Chương 1: Những vấn đề lý luận pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất. Chương 2: Thực trạng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất và thực tiễn thi hành tại Việt Nam. Chương 3: Nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong sử dụng đất tại Việt Nam. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG SỬ DỤNG ĐẤT 1.
Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính trong sử dụng đất 1. Khái niệm vi phạm hành chính trong sử dụng đất Vi phạm hành chính là một loại vi phạm pháp luật. Tuy mức độ nguy hiểm cho xã hội của nó thấp hơn so với tội phạm hình sự nhƣng VPHC là hành vi gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nƣớc, tập thể, lợi ích của cá nhân cũng nhƣ lợi ích chung của toàn thể cộng đồng, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng phạm tội nảy sinh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nếu nhƣ không đƣợc ngăn chặn và xử lý kịp thời. Về phƣơng diện lý luận cũng nhƣ thực tiễn, định nghĩa VPHC phải phản ánh đƣợc những dấu hiệu đặc trƣng thể hiện đầy đủ tính nguy hiểm cho xã hội của loại vi phạm này, đồng thời cũng phải thể hiện đƣợc sự khác biệt giữa hành vi VPHC và các VPPL khác.
Do đó, với tính chất là một loại VPPL, hành vi VPHC trong SDĐ phải có đầy đủ bốn dấu hiệu cơ bản sau: (i) Mặt khách quan Mặt khách quan của VPHC trong SDĐ là những biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của VPHC trong SDĐ, bao gồm các yếu tố: Thứ nhất, là hành vi trái pháp luật hành chính. Nếu không có hành vi trái pháp luật hành chính của chủ thể thì không thể có cấu thành VPHC trong SDĐ. Thứ hai, là hậu quả do hành vi trái pháp luật hành chính gây ra cho xã hội (sự thiệt hại của xã hội). Mức độ nguy hiểm cho xã hội của VPHC trong SDĐ đƣợc đánh giá, xác định thông qua mức độ thiệt hại trên thực tế hoặc nguy cơ gây ra thiệt hại cho xã hội mà hành vi đó gây ra.
Thứ ba, là mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật hành chính 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com với hậu quả (sự thiệt hại của xã hội) mà nó gây ra. Điều này thể hiện ở chỗ, sự thiệt hại cho xã hội trên thực tế là hệ quả tất yếu của hành vi trái pháp luật hành chính, do chính hành vi trái pháp luật hành chính gây ra. Thứ tƣ, là các yếu tố khác nhƣ: Thời gian thực hiện VPHC; địa điểm thực hiện VPHC; phƣơng thức, thủ đoạn thực hiện VPHC; công cụ, phƣơng tiện dùng để thực hiện VPHC… (ii) Mặt chủ quan Mặt chủ quan của VPHC trong SDĐ là những biểu hiện tâm lý bên trong của chủ thể thực hiện hành vi, bao gồm các yếu tố: Thứ nhất, là yếu tố lỗi của chủ thể vi phạm. VPHC trong SDĐ phải là hành vi có lỗi, thể hiện dƣới hình thức lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý.
Thứ hai, là yếu tố mục đích. Mục đích là cái “mốc”, là kết quả cuối cùng trong suy nghĩ mà chủ thể vi phạm mong muốn đạt đƣợc khi thực hiện hành vi vi phạm. Mục đích vi phạm cũng thể hiện tính chất nguy hiểm của hành vi vi phạm. Trong các yếu tố nêu trên, thì lỗi là dấu hiệu bắt buộc phải có trong mặt chủ quan của VPHC trong SDĐ; yếu tố mục đích có thể có hoặc có thể không, tùy thuộc vào từng loại VPHC.
Trong một số trƣờng hợp, đối với một số VPHC trong SDĐ cụ thể, pháp luật quy định dấu hiệu mục đích là dấu hiệu bắt buộc phải có. VPHC trong SDĐ là hành vi do các chủ thể này gây ra. Cũng nhƣ các hành vi VPPL khác, VPHC trong SDĐ đƣợc thực hiện bởi chủ thể có năng lực trách nhiệm hành chính, nghĩa là theo quy định của pháp luật hành chính, họ phải chịu trách nhiệm đối với hành vi trái pháp luật của mình. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com (iv) Khách thể VPHC Khách thể của VPHC là những quan hệ xã hội đƣợc pháp luật hành chính bảo vệ nhƣng bị hành vi VPHC xâm hại, gây ra thiệt hại hoặc đe dọa gây ra thiệt hại.
Khách thể chính là dấu hiệu để nhận biết: VPHC là hành vi xâm hại đến trật tự quản lý hành chính nhà nƣớc đƣợc pháp luật hành chính quy định và bảo vệ. Việc nghiên cứu, xây dựng khái niệm VPHC trong SDĐ là việc làm rất cần thiết, vừa có ý nghĩa lý luận quan trọng vừa mang tính thực tiễn sâu sắc, bởi vì, VPHC trong SDĐ là cơ sở để truy cứu trách nhiệm hành chính. Định nghĩa VPHC trong SDĐ phải đảm bảo phản ánh đầy đủ nhƣng dấu hiệu đặc trƣng của loại VPHC thuộc lĩnh vực này, đồng thời phân biệt nó với VPHC trong các lĩnh vực khác. Theo đó, VPHC trong SDĐ có thể đƣợc hiểu nhƣ sau: VPHC trong SDĐ là hành vi trái Pháp Luật Đất đai, được thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý bởi các cá nhân, tổ chức có năng lực trách nhiệm hành chính xâm hại đến nhưng quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình SDĐ mà chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự, theo quy định bị xử phạt VPHC.
Đặc điểm của vi phạm hành chính trong sử dụng đất Thứ nhất, VPHC trong SDĐ là hành vi có tính trái pháp luật. Hành vi trái pháp luật đƣợc thể hiện dƣới dạng hành động (chủ thể thực hiện những hành vi bị pháp luật ngăn cấm: chuyển nhƣợng đất trái phép, lấn chiếm đất…) hoặc không hành động (chủ thể không thực hiện những hành vi mà pháp luật bắt buộc phải thực hiện nhƣ: không áp dụng các biện pháp bồi bổ cải tạo đất, SDĐ không đúng mục đích…). Nếu không có hành vi trái pháp luật hành chính của chủ thể thì không thể có cấu thành VPHC. Nếu không có hành vi trái pháp luật trong SDĐ của chủ thể thì không thể có cấu thành VPPL trong SDĐ.
Cần tránh tình trạng áp dụng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “nguyên tắc suy đoán” hoặc áp dụng “tƣơng tự pháp luật” trong việc xác định VPHC đối với cá nhân, tổ chức. Thứ hai, VPHC trong SDĐ là hành vi xâm phạm tới các quy tắc trong quản lý và SDĐ đai. Đất đai là tài sản thuộc sở hữu nhà nƣớc, là tƣ liệu sản xuất chủ yếu, quan trọng do Nhà nƣớc thống nhất quản lý. Hoạt động quản lý nhà nƣớc về đất đai là quá trình tác động của nhiều cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền khác nhau đến nhiều chủ thể khác nhau trong việc quản lý và SDĐ với những mục đích khác nhau, do đó phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định, đó là: Một là, để thống nhất quản lý đất đai theo quy hoạch và pháp luật, Nhà nƣớc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về đất đai, đồng thời thiết lập hệ thống các cơ quan quản lý đất đai từ trung ƣơng đến địa phƣơng và đề ra các chủ trƣơng, kế hoạch SDĐ đai hợp lý.
Do vậy, ngƣời SDĐ cần phải tuân thủ đúng quy hoạch, kế hoạch SDĐ và sử dụng đúng mục đích. Hai là, do đất đai có giới hạn, không sinh sôi nảy nở nên ngƣời SDĐ cần phải có ý thức tiết kiệm, sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên đất, bảo vệ môi trƣờng và không làm tổn hại đến lợi ích chính đáng của ngƣời SDĐ xung quanh. Nƣớc ta còn rất lãng phí trong việc khai thác và sử dụng tiềm năng đất đai. Vì vậy, với quá trình phát triển của đất nƣớc, công tác quy hoạch, kế hoạch SDĐ cần đi trƣớc một bƣớc tạo cơ sở khoa học cho việc SDĐ một cách hợp lý và tiết kiệm.
Cần hiểu việc SDĐ đai hợp lý và tiết kiệm trên tinh thần tận dụng mọi diện tích sẵn có dùng đúng mục đích quy định theo quy hoạch và kế hoạch SDĐ đƣợc phê duyệt. Ba là, đối với mỗi loại đất có thời hạn sử dụng khác nhau, vì vậy, ngƣời SDĐ cần thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình trong khoảng thời gian đƣợc nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất để sử dụng, để ở, để trồng trọt, phát triển kinh tế. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các hành vi VPHC xâm phạm tới các quy tắc nêu trên, nghĩa là xâm phạm tới ý chí của nhà nƣớc, là cản trở hoạt động của nhà nƣớc trong quản lý đất đai, xâm phạm tới lợi ích chung của Nhà nƣớc với tƣ cách là đại diện chủ sở hữu, xâm phạm tới các quan hệ pháp Luật Đất đai đƣợc nhà nƣớc xác lập và bảo vệ. Thứ ba, về chủ thể của VPHC trong SDĐ Chủ thể của VPHC trong SDĐ là các cá nhân, tổ chức có năng lực trách nhiệm hành chính.
Trong đó, chủ yếu là các cá nhân, tổ chức SDĐ, đƣợc Nhà nƣớc trao quyền SDĐ thông qua việc giao đất, cho thuê đất, nhận chuyển quyền SDĐ hợp pháp… hoặc đƣợc Nhà nƣớc công nhận Quyền SDĐ. Ngoài ra, cũng có các cá nhân, tổ chức khác, không phải là ngƣời SDĐ nhƣng có các hành vi cản trở việc SDĐ của ngƣời SDĐ hợp pháp cũng là chủ thể của VPHC trong SDĐ. Thứ tư, hậu quả (tính nguy hiểm) của hành vi VPHC trong SDĐ ở mức độ nhẹ hơn, ngƣời vi phạm chƣa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bị xử phạt hành chính. Hậu quả của hành vi gây ra có thể khôi phục, khắc phục đƣợc.
Đây cũng chính là cơ sở cho việc quy định các hình thức, biện pháp xử lý hành vi VPHC trong SDĐ. Nhƣ vậy, giữa tội phạm và VPHC luôn có một ranh giới - đó chính là mức độ nguy hiểm cho xã hội. Đây có thể coi là điểm cơ bản để phân biệt giữa VPHC trong SDĐ và tội phạm trong SDĐ. Thông thƣờng, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi đƣợc biểu hiện thông qua một loạt các chỉ số nhất định nhƣ: mức độ hậu quả, tái phạm, vi phạm nhiều lần hoặc có tính chất chuyên nghiệp, vi phạm với số lƣợng lớn.
Trong nhiều trƣờng hợp, hành vi vi phạm lần đầu là VPHC nhƣng nếu tái phạm hoặc có tính chất chuyên nghiệp thì là tội phạm hoặc một hành vi VPHC nếu gây hậu quả nghiêm trọng thì có thể chuyển hoá thành tội phạm. Chính vì vậy mà khi xử lý các VPHC, 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.