Nghiên cứu các yếu tố gây chậm tiến độ dự án xây dựng tại Long An - Nguyễn Minh Hùng

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích các yếu tố gây chậm tiến độ các dự án công trình của sở xây dựng long an, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Nguyễn Minh Hùng
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Công Khải
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Các Yếu Tố Gây Chậm Tiến Độ Các Dự Án Công Trình Của Sở Xây Dựng Long An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Một số khái niệm liên quan
• 2.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài
• 2.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.2. Thông tin mẫu
• 4.3. Kiểm tra độ tin cậy của thang đo
• 4.4. Phân tích kết quả
• 4.5. Nhóm các yếu tố tác động mạnh nhất đến sự chậm trễ tiến độ của dự án
• 4.6. Nhóm các yếu tố tác động yếu nhất đến sự chậm trễ tiến độ của dự án
• 4.7. Xếp hạng mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố phân theo nhóm đối tượng liên quan
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Nâng cao năng lực chủ đầu tư
• 5.2. Nâng cao thẩm quyền chủ đầu tư
• 5.3. Nâng cao năng lực của nhà thầu
• 5.4. Nâng cao năng lực của các đơn vị tư vấn
• 5.5. Tăng cường công tác tổ chức, quản lý và giám sát
• 5.6. Tăng cường kênh thông tin và xử lý công tác hoàn thành
• 5.7. Nâng cao chất lượng dự toán và thiết kế
• 5.8. Quản lý Hợp đồng
• 5.9. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố gây chậm tiến độ dự án xây dựng Long An

Chậm tiến độ dự án xây dựng tại Long An là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và xã hội của tỉnh. Các dự án xây dựng thường gặp phải nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện, dẫn đến việc không hoàn thành đúng thời hạn. Theo báo cáo của Sở Xây dựng Long An, tỷ lệ dự án chậm tiến độ lên đến 94,40% trong giai đoạn 2010 - 2015. Nguyên nhân chủ yếu bao gồm năng lực tài chính của nhà thầu yếu, quy trình thanh quyết toán phức tạp và sự thay đổi thiết kế không lường trước.

1.1. Tình hình xây dựng tại Long An và các dự án trọng điểm

Long An là một trong những tỉnh có tốc độ phát triển nhanh chóng trong lĩnh vực xây dựng. Tuy nhiên, nhiều dự án trọng điểm vẫn gặp khó khăn trong việc hoàn thành đúng tiến độ. Các yếu tố như quy hoạch không đồng bộ và thiếu nguồn lực tài chính đã ảnh hưởng lớn đến tiến độ thực hiện.

1.2. Các yếu tố chính gây chậm tiến độ dự án

Có nhiều yếu tố gây chậm tiến độ dự án xây dựng tại Long An, bao gồm năng lực tài chính của nhà thầu, quy trình thanh quyết toán phức tạp, và sự thay đổi thiết kế. Những yếu tố này cần được phân tích và đánh giá để tìm ra giải pháp khắc phục hiệu quả.

II. Nguyên nhân chậm tiến độ dự án xây dựng Long An

Nguyên nhân chậm tiến độ dự án xây dựng tại Long An rất đa dạng và phức tạp. Theo nghiên cứu, có 9 yếu tố chính ảnh hưởng đến sự chậm trễ này. Trong đó, năng lực tài chính của nhà thầu và quy trình thanh quyết toán là hai yếu tố quan trọng nhất. Việc thiếu hụt nguồn lực và sự không đồng bộ trong quy trình cũng góp phần làm chậm tiến độ.

2.1. Năng lực tài chính của nhà thầu

Năng lực tài chính yếu kém của nhà thầu là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến chậm tiến độ. Nhiều nhà thầu không đủ khả năng tài chính để thực hiện các dự án lớn, dẫn đến việc kéo dài thời gian thi công.

2.2. Quy trình thanh quyết toán phức tạp

Quy trình thanh quyết toán cho nhà thầu thường gặp nhiều khó khăn và phức tạp. Điều này không chỉ làm chậm tiến độ mà còn gây ra nhiều tranh chấp giữa các bên liên quan.

2.3. Sự thay đổi thiết kế không lường trước

Sự thay đổi thiết kế trong quá trình thi công là một yếu tố quan trọng khác gây chậm tiến độ. Những thay đổi này thường phát sinh từ yêu cầu của chủ đầu tư hoặc do điều kiện thực tế tại công trường.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề chậm tiến độ dự án

Để cải thiện tình trạng chậm tiến độ dự án xây dựng tại Long An, cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc tăng cường vai trò giám sát độc lập, cải thiện quy trình đấu thầu và nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan là những giải pháp cần thiết.

3.1. Tăng cường vai trò giám sát độc lập

Giám sát độc lập có thể giúp đảm bảo rằng các nhà thầu thực hiện đúng cam kết và tiến độ. Điều này cũng giúp bảo vệ quyền lợi của chủ đầu tư và giảm thiểu rủi ro trong quá trình thi công.

3.2. Cải thiện quy trình đấu thầu

Cải thiện quy trình đấu thầu sẽ giúp tăng cường tính cạnh tranh và chất lượng của các nhà thầu. Việc này cũng giúp giảm thiểu tình trạng chậm tiến độ do lựa chọn nhà thầu không phù hợp.

3.3. Nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan

Nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan, đặc biệt là cán bộ giám sát và các đơn vị tư vấn, sẽ giúp cải thiện hiệu quả quản lý dự án và giảm thiểu tình trạng chậm tiến độ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc xác định và phân tích các yếu tố gây chậm tiến độ là rất quan trọng. Các giải pháp đề xuất từ nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện tình hình xây dựng tại Long An. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết quả từ nghiên cứu thực tiễn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có 9 yếu tố chính ảnh hưởng đến sự chậm tiến độ. Việc phân tích các yếu tố này giúp xác định được nguyên nhân gốc rễ và từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các giải pháp được đề xuất từ nghiên cứu có thể được áp dụng vào thực tiễn để cải thiện tình hình chậm tiến độ. Việc này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và các nhà thầu.

V. Kết luận và tương lai của dự án xây dựng Long An

Chậm tiến độ dự án xây dựng tại Long An là một vấn đề cần được giải quyết triệt để. Việc áp dụng các giải pháp hiệu quả sẽ giúp cải thiện tình hình và nâng cao chất lượng các dự án. Tương lai của ngành xây dựng tại Long An phụ thuộc vào khả năng quản lý và sự phối hợp giữa các bên liên quan.

5.1. Tóm tắt các giải pháp đã đề xuất

Các giải pháp đã đề xuất bao gồm tăng cường giám sát, cải thiện quy trình đấu thầu và nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan. Những giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ để đạt hiệu quả cao nhất.

5.2. Triển vọng phát triển ngành xây dựng Long An

Ngành xây dựng Long An có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự cải cách mạnh mẽ trong quản lý và thực hiện các dự án xây dựng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2010-2015, các dự án đầu tư xây dựng do Sở Xây dựng Long An làm chủ đầu tư có tỷ lệ chậm tiến độ lên đến 94,4%, với mức độ trễ tiến độ dao động từ 5,6% đến 120%. Ngành xây dựng đóng góp khoảng 23-24% tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong các giai đoạn 2001-2005 và 2006-2010, thể hiện vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, tình trạng chậm tiến độ dự án công trình gây thiệt hại lớn về kinh tế và thời gian, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư và phát triển hạ tầng. Nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố chính gây chậm tiến độ các dự án công trình do Sở Xây dựng Long An quản lý, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên và làm cơ sở đề xuất giải pháp cải thiện tiến độ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dự án công trình trên địa bàn tỉnh Long An trong giai đoạn 2010-2015, với đối tượng nghiên cứu là các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án từ khi ký hợp đồng đến khi bàn giao. Mục tiêu cụ thể là xác định nguyên nhân chính gây chậm trễ tiến độ và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý dự án công tại địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan nâng cao năng lực quản lý, giảm thiểu rủi ro chậm tiến độ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên bốn nhóm lý thuyết và mô hình chính liên quan đến nguyên nhân chậm tiến độ dự án xây dựng: (1) Lý thuyết về vai trò và trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu thi công, đơn vị tư vấn và các yếu tố bên ngoài; (2) Mô hình phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ dự án theo nhóm đối tượng liên quan; (3) Khái niệm về tiến độ dự án và các loại chậm tiến độ (nghiêm trọng, không nghiêm trọng, có thể tha thứ và không thể tha thứ); (4) Phương pháp đánh giá mức độ tác động của các yếu tố dựa trên chỉ số MS (Mean Score) theo thang đo Likert 5 mức độ. Các khái niệm chính bao gồm: tiến độ dự án, chậm tiến độ, chủ đầu tư, nhà thầu thi công (nhà thầu chính và nhà thầu phụ), đơn vị tư vấn (thiết kế và giám sát), các yếu tố bên ngoài (thời tiết, chính sách, địa hình, nguồn cung nguyên liệu). Nghiên cứu cũng tham khảo các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước về nguyên nhân chậm tiến độ như năng lực tài chính, thanh toán trễ hạn, thay đổi thiết kế, năng lực quản lý, điều kiện thi công, và các yếu tố thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện theo hai giai đoạn chính: giai đoạn định tính và định lượng. Giai đoạn 1 sử dụng phỏng vấn sâu 6 chuyên gia để xác định các yếu tố gây chậm trễ tiến độ và hiệu chỉnh bảng hỏi. Giai đoạn 2 áp dụng khảo sát bằng bảng hỏi với thang đo Likert 5 mức độ, thu thập dữ liệu từ 197 đối tượng có kinh nghiệm tham gia các dự án do Sở Xây dựng Long An quản lý, bao gồm chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị tư vấn và chuyên gia ngành xây dựng. Cỡ mẫu được xác định theo tiêu chuẩn EFA với tối thiểu 5 lần số biến (31 câu hỏi), đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm IBM SPSS Statistics 20 để kiểm tra độ tin cậy thang đo (Cronbach’s Alpha ≥ 0,6) và tính toán chỉ số MS để xếp hạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy, phân tích chỉ số MS và phỏng vấn sâu bổ sung để làm rõ nguyên nhân và đề xuất giải pháp. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2015 trên địa bàn tỉnh Long An.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Yếu tố nhà thầu thi công chiếm ưu thế trong nguyên nhân chậm tiến độ: 9 yếu tố tác động mạnh nhất đều liên quan đến nhà thầu và chủ đầu tư, trong đó đứng đầu là số lượng nhân sự nhà thầu (MS = 1,086), năng lực tài chính nhà thầu (MS = 1,173), kỹ năng nhân sự (MS = 1,239), máy móc thiết bị thi công (MS = 1,335), và khả năng xử lý tình huống phát sinh (MS = 1,487).
2. Thanh toán và thủ tục quyết toán gây cản trở tiến độ: Tiến độ giải ngân liên quan đến thủ tục quyết toán với các sở, ngành khác (MS = 1,152) và tiến độ giải ngân liên quan đến nghiệm thu khối lượng từ nhà thầu (MS = 1,249) là những nguyên nhân quan trọng gây chậm trễ.
3. Thay đổi thiết kế từ phía chủ đầu tư (đơn vị thụ hưởng) cũng ảnh hưởng đáng kể (MS = 1,492), đặc biệt trong các công trình y tế, giáo dục, gây phát sinh chi phí và kéo dài thời gian hoàn thành.
4. Các yếu tố tác động yếu nhất gồm kinh nghiệm chủ đầu tư so với quy mô và đặc điểm dự án, vị trí địa hình, nguồn cung nguyên liệu, lạm phát và tỷ giá, chất lượng nguồn cung nguyên vật liệu, với MS dao động từ 1,9 đến trên 2,0, cho thấy mức độ ảnh hưởng trung tính.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy năng lực và nguồn lực của nhà thầu là yếu tố quyết định hàng đầu ảnh hưởng đến tiến độ dự án, phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước. Việc nhà thầu thi công không bố trí đủ nhân sự, máy móc thiết bị và thiếu năng lực tài chính dẫn đến thi công ì ạch, kéo dài thời gian hoàn thành. Thanh toán chậm trễ từ phía chủ đầu tư và thủ tục quyết toán phức tạp làm giảm động lực thi công của nhà thầu, gây trì hoãn tiến độ. Thay đổi thiết kế phát sinh từ đơn vị thụ hưởng phản ánh sự thiếu đồng bộ trong khâu thiết kế và thẩm định, làm tăng chi phí và thời gian dự án. Các yếu tố bên ngoài như địa hình, nguồn cung nguyên liệu, lạm phát không được đánh giá là nguyên nhân chính tại Long An do đặc thù địa phương thuận lợi và quy mô dự án phù hợp năng lực chủ đầu tư. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột xếp hạng chỉ số MS của các yếu tố, bảng phân tích độ tin cậy thang đo và bảng phân loại nhóm nguyên nhân theo mức độ ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường năng lực và trách nhiệm của nhà thầu thi công: Yêu cầu nhà thầu đảm bảo đủ số lượng và chất lượng nhân sự, máy móc thiết bị phù hợp với quy mô dự án; kiểm tra năng lực tài chính qua cam kết tín dụng ngân hàng; áp dụng chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với nhà thầu vi phạm tiến độ. Thời gian thực hiện: ngay lập tức, chủ thể: Sở Xây dựng và Ban quản lý dự án.
2. Cải thiện quy trình thanh toán và thủ tục quyết toán: Rút ngắn thời gian giải ngân, tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành liên quan; quy định rõ thời hạn thanh toán và phạt vi phạm trong hợp đồng; áp dụng công nghệ thông tin để theo dõi tiến độ thanh toán. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng, chủ thể: Sở Tài chính, Sở Xây dựng.
3. Nâng cao vai trò giám sát độc lập và trách nhiệm cá nhân cán bộ giám sát: Thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ, minh bạch, có trách nhiệm cá nhân rõ ràng; tổ chức các cuộc họp giao ban định kỳ để xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh; đào tạo nâng cao năng lực cán bộ giám sát. Thời gian thực hiện: 6 tháng, chủ thể: Sở Xây dựng, Ban quản lý dự án.
4. Giảm thiểu thay đổi thiết kế phát sinh: Đa dạng hóa đơn vị tư vấn, lựa chọn đơn vị có kinh nghiệm chuyên sâu phù hợp với đặc thù công trình; tổ chức lấy ý kiến trực tiếp từ đơn vị thụ hưởng ngay từ giai đoạn thiết kế; tăng cường thẩm định và kiểm soát chất lượng thiết kế. Thời gian thực hiện: 12 tháng, chủ thể: Sở Xây dựng, đơn vị tư vấn.
5. Tăng cường tính cạnh tranh trong công tác mời thầu: Mở rộng phạm vi mời thầu, khuyến khích nhà thầu uy tín từ các địa phương lân cận tham gia; minh bạch quy trình đấu thầu để lựa chọn nhà thầu có năng lực thực sự. Thời gian thực hiện: 6 tháng, chủ thể: Sở Xây dựng, Ban quản lý dự án.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý dự án công trình xây dựng: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để nâng cao hiệu quả quản lý tiến độ, giảm thiểu rủi ro chậm trễ, từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả đầu tư công.
2. Nhà thầu thi công và đơn vị tư vấn xây dựng: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ, từ đó cải thiện năng lực tài chính, nhân sự, kỹ thuật và phối hợp với các bên liên quan để đảm bảo tiến độ dự án.
3. Các cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng và đầu tư: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, quy trình thanh toán, đấu thầu và giám sát dự án, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư công.
4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý công, xây dựng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, khung lý thuyết và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về quản lý dự án xây dựng công trình.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên nhân chính nào gây chậm tiến độ các dự án công tại Long An?
   Nguyên nhân chính là năng lực tài chính và nhân sự của nhà thầu, thủ tục thanh toán chậm trễ từ phía chủ đầu tư, và thay đổi thiết kế phát sinh từ đơn vị thụ hưởng. Ví dụ, số lượng nhân sự nhà thầu không đảm bảo (MS = 1,086) là yếu tố hàng đầu.

2. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Luận văn sử dụng phương pháp kết hợp định tính (phỏng vấn chuyên gia) và định lượng (khảo sát bảng hỏi với 197 đối tượng), phân tích độ tin cậy thang đo và chỉ số MS để xếp hạng mức độ ảnh hưởng các yếu tố.

3. Làm thế nào để giảm thiểu sự chậm trễ do thay đổi thiết kế?
   Cần đa dạng hóa đơn vị tư vấn có chuyên môn sâu, lấy ý kiến đơn vị thụ hưởng ngay từ giai đoạn thiết kế, và tăng cường thẩm định thiết kế để hạn chế điều chỉnh phát sinh.

4. Vai trò của giám sát độc lập trong quản lý tiến độ dự án là gì?
   Giám sát độc lập giúp phát hiện kịp thời các vấn đề tại công trường, đảm bảo nhà thầu tuân thủ tiến độ và chất lượng, đồng thời tăng trách nhiệm cá nhân cán bộ giám sát, góp phần giảm thiểu chậm trễ.

5. Các giải pháp cải thiện tiến độ dự án có thể thực hiện trong thời gian ngắn không?
   Một số giải pháp như cải thiện quy trình thanh toán, tăng cường giám sát và nâng cao trách nhiệm cá nhân có thể thực hiện trong 6-12 tháng, trong khi các giải pháp về nâng cao năng lực nhà thầu và giảm thay đổi thiết kế cần thời gian dài hơn.

Kết luận

• Xác định 9 yếu tố chính gây chậm tiến độ dự án công tại Long An, chủ yếu liên quan đến năng lực nhà thầu và thủ tục thanh toán của chủ đầu tư.
• Phương pháp nghiên cứu kết hợp khảo sát định lượng và phỏng vấn chuyên gia đảm bảo độ tin cậy và tính thực tiễn của kết quả.
• Giải pháp trọng tâm gồm nâng cao năng lực nhà thầu, cải thiện quy trình thanh toán, tăng cường giám sát độc lập và giảm thiểu thay đổi thiết kế phát sinh.
• Nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý và nhà thầu trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tiến độ dự án công.
• Đề xuất triển khai các giải pháp ưu tiên trong 6-12 tháng tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để hoàn thiện hơn công tác quản lý dự án xây dựng công trình.

Các cơ quan quản lý và nhà thầu cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời, góp phần nâng cao tiến độ và chất lượng các dự án công trình trên địa bàn tỉnh Long An.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 tập trung vào việc xác định vấn đề, mục tiêu, câu hỏi và giới hạn phạm vi nghiên cứu. Tiếp đến trong Chương 2 là phần tổng hợp các cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến luận văn. Chương 3 là phần đề xuất khung phân tích dựa trên phần tổng quan cơ sở lý thuyết trong Chương 2 và trình bày cụ thể phương pháp và các bước tiến hành nghiên cứu để đạt được mục tiêu đề ra. Các kết quả nghiên cứu chính rút ra được trình bày trong Chương 4 và cuối cùng là phần kết luận cũng như giải pháp để cải thiện việc chậm trễ tiến độ được trình bày trong Chương 5.

5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Một số khái niệm liên quan Dự án đầu tư xây dựng Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng, Luật Xây dựng (2014).

Tiến độ dự án và sự chậm trễ tiến độ dự án Tiến độ dự án là khoảng thời gian thực hiện dự án từ khi bàn giao mặt bằng thi côngđến khi kết thúc hoàn thành dự án bàn giao đưa vào sử dụng. Chậm tiến độ trong dự án xây dựng có thể được định nghĩa là sự vượt quá thời gian so với thời gian hoàn thành đã được xác định trong hợp đồng hay vượt quá thời gian mà các bên liên quan đã đồng ý với nhau về thời gian hoàn thành dự án, Assaf (1995). Xét về tính chất, có thể chia làm 2 loại chậm tiến độ nghiêm trọng và chậm tiến độ không nghiêm trọng (Critical và Non-Critical delay). Độ nghiêm trọng của chậm tiến độ được xét dựa trên chậm tiến độ có hay không ảnh hưởng đến toàn bộ tiến độ của dự án.

Thực tế, có nhiều chậm tiến độ không ảnh hưởng đến đến sự hoàn thành của toàn bộ dự án hay các mốc quan trọng, các chậm tiến độ này được xem là chậm tiến độ không quan trọng. Chậm tiến độ có thể gây ảnh hưởng đến tiến độ của toàn dự án được xem là chậm tiến độ nghiêm trọng. Xét về chủ thể gây ra chậm tiến độ, có 3 loại trễ tiến độ, Alaghbari (2005). Thứ nhất, trễ tiến độ do chủ đầu tư (Compensable delays): các nguyên nhân chủ yếu liên quan đến việc thay đổi trong thiết kế hoặc cung cấp các thông tin cần thiết liên quan đến bản vẽ thiết kế,.Đối với hình thức này, giải pháp đề xuất là nên đền bù 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chi phí phát sinh cho nhà thầu và tăng thời hạn hoàn thành hợp đồng.

Thứ hai, trễ tiến độ không thể bỏ qua (Non-excusable delays): nguyên nhân chính gây nên sự chậm trễ là do các nhà thầu chính hoặc nhà thầu phụ. Trong trường hợp này, nhà thầu sẽ không nhận được đền bù hay gia hạn thời gian hoàn thành hợp đồng từ chủ đầu tư, thay vào đó, nhà thầu phải bố trí, tăng mật độ làm việc theo đúng thời hạn đã cam kết trong hợp đồng. Thứ ba, là các tình huống trễ tiến độ bất khả kháng (Excusable delays): nguyên nhân chính trong trường hợp này đến từ các vấn đề phát sinh không lường trước do các yếu tố bên ngoài gây ra như điều kiện thời tiết, thiên tai,. Trong trường hợp này, giải pháp được đề xuất là nên gia hạn thời gian hoàn thành dự án nhưng không có sự hỗ trợ thêm kinh phí từ bên nào, giải pháp tương tự như đề xuất của Ahmed và cộng sự (2003).

Trong một quan điểm khác về các chủ thể gây ra nguyên nhân làm chậm tiến độ, Tumi và cộng sự (2009) phân chia thành 2 dạng chậm tiến độ cơ bản là chậm tiến độ có thể tha thứ được và chậm tiến độ không thể tha thứ được. Chậm tiến độ không thể tha thứ được là dạng chậm tiến độ gây ra do nhà thầu không tuân thủ hợp đồng đã được thỏa thuận hoặc do các bên cung cấp dịch vụ cho nhà thầu gây ra chậm tiến độ. Nhà thầu thường phải chịu trách nhiệm chính và phải đền bù khoảng thời gian chậm trễ cho chủ đầu tư. Nguyên nhân gây ra chậm tiến độ loại này có thể là do thầu phụ chậm tiến độ, nhà thầu quản lý công trình không hiệu quả, tài chính của nhà thầu không đáp ứng được yêu cầu, thiếu lao động, không đáp ứng được kế hoạch thi công đề ra và các nguyên nhân khác.

Chậm tiến độ có thể tha thứ được là chậm tiến độ gây ra bởi việc hành động hay không hành động của chủ đầu tư. Khi nhà thầu gặp dạng nhân tố gây ra chậm tiến độ loại này, họ có thể kéo dài thời gian thi công hoặc được đền bù do sự chậm tiến độ vì dạng chậm tiến độ này làm nhà thầu phát sinh các chi phí thêm. Sự chậm tiến độ này thường được gây ra bởi các tình huống không lường được và không phải là lỗi của nhà thầu như: thiên tai, động đất, dịch bệnh, lũ lụt,… 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chủ đầu tư Chủ đầu tư là cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu vốn, vay vốn hoặc được giao trực tiếp quản lý, sử dụng vốn để thực hiện hoạt động đầu tư xây dựng dự án, Luật Xây dựng (2014). Trong phạm vi của nghiên cứu này, chủ đầu tư chủ yếu là Sở Xây dựng tỉnh Long An.

Nhà thầu xây dựng bao gồm: Nhà thầu trong hoạt động đầu tư xây dựng (sau đây gọi là nhà thầu) là các tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng khi tham gia quan hệ hợp đồng trong hoạt động đầu tư xây dựng, Luật Xây dựng (2014). Trong phạm vi của nghiên cứu này, đối tượng nhà thầu quan tâm là những đối tượng đã từng tham gia ít nhất một dự án đầu tư xây dựng do Sở Xây dựng Long An làm chủ đầu tư trong giai đoạn 2010 - 2015. Nhà thầu chính là nhà thầu chịu trách nhiệm tham dự thầu, đứng tên dự thầu và trực tiếp ký, thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn. Nhà thầu chính có thể là nhà thầu độc lập hoặc thành viên của nhà thầu liên danh.

Nhà thầu phụ là nhà thầu tham gia thực hiện gói thầu theo hợp đồng được ký với nhà thầu chính. Nhà thầu phụ đặc biệt là nhà thầu phụ thực hiện công việc quan trọng của gói thầu do nhà thầu chính đề xuất trong hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất trên cơ sở yêu cầu ghi trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu. Nhà thầu tư vấn Nhà thầu tư vấn là nhà thầu tham gia đấu thầu cung cấp các sản phẩm đáp ứng yêu cầu về kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn, Luật Xây dựng (2014). Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu của Mansfield và ctg (1994) cho thấy nguyên nhân trễ tiến độ gồm: vốn tài trợ cho dự án (tức năng lực tài chính), vấn đề thanh toán, năng lực quản lý của các bên, thay đổi điều kiện môi trường tại điểm thi công, thiếu hụt nguồn nguyên liệu và phương án triển khai thiếu hiệu quả.

Nghiên cứu của Chan và Kumaraswamy (1998) cũng cho kết luận tương tự. 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nghiên cứu của Assaf và ctg (1995) cho thấy các nguyên nhân chính dẫn đến chậm trễ tiến độ gồm: sự chậm trễ của nhà thầu xây dựng trong việc ra quyết định, thiếu hụt lao động và thiếu lao động có kỹ năng hay thay đổi thiết kế của chủ đầu tư. Ogunlana và Promkuntong (1996) chỉ ra nguyên nhân chậm trễ gồm thiếu hụt máy móc thiết bị tại địa điểm thi công và một số nguyên nhân khác do cả phía chủ đầu tư và các đơn vị nhà thầu. Mezher và Tawil (1998) thì phát hiện rằng: Chủ đầu tư thì cho rằng nguyên nhân nằm ở vấn đề tài chính; Nhà thầu thi công thì cho rằng nguyên nhân là do vấn đề của hợp đồng; Đơn vị tư vấn thì cho rằng vấn đề quản lý dự án là nguyên nhân chính.

Al-Moumani (2000) nghiên cứu các dự án đầu tư xây dựng trong khu vực công và cho thấy nguyên nhân chính là do vấn đề thay đổi thiết kế của đơn vị thụ hưởng, điều kiện thời tiết, điều kiện nơi thi công, khả năng cung ứng nguyên vật liệu cần thiết chậm trể và điều kiện phát triển của nền kinh tế. Frimpong và Oluwoye (2003) thì cho thấy 4 nhóm nguyên nhân chính gồm năng lực tài chính của nhà thầu, điều kiện nền kinh tế (tức năng lực tài chính của chủ đầu tư), điều kiện thời tiết, tự nhiên tại nơi dự án và khả năng cung ứng nguồn nguyên liệu. Trong khi đó, yếu tố do năng lực của người lao động là không đáng kể. Alaghbari (2007) cho thấy các nguyên nhân chính dẫn đến chậm trễ tiến độ dự án xây dựng tại Malaysia có thể chia thành 4 nhóm gồm: Chủ đầu tư, nhà thầu thi công, đơn vị tư vấn và nhóm các yếu tố bên ngoài (thời tiết, thị trường cung ứng nguyên liệu, giao thông kết nối đến dự án,.) Adel Al-Kharashi và Martin Skitmore (2009) nghiên cứu nguyên nhân gây chậm trễ tiến độ các dự án công tại Arap Saudi cho nguyên nhân chính là vấn đề chậm trễ trong việc thanh toán cho nhà thầu và các nguyên nhân khác,.

Hemanta Doloi và ctg (2011) phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến trễ tiến độ tại Ấn Độ và cho thấy có một nhân tố chính ảnh hưởng đến chậm trễ tiến độ gồm: sự thiếu cam kết của các bên trong việc thực thi các quy định của hợp đồng; kế 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hoạch triển khai và phương án thi công kém hiệu quả; thiếu các nhân tố chủ chốt có chuyên môn tại hiện trường để xử lý và đưa ra các phương án kịp thời; thiếu sự liên lạc trao đổi giữa các bên trong quá trình triển khai; hợp đồng thiếu chặt chẽ,.