Chương I: Tổng quan nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp Chương II: Cơ sở lý luận về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp Chương III: Phân tích thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nhập khẩu sản phẩm chạy bộ từ thị trường Mỹ của công ty TNHH 4Runners VN Chương IV: Định hướng phát triển của công ty và đề xuất một số giải pháp đối với công ty 4Runners VN 7 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP 2. Một số khái niệm cơ bản 2. Cơ sở lý luận về kinh doanh quốc tế 2. Khái niệm kinh doanh quốc tế Theo Giáo trình Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Thương mại, NXB Hà Nội (2021), “Kinh doanh quốc tế (KDQT) được hiểu là việc các doanh nghiệp thực hiện các hoạt động thương mại, đầu tư qua biên giới của quốc gia, mà thực chất đó là việc thực hiện các giao dịch qua biên giới nhằm mục đích sinh lợi, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của chính các doanh nghiệp.” Các giao dịch xuyên biên giới trong KDQT không chỉ giới hạn ở việc bán và mua hàng hóa mà còn bao gồm chuyển giao công nghệ, cung cấp dịch vụ chuyên môn, hợp tác sản xuất, và quản lý tài chính quốc tế.
Các hoạt động KDQT không chỉ nhằm đạt được lợi nhuận mà còn hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững thông qua việc tiếp cận các thị trường mới, mở rộng quy mô sản xuất, và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây là một phần của chiến lược toàn cầu hóa, giúp doanh nghiệp tận dụng được lợi thế về nguồn lực, công nghệ, và thị trường từ nhiều quốc gia khác nhau. Có thể nói, KDQT là một lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi doanh nghiệp phải có chiến lược rõ ràng và khả năng thích ứng cao để tận dụng tối đa các cơ hội từ thị trường quốc tế. Đặc điểm của hoạt động KDQT Hoạt động KDQT có một số đặc điểm như sau: Thứ nhất, về chủ thể tham gia, hoạt động KDQT thường có sự tham gia của các doanh nghiệp có trụ sở ở các quốc gia khác nhau.
Các chủ thể này rất đa dạng về lĩnh vực, loại hình và quy mô, bao gồm từ doanh nghiệp vừa và nhỏ đến các tập đoàn lớn hay công ty đa quốc gia. Thứ hai, về môi trường tác động, KDQT chịu ảnh hưởng từ môi trường kinh doanh mang tính quốc tế như chính trị, pháp luật, kinh tế, văn hóa và tự nhiên, xã hội. Do sự khác biệt giữa các quốc gia, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro về chính trị, pháp lý, kinh tế, văn hóa hoặc điều kiện tự nhiên. 8 Thứ ba, về rủi ro tiền tệ, trong KDQT, doanh nghiệp thường phải sử dụng đồng tiền của đối tác hoặc đồng tiền thứ ba, dẫn đến việc chuyển đổi tiền tệ theo tỷ giá.
Sự biến động tỷ giá, do cung cầu thị trường hoặc chính sách nhà nước, có thể mang lại lợi ích hoặc rủi ro cho doanh nghiệp. Thứ tư, quản trị trong môi trường KDQT đòi hỏi nhà quản trị phải có kỹ năng, tầm nhìn chiến lược và khả năng thích nghi với môi trường quốc tế. Họ phải đối mặt với thách thức từ sự cạnh tranh cao và những yếu tố môi trường tác động mạnh mẽ đến doanh nghiệp. Vai trò của hoạt động KDQT Hoạt động KDQT hỗ trợ các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế đáp ứng nhu cầu cũng như tối ưu hóa lợi ích của họ trong các lĩnh vực như trao đổi sản phẩm, đầu tư vốn và tiếp cận công nghệ hiện đại.
Cụ thể hơn, KDQT đảm nhận những vai trò quan trọng sau đây: - Khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực: KDQT giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực toàn cầu, khắc phục tình trạng thiếu hụt hoặc lãng phí trong nước. Các nước phát triển tìm kiếm tài nguyên thiên nhiên và lao động giá rẻ, trong khi các nước đang phát triển cần công nghệ và kỹ năng quản lý hiện đại. Ví dụ, Nhật Bản nhập khẩu nguyên liệu gỗ từ Australia, Canada và Mỹ để duy trì sản xuất giấy. - Thúc đẩy sản xuất và phát triển kinh tế: Tham gia KDQT khuyến khích đổi mới phương thức sản xuất, mở rộng quy mô kinh doanh và nâng cao công nghệ.
Những nền kinh tế mở cửa thường có tốc độ tăng trưởng cao hơn so với các nước bảo hộ kinh tế. - Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: KDQT tạo điều kiện để các nước đang phát triển nhanh chóng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhờ tiếp cận công nghệ, kỹ thuật quản lý tiên tiến. Đồng thời, các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư nhằm giảm chi phí sản xuất, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và kiến thức hiện đại. - Nâng cao năng lực cạnh tranh: Tham gia KDQT buộc doanh nghiệp phải thích nghi, đổi mới và cạnh tranh cả trong lẫn ngoài nước.
Điều này thúc đẩy nâng cao năng suất, cải tiến chất lượng sản phẩm, từ đó tăng khả năng xuất khẩu. - Thu hút đầu tư trong và ngoài nước: KDQT mở ra cơ hội thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng và cải cách thể chế kinh tế. Các doanh nghiệp và 9 chính phủ đều tích cực hợp tác quốc tế để tìm kiếm nguồn vốn, công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. - Tăng cường chuyển giao công nghệ: KDQT giúp các nước tiếp cận công nghệ hiện đại, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển (R&D).
Tuy nhiên, cần chọn lọc công nghệ phù hợp và khuyến khích liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp nội địa và FDI để nâng cao giá trị gia tăng trong nước. - Tạo việc làm và phát triển nguồn nhân lực: KDQT tạo ra cơ hội việc làm, nâng cao chất lượng lao động thông qua sự lưu chuyển tự do của hàng hóa, tài chính và công nghệ. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong nước cần chuyển từ lợi thế nhân công rẻ sang phát triển nguồn lực chất lượng cao để bắt kịp xu hướng toàn cầu. - Nâng cao khả năng tiêu dùng, tăng mức sống: Tham gia KDQT giúp người tiêu dùng tiếp cận nhiều sản phẩm đa dạng với mức giá và chất lượng khác nhau nhờ vào việc trao đổi hàng hóa toàn cầu.
Đồng thời, tăng trưởng kinh tế từ KDQT cải thiện thu nhập, nâng cao mức sống và thúc đẩy tiêu dùng trong xã hội. - Thúc đẩy hợp tác, liên kết và hội nhập kinh tế quốc tế: KDQT tạo điều kiện để các quốc gia tham gia sâu vào quá trình liên kết kinh tế và phân công lao động toàn cầu. Nền kinh tế quốc gia trở thành một phần của hệ thống kinh tế thế giới, kết nối với chuỗi cung ứng và mạng lưới sản xuất quốc tế. Điều này xóa nhòa biên giới kinh tế, tạo nên một thị trường thống nhất, cung cấp các yếu tố đầu vào và tiêu thụ đầu ra trên phạm vi toàn cầu.
Phân loại các hoạt động KDQT Kinh doanh trên thị trường quốc tế, các doanh nghiệp KDQT thường kinh doanh dưới nhiều hình thức vô cùng đa dạng và phong phú, gồm các hoạt động sau đây: - Xuất khẩu/nhập khẩu: Hoạt động mua bán hàng hóa hoặc dịch vụ giữa hai quốc gia. Nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu có trụ sở tại các quốc gia khác nhau và hàng hóa/dịch vụ di chuyển qua biên giới. - Tạm nhập tái xuất là việc mua hàng từ một chủ thể ở nước xuất khẩu và bán lại cho một chủ thể khác ở nước nhập khẩu nhằm tận dụng những lợi thế về chi phí để tạo lợi nhuận. Tạm xuất tái nhập được hiểu là việc bán hàng cho chủ thể ở nước ngoài, sau đó lại làm thủ tục nhập khẩu hàng hóa đó về nước xuất khẩu ban đầu.
10 - Gia công quốc tế: là hoạt động được thực hiện ít nhất giữa hai doanh nghiệp có trụ sở kinh doanh ở hai quốc gia khác nhau, theo đó bên đặt gia công cung cấp nguyên vật liệu, thiết bị cho bên nhận gia công ở nước khác để sản xuất sản phẩm theo yêu cầu và nhận thù lao. - Mua bán đối lưu: là hoạt động mua bán hàng hóa giữa ít nhất hai chủ thể có trụ sở kinh doanh ở hai quốc gia khác nhau, theo đó đồng thời với việc xuất bản hàng hóa dịch vụ, nhà xuất khẩu phải cam kết nhập về từ chính đối tác nhập khẩu hàng hóa dịch vụ khác có giá trị tương đương. - Đầu tư trực tiếp: là một hình thức của hoạt động đầu tư quốc tế, theo đó đồng thời với việc đầu tư vốn bằng các tài sản hợp pháp, chủ đầu tư trực tiếp tham gia việc quản lý tài sản và quá trình sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp ở nước ngoài (nước tiếp nhận vốn đầu tư). - Đầu tư gián tiếp: là hình thức đầu tư quốc tế, theo đó nhà đầu tư chỉ dùng vốn để mua các tài sản tài chính (cổ phiếu trái phiếu.) ở thị trưởng nước ngoài mà không trực tiếp tham gia quản lý tài sản, giám sát và điều hành sản xuất, kinh doanh ở nước ngoài.
- Mua bản giấy phép: là một hình thức giao dịch dựa trên sự thỏa thuận giữa hai chủ thể có trụ sở kinh doanh ở hai quốc gia, theo đó một bên cấp phép đối với bên kia quyền sử dụng và khai thác hợp pháp những tài sản sở hữu trí tuệ như giấy phép, nhãn hiệu, quyền tác giả bí mật thương mại), đồng thời bên được cấp quyền phải trả một khoản phí đối với bên cấp quyền khi được khai thác, kinh doanh các tài sản đó. - Nhượng quyền thương mại: là một hình thức cụ thể của hoạt động mua bán giấy phép, theo đó bên nhượng quyền cấp quyền sử dụng nhãn hiệu, tên thương mại, biểu tượng của doanh nghiệp cho bên kia (bên nhận nhượng quyền). Nhìn chung, các hoạt động kinh doanh quốc tế thể hiện một quá trình giao dịch giữa các chủ thể có trụ sở kinh doanh ở các quốc gia khác nhau, đó là quá trình giao dịch qua biên giới của một quốc gia, nhằm mục đích lợi nhuận. Cơ sở lý luận về hoạt động nhập khẩu 2.
Khái niệm hoạt động nhập khẩu Theo Giáo trình Kinh doanh quốc tế, trường Đại học Thương mại, NXB Hà Nội (2021), khái niệm “Nhập khẩu” được hiểu là hoạt động mua hàng hóa hoặc dịch 11 vụ vượt qua biên giới của một quốc gia, khi đó người bán (nhà xuất khẩu) và người mua (nhà nhập khẩu) có trụ sở kinh doanh ở hai quốc gia khác nhau, hàng hóa dịch vụ có sự di chuyển qua biên giới quốc gia.
