Cơ Sở Lý Luận và Thực Tiễn Xuất Khẩu Hàng Dệt May Việt Nam Sang Thị Trường Mỹ

Chương 1 phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn hoạt động xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trường Mỹ, cung cấp cái nhìn tổng quan.

• Tác giả: Hoàng Thị Mai Phương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trúc Lê
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế thế giới và Quan hệ kinh tế Quốc tế
• Đề tài: Thực Trạng Và Giải Pháp Thúc Đẩy Xuất Khẩu Hàng Dệt May Việt Nam Sang Thị Trường Mỹ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGÀNH DỆT MAY XUẤT KHẨU VIỆT NAM
• 1.1. Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo
• 1.2. Mô hình kim cương của Michael Porter
• 1.3. Chuỗi giá trị ngành dệt may xuất khẩu Việt Nam và vai trò của xuất khẩu hàng dệt may đối với nền kinh tế Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG MỸ
• 2.1. Thị trường Mỹ và chính sách thương mại của Mỹ đối với hàng dệt may nhập khẩu vào Mỹ
• 2.2. Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trường Mỹ
• 2.3. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu
• 2.4. Các phương thức xuất khẩu
• 2.5. Thị phần hàng dệt may Việt Nam trên thị trường Mỹ
• 2.6. Đánh giá chung thực trạng xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trường Mỹ
• 2.6.1. Những thành tựu
• 2.6.2. Những tồn tại, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG MỸ
• 3.1. Định hướng xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trường Mỹ
• 3.1.1. Mục tiêu chiến lược của ngành dệt may Việt Nam trong những năm tới
• 3.1.2. Định hướng xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang thị trường Mỹ
• 3.1.3. Triển vọng xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam vào thị trường Mỹ trong thời gian tới
• 3.2. Các giải pháp nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang thị trường Mỹ
• 3.2.1. Về phía Nhà nước
• 3.2.2. Về phía Hiệp hội Dệt may Việt Nam
• 3.2.3. Về phía các doanh nghiệp
• 3.2.4. Một số kiến nghị
• 3.2.4.1. Kiến nghị đối với Nhà nước
• 3.2.4.2. Kiến nghị đối với các doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xuất Khẩu Hàng Dệt May Việt Nam Sang Thị Trường Mỹ

Ngành dệt may Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc trong việc xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Với kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may hàng năm cao, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia hàng đầu trong lĩnh vực này. Thị trường Mỹ không chỉ là một trong những thị trường lớn nhất mà còn là một trong những thị trường khó tính nhất. Việc hiểu rõ về cơ hội và thách thức trong xuất khẩu hàng dệt may sang thị trường Mỹ là rất quan trọng để các doanh nghiệp Việt Nam có thể phát triển bền vững.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Thị Trường Mỹ Đối Với Ngành Dệt May

Thị trường Mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may sang Mỹ chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Sự gia tăng nhu cầu từ thị trường này đã tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp dệt may Việt Nam.

1.2. Lợi Thế Cạnh Tranh Của Ngành Dệt May Việt Nam

Ngành dệt may Việt Nam có nhiều lợi thế cạnh tranh như chi phí lao động thấp, nguồn nguyên liệu phong phú và sự hỗ trợ từ chính phủ. Những yếu tố này đã giúp ngành dệt may phát triển mạnh mẽ và mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là sang Mỹ.

II. Thách Thức Trong Xuất Khẩu Hàng Dệt May Sang Thị Trường Mỹ

Mặc dù có nhiều cơ hội, ngành dệt may Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Các rào cản thương mại, yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật là những vấn đề cần được giải quyết để duy trì và mở rộng thị phần.

2.1. Rào Cản Thương Mại Tại Thị Trường Mỹ

Thị trường Mỹ có nhiều rào cản thương mại như thuế quan, quy định về chất lượng và tiêu chuẩn an toàn. Những rào cản này có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của hàng dệt may Việt Nam.

2.2. Cạnh Tranh Từ Các Nước Khác

Ngành dệt may Việt Nam phải cạnh tranh với các nước sản xuất lớn như Trung Quốc, Bangladesh và Ấn Độ. Những quốc gia này có lợi thế về công nghiệp phụ trợ và khả năng cung cấp nguyên liệu, tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam.

III. Phương Pháp Đẩy Mạnh Xuất Khẩu Hàng Dệt May Sang Thị Trường Mỹ

Để tăng cường xuất khẩu hàng dệt may sang thị trường Mỹ, các doanh nghiệp cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Từ việc cải thiện chất lượng sản phẩm đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh, các giải pháp này sẽ giúp ngành dệt may phát triển bền vững.

3.1. Cải Thiện Chất Lượng Sản Phẩm

Chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định trong việc xuất khẩu hàng dệt may sang Mỹ. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sản xuất và đào tạo nhân lực để nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.2. Tăng Cường Quảng Bá Thương Hiệu

Việc xây dựng thương hiệu mạnh sẽ giúp các sản phẩm dệt may Việt Nam dễ dàng tiếp cận thị trường Mỹ. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc quảng bá sản phẩm và tạo dựng hình ảnh thương hiệu tích cực.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Xuất Khẩu Hàng Dệt May

Nghiên cứu về xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trường Mỹ đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã có những bước tiến đáng kể trong việc mở rộng thị trường và nâng cao giá trị xuất khẩu.

4.1. Kết Quả Xuất Khẩu Trong Những Năm Qua

Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may sang Mỹ đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua. Điều này cho thấy sự nỗ lực của các doanh nghiệp trong việc cải thiện chất lượng và mở rộng thị trường.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm

Các doanh nghiệp cần rút ra bài học từ những thành công và thất bại trong quá trình xuất khẩu hàng dệt may sang Mỹ. Việc học hỏi từ kinh nghiệm thực tiễn sẽ giúp nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

V. Kết Luận Và Triển Vọng Tương Lai Của Ngành Dệt May Việt Nam

Ngành dệt may Việt Nam có nhiều triển vọng trong việc xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, các doanh nghiệp cần tiếp tục cải thiện chất lượng sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.1. Triển Vọng Tương Lai Của Ngành Dệt May

Với sự gia tăng nhu cầu từ thị trường Mỹ, ngành dệt may Việt Nam có cơ hội lớn để phát triển. Tuy nhiên, cần có những chiến lược phù hợp để tận dụng cơ hội này.

5.2. Định Hướng Phát Triển Ngành Dệt May

Ngành dệt may cần có định hướng phát triển rõ ràng, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu. Điều này sẽ giúp ngành dệt may Việt Nam khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may Việt Nam đã trở thành một trong những ngành công nghiệp xuất khẩu mũi nhọn với kim ngạch xuất khẩu hàng năm đạt khoảng 15 tỷ USD, chiếm trên 18% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước và đưa Việt Nam vào top 5 nước xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới. Thị trường Mỹ là thị trường nhập khẩu hàng dệt may lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang nước này. Từ khi Hiệp định thương mại Việt – Mỹ có hiệu lực năm 2001, kim ngạch xuất khẩu dệt may sang Mỹ tăng trưởng mạnh mẽ, đạt 7,46 tỷ USD năm 2012, tăng gần 9,2% so với năm trước. Tuy nhiên, ngành dệt may Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức như sự cạnh tranh gay gắt từ các nước trong khu vực, phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, và các rào cản kỹ thuật, thương mại tại thị trường Mỹ.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trường Mỹ từ năm 2000 đến nay, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động xuất khẩu dệt may Việt Nam sang Mỹ trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO và ký kết các hiệp định thương mại tự do. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dệt may, góp phần tăng thu ngoại tệ, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng ba lý thuyết kinh tế chủ đạo để phân tích hoạt động xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam:

• Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo: Giải thích cơ sở chuyên môn hóa và trao đổi thương mại quốc tế dựa trên lợi thế tương đối về chi phí sản xuất. Việt Nam có lợi thế so sánh trong sản xuất hàng dệt may so với Mỹ, do chi phí lao động thấp hơn, từ đó có thể xuất khẩu quần áo sang Mỹ và nhập khẩu các sản phẩm khác như thép.

• Mô hình kim cương của Michael Porter: Phân tích bốn nhóm yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh quốc gia gồm điều kiện đầu vào sản xuất, điều kiện về nhu cầu, các ngành công nghiệp hỗ trợ và mức độ cạnh tranh nội bộ ngành. Ngoài ra, vai trò của chính phủ và cơ hội kinh doanh cũng được xem xét để đánh giá khả năng cạnh tranh bền vững của ngành dệt may Việt Nam trên thị trường Mỹ.

• Lý thuyết chuỗi giá trị của Michael Porter: Phân tích các hoạt động chính và hỗ trợ trong chuỗi giá trị ngành dệt may, từ cung cấp nguyên liệu, sản xuất, marketing đến phân phối. Chuỗi giá trị giúp nhận diện điểm mạnh, điểm yếu và các mắt xích cần cải thiện để gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ba lý thuyết này kết hợp giúp luận văn đánh giá toàn diện thực trạng xuất khẩu dệt may Việt Nam, từ cơ sở lý luận đến thực tiễn thị trường Mỹ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Luận văn sử dụng dữ liệu thứ cấp từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, Hiệp hội Dệt may Việt Nam, Bộ Công Thương, Văn phòng Dệt may Mỹ (OTEXA), cùng các báo cáo thương mại quốc tế và số liệu thống kê nhập khẩu Mỹ giai đoạn 2000-2013.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp tổng hợp để thu thập thông tin theo chuỗi giá trị, phương pháp thống kê mô tả để phân tích số liệu kim ngạch xuất khẩu, thị phần, cơ cấu mặt hàng. Phương pháp so sánh đối chiếu được sử dụng để đánh giá sự thay đổi qua các năm và so sánh với các nước cạnh tranh trong khu vực.

• Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu xuất khẩu dệt may Việt Nam sang Mỹ từ năm 2000 đến 2013, giai đoạn có nhiều biến động chính sách thương mại và hội nhập quốc tế. Cỡ mẫu dữ liệu bao gồm toàn bộ kim ngạch xuất khẩu, cơ cấu mặt hàng và thị phần nhập khẩu Mỹ.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính hệ thống, khách quan và phù hợp với mục tiêu phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu ổn định và ấn tượng: Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang Mỹ tăng từ 50 triệu USD năm 2000 lên 7,46 tỷ USD năm 2012, tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm khoảng 30%. Tỷ trọng xuất khẩu dệt may sang Mỹ chiếm khoảng 50% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may cả nước và khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ.

2. Cơ cấu mặt hàng đa dạng và chiếm ưu thế ở các sản phẩm truyền thống: Các sản phẩm chủ lực gồm áo sơ mi, quần áo làm từ bông và sợi nhân tạo chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu sang Mỹ. Thị phần hàng dệt may Việt Nam tại Mỹ tăng từ 3% lên 8% trong vòng 10 năm, đứng thứ hai sau Trung Quốc.

3. Phương thức xuất khẩu chủ yếu là gia công xuất khẩu (CMT): Khoảng 70-80% sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ được sản xuất theo hình thức gia công, trong khi sản xuất FOB chiếm 20-30%. Phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu khiến doanh nghiệp khó nâng cao giá trị gia tăng.

4. Chính sách thương mại Mỹ có ảnh hưởng lớn: Sau khi Hiệp định thương mại Việt – Mỹ có hiệu lực năm 2001, thuế suất giảm từ 40-80% xuống còn khoảng 3%, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu. Tuy nhiên, các quy định về hạn ngạch, visa, nhãn mác, an toàn sản phẩm và thuế quan vẫn là rào cản cần lưu ý.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng mạnh mẽ của xuất khẩu dệt may sang Mỹ phản ánh hiệu quả của chính sách hội nhập và cải thiện năng lực sản xuất của ngành. Việc chiếm lĩnh thị phần 8% tại thị trường Mỹ cho thấy Việt Nam đã tận dụng tốt lợi thế so sánh về lao động giá rẻ và chính sách thương mại ưu đãi. Tuy nhiên, phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu và hình thức gia công xuất khẩu làm hạn chế giá trị gia tăng và khả năng xây dựng thương hiệu.

So với các nước như Trung Quốc, Bangladesh, và Ấn Độ, Việt Nam đang dần mất lợi thế về lao động giá rẻ khi các nước này cũng nâng cao năng suất và giảm chi phí. Do đó, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa mặt hàng và phát triển chuỗi giá trị nội địa là cần thiết để duy trì và mở rộng thị phần.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu, bảng cơ cấu mặt hàng và biểu đồ thị phần nhập khẩu hàng dệt may tại Mỹ để minh họa rõ ràng xu hướng và vị thế cạnh tranh của Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển nguồn nguyên liệu trong nước

   • Mục tiêu: Giảm tỷ lệ nhập khẩu nguyên phụ liệu từ hơn 90% xuống dưới 70% trong vòng 5 năm.
   • Chủ thể: Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, doanh nghiệp dệt may.
   • Giải pháp: Đầu tư phát triển ngành trồng bông, kéo sợi, nâng cao công nghệ sản xuất nguyên liệu trong nước.

2. Đẩy mạnh chuyển đổi từ gia công sang sản xuất FOB, ODM, OBM

   • Mục tiêu: Tăng tỷ trọng sản xuất FOB lên 50% trong 3 năm tới.
   • Chủ thể: Doanh nghiệp dệt may, Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS).
   • Giải pháp: Đào tạo nâng cao năng lực thiết kế, quản lý sản xuất, xây dựng thương hiệu riêng.

3. Nâng cao chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn của thị trường Mỹ

   • Mục tiêu: 100% doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ tuân thủ các quy định về nhãn mác, an toàn sản phẩm trong 2 năm.
   • Chủ thể: Doanh nghiệp, Bộ Công Thương, cơ quan kiểm định.
   • Giải pháp: Tổ chức tập huấn, hỗ trợ kiểm định, cấp chứng nhận đạt chuẩn.

4. Mở rộng kênh phân phối và marketing tại Mỹ

   • Mục tiêu: Tăng số lượng nhà phân phối trực tiếp và phát triển thương hiệu Việt tại Mỹ trong 3 năm.
   • Chủ thể: Doanh nghiệp, VITAS, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).
   • Giải pháp: Hỗ trợ tham gia hội chợ, triển lãm, phát triển thương mại điện tử, xây dựng mạng lưới phân phối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Doanh nghiệp dệt may Việt Nam

   • Lợi ích: Hiểu rõ thị trường Mỹ, chính sách thương mại, các rào cản và cơ hội để điều chỉnh chiến lược xuất khẩu.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về thương mại và công nghiệp

   • Lợi ích: Định hướng chính sách hỗ trợ ngành dệt may, thúc đẩy phát triển nguồn nguyên liệu và công nghiệp hỗ trợ.
   • Use case: Xây dựng chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, đàm phán thương mại quốc tế.

3. Hiệp hội ngành nghề và tổ chức xúc tiến thương mại

   • Lợi ích: Cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, phát triển thương hiệu.
   • Use case: Tổ chức hội chợ, đào tạo kỹ năng marketing và quản lý xuất khẩu.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế đối ngoại, kinh tế thế giới

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng, phân tích chính sách thương mại và chuỗi giá trị ngành dệt may Việt Nam.
   • Use case: Tham khảo tài liệu nghiên cứu, phát triển đề tài liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao thị trường Mỹ lại quan trọng đối với xuất khẩu dệt may Việt Nam?
   Mỹ là thị trường nhập khẩu hàng dệt may lớn nhất thế giới với kim ngạch khoảng 100 tỷ USD/năm. Việt Nam chiếm khoảng 8% thị phần tại đây, chiếm gần 50% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam, tạo nguồn thu ngoại tệ lớn và cơ hội phát triển ngành.

2. Những thách thức chính khi xuất khẩu dệt may sang Mỹ là gì?
   Bao gồm rào cản kỹ thuật, hạn ngạch nhập khẩu, quy định nghiêm ngặt về nhãn mác, an toàn sản phẩm, cạnh tranh gay gắt từ các nước trong khu vực và phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu.

3. Phương thức xuất khẩu nào phổ biến nhất hiện nay?
   Gia công xuất khẩu (CMT) chiếm 70-80% tổng sản lượng xuất khẩu sang Mỹ, trong khi sản xuất FOB chiếm 20-30%. Gia công giúp giảm chi phí nhưng hạn chế giá trị gia tăng.

4. Làm thế nào để nâng cao giá trị gia tăng trong ngành dệt may?
   Doanh nghiệp cần chuyển đổi sang sản xuất thiết kế gốc (ODM) và sản xuất nhãn hiệu gốc (OBM), phát triển nguồn nguyên liệu trong nước, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng.

5. Việt Nam có lợi thế cạnh tranh nào trong xuất khẩu dệt may sang Mỹ?
   Lợi thế về lao động giá rẻ, ổn định chính trị, chi phí sản xuất thấp hơn các nước cạnh tranh, cùng với các hiệp định thương mại tự do giúp giảm thuế nhập khẩu, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu.

Kết luận

• Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang Mỹ tăng trưởng mạnh mẽ, đạt 7,46 tỷ USD năm 2012, chiếm gần 50% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may cả nước.
• Thị trường Mỹ có tiềm năng lớn nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức về cạnh tranh, rào cản kỹ thuật và phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu.
• Lý thuyết lợi thế so sánh, mô hình kim cương và chuỗi giá trị giúp phân tích toàn diện thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển ngành.
• Giải pháp trọng tâm gồm phát triển nguồn nguyên liệu trong nước, chuyển đổi phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng và mở rộng kênh phân phối tại Mỹ.
• Các bước tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và nhà nước, đồng thời theo dõi sát diễn biến thị trường để điều chỉnh chiến lược phù hợp.

Các doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ để tận dụng cơ hội từ thị trường Mỹ, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững ngành dệt may Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục; luận văn được kết cấu thành 3 chương: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của hoạt động xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trƣờng Mỹ. - Chƣơng 2: Thực trạng xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trƣờng Mỹ. - Chƣơng 3: Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang thị trƣờng Mỹ. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGÀNH DỆT MAY XUẤT KHẨU VIỆT NAM 1.

Cơ sở lý luận Những nhân tố quan trọng tác động tới thành công của một ngành sản phẩm đã được các nhà kinh tế học nổi tiếng của thế giới đề cập và phân tích trong các mô hình lý thuyết về lợi thế so sánh, lợi thế cạnh tranh quốc gia và chuỗi giá trị. Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo Năm 1817, nhà kinh tế học người Anh – David Ricardo (1772-1783) đã nghiên cứu và chỉ ra rằng chuyên môn hóa quốc tế sẽ có lợi cho tất cả các quốc gia và gọi kết quả này là quy luật lợi thế so sánh – là lợi thế đạt được trong trao đổi thương mại quốc tế, khi các quốc gia tập chung chuyên môn hóa sản xuất và trao đổi những mặt hàng có bất lợi nhỏ nhất hoặc những mặt hàng có lợi lớn nhất thì tất cả các quốc gia đều cùng có lợi. Để xây dựng quy luật lợi thế so sánh, David Ricardo đã đưa ra một số giả thiết làm đơn giản hóa mô hình trao đổi trong mậu dịch, các giả định đó là: - Thế giới chỉ có hai quốc gia và chỉ sản xuất 2 lợi sản phẩm - Mậu dịch tự do - Lao động có thể chuyển dịch tự do trong một quốc gia nhưng không có khả năng chuyển dịch giữa các quốc gia - Chi phí sản xuất là cố định - Không có chi phí vận chuyển - Chi phí sản xuất được đồng nhất với tiền lương Từ đó có thể tóm tắt nội dung lý thuyết lợi thế so sánh bao gồm: － Mọi nước đều có lợi khi tham gia vào phân công lao động quốc tế, bởi vì: phát triển ngoại thương cho phép mở rộng khả năng tiêu dùng của một 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nguyên nhân chính là do chuyên môn hoá sản xuất một số sản phẩm nhất định của mình để đổi lấy hàng nhập khẩu từ các nước khác thông qua con đường thương mại quốc tế.

－ Những nước có lợi thế tuyệt đối hoàn toàn hơn hẳn các nước khác, hoặc bị kém lợi thế tuyệt đối hơn so với các nước khác, vẫn có thể và có lợi khi tham gia vào phân công lao động và quốc tế, vì mỗi nước đều có những lợi thế so sánh nhất định về một số mặt hàng và một số kém lợi thế so sánh nhất định về một số mặt hàng khác. Để có thể hiểu rõ hơn, ví dụ chúng ta xem khả năng trao đổi sản phẩm giữa Việt Nam và Mỹ đối với hai sản phẩm là Thép và Quần áo, trong đó Lao động là yếu tố sản xuất duy nhất và được di chuyển tự do giữa các ngành sản xuất trong nước.1: Chi phí sản xuất và lợi thế tuyệt đối Chi phí lao động Sản phẩm Mỹ Việt Nam Thép (1 đơn vị) 4 24 Quần áo (1 đơn vị) 10 12 Nguồn: Tham khảo Giáo trình Kinh tế Quốc tế của Đỗ Đức Bình, Nguyễn Thường Lạng, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, 2012. Qua bảng số liệu cho thấy Mỹ cần ít lao động để sản xuất cả 2 mặt hàng, do đó, Việt Nam không có khả năng xuất khẩu sản phẩm nào sang Mỹ. Song nếu chúng ta phân tích theo giá cả tương đối giữa 2 hàng hóa này, thì lại khác: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Giá tƣơng đối và lợi thế so sánh Giá tương đối Mỹ Việt Nam Thép/Quần áo 0,4 2 Quần áo/Thép 2.5 0,5 Nguồn: Tham khảo Giáo trình Kinh tế Quốc tế của Đỗ Đức Bình, Nguyễn Thường Lạng, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân, 2012.

Nhận xét theo giá tương đối giữa thép và quần áo thì Việt Nam có lợi thế hơn trong sản xuất quần áo, còn Mỹ có lợi thế hơn trong sản xuất thép. Nếu Mỹ sử dụng 10 đơn vị lao động để sản xuất ra 2,5 đơn vị thép (thay vì 1 đơn vị quần áo) và nếu tỉ lệ trao đổi quốc tế bằng đúng giá tương đối của Việt Nam (1 đơn vị thép trao đổi được 2 đơn vị quần áo) thì khi trao đổi 2,5 đơn vị thép với Việt Nam, Mỹ sẽ có 5 đơn vị quần áo (tăng lợi ích thêm 4 đơn vị quần áo). Ngược lại, nếu Việt Nam sử dụng 24 đơn vị lao động để sản xuất 2 đơn vị quần áo (thay vì 1 đơn vị thép) và trao đổi với Mỹ thì Việt Nam sẽ có 5 đơn vị thép (với tỷ lệ trao đổi bằng giá tương đối tại Mỹ: 1 đơn vị quần áo trao đổi được 2,5 đơn vị thép). Như vậy Mỹ cũng thu được lợi ích tăng thêm là 4 đơn vị thép.

Điều này cho thấy Việt Nam hoàn toàn có thể xuất khẩu quần áo sang Mỹ và nhập khẩu thép từ họ. Khi đó, cả 2 quốc gia đều tăng được thêm lợi ích từ trao đổi thương mại. Mô hình của David Ricardo cho thấy lợi ích khi các quốc gia trao đổi thương mại: các quốc gia sẽ xuất khẩu các mặt hàng mà họ sản xuất tương đối có hiệu quả hơn và nhập khẩu các mặt hàng mà họ sản xuất tương đối kém hiệu quả. Chiến lược phát triển kinh tế theo hướng thị trường mở cửa hội nhập đang mở ra cho xuất khẩu Việt Nam nhiều cơ hội, nhưng cũng không ít thách thức.

Vì thế, Việt Nam cần biết những lợi thế so sánh của mình để từ đó phát 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] huy, nhằm gia tăng giá trị xuất khẩu của hàng Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Mô hình kim cương của Michael Porter Trong tác phẩm ''Lợi thế cạnh tranh quốc gia” vào năm 1990, Michael Porter vận dụng những cơ sở lý luận cạnh tranh trong nước của mình vào lĩnh vực cạnh tranh quốc tế và đưa ra lý thuyết nổi tiếng là mô hình “Viên kim cương”. Theo Michael Porter không một quốc gia nào có thể có khả năng cạnh tranh ở tất cả các ngành hoặc ở hầu hết các ngành. Các quốc gia chỉ có thể thành công trên thương trường kinh doanh quốc tế khi họ có lợi thế cạnh tranh bền vững trong một số ngành nào đó.

Khả năng cạnh tranh của một quốc gia ngày nay lại phụ thuộc vào khả năng sáng tạo và sự năng động của ngành của quốc gia đó. Khả năng cạnh tranh quốc gia được thể hiện ở sự liên kết của 4 nhóm yếu tố. Các nhóm yếu tố điều kiện đó bao gồm: - Điều kiện về các yếu tố đầu vào sản xuất - Điều kiện về nhu cầu: - Các ngành công nghiệp hỗ trợ và các ngành công nghiệp có liên quan - Chiến lược, cơ cấu và mức độ cạnh tranh nội bộ ngành Cả bốn yếu tố này tác động qua lại lẫn nhau và hình thành nên khả năng cạnh tranh của một quốc gia. Ngoài bốn yếu tố chính kể trên còn có hai yếu tố nữa là vai trò của Chính phủ và Cơ hội kinh doanh.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chiến lược, cơ cấu Cơ hội và mức độ cạnh tranh nội bộ ngành Các điều kiện Các điều kiện đầu vào sản xuất nhu cầu Các ngành hỗ trợ và có liên quan Chính phủ Biểu 1.1: Mô hình kim cƣơng của Michael Porter Nguồn: Tham khảo sách “Chiến lược cạnh tranh quốc gia” của Michael Porter, Nxb DT Books và Nxb Trẻ  Điều kiện về các yếu tố đầu vào sản xuất. Michael Porter phân các nhân tố đầu vào thành hai nhóm: các nhân tố sản xuất cơ bản và các nhân tố sản xuất tiên tiến. Các nhân tố sản xuất cơ bản bao gồm nguồn tài nguyên thiên nhiên, đất đai, nguồn lao động chưa qua đào tạo hoặc đào tạo giản đơn, vốn, các điều kiện về khí hậu, vị trí địa lý và cơ sở hạ tầng. Một số quốc gia xuất khẩu sẽ sử dụng nhiều các yếu tố đầu vào cơ bản mà họ có sẵn và tạo lập được lợi thế cạnh tranh ban đầu.

Các nhân tố sản xuất tiên tiến còn gọi là các yếu tố chuyên sâu là những yếu tố do mỗi quốc gia tạo ra trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội như nguồn lao động có kỹ năng cao hoặc các yếu tố chuyên môn hóa, kỹ thuật và công nghệ hiện đại. Các nhân tố này thường được hình thành trên cơ sở 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhóm các yếu tố cơ bản thông qua các hoạt động đào tạo và cơ chế khuyến khích sự sáng tạo, đổi mới và phát triển.Porter, các nhân tố tiên tiến có khả năng tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững hơn so với các yếu tố cơ bản.  Điều kiện về nhu cầu. Thị trường là nơi quyết định cao nhất năng lực cạnh tranh của một quốc gia.

Thị trường trong nước cũng như nước ngoài có những đòi hỏi cao về sản phẩm sẽ là động lực thúc đẩy các công ty thường xuyên cải tiến và đổi mới sản phẩm nếu các công ty này muốn tồn tại và phát triển. Các sản phẩm được sản xuất ra được tiêu chuẩn hóa ngày càng cao và có tính chất quốc tế. Vì vậy, các yêu cầu đặt ra đối với thị trường nội địa sẽ càng ngày càng cao gắn với nhu cầu của thị trường quốc tế, tác động tích cực đến việc tạo lợi thế cạnh tranh cho ngành tại một quốc gia.  Nhóm các ngành hỗ trợ và có liên quan.

Khả năng cạnh tranh của một ngành nói riêng và khả năng cạnh tranh của một quốc gia nói chung phụ thuộc rất lớn vào các ngành công nghiệp hỗ trợ và các ngành công nghiệp có liên quan bởi vì các công ty này nằm trong ngành không thể tồn tại một cách tách biệt với các công ty của các ngành công nghiệp khác. Các ngành công nghiệp hỗ trợ thường là các ngành cung cấp các đầu vào cho ngành có khả năng cạnh tranh cao. Khi một ngành công nghiệp nổi lên với khả năng cạnh tranh hùng mạnh thì sẽ làm xuất hiện một loạt các ngành hỗ trợ và các ngành có liên quan đến ngành công nghiệp nổi lên đó. Các mối liên hệ, tác động lẫn nhau giữa các ngành giúp cho các ngành phát huy được thế mạnh kết hợp, tăng được khả năng cạnh tranh của từng ngành.

11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.