dự án phần mềm, cần thiết phải hiểu đƣợc các giai đoạn của vòng đời phát triển phần mềm. Vòng đời của dự án phát triển phần mềm (Software Development Life Cycle –SDLC) là một khuôn khổ đƣợc sử dụng để hiểu và phát triển các hệ thống thông tin và phần mềm thành công. Đó là một quá trình đƣợc sử dụng bởi hầu nhƣ tất cả các nhân viên lập trình và các công ty phát triển phần mềm nhƣ là tiêu chuẩn trong quá trình phát triển phần mềm.

SDLC có nhiều mô hình và mỗi mô hình có những điểm mạnh, điểm yếu của nó, ƣu và nhƣợc điểm riêng. Các hoạt động tiêu biểu liên quan đến vòng đời phát triển phần mềm bao gồm: Hình 1-2: Vòng đời của dự án phần mềm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Thu thập yêu cầu: xác định rõ các yêu cầu là bƣớc đầu tiên trong quá trình phát triển phần mềm. Yêu cầu hệ thống có thể thay đổi tùy thuộc vào các sản phẩm phần mềm sẽ đƣợc phát triển. Vì vậy, cần phải phân tích cẩn thận các yêu cầu cần thiết cho sự phát triển của sản phẩm [45].

Phân tích yêu cầu: bƣớc này nghiên cứu tính khả thi về các yêu cầu thu thập đƣợc trong bƣớc đầu tiên. Trong giai đoạn này, nhân viên lập trình phải giao tiếp với khách hàng và phân tích các yêu cầu và hệ thống của họ. Trong giai đoạn này cũng cần chuẩn bị kế hoạch hoặc tiến độ của dự án, chi phí ƣớc tính cho việc phát triển và thực hiện hệ thống, ngày giao hàng dự tính cho mỗi giai đoạn của quá trình phát triển hệ thống. Giai đoạn này là nền tảng của quá trình phát triển phần mềm, các bƣớc tiếp theo trong SDLC sẽ dựa trên các phân tích đƣợc thực hiện trong giai đoạn này [45].

Phân tích hệ thống và thiết kế: đây là một giai đoạn quan trọng trong phát triển phần mềm. Các phân tích đƣợc thực hiện và các thiết kế của hệ thống sẽ đƣợc phát triển nhƣ thiết kế cơ sở dữ liệu, thiết kế đặc tả chức năng, thiết kế tài liệu …. Cần phải chuẩn bị các tài liệu thiết kế bởi vì giai đoạn tiếp theo, cụ thể là giai đoạn phát triển, dựa trên các tài liệu thiết kế này để thực hiện. Khi cấu trúc của tài liệu và các phân tích đƣợc chuẩn bị tốt, nó sẽ làm giảm thời gian thực hiện trong các bƣớc tiếp theo là giai đoạn phát triển và kiểm thử trong SDLC [45].

Giai đoạn phát triển (lập trình): đây là giai đoạn mà phát triển phần mềm thực sự diễn ra. Giai đoạn này dựa trên các tài liệu thiết kế đƣợc chuẩn bị trong giai đoạn trƣớc đó. Mã đƣợc viết bằng ngôn ngữ lập trình đã chọn. Các mã sẽ đƣợc chuyển đổi thành các file thực thi trong giai đoạn này [45].

Kiểm thử: đây là giai đoạn đảm bảo chất lƣợng của phần mềm, đảm bảo phần mềm đƣợc giao không có lỗi. Điều này đƣợc xác định bằng cách kiểm tra mã phát triển. Các công cụ và kỹ thuật khác nhau dùng để kiểm tra ở các cấp độ khác nhau nhƣ kiểm tra hồi quy, kiểm tra hiệu suất …. Dựa trên nhu cầu, các phƣơng pháp kiểm thử đƣợc lựa chọn và báo cáo lỗi.

Sau quá trình này, các nhân viên lập trình một lần nữa đi vào giai đoạn phát triển để sửa lỗi và kiểm thử một lần nữa. Quá trình này tiếp tục cho đến khi hệ thống không còn thấy lỗi [45]. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Triển khai: đây là một trong những giai đoạn cuối cùng của SDLC. Trong giai đoạn này, tài liệu thiết kế cho bảo trì và nâng cấp đƣợc thực hiện [45].

Hỗ trợ, bảo trì và nâng cấp: đây là giai đoạn cuối của SDLC. Và là một quá trình không ngừng: khi môi trƣờng thay đổi, các vấn đề mới đƣợc phát hiện và yêu cầu mới đƣợc xác định, tính năng mới cần đƣợc thêm vào các phần mềm hiện có. Tất cả điều này đƣợc thực hiện trong giai đoạn hỗ trợ và bảo trì của SDLC [45]. Toàn bộ vòng đời của dự án phát triển phần mềm liên tục tiếp xúc với cả rủi ro nội bộ và bên ngoài.

Những rủi ro có mặt trong tất cả các giai đoạn của SDLC và trách nhiệm của ngƣời quản lý dự án hoặc là loại bỏ hoặc làm giảm tác động của nó đối với dự án. Các loại rủi ro khác nhau của dự án phần mềm sẽ đƣợc thảo luận dƣới đây.4 Rủi ro Có rất nhiều khái niệm về rủi ro, mỗi tác giả lại đƣa ra một định nghĩa khác nhau về rủi ro. - Rủi ro là sự biến động tiềm ẩn ở những kết quả. Rủi ro là những mất mát, thiệt hại, nguy hiểm, khó khăn hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra [16].

- Rủi ro là bất trắc có thể đo lƣờng đƣợc [21]. Trong dự án phần mềm, rủi ro đƣợc định nghĩa nhƣ sau: - Rủi ro là sự ngẫu nhiên gây ảnh hƣởng nghiêm trọng đến thành công của dự án phần mềm [25]. - Rủi ro là một phần của công việc phát triển, quy trình, môi trƣờng mà nếu bỏ qua, sẽ làm tăng khả năng thất bại của dự án phần mềm [38]. - Rủi ro là bất trắc không lƣờng trƣớc liên quan đến sự thay đổi và bổ sung các yêu cầu kỹ thuật trong giai đoạn phát triển phần mềm [17].

- Rủi ro là tập hợp các yếu tố, điều kiện gây ảnh hƣởng nghiêm trọng đến thành công của dự án phần mềm [54].