Luận văn thạc sĩ vnu ls xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp trong khu công nghiệp ở việt nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích xử lý vi phạm hành chính trong bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp khu công nghiệp tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bình
• Người hướng dẫn: Ts. Doãn Hồng Nhung
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Xử Lý Vi Phạm Hành Chính Trong Lĩnh Vực Bảo Vệ Môi Trƣờng Đối Với Doanh Nghiệp Trong Khu Công Nghiệp Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục đích nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Những đóng góp mới của đề tài
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ XỬ LÍ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TẠI KHU CÔNG NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan về bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm môi trường
• 1.1.2. Khái niệm và đặc điểm của khu công nghiệp
• 1.1.3. Khái niệm bảo vệ môi trường và bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp
• 1.1.4. Sự cần thiết phải bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp
• 1.2. Tổng quan về xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 1.2.1. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường của doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 1.2.2. Đặc trưng của vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường của doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 1.2.3. Khái niệm xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 1.2.4. Đặc trưng của xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 1.3. Tổng quan về pháp luật xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 1.3.1. Khái niệm pháp luật về xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 1.3.2. Đặc điểm pháp luật xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 1.3.3. Nội dung pháp luật xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÍ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TẠI KHU CÔNG NGHIỆP
• 2.1. Các quy định pháp luật về xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với các doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 2.1.1. Hành vi vi phạm
• 2.1.2. Các biện pháp xử lí
• 2.1.3. Thẩm quyền xử lí
• 2.1.4. Thời hiệu xử phạt
• 2.1.5. Thủ tục áp dụng các biện pháp xử phạt
• 2.2. Thực trạng xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với các doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 2.2.1. Tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường của doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 2.2.2. Đánh giá công tác xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC XỬ LÍ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TẠI KHU CÔNG NGHIỆP
• 3.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả công tác xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 3.2. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp
• 3.2.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
• 3.2.2. Củng cố, kiện toàn các cơ quan quản lí, bảo vệ môi trường và xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp
• 3.2.3. Nghiêm chỉnh thực thi các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp
• 3.2.4. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xử Lý Vi Phạm Hành Chính Trong Bảo Vệ Môi Trường

Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là một vấn đề quan trọng trong quản lý nhà nước. Đặc biệt, tại các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, việc tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ về trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ môi trường và các hình thức xử lý vi phạm hành chính có thể xảy ra.

1.1. Khái Niệm Xử Lý Vi Phạm Hành Chính

Xử lý vi phạm hành chính là quá trình áp dụng các biện pháp pháp lý đối với những hành vi vi phạm quy định của pháp luật. Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, các hành vi này có thể bao gồm xả thải không đúng quy định, không thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường cần thiết.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Bảo Vệ Môi Trường Tại Khu Công Nghiệp

Bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho doanh nghiệp. Việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Xử Lý Vi Phạm Hành Chính

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định này do thiếu hiểu biết hoặc do áp lực kinh tế.

2.1. Các Hành Vi Vi Phạm Thường Gặp

Các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường tại doanh nghiệp khu công nghiệp thường bao gồm xả thải vượt mức cho phép, không thực hiện báo cáo môi trường định kỳ, và không áp dụng công nghệ xử lý chất thải đúng quy định.

2.2. Thách Thức Trong Việc Thực Thi Pháp Luật

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt nguồn lực và năng lực của các cơ quan chức năng trong việc giám sát và xử lý vi phạm. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều hành vi vi phạm không được phát hiện và xử lý kịp thời.

III. Phương Pháp Xử Lý Vi Phạm Hành Chính Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả trong việc xử lý vi phạm hành chính, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và hiệu quả. Các biện pháp này không chỉ giúp xử lý vi phạm mà còn nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của doanh nghiệp.

3.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật

Cần có sự hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tiễn. Điều này bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành để phù hợp với tình hình mới.

3.2. Tăng Cường Giám Sát Và Kiểm Tra

Tăng cường công tác giám sát và kiểm tra các doanh nghiệp trong khu công nghiệp là rất cần thiết. Các cơ quan chức năng cần thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất để phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã cải thiện quy trình sản xuất và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

4.1. Kết Quả Từ Các Doanh Nghiệp Tiêu Biểu

Nhiều doanh nghiệp trong khu công nghiệp đã áp dụng các công nghệ mới để xử lý chất thải, từ đó giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Các doanh nghiệp này cũng đã nhận được sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc cải thiện quy trình sản xuất.

4.2. Đánh Giá Tác Động Đến Môi Trường

Đánh giá tác động của các biện pháp xử lý vi phạm hành chính đến môi trường cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong chất lượng môi trường tại các khu công nghiệp. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Xử Lý Vi Phạm Hành Chính

Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Để đạt được hiệu quả cao hơn, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao năng lực cho các cơ quan chức năng. Điều này sẽ giúp tăng cường hiệu quả trong việc xử lý vi phạm hành chính và bảo vệ môi trường.

5.2. Vai Trò Của Doanh Nghiệp Trong Bảo Vệ Môi Trường

Doanh nghiệp cần chủ động hơn trong việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường. Việc nâng cao ý thức và trách nhiệm của doanh nghiệp sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của khu công nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại Việt Nam đã chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của hệ thống hạ tầng sản xuất tập trung. Tính từ năm 1991 đến năm 2009, cả nước đã thành lập được 223 khu công nghiệp với tổng diện tích tự nhiên đạt 57.264 ha, phân bố rộng khắp trên địa bàn 56/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Các khu công nghiệp này đóng góp tỷ trọng lớn vào nguồn thu ngân sách, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, sự phát triển nóng này đi kèm với cái giá rất đắt về mặt sinh thái. Ước tính có khoảng hơn 70% lượng chất thải phát sinh từ các khu công nghiệp chưa được xử lý đạt chuẩn xả thải ra môi trường bên ngoài, gây suy thoái nguồn nước và ô nhiễm không khí cục bộ nghiêm trọng.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự xung đột sâu sắc giữa mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận kinh tế của doanh nghiệp và nghĩa vụ tuân thủ pháp luật bảo vệ môi trường. Thực tiễn áp dụng các chế tài hành chính trong giai đoạn thi hành Nghị định 81/2006/NĐ-CP và Nghị định 117/2009/NĐ-CP bộc lộ nhiều điểm nghẽn: mức phạt tiền quá thấp so với chi phí đầu tư hạ tầng xử lý chất thải, thẩm quyền xử lý bị phân tán và thiếu tính răn đe thực chất.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn tập trung làm rõ hệ thống lý luận về xử lý vi phạm hành chính đối với doanh nghiệp khu công nghiệp, đánh giá toàn diện thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành tại Việt Nam trong giai đoạn 2006 - 2013. Về phạm vi nghiên cứu, đề tài tập trung khảo sát các khu công nghiệp trọng điểm tiêu biểu như Khu công nghiệp Phố Nối tại Hưng Yên, Khu công nghiệp Khánh Phú tại Ninh Bình, Khu công nghiệp Liên Chiểu tại Đà Nẵng, Khu công nghiệp Lê Minh Xuân tại Thành phố Hồ Chí Minh, Khu công nghiệp Trảng Bàng tại Tây Ninh và Khu công nghiệp Gò Dầu tại Đồng Nai. Ý nghĩa nghiên cứu hướng tới việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện dự thảo Nghị định mới thay thế Nghị định 117/2009/NĐ-CP, phù hợp với tinh thần của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, qua đó nâng tỷ lệ kiểm soát nguồn thải đạt chuẩn lên trên 90% và giảm thiểu 30% các vụ vi phạm nghiêm trọng trong thực tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ hai nền tảng lý thuyết chủ đạo: Lý thuyết quản lý nhà nước bằng pháp luật trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và Lý thuyết phát triển bền vững. Quản lý nhà nước bằng pháp luật khẳng định vai trò tối thượng của các quy phạm chế tài mang tính quyền lực công nhằm điều chỉnh hành vi của các chủ thể kinh doanh, buộc doanh nghiệp phải nội hóa các chi phí ngoại ứng tiêu cực phát sinh từ hoạt động gây ô nhiễm. Lý thuyết phát triển bền vững đóng vai trò là kim chỉ nam nhằm thiết lập điểm cân bằng tối ưu giữa tăng trưởng công nghiệp và bảo tồn các yếu tố môi trường sinh thái.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa ba nhóm nhân tố: Hệ thống quy phạm pháp luật (Luật Bảo vệ môi trường năm 2005, Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012), Bộ máy cơ quan có thẩm quyền xử phạt (Thanh tra chuyên ngành Tài nguyên và Môi trường, Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường, Ủy ban nhân dân các cấp) và Đối tượng chấp hành là các doanh nghiệp trong khu công nghiệp.

Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa bao gồm:

1. Khu công nghiệp theo nghĩa rộng: Bao gồm khu công nghiệp chuyên sản xuất hàng công nghiệp, khu chế xuất và cụm công nghiệp tập trung với ranh giới địa lý xác định theo Nghị định 29/2008/NĐ-CP.
2. Bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp: Tổng hợp các hoạt động phòng ngừa, kiểm soát nguồn thải tập trung, ứng phó sự cố và khắc phục suy thoái sinh thái trong phạm vi khu công nghiệp.
3. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường: Hành vi có lỗi của cá nhân, tổ chức xâm hại trật tự quản lý nhà nước về môi trường mà không phải là tội phạm theo quy định của pháp luật.
4. Xử lý vi phạm hành chính: Hoạt động áp dụng pháp luật mang tính quyền lực nhà nước nhằm áp đặt các chế tài xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với chủ thể vi phạm.

Khung pháp lý được hệ thống hóa dựa trên 06 nhóm hành vi vi phạm với 33 hành vi cụ thể được quy định tại Nghị định 117/2009/NĐ-CP, kết hợp với nguyên tắc xử phạt tổ chức chịu mức tiền phạt gấp 02 lần so với cá nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết của Tổng cục Môi trường và số liệu thanh tra thực tế của các Sở Tài nguyên và Môi trường địa phương.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, đề tài khảo sát mẫu nghiên cứu gồm 50 hồ sơ vụ việc xử lý vi phạm hành chính điển hình tại 06 khu công nghiệp lớn trải dài qua ba miền Bắc, Trung, Nam trong giai đoạn 7 năm từ 2006 đến 2013. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các nhóm ngành có lưu lượng xả thải lớn và phát sinh chất thải nguy hại cao như dệt nhuộm, luyện kim, chế biến thực phẩm và sản xuất hóa chất.

Luận văn kết hợp phương pháp phân tích quy phạm, phương pháp so sánh luật học và phương pháp khảo sát thực tiễn. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này xuất phát từ yêu cầu phải mổ xẻ trực tiếp những bất cập giữa câu chữ của quy định pháp lý và kết quả thực thi ngoài hiện trường, từ đó chỉ ra những khoảng trống lập pháp cần bổ sung, sửa đổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế và đối chiếu dữ liệu pháp lý mang lại những phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tồn tại sự chênh lệch quá lớn giữa mức xử phạt hành chính và chi phí vận hành hệ thống xử lý môi trường. Theo Nghị định 117/2009/NĐ-CP, mức phạt tiền tối đa là 500 triệu đồng, trong khi chi phí để xây dựng và vận hành thường xuyên một trạm xử lý nước thải đạt chuẩn công suất lớn dao động từ 5 đến 10 tỷ đồng mỗi năm. Điều này dẫn đến hiện tượng nhiều doanh nghiệp sẵn sàng nộp phạt vi phạm hành chính nhiều lần để tiếp tục xả thải chưa qua xử lý, coi tiền phạt như một khoản chi phí sản xuất thấp.

Thứ hai, cơ cấu vi phạm tập trung chủ yếu vào 2 nhóm hành vi then chốt trong tổng số 6 nhóm hành vi. Qua phân tích 50 vụ việc điển hình, các hành vi xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật chiếm tỷ lệ cao nhất với khoảng 45% tổng số vụ vi phạm. Nhóm hành vi vi phạm quy định về quản lý, lưu giữ và chuyển giao chất thải nguy hại đứng thứ hai, chiếm hơn 30% số vụ. Các vi phạm về lập báo cáo đánh giá tác động môi trường và cam kết bảo vệ môi trường chiếm khoảng 15%, còn lại là các vi phạm khác.

Thứ ba, sự bất cập trong quy định thời hạn áp dụng hình thức xử phạt bổ sung. Quy định tước quyền sử dụng giấy phép môi trường từ 6 đến 12 tháng của Nghị định 117/2009/NĐ-CP thể hiện sự cứng nhắc. Nhiều doanh nghiệp nỗ lực khắc phục sự cố ô nhiễm trong vòng dưới 6 tháng vẫn không được phục hồi hoạt động, trong khi các cơ sở vi phạm nghiêm trọng lại có thể tự động nhận lại giấy phép sau 12 tháng dù chưa hoàn thành việc cải tạo môi trường.

Thảo luận kết quả

Các số liệu và thực trạng vi phạm trong luận văn có thể được minh họa trực quan qua Bảng so sánh các mức phạt tiền tối đa qua từng thời kỳ văn bản pháp luật và Biểu đồ hình tròn phân bổ tỷ lệ các nhóm hành vi vi phạm trong khu công nghiệp:

Văn bản quy phạm pháp luật	Mức phạt tiền tối đa (Cá nhân)	Mức phạt tiền tối đa (Tổ chức)	Thời hạn tước giấy phép
Nghị định 81/2006/NĐ-CP	70 triệu đồng	70 triệu đồng	Có thời hạn hoặc không thời hạn
Nghị định 117/2009/NĐ-CP	500 triệu đồng	500 triệu đồng	6 tháng đến 12 tháng
Luật Xử lý VPHC 2012 / Dự thảo	1 tỷ đồng	2 tỷ đồng	1 tháng đến 24 tháng

Nguyên nhân cốt lõi của những tồn tại trên bắt nguồn từ sự phân tán và chồng chéo thẩm quyền quản lý. Hiện nay có ít nhất 03 cơ quan cùng có quyền kiểm tra, xử lý vi phạm môi trường trong khu công nghiệp gồm Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường, lực lượng Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, huyện. Trái lại, Ban Quản lý khu công nghiệp – cơ quan có mặt thường trực tại địa bàn – lại chỉ có chức năng phát hiện và kiến nghị mà không có thẩm quyền ra quyết định xử phạt trực tiếp hay tạm đình chỉ sản xuất.

So sánh với các nghiên cứu trước đây về xử phạt hành chính, nghiên cứu này chỉ rõ rằng việc nâng mức phạt tiền lên 2 tỷ đồng theo Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 là bước tiến cần thiết, nhưng phải đi kèm với cơ chế đình chỉ hoạt động của từng bộ phận gây ô nhiễm thay vì đình chỉ toàn bộ nhà máy, nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích kinh tế của nhà đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu lực xử lý vi phạm hành chính về môi trường:

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Chính phủ và Bộ Tài nguyên và Môi trường cần khẩn trương ban hành Nghị định mới thay thế Nghị định 117/2009/NĐ-CP trước quý IV/2013. Văn bản mới phải quy định mức phạt tiền tối đa 2.000.000.000 đồng đối với tổ chức, bóc tách chi tiết 33 hành vi vi phạm theo hướng phân loại ranh giới nguy hại và không nguy hại, đồng thời mở rộng khung thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép môi trường linh hoạt từ 01 tháng đến 24 tháng.

Thứ hai, đổi mới thẩm quyền xử phạt của Ban Quản lý khu công nghiệp. Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng Bộ Nội vụ cần phối hợp xây dựng cơ chế phân quyền hoặc ủy quyền xử phạt vi phạm hành chính cho Trưởng ban Quản lý khu công nghiệp đối với các hành vi vi phạm có mức phạt tiền dưới 50.000.000 đồng. Mục tiêu thí điểm tại 100% các khu công nghiệp trọng điểm trong giai đoạn 2014 - 2015 nhằm đảm bảo tính kịp thời trong ngăn chặn hành vi xả thải trái phép.

Thứ ba, chuẩn hóa hệ thống giám sát kỹ thuật và cưỡng chế thi hành. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phải buộc 100% chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động liên tục 24/7, truyền dữ liệu trực tiếp về Sở Tài nguyên và Môi trường trước năm 2015. Đây là căn cứ dữ liệu điện tử chuẩn xác phục vụ lập biên bản vi phạm hành chính không phụ thuộc vào các đợt kiểm tra trực tiếp.

Thứ tư, tăng cường thanh tra liên ngành và tuyên truyền pháp luật. Các cơ quan chức năng cần thiết lập quy chế phối hợp định kỳ, tổ chức tối thiểu 02 đợt thanh tra chuyên đề mỗi năm tại từng khu công nghiệp, kết hợp tổ chức tập huấn pháp luật môi trường cho 100% người đại diện theo pháp luật của các doanh nghiệp, phấn đấu giảm 30% tỷ lệ tái phạm trong vòng 2 năm sau thanh tra.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và Ban Quản lý khu công nghiệp: Cung cấp góc nhìn toàn diện về thực trạng chồng chéo thẩm quyền, hỗ trợ hoàn thiện quy trình kiểm tra, lập biên bản vi phạm và phối hợp xử phạt liên ngành đúng quy định pháp luật.
2. Chủ đầu tư hạ tầng và ban điều hành doanh nghiệp trong khu công nghiệp: Giúp nhận diện rõ các rủi ro pháp lý liên quan đến 06 nhóm hành vi vi phạm môi trường, từ đó chủ động đầu tư hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn, tránh nguy cơ bị xử phạt mức trần 2 tỷ đồng hoặc bị đình chỉ vận hành.
3. Đội ngũ luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý doanh nghiệp: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu để tư vấn thẩm định rủi ro môi trường cho các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài và doanh nghiệp nội địa khi gia nhập các khu công nghiệp tập trung.
4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu luật học: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh, nguồn dữ liệu khảo sát từ 50 tình huống vi phạm thực tế và phương pháp tiếp cận đa chiều về pháp luật kinh tế - môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Ban Quản lý khu công nghiệp có thẩm quyền trực tiếp ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính về môi trường không? Theo quy định của Nghị định 117/2009/NĐ-CP và các Thông tư liên tịch của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ban Quản lý khu công nghiệp không có thẩm quyền trực tiếp ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Ban Quản lý chỉ thực hiện quyền hạn kiểm tra, lập biên bản ghi nhận hành vi vi phạm ban đầu và chuyển hồ sơ đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân hoặc Thanh tra chuyên ngành để xử lý theo thẩm quyền.

2. Mức phạt tiền tối đa áp dụng cho doanh nghiệp vi phạm quy định bảo vệ môi trường là bao nhiêu? Theo tinh thần Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và Dự thảo Nghị định năm 2013, mức phạt tiền tối đa đối với tổ chức, doanh nghiệp trong khu công nghiệp vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường là 2.000.000.000 đồng. Mức phạt này áp dụng gấp 02 lần so với mức phạt 1.000.000.000 đồng đối với cá nhân thực hiện cùng một hành vi vi phạm, và tăng gấp 4 lần so với mức 500.000.000 đồng của Nghị định 117/2009/NĐ-CP.

3. Doanh nghiệp trong khu công nghiệp có bắt buộc phải đấu nối nước thải vào hệ thống xử lý tập trung không? Theo Điều 37 Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 và Nghị định 29/2008/NĐ-CP, 100% doanh nghiệp hoạt động trong khu công nghiệp có nghĩa vụ xử lý sơ bộ và đấu nối nước thải vào trạm xử lý nước thải tập trung của khu công nghiệp. Doanh nghiệp tự ý xả thải thẳng ra môi trường bên ngoài mà không qua đấu nối sẽ bị xử phạt tiền tối đa lên đến 2 tỷ đồng và áp dụng biện pháp cưỡng chế khắc phục hậu quả.

4. Hình thức tước quyền sử dụng giấy phép môi trường được áp dụng trong những trường hợp nào? Hình thức tước quyền sử dụng giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề được áp dụng khi doanh nghiệp có hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy chuẩn xả thải, tái phạm nhiều lần hoặc vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại. Thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép theo quy định mới dao động linh hoạt từ 01 tháng đến 24 tháng tùy thuộc vào mức độ ô nhiễm và thời gian khắc phục sự cố.

5. Nhóm hành vi vi phạm môi trường nào diễn ra phổ biến nhất tại các khu công nghiệp Việt Nam? Khảo sát thực tiễn 50 vụ việc điển hình cho thấy hành vi xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật chiếm tỷ lệ cao nhất với khoảng 45% tổng số vụ vi phạm. Nhóm hành vi vi phạm về phân loại, lưu giữ và chuyển giao chất thải nguy hại không đúng quy định đứng thứ hai với tỷ lệ chiếm hơn 30% các vụ xử phạt hành chính.

Kết luận

• Hệ thống hóa sâu sắc lý luận pháp lý về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường áp dụng riêng cho đối tượng doanh nghiệp trong khu công nghiệp.
• Nhận diện toàn diện các bất cập của khung chế tài theo Nghị định 117/2009/NĐ-CP trên mẫu khảo sát 50 vụ việc tại 06 khu công nghiệp lớn đại diện cho 223 khu công nghiệp trên toàn quốc.
• Chỉ rõ 2 nhóm vi phạm trọng tâm về xả nước thải (chiếm 45%) và quản lý chất thải nguy hại (chiếm 30%) do mức phạt tiền cũ chưa đủ sức răn đe.
• Đề xuất mô hình nâng mức phạt tiền lên 2.000.000.000 đồng đối với tổ chức, kết hợp cơ chế tước quyền sử dụng giấy phép linh hoạt từ 01 đến 24 tháng theo Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
• Kiến nghị trao quyền xử phạt vi phạm hành chính trực tiếp cho Ban Quản lý khu công nghiệp và hoàn thiện mạng lưới quan trắc tự động liên tục 24/7 trước năm 2015.

Để hiện thực hóa các giải pháp nêu trên, các cơ quan lập pháp cần nhanh chóng ban hành Nghị định mới thay thế Nghị định 117/2009/NĐ-CP trong quý IV/2013 và triển khai đồng bộ các quy chuẩn kỹ thuật đến năm 2015. Các cơ quan quản lý, ban quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần tăng cường hợp tác thực thi nghiêm minh pháp luật, hướng tới mục tiêu phát triển công nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường sinh thái quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề lí luận cơ bản về xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trƣờng đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp; Chƣơng 2: Thực trạng pháp luật về xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trƣờng đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp; Chƣơng 3: Nâng cao hiệu quả công tác xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trƣờng đối với doanh nghiệp tại khu công nghiệp. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ XỬ LÍ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TẠI KHU CÔNG NGHIỆP 1.1 Tổng quan về bảo vệ môi trƣờng tại khu công nghiệp 1.1 Khái niệm môi trường Khái niệm môi trƣờng đƣợc hiểu dƣới nhiều khía cạnh khác nhau. Hằng ngày, ngƣời ta hay dùng các khái niệm nhƣ môi trƣờng xã hội, môi trƣờng giáo dục, môi trƣờng làm việc, môi trƣờng văn hóa, môi trƣờng nƣớc, môi trƣờng đất, môi trƣờng không khí….Từ điển Tiếng Việt định nghĩa môi trƣờng “là toàn bộ nói chung những điều kiện tự nhiên và xã hội trong đó con người hay một sinh vật tồn tại, phát triển trong mối quan hệ với con người hay sinh vật ấy” [44, tr 618].Với các hiểu nhƣ này, môi trƣờng đƣợc chia thành hai loại cơ bản: môi trƣờng vật chất tự nhiên và môi trƣờng nhân tạo có ảnh hƣởng trực tiếp đến sự tồn tại, phát triển của con ngƣời. Dƣới góc độ pháp lí, khái niệm môi trƣờng đƣợc hiểu nhƣ là mối quan hệ của con ngƣời và các yếu tố vật chất bao quanh.

Điều 1 Luật bảo vệ môi trƣờng đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005 định nghĩa môi trƣờng “bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật”. Theo định nghĩa này, con ngƣời trở thành trung tâm của môi trƣờng. Môi trƣờng đƣợc tạo bởi vô số các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo. Các yếu tố vật chất tự nhiên nhƣ: đất, nƣớc, không khí, âm thanh, ánh sáng, các hệ động vật, thực vật, tài nguyên thiên nhiên…Những yếu tố này hình thành, tồn tại theo quy luật của tự nhiên không theo ý chí của con ngƣời.

Con ngƣời chỉ có thể tác động tới chúng trong phạm vi nhất định. Ngoài yếu tố vật chất tự nhiên, môi trƣờng còn gồm cả yếu tố vật chất nhân tạo nhƣ: đê điều, công trình thủy lợi, công trình 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghệ thuật, công trình xây dựng…Những yếu tố này do con ngƣời tạo ra trên cơ sở quy luật của tự nhiên để phục vụ cuộc sống của chính mình. Tóm lại, dƣới góc độ pháp lí, môi trƣờng đƣợc hiểu là những yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo bao quanh con ngƣời, có ảnh hƣởng đến sự tồn tại, phát triển của con ngƣời và sinh vật.2 Khái niệm và đặc điểm của khu công nghiệp Trên thế giới đặc biệt ở các quốc gia đang phát triển, khu công nghiệp trở thành mô hình kinh tế quan trọng. Việc thành lập khu công nghiệp đã, đang là giải pháp để các quốc gia thu hút đầu tƣ trong và ngoài nƣớc, phát triển kinh tế - xã hội.

Ở Việt Nam tính từ năm 1991 đến năm 2009, trải qua 18 năm xây dựng và phát triển, cả nƣớc đã thành lập đƣợc 223 khu công nghiệp với tổng diện tích tự nhiên đạt 57.264 ha, phân bố trên 56/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng. [1, tr4] Khái niệm khu công nghiệp đã đƣợc quy định trong một số văn bản pháp luật, chúng ta có thể kể tới hai văn bản tiểu biểu là Luật Đầu tƣ năm 2006 và Nghị định số 29/2008/NĐ-CP ngày 14/03/2008 của Chính phủ quy định về khu công nghiệp, khu chế xuất và khu kinh tế. Hai văn bản này đều đƣa ra khái niệm khu công nghiệp, tuy ngôn ngữ có khác nhau nhƣng về nội dung là giống nhau. Liên quan đến việc tìm hiểu khái niệm khu công nghiệp, chúng ta cần quan tâm đến các khái niệm sau đây: “Khu công nghiệp là khu chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghip, có ranh giới địa lý xác định, được thành lập theo quy định của Chính phủ” (Khoản 20 Điều 3 Luật Đầu tƣ năm 2006) “Khu chế xuất là khu công nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, thực hiện dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu, có ranh 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giới địa lý xác định, được thành lập theo quy định của Chính phủ” (Khoản 20 Điều 3 Luật Đầu tƣ năm 2006) Khu công nghiệp, khu chế xuất đƣợc gọi chung là khu công nghiệp trừ trƣờng hợp có quy định cụ thể.

“Khu công nghệ cao là khu chuyên nghiên cứu phát triển, ứng dụng công nghệ cao, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao, sản xuất và kinh doanh sản phẩm công nghệ cao có ranh giới địa lý xác định, được thành lập theo quy định của Chính phủ” (Khoản 22 Điều 3 Luật Đầu tƣ năm 2006) “Khu kinh tế là khu vực có không gian kinh tế riêng biệt với môi trường đầu tư và kinh doanh đặc biệt thuận lợi cho các nhà đầu tư, có ranh giới địa lý xác định, được thành lập theo quy định của Chính phủ” (Khoản 23 Điều 3 Luật đầu tƣ năm 2006) Ngoài ra, hiện nay còn xuất hiện một số khái niệm mới chƣa đƣa chính thức vào văn bản pháp luật nào. Đó là: Cụm công nghiệp là một dạng của khu công nghiệp nhưng có quy mô nhỏ do chính quyền địa phương phê duyệt, cấp phép và quản lý. Điểm công nghiệp là một dạng công nghiệp tập trung mới xuất hiện gần đây do sự phát triển bùng phát của các làng nghề. Điểm công nghiệp có quy mô nhỏ từ vài chục ha trở xuống, được chính quyền địa phương phê duyệt và cấp phép.

Nhƣ vậy, với các khái niệm nêu trên ta có thể khái quát, khái niệm khu công nghiệp hiểu theo nghĩa hẹp là là khu chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, được thành lập theo quy định của Chính phủ. Hiểu theo nghĩa rộng, khu công nghiệp bao gồm có: khu công nghiệp theo nghĩa hẹp, khu chế xuất, cụm công nghiệp. Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, khái niệm khu công nghiệp đƣợc hiểu theo nghĩa rộng. Những nghiên cứu về thực thi pháp luật xử lí vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trƣờng đối với các doanh 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiệp đƣợc đặt trong không gian là khu công nghiệp, khu chế xuất và cụm công nghiệp.

Khu công nghiệp có những đặc điểm cơ bản sau đây: Thứ nhất, về không gian: khu vực này có ranh giới địa lý xác định, phân biệt với các vùng lãnh thổ khác và thƣờng không có cƣ dân sinh sống trong khu vực. Thƣờng các khu công nghiệp có những hàng rào làm mốc ranh giới phân biệt với các vùng còn lại thuộc lãnh thổ quốc gia. Mọi hoạt động sản xuất kinh doanh thuộc khu công nghiệp không chỉ tuân thủ theo quy định của pháp luật hiện hành mà còn phải tuân thủ quy chế riêng và hƣởng nhiều ƣu đãi. Cơ sở vật chất kỹ thuật khu công nghiệp đƣợc xây dựng phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh không phục vụ mục đích sống của dân cƣ, kể cả những ngƣời làm việc trong khu công nghiệp.

Thứ hai, về chức năng hoạt động: Khu công nghiệp là khu vực chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp. Trong khu công nghiệp, không có các hoạt động sản xuất nông, lâm, ngƣ nghiệp và các dịch vụ phục vụ cho loại hình sản xuất này. Thứ ba, về thành lập: Khu công nghiệp không phải là khu vực đƣợc thành lập tự phát mà đƣợc thành lập theo trình tự, thủ tục nghiêm ngặt do Chính phủ định ra, trên cơ sở quy hoạch đã đƣợc phê duyệt. Khu chế xuất là loại hình khu công nghiệp đặc biệt.

Vì vậy, khu chế xuất mang đầy đủ những đặc điểm chung của khu công nghiệp nhƣng bên cạnh đó nó còn có những nét đặc trƣng riêng biệt: Thứ nhất, về tính chất ranh giới địa lý ngăn cách với vùng lãnh thổ còn lại của quốc gia. Đối với khu chế xuất, ranh giới địa lý không chỉ đơn thuần là sự xã định mốc giới phân biệt với các vùng lãnh thổ còn lại mà còn có ý nghĩa là hàng rào hải quan. Việc trao đổi hàng hóa giữa các doanh nghiệp chế xuất 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] với các doanh nghiệp ở nƣớc ngoài hoặc với doanh nghiệp chế xuất khác thể hiện tính chất rõ thƣơng mại tự do: không thuộc diện chịu thuế xuất khẩu, nhập khẩu, không phải thực hiện các thủ tục hải quan. Trao đổi hàng hóa giữa khu chế xuất với các vùng lãnh thổ còn lại của quốc gia đƣợc coi là quan hệ xuất khẩu, nhập khẩu và phải nộp thuế, thực hiện chế độ hải quan theo quy định hiện hành.

Thứ hai, về mục tiêu thị trƣờng. Doanh nghiệp thành lập và hoạt động trong khu chế xuất chủ yếu xuất khẩu hàng hóa hoặc kinh doanh dịch vụ phục vụ cho xuất khẩu, hƣớng tới mục tiêu khai thác thị trƣờng khu vực và quốc tế.3 Khái niệm bảo vệ môi trường và bảo vệ môi trường tại khu công nghiệp Dƣới góc độ pháp lí, khái niệm bảo vệ môi trƣờng đƣợc ghi nhận tại khoản 3, Điều 3 Luật bảo vệ môi trƣờng năm 2005: “Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp; phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đối với môi trường, ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, phục hồi và cải thiện môi trường; khai thác, sử dụng hợp lí và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; bảo vệ đa dạng sinh học”. Do môi trƣờng rất rộng, bao gồm nhiều yếu tố và có tính thống nhất nên hoạt động bảo vệ môi trƣờng rất đa dạng, gồm nhiều hành vi khác nhau nhƣng gộp chung lại những hành vi đó thuộc hai nhóm cơ bản. Thứ nhất, những hành vi mang tính chất phòng ngừa ô nhiễm môi trƣờng.

Thứ hai, những hành vi mang tính chất khắc phục những hậu quả do con ngƣời và thiên nhiên gây ra cho môi trƣờng.