Yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro và lợi nhuận của ngân hàng thương mại hoạt động tại Việt Nam

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro và lợi nhuận của ngân hàng thương mại tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho ngành tài chính.

• Tác giả: Tạ Thị Xuân Hoa
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Thị Kim Yến
• Trường học: University of Economics Hochiminh City
• Chuyên ngành: Banking
• Đề tài: Yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro và lợi nhuận của ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Master’s Thesis
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF TABLES AND FIGURES
• LIST OF ABBREVIATIONS
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Introduction
• 1.2. Research Background
• 1.3. Research problems
• 1.4. Research questions
• 1.5. Research objectives
• 1.6. Research Methodology
• 1.7. Significance and scope of the Research
• 1.8. Structure of the Research
• 1.9. Conclusion
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Introduction
• 2.3. Characteristics of bank’s risks
• 2.4. Analyzing bank performance with financial ratios
• 2.5. Relationship between financial risk factors and profitability
• 2.7. Conclusion
• 3. CHAPTER 3: OVERVIEW OF BANKING INDUSTRY
• 3.1. Law on credit institutions
• 3.2. Overview of banking industry
• 3.3. Banking industry in Vietnam
• 3.4. The bank regulatory environment
• 3.5. Conclusion
• 4. CHAPTER 4: RESEARCH METHODOLOGY
• 4.4. Model development for the study
• 4.6. Data collection method
• 4.8. Conclusion
• 5. CHAPTER 5: DATA ANALYSIS AND FINDINGS
• 5.1. Analysis of findings on factors affecting banks’ risk exposure
• 5.2. Links between data analysis and research objectives and research questions
• 5.3. Descriptive findings of the research study
• 5.4. Associate analysis and findings of the research study
• 5.2. Testing research model and hypotheses
• 5.5. Conclusion
• 6. CHAPTER 6: CONCLUSION AND IMPLICATIONS
• 6.1. Summary of all hypothesis
• 6.2. Conclusions related to research questions
• 6.3. Implications for the commercial banks in Vietnam
• 6.4. Limitations for the research study
• 6.5. Implications for further research
• REFERENCES
• APPENDIX

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Ngành ngân hàng thương mại tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận. Các yếu tố như tình hình kinh tế, chính sách tiền tệ và cạnh tranh trong ngành ngân hàng đều có ảnh hưởng lớn đến rủi ro và lợi nhuận của các ngân hàng. Việc hiểu rõ các yếu tố này là rất quan trọng để xây dựng các chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả.

1.1. Tình hình kinh tế Việt Nam và tác động đến ngân hàng

Tình hình kinh tế Việt Nam có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của ngân hàng thương mại. Sự biến động của lãi suất, tỷ giá hối đoái và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác có thể làm gia tăng rủi ro cho các ngân hàng. Việc phân tích các yếu tố này giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan về môi trường hoạt động.

1.2. Chính sách tiền tệ và ảnh hưởng đến rủi ro ngân hàng

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết hoạt động của các ngân hàng thương mại. Các quyết định về lãi suất, tỷ lệ dự trữ bắt buộc và các biện pháp kiểm soát tín dụng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và rủi ro của ngân hàng.

II. Các thách thức trong quản lý rủi ro ngân hàng thương mại

Quản lý rủi ro trong ngân hàng thương mại là một nhiệm vụ phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh thị trường tài chính không ổn định. Các ngân hàng phải đối mặt với nhiều loại rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất. Việc nhận diện và đánh giá đúng các rủi ro này là rất cần thiết.

2.1. Rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến lợi nhuận

Rủi ro tín dụng xảy ra khi khách hàng không thể trả nợ đúng hạn. Điều này có thể dẫn đến tổn thất lớn cho ngân hàng. Việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro này.

2.2. Rủi ro thanh khoản trong ngân hàng thương mại

Rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không có đủ tiền mặt để đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Điều này có thể dẫn đến khủng hoảng niềm tin và ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng.

III. Phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả cho ngân hàng

Để giảm thiểu rủi ro, các ngân hàng thương mại cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả. Việc xây dựng các mô hình quản lý rủi ro và sử dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết.

3.1. Xây dựng mô hình quản lý rủi ro

Mô hình quản lý rủi ro giúp ngân hàng đánh giá và dự đoán các rủi ro có thể xảy ra. Việc áp dụng các mô hình này sẽ giúp ngân hàng có kế hoạch ứng phó kịp thời.

3.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập và phân tích dữ liệu. Việc sử dụng các phần mềm quản lý rủi ro sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả trong việc phát hiện và xử lý rủi ro.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về rủi ro ngân hàng

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro và lợi nhuận của ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sẽ giúp ngân hàng cải thiện khả năng quản lý rủi ro.

4.1. Kết quả nghiên cứu về rủi ro ngân hàng

Nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như lãi suất, tỷ giá hối đoái và tình hình kinh tế vĩ mô có ảnh hưởng lớn đến rủi ro của ngân hàng. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp ngân hàng có chiến lược phù hợp.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các ngân hàng có thể áp dụng các kết quả nghiên cứu để cải thiện quy trình quản lý rủi ro. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao lợi nhuận.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngân hàng thương mại

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý rủi ro là rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình quản lý rủi ro để thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh.

5.1. Tương lai của ngành ngân hàng thương mại

Ngành ngân hàng thương mại tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển, tuy nhiên, các ngân hàng cần phải đối mặt với nhiều thách thức mới. Việc áp dụng công nghệ và cải thiện quy trình quản lý rủi ro sẽ là yếu tố quyết định.

5.2. Đề xuất cho các ngân hàng thương mại

Các ngân hàng cần xây dựng các chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả và linh hoạt để có thể ứng phó với những biến động của thị trường. Việc này sẽ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn 2004-2010 chứng kiến sự phát triển vượt bậc của hệ thống ngân hàng thương mại, đồng thời cũng bộc lộ nhiều điểm nghẽn về cấu trúc rủi ro. Vào thời điểm năm 2006, tỷ lệ dư nợ tín dụng trên GDP của Việt Nam đạt mức khoảng 60%, trong khi tỷ lệ dân số tiếp cận tài khoản ngân hàng chỉ dừng lại ở con số khiêm tốn khoảng 5,95% với 5 triệu tài khoản trên tổng số 84 triệu dân. Đến cuối năm 2009, tổng nguồn vốn huy động tiền gửi tại địa bàn đầu tàu kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt 748.063 tỷ đồng, phản ánh sự mở rộng nhanh chóng của mạng lưới cung ứng vốn.

Tuy nhiên, sự bùng nổ quy mô cũng đi kèm với những rủi ro mang tính hệ thống dưới tác động từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Thực trạng biến động khó lường của lãi suất, tỷ giá hối đoái và sự suy giảm chất lượng tài sản đã đặt các tổ chức tín dụng trước thách thức nghiêm trọng về nguy cơ mất khả năng thanh toán.

Đứng trước bối cảnh đó, nghiên cứu này được thực hiện nhằm nhận diện các nhân tố cốt lõi chi phối mức độ phơi nhiễm rủi ro của các ngân hàng thương mại hoạt động tại Việt Nam. Đồng thời, luận văn lượng hóa mối quan hệ tác động giữa các loại rủi ro tài chính trọng yếu (bao gồm rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng và rủi ro khả năng thanh toán) đến hiệu quả sinh lời, được đại diện bởi tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản và vốn chủ sở hữu. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở thực nghiệm vững chắc giúp các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý hoạch định chiến lược kinh doanh an toàn, bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị rủi ro ngân hàng của Peter S. Rose (2005) và Shelagh Heffernan (2005), kết hợp với khung lý thuyết cấu trúc thị trường - hành vi - hiệu quả (SCP) do Molyneux và Thornton (1992) phát triển. Về bản chất, hoạt động ngân hàng là ngành kinh doanh rủi ro nhằm tối đa hóa giá trị cho cổ đông dưới các ràng buộc khắt khe về thị trường và khung pháp lý.

Khung phân tích tập trung vào các khái niệm rủi ro tài chính chủ đạo:

• Rủi ro tín dụng: Khả năng tổn thất khi người vay không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ, được đo lường thông qua tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro trên tổng dư nợ.
• Rủi ro thanh khoản: Nguy cơ thiếu hụt tài sản khả dụng để đáp ứng các cam kết rút tiền gửi hoặc giải ngân, phản ánh qua tỷ lệ dư nợ trên tổng vốn huy động.
• Rủi ro lãi suất: Sự biến động bất lợi của lãi suất thị trường làm thu hẹp biên thu nhập lãi ròng, đo lường bằng tỷ lệ tiền gửi trên dư nợ và cơ cấu tài sản nhạy cảm lãi suất.
• Rủi ro vốn và khả năng thanh toán: Khả năng vốn chủ sở hữu hấp thụ các khoản lỗ phát sinh, xác định qua tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản tương thích với chuẩn mực an toàn vốn Basel quy định ngưỡng tối thiểu 8%.

Hiệu quả hoạt động của ngân hàng được đánh giá thông qua hai chỉ số sinh lời chuẩn tắc:

• Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA = Lợi nhuận ròng / Tổng tài sản).
• Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE = Lợi nhuận ròng / Vốn chủ sở hữu), với mối liên kết chặt chẽ qua hệ số nhân đòn bẩy tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu mô tả và nghiên cứu nhân quả thông qua hai nguồn dữ liệu chính:

• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát ý kiến của 150 chuyên gia, bao gồm các nhà quản lý cấp cao và cán bộ chuyên trách tại các phòng quản lý rủi ro thuộc các ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng thương mại cổ phần và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có phân tầng được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các mô hình sở hữu khác nhau.
• Dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu chuỗi thời gian kết hợp không gian của 10 ngân hàng thương mại tiêu biểu tại Việt Nam trong giai đoạn 2004-2009, trích xuất từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên và các ấn phẩm chính thức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng Ngân hàng Thế giới.

Quy trình phân tích dữ liệu được thực hiện qua phần mềm SPSS và EViews 7.0:

• Kỹ thuật phân tích nhân tố khám phá (EFA) được áp dụng cho dữ liệu khảo sát 150 mẫu nhằm rút trích và định danh các nhóm nhân tố chi phối mức độ phơi nhiễm rủi ro.
• Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple Linear Regression) được triển khai trên tập dữ liệu bảng của 10 ngân hàng để kiểm định tác động của các biến rủi ro tài chính lên hai biến phụ thuộc ROA và ROE.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ khảo sát và dữ liệu tài chính mang lại những phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, phân tích nhân tố khám phá (EFA) chỉ ra 5 nhóm nhân tố chính chi phối mức độ phơi nhiễm rủi ro của ngân hàng Việt Nam: Nhóm thanh khoản và lãi suất; Nhóm thị trường nội địa; Nhóm thị trường quốc tế; Nhóm vận hành nội bộ cùng công nghệ; và Nhóm rủi ro tín dụng. Đặc biệt, các yếu tố rủi ro vận hành nội bộ liên quan đến lỗi con người và quy trình có tần suất xuất hiện đáng kể, tương đồng với cảnh báo của KPMG khi có khoảng 80% vụ việc gian lận xuất phát từ nhân viên nội bộ.
• Thứ hai, rủi ro tín dụng (đo bằng tỷ lệ dự phòng rủi ro cho vay trên tổng dư nợ) có mối tương quan nghịch biến chặt chẽ với hiệu quả sinh lời. Khi tỷ lệ nợ xấu và chi phí trích lập dự phòng gia tăng 1%, biên lợi nhuận ròng bị xói mòn trực tiếp, làm suy giảm mạnh mẽ chỉ số ROA và ROE của ngân hàng.
• Thứ ba, tỷ lệ an toàn vốn (Vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản) tác động đồng biến tích cực đến ROA. Ngân hàng có tỷ lệ đệm vốn cao giúp củng cố niềm tin của người gửi tiền, từ đó hạ thấp chi phí huy động vốn bình quân khoảng 0,5% đến 1,2% so với các đơn vị có tỷ lệ vốn mỏng. Tuy nhiên, nếu tỷ lệ đòn bẩy bị thắt chặt quá mức thì chỉ số ROE sẽ có xu hướng giảm nhẹ.
• Thứ tư, nghiên cứu phát hiện sự dịch chuyển ngoạn mục về thị phần huy động vốn tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Tỷ trọng tiền gửi của khối ngân hàng thương mại nhà nước giảm dần từ 43% năm 2007 xuống còn 25% năm 2009 với 187.995 tỷ đồng. Ngược lại, khối ngân hàng thương mại cổ phần tăng tốc mạnh mẽ, chiếm 60% thị phần với quy mô 451.317 tỷ đồng vào năm 2009. Khối ngân hàng nước ngoài và liên doanh lần lượt nắm giữ 12% và 2% thị phần.

Thảo luận kết quả

Sự biến động mạnh của môi trường kinh tế vĩ mô trong giai đoạn 2007-2009 là nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy các rủi ro tài chính bộc phát. Khi Ngân hàng Nhà nước liên tục điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc từ mức 5% lên 11% rồi giảm về 6% đối với tiền gửi bằng Việt Nam Đồng kỳ hạn dưới 12 tháng, các ngân hàng đã đối mặt với những cú sốc thanh khoản nghiêm trọng.

Dữ liệu ma trận tương quan và các bảng thống kê mô tả trong nghiên cứu minh chứng rõ nét áp lực cạnh tranh. Bảng số liệu phân bố mạng lưới cho thấy với 1.710 điểm giao dịch tại Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 4 năm 2010 (trong đó khối cổ phần sở hữu 1.123 điểm, khối quốc doanh 504 điểm, khối liên doanh và chi nhánh ngoại 50 điểm, và 13 điểm của ngân hàng 100% vốn ngoại), cuộc đua giành giật thị phần đã đẩy tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) tại nhiều ngân hàng vượt ngưỡng an toàn.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu của Miller và Noulas (1997) về tác động tiêu cực của rủi ro tín dụng, cũng như nghiên cứu của Voon-Choong và các cộng sự (2010) tại Malaysia. Điểm độc đáo tại thị trường Việt Nam là rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất có mối quan hệ nhân quả kép: sự khan hiếm thanh khoản lập tức kích hoạt cuộc chiến nâng lãi suất huy động, từ đó triệt tiêu biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tăng cường an toàn hệ thống và cải thiện hiệu quả tài chính:

• Nâng cao năng lực đệm vốn và tuân thủ chuẩn mực an toàn: Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành các ngân hàng thương mại cần chủ động tăng vốn tự có, đảm bảo hệ số an toàn vốn (CAR) đạt trên mức chuẩn 8% theo khuyến nghị Basel II. Ngân hàng Nhà nước cần giám sát chặt chẽ lộ trình nâng vốn điều lệ tối thiểu lên mức 3.000 tỷ đồng của các tổ chức tín dụng trong thời hạn 12 đến 24 tháng tới.
• Tái cấu trúc cơ chế quản trị rủi ro thanh khoản và lãi suất: Ủy ban Quản lý Tài sản Nợ - Có (ALCO) tại mỗi ngân hàng cần triển khai mô hình định giá điều chuyển vốn nội bộ (FTP), duy trì tỷ lệ LDR bình quân dưới mức 80%. Các ngân hàng phải thiết lập hạn mức chênh lệch kỳ hạn tài sản nợ - có (maturity gap) nhằm hạn chế tối đa rủi ro khi lãi suất thị trường biến động trên 2% mỗi quý.
• Kiểm soát nghiêm ngặt chất lượng tín dụng và trích lập dự phòng: Khối Quản lý Tín dụng cần hiện đại hóa hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ, tích hợp đồng bộ dữ liệu từ Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC). Mục tiêu duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 2% đến 3% toàn danh mục thông qua việc thắt chặt điều kiện cấp tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao như bất động sản và chứng khoán trong chu kỳ 3 năm tới.
• Hiện đại hóa công nghệ và quản trị rủi ro vận hành: Khối Vận hành và Bộ phận Kiểm toán Nội bộ cần chuẩn hóa quy trình số hóa giao dịch, thiết lập cơ chế giám sát tự động nhằm loại bỏ khoảng 50% các sai sót tác nghiệp thủ công. Đồng thời, cơ quan quản lý cần điều chỉnh mức bảo hiểm tiền gửi tối đa vượt trên ngưỡng 30 triệu đồng theo quy định cũ tại Nghị định 89/1999/NĐ-CP để củng cố niềm tin thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Lãnh đạo cấp cao và cán bộ quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Nắm bắt phương pháp đo lường các hệ số rủi ro thanh khoản, tín dụng và đòn bẩy tài chính để xây dựng chiến lược kinh doanh cân bằng tối ưu giữa mục tiêu sinh lời và an toàn hệ thống.
• Cơ quan hoạch định chính sách và giám sát ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước): Sử dụng các bằng chứng định lượng về phản ứng của hệ thống ngân hàng trước những thay đổi của công cụ tỷ lệ dự trữ bắt buộc, trần lãi suất để hoàn thiện cơ chế điều hành chính sách tiền tệ.
• Chuyên viên phân tích tài chính và nhà đầu tư: Áp dụng khung phân tích các chỉ số tài chính (ROA, ROE, tỷ lệ dự phòng rủi ro, cơ cấu vốn) để đánh giá chính xác sức khỏe tài chính và tiềm năng tăng trưởng của các cổ phiếu ngành ngân hàng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo phương pháp luận kết hợp giữa phân tích nhân tố khám phá (EFA) trên SPSS và mô hình hồi quy đa biến trên EViews trong nghiên cứu thực nghiệm tài chính doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Rủi ro tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ngân hàng như thế nào?

Rủi ro tín dụng làm suy giảm trực tiếp lợi nhuận thông qua việc ngân hàng phải gia tăng trích lập chi phí dự phòng rủi ro cho vay. Khi các khoản nợ quá hạn từ 90 ngày trở lên gia tăng, dòng tiền lãi dự thu bị gián đoạn, buộc ngân hàng phải dùng lợi nhuận gộp để bù đắp, kéo giảm tỷ suất ROA và ROE khoảng 15% đến 25% trong các giai đoạn kinh tế suy thoái.

Vì sao tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu 8% lại quan trọng đối với các ngân hàng?

Theo chuẩn mực Basel, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8% đóng vai trò như một lớp đệm chống đỡ tổn thất tài chính bất ngờ từ các rủi ro thị trường và tín dụng. Một ngân hàng có vốn tự có dồi dào sẽ dễ dàng duy trì hoạt động ổn định, tránh nguy cơ đổ vỡ và tạo điều kiện mở rộng quy mô tín dụng an toàn.

Mối liên hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất biểu hiện ra sao trong thực tế?

Khi ngân hàng đối mặt với tình trạng thiếu hụt thanh khoản do người gửi tiền rút vốn đột ngột, họ buộc phải huy động vốn khẩn cấp trên thị trường liên ngân hàng hoặc tăng lãi suất huy động tiền gửi ngắn hạn. Hành động này đẩy chi phí trả lãi lên cao trong khi lãi suất các khoản vay trung và dài hạn chưa thể điều chỉnh kịp, tạo ra rủi ro lãi suất nghiêm trọng.

Tại sao ngân hàng thương mại cổ phần lại gia tăng thị phần huy động vốn nhanh chóng?

Giai đoạn 2007-2009, khối ngân hàng cổ phần đã chủ động mở rộng mạng lưới giao dịch với 1.123 điểm tại Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời áp dụng chính sách lãi suất linh hoạt và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng cá nhân. Nhờ đó, thị phần huy động của khối này tăng vọt lên 60%, vượt qua khối ngân hàng nhà nước.

Rủi ro hoạt động nội bộ phát sinh từ những nguyên nhân chủ yếu nào?

Rủi ro hoạt động phát sinh chủ yếu từ 4 yếu tố: con người (gian lận, sai sót tác nghiệp), quy trình nội bộ thiếu chặt chẽ, lỗi hệ thống công nghệ thông tin và các tác động khách quan từ môi trường pháp lý bên ngoài. Khảo sát thực tế cho thấy các sai sót từ nhân tố con người chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các sự cố vận hành ngân hàng.

Kết luận

• Luận văn đã xác định và kiểm định thành công 5 nhóm nhân tố cốt lõi chi phối mức độ phơi nhiễm rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Kết quả lượng hóa khẳng định rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản là hai tác nhân chính gây xói mòn tỷ suất sinh lời ROA và ROE.
• Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản đóng vai trò đệm đỡ an toàn, có tác động tích cực đến khả năng duy trì tỷ suất sinh lời bền vững trên tài sản.
• Đóng góp khoa học nổi bật của đề tài là xây dựng mô hình thực nghiệm kết hợp giữa phân tích nhân tố EFA trên 150 mẫu khảo sát và mô hình hồi quy đa biến trên chuỗi dữ liệu 10 ngân hàng tiêu biểu.
• Hệ thống giải pháp đưa ra mang tính khả thi cao, cung cấp cơ sở để các ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý triển khai lộ trình kiểm soát rủi ro toàn diện trong giai đoạn tiếp theo.

Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác khung phân tích và dữ liệu thực chứng từ luận văn này để phát triển các mô hình stress-testing và tối ưu hóa danh mục quản trị rủi ro ngân hàng trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HOCHIMINH CITY Ta Thi Xuan Hoa FACTORS AFFECTING RISK EXPOSURE AND PROFITABILITY OF THE COMMERCIAL BANKS OPERATING IN VIETNAM MASTER’S THESIS Ho Chi Minh City 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HOCHIMINH CITY Ta Thi Xuan Hoa FACTORS AFFECTING RISK EXPOSURE AND PROFITABILITY OF THE COMMERCIAL BANKS OPERATING IN VIETNAM MASTER’S THESIS In Banking Code: 60. Bui Thi Kim Yen Ho Chi Minh City 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i DECLARATION This is to certify that: • the thesis contains no material which has been accepted for the award to the candidate of any other degree or diploma except where due reference is made in the text of the thesis. • to the best of candidate’s knowledge contains no material previously published or written by another person except where due reference is made in the text of the thesis. Ta Thi Xuan Hoa Signature: Date: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii ACKNOWLEDGEMENT I would like to express my attitude to many individuals who helped me to complete this thesis.

First of all I would like to express my deepest acknowledgement to my supervisor, Assoc. Bui Kim Yen for her valuable advice and recommendation. I would like to express my gratitude to my English teacher, Mr. John William Hall who helped me in improving English speaking skills.

I would like to express my gratitude to Ms. Ly Thi Minh Chau, who helped me a lot in providing reference materials, giving me valuable time, invaluable advice, assistance, support and recommendation. I would like to express my gratitude to Dr. Vo Xuan Vinh, who helped me a lot in data analysis, giving me valuable time, support and recommendation.

In the process of data collection for this research, many individuals contributed to the task and I am particularly grateful for their contributions. I am greatly indebted to Mr. Nguyen Huu Nhan, Mr. Nguyen Ngoc Tan for their support during the time of this thesis.

I would also like to thank Mr. Ngo Tran Kien Quoc and Mr. Ho Phi Diep who helped me to collect data, and to conduct personal interview. I would like to thank the people who have been working in The State bank of Vietnam, Ho Chi Minh City Branch for providing secondary data relating activities of commercial banks in Vietnam in general and supporting my study leave to enable me to complete the thesis.

It allowed me to concentrate on the completion of my thesis. Finally I wholeheartedly thank and acknowledge the most important people in my life, my parents and my husband, for their total support, encouragement and patience in my completing the thesis. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii ABSTRACT The basic principles of bank management have highlighted the need to balance between liquidity, asset, liability, capital adequacy, credit and interest rates risks in order to mitigate the loss in earnings. Thus, the factors that may affect these risks are important indicators to formulate appropriate strategies for better bank management.

It is therefore the purpose of this study to identify the factors that contribute to the risks that are faced by banks. The factor analysis conducted indicated that liquidity and interest rate, market, business operation, credit are the factors affecting banks’ risk exposure. Hence, banks have to seriously consider these factors in formulating an effective risk management strategy to minimize any possibility of loss in income and to avoid bank failure. This thesis is to examine factors affecting banks’ risk and the relationship between financial risks and profitability of the commercial banks in Vietnam.

The objectives of the thesis are to investigate and analyze factors affecting banks’ risk exposure and relationship between financial risks on profitability of commercial banks in Vietnam to contribute some implications for management strategy of banks in Vietnam. From that, the recommendations are given to not only commercial banks but also SBV. These recommendations are both “situated” recommendations and “strategic” recommendations. This creates the important and necessary perquisites for the business of commercial banks in Vietnam safer, more stabilized and more efficiency.