Lời mở đầu và Kết luân, đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng I: Cơ sở lý luận. Chƣơng II: Thực trạng diễn biến tỷ giá hối đoái USD/VND và hoạt động xuất khẩu dầu thô của Việt Nam giai đoạn 1991-2008. Chƣơng III: Kiểm chứng mối quan hệ tác động lẫn nhau giữa tỷ giá hối đoái USD/VND và kim ngạch dầu thô Việt Nam giai đoạn 1989-2005 bằng mô hình. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG I.
Lý thuyết về tỷ giá hối đoái: 1. Khái niệm tỷ giá hối đoái: Ngày nay, với xu thế mở cửa nền kinh tế, việc trao đổi hàng hóa dịch vụ giữa các quốc gia đã trở nên thuận lợi hơn rất nhiều. Một vấn đề nảy sinh trong thƣơng mại quốc tế là mỗi quốc gia lại có đồng tiền riêng của mình nên việc thanh toán nhất thiết phải sử dụng tiền tệ của một trong hai nƣớc, hoặc sử dụng một đồng tiền mạnh nào đó. Vì vậy, các quốc gia phải dựa trên TGHD để chuyển đổi đồng tiền của mình.
Theo quan điểm kinh tế học, TGHD là một phạm trù kinh tế quan trọng, là công cụ đo lƣờng giá trị tƣơng đối giữa các đồng tiền và là phƣơng tiện cạnh tranh hữu hiệu giữa các quốc gia trong thƣơng mại (ví dụ bán phá giá hối đoái) hay đầu tƣ quốc tế. Tỷ giá ảnh hƣởng đến giá cả và tác động tới các hoạt động kinh tế - xã hội trong và ngoài nƣớc nên nó còn đƣợc coi là một công cụ của chính sách tài chính – tiền tệ của Chính phủ để Chính phủ điều tiết nền kinh tế. Mức độ tác động của Chính phủ khác nhau tùy vào từng thời điểm, phụ thuộc vào sự biến động của môi trƣờng kinh tế vĩ mô. Theo quan điểm của các nhà kinh doanh, TGHD là sự so sánh mối tƣơng quan giá trị giữa hai đồng tiền phát sinh trong các hoạt động liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, đầu tƣ, giao dịch tài chính quốc tế…Hay nói một cách khác, tỷ giá là giá của một loại tiền tệ đƣợc biểu hiện qua một loại tiền tệ khác.
Nó đƣợc coi nhƣ một loại giá quốc tế bị tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau trong không gian quốc tế. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Tỷ giá các ngoại tệ của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam ngày 10/7/2009 Mã NT Tên ngoại tệ Tên tiếng Việt Mua Bán CANADIAN CAD Đô la Canada 15,537.25 DOLLAR EUR EURO Euro 25,368.20 GBP BRITISH POUND Bảng Anh 29,448.18 JPY JAPANESE YEN Yên Nhật 193.15 USD US DOLLAR Đô la Mỹ 17,806.00 Nguồn: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Vietcombank 2. Các loại tỷ giá: 2. Tỷ giá chính thức: Tỷ giá do Ngân hàng Nhà nƣớc thông báo.
Tỷ giá kinh doanh: Tỷ giá kinh doanh bao gồm: - Tỷ giá mua tiền mặt: áp dụng cho trƣờng hợp mua-bán ngoại tệ bằng giấy bạc ngân hàng, tiền kim loại. - Tỷ giá chuyển khoản: áp dụng cho trƣờng hợp mua-bán ngoại tệ dƣới dạng số dƣ tài khoản tại ngân hàng. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Tỷ giá ngoại tệ tiền mặt và chuyển khoản của Ngân hàng Techcombank ngày 6/7/2009 (Nguồn: www.vn) Loại Tỷ giá mua Tỷ giá bán tiền Tiền mặt/séc Chuyển khoản JPY 188.85 EUR 25,222 25,348 25,736 GBP 29,420 29,567 30,021 THB 484.83 SGD 12,416 12,478 12,671 - Tỷ giá kì hạn: là một mức tỷ giá cố định sẽ đƣợc thực hiện trong một thời điểm giới hạn, là loại tỷ giá mà các ngân hàng thƣơng mại đƣa ra nhằm kinh doanh tiền tệ, xác định dựa vào TGHD mà NHNN đƣa ra. Tỷ giá này giúp cho các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu giới hạn đƣợc những rủi ro khi tỷ giá tăng lên hay xuống thấp.3 Tỷ giá USD kì hạn ngày 6/7/2009 của Ngân hàng Techcombank Tỷ giá USD Tham chiếu Kỳ hạn (ngày) Tỷ giá mua Tỷ giá bán 3 17,809 17,813 7 17,818 17,826 30 17,892 17,903 90 18,048 18,103 180 18,292 18,404 365 18,615 19,021 Nguồn: www.vn 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tỷ giá xuất khẩu – Tỷ giá nhập khẩu: Trong kinh doanh hàng hóa quốc tế, các doanh nghiệp cần phải xem xét tới tỷ giá xuất khẩu và tỷ giá nhập khẩu. Tỷ giá xuất khẩu = Giá mua hàng hóa trong nƣớc bằng nội tệ / Giá xuất khẩu hàng hóa đó bằng ngoại tệ Tỷ giá nhập khẩu = Giá bán nhập khẩu tại thị trƣờng trong nƣớc bằng nội tệ / Giá nhập khẩu hàng hóa đó bằng ngoại tệ 3. Cơ sở hình thành và một số chế độ tỷ giá hối đoái hiện hành: 3. Cơ sở hình thành: Cơ sở hình thành tỷ giá hối đoái là dựa trên lịch sử phát triển của các chế độ tiền tệ trên thế giới và được chia thành các giai đoạn sau 3.
Tỷ giá hối đoái dƣới chế độ bản vị vàng (trƣớc chiến tranh Thế giới lần thứ 1 – năm 1914). Thời kì này tỷ giá đƣợc xác định trên cơ sở đồng giá vàng, nghĩa là so sánh hàm lƣợng vàng của hai đồng tiền để xác lập tỷ giá. Biến động của tỷ giá luôn nằm trong một giới hạn nhất định, đó là chi phí vận chuyển vàng và không vƣợt quá điểm vàng. Lợi thế của tỷ giá hối đoái trong chế độ bản vị vàng là biên độ biến thiên của tỷ giá nhỏ nên quan hệ mua bán trong thƣơng mại quốc tế và hoạch định đầu tƣ diễn ra dễ dàng hơn giữa các nƣớc.
Tỷ giá hối đoái trong chế độ tiền tệ Bretton Woods. Sau chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918), chế độ bản vị vàng sụp đổ hoàn toàn, các nƣớc tƣ bản chủ nghĩa chủ trƣơng khôi phục lại chế độ bản vị vàng không trọn vẹn, đó là chế độ bản vị hối đoái vàng thông qua một đồng tiền, ban đầu là đồng Bảng Anh (1924) và sau đó là đồng USD của Mỹ (1944). Đồng USD của Mỹ đƣợc các quốc gia xác nhận trong thanh toán quốc tế và đƣợc Quỹ tiền tệ Thế giới IMF xác định tiêu chuẩn giá cả với 1USD = 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 0,888671 gam vàng. Từ đó hình thành tỷ giá cố định giữa đồng USD với đồng tiền các nƣớc trong IMF.
Tiền tệ các nƣớc khác muốn đạt tới vàng phải thông qua đồng USD của Mỹ và để giữa vững tỷ giá cố định của đồng tiền nƣớc mình với đồng USD, các quốc gia trong IMF chỉ đƣợc phép mua bán ngoại tệ theo tỷ giá trong phạm vi biên độ ± 1% so với tỷ giá chính thức. Để giữ vững tỷ giá vàng, IMF còn đƣa ra quy định về giá vàng là 35 USD/ounce vàng. Nhƣ vậy nếu giá vàng trên thị trƣờng thế giới vƣợt quá 35USD/ounce thì Mỹ sẽ tung vàng ra bán với giá 35 USD/ounce và ngƣợc lại nếu giá vàng xuống dƣới 35USD/ounce thì Mỹ sẽ tung USD ra để mua vàng về. Với chế độ tiền tệ này, các nƣớc đã duy trì đƣợc tỷ giá cố định trong thời gian tƣơng đối dài cho đến năm 1960.
Đầu năm 1960, đồng USD đã bắt đầu lâm vào khủng hoảng và suy yếu, các nƣớc dự trữ USD ngày càng nhiều đã đồng loạt tấn công vào kho vàng của Mỹ, buộc Mỹ phải chuyển đổi USD ra vàng. Tình hình đó đã dẫn đến hệ quả kho dự trữ vàng của Mỹ tụt xuống mức thấp nhất trong lịch sử. Ngày 13/02/1973, Mỹ buộc phải đơn phƣơng tuyên bố chế độ tiền tệ Bretton Woods sụp đổ và các quốc gia tue bản đều thi hành chính sách tỷ giá hối đoái thả nổi của đồng tiền nƣớc mình. Tỷ giá hối đoái sau khi chế độ tiền tệ Bretton Woods sụp đổ (1973) cho đến nay.
Sau sự sụp đổ của chế độ tiền tệ Bretton Woods năm 1973, các nƣớc chủ yếu lƣu thông tiền giấy không chuyển đổi ra vàng đƣợc, hàm lƣợng vàng chỉ mang tính chất tƣợng trƣng, giá trị tiền tệ luôn thay đổi, tỷ giá hối đoái biến đổi không ngừng nên việc xác định tỷ giá không dựa trên đồng giá vàng mà dựa trên cơ sở so sánh sức mua của hai đồng tiền, bao gồm sức mua trong nƣớc và sức mua quốc tế gọi là ngang giá sức mua. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Để xác định ngang giá sức mua tuỳ theo quy định mỗi nƣớc ngƣời ta sử dụng các chỉ tiêu sau đây: Chỉ số giá cả hàng hoá: so sánh biến động về giá cả của một số mặt hàng nhất định theo 2 đồng tiền. Hệ thống giá vàng: lấy năm thị trƣờng vàng lớn nhất hiện nay là: New York, London, Paris, Tokyo, Frankfurt. Hệ thống giá ngoại hối: Khảo sát một số ngoại tệ, so sánh biến động tỷ giá hối đoái theo loại tiền.
Dựa trên các chỉ tiêu trên, ngƣời ta sử dụng phƣơng pháp tính bình quân để xác định đƣợc ngang giá sức mua. Tuy nhiên theo cách tính trên chỉ đơn thuần về mặt kĩ thuật. Trên thực tế, tỷ giá hối đoái đƣợc xác định hoàn toàn trên quan hệ cung cầu ngoại hối trên thị trƣờng vào mỗi thời điểm nhất định tại mỗi thị trƣờng khác nhau trên thế giới, còn gọi là cơ chế tỷ giá hối đoái thả nổi. Tuỳ theo cách phân loại, tỷ giá có nhiều loại với tên gọi khác nhau.
Dƣới đây là một số loại tỷ giá thƣờng đƣợc sử dụng: Tỷ giá hối đoái chính thức: là tỷ giá do Ngân hàng TW của mỗi nƣớc công bố, tỷ giá này có tác dụng để hình thành các tỷ giá trên thị trƣờng và là công cụ để đƣa ra các chính sách điều tiết kinh tế, đặc biệt là trong lĩnh vực ngoại thƣơng. Tỷ giá thị trƣờng: đây là tỷ giá hối đoái hình thành một cách tự phát do quan hệ cung cầu trên thị trƣờng hối đoái hay thị trƣờng liên ngân hàng. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa: là tỷ giá hối đoái đƣợc sử dụng hàng ngày trong giao dịch trên thị trƣờng ngoại hối, nó chính là giá cả của một đồng tiền đƣợc biểu thị thông qua một đồng tiền khác 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mà chƣa đề cập đến tƣơng quan sức mua hàng hoá dịch vụ giữa chúng. Tỷ giá hối đoái thực tế: là tỷ giá hối đoái thực tế đƣợc điều chỉnh bởi tƣơng quan giá cả trong và ngoài nƣớc.
Có thể xác định tỷ giá hối đoái thực tế dựa trên công thức sau: CPI VN Tỷ giá hối đoái thực tế = Tỷ giá hối đoái danh nghĩa. Một số chế độ tỷ giá hiện hành: 3. Chế độ tỷ giá cố định: Tỷ giá cố định (hay còn gọi là tỷ giá neo) là một kiểu chế độ tỷ giá hối đoái trong đó giá trị của một đồng tiền đƣợc gắn với giá trị của một đồng tiền khác hay với một rổ các đồng tiền khác, hay với một thƣớc đo giá trị khác, nhƣ vàng chẳng hạn.