Xu Hướng Phát Triển Thị Trường Bảo Hiểm Thế Giới và Ảnh Hưởng Đến Thị Trường Bảo Hiểm Việt Nam

Khám phá xu hướng phát triển thị trường bảo hiểm thế giới và ảnh hưởng đến sự phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam trong bài viết này.

• Tác giả: Nguyễn Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Như Tiến
• Trường học: Đại học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại
• Đề tài: Xu Hướng Phát Triển Thị Trường Bảo Hiểm Thế Giới và Ảnh Hưởng Đến Thị Trường Bảo Hiểm Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM
• 1.1. Khái quát chung về thị trường bảo hiểm
• 1.1.1. Khái quát chung về thị trường
• 1.1.1.1. Khái niệm thị trường
• 1.1.1.2. Các đặc điểm của thị trường
• 1.1.1.3. Các qui luật điều tiết sự vận động của thị trường
• 1.1.1.3.1. Qui luật giá trị
• 1.1.1.3.2. Qui luật cung cầu
• 1.1.1.3.3. Qui luật cạnh tranh
• 1.1.1.4. Phân loại thị trường
• 1.1.2. Khái quát chung về thị trường bảo hiểm
• 1.1.2.1. Khái niệm thị trường bảo hiểm
• 1.1.2.2. Đặc trưng cơ bản của thị trường bảo hiểm
• 1.1.2.3. Những qui luật chung trên thị trường bảo hiểm
• 1.1.2.4. Phân loại thị trường bảo hiểm
• 1.1.2.5. Tình hình hoạt động của thị trường bảo hiểm trong thời gian qua
• 1.1.3. Thị trường bảo hiểm thế giới
• 1.1.3.1. Tình hình hoạt động thị trường bảo hiểm thế giới
• 1.1.3.2. Triển vọng phát triển của thị trường bảo hiểm thế giới
• 1.1.4. Thị trường bảo hiểm Việt Nam
• 1.1.4.1. Tình hình hoạt động của thị trường bảo hiểm Việt Nam
• 1.1.4.2. Triển vọng phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM THẾ GIỚI
• 2.1. Xu hướng mở cửa, tự do hoá thị trường nội địa
• 2.1.1. Nội dung xu hướng mở cửa, tự do hoá thị trường nội địa
• 2.1.2. Mở cửa hạn chế thị trường bảo hiểm
• 2.1.3. Mở cửa hoàn toàn thị trường bảo hiểm
• 2.1.4. Ảnh hưởng của xu hướng mở cửa, tự do hoá thị trường nội địa
• 2.2. Xu hướng hình thành mô hình ngân hàng - bảo hiểm
• 2.2.1. Nội dung của xu hướng hình thành mô hình ngân hàng - bảo hiểm
• 2.2.2. Mô hình ngân hàng - bảo hiểm ở khu vực châu Âu
• 2.2.3. Mô hình ngân hàng - bảo hiểm ở khu vực Mỹ la tinh
• 2.2.4. Mô hình ngân hàng - bảo hiểm ở khu vực châu Á
• 2.2.5. Ảnh hưởng của xu hướng hình thành mô hình ngân hàng - bảo hiểm
• 2.3. Xu hướng gia tăng các khối liên minh chiến lược
• 2.3.1. Nội dung của xu hướng gia tăng các khối liên minh chiến lược và diễn biến của nó
• 2.3.2. Ảnh hưởng của xu hướng gia tăng các khối liên minh chiến lược
• 2.4. Xu hướng đầu tư nhằm bảo toàn và nhân vốn
• 2.4.1. Nội dung của xu hướng đầu tư nhằm bảo toàn và nhân vốn
• 2.4.2. Ảnh hưởng của xu hướng đầu tư nhằm bảo toàn và nhân vốn
• 3. CHƯƠNG 3: TÁC ĐỘNG CỦA CÁC XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN TRÊN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM THẾ GIỚI ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM VIỆT NAM
• 3.1. Tác động của các xu hướng phát triển trên thị trường bảo hiểm thế giới đến sự phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam
• 3.1.1. Tác động đến cơ cấu thị trường bảo hiểm
• 3.1.2. Tác động đến cơ cấu doanh nghiệp trên thị trường
• 3.1.3. Tác động đến qui mô, dung lượng thị trường
• 3.1.4. Tác động đến ý thức, nhu cầu của người dân
• 3.1.5. Tác động đến giá trị bảo hiểm của đối tượng bảo hiểm và tổn thất
• 3.1.6. Tác động đến hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm
• 3.1.6.1. Hoạt động niêm yết trên thị trường chứng khoán
• 3.1.6.2. Hoạt động đầu tư
• 3.1.6.3. Hoạt động liên doanh liên kết
• 3.1.7. Tác động đến quá trình cạnh tranh trên thị trường
• 3.1.8. Tác động đến sản phẩm bảo hiểm
• 3.1.9. Tác động đến hình thức phân phối sản phẩm
• 3.1.10. Tác động đến sự đóng góp của ngành bảo hiểm cho sự phát triển chung của nền kinh tế - xã hội
• 3.2. Giải pháp nhằm phát huy những tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực của các xu hướng trên thị trường bảo hiểm thế giới đến sự phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam
• 3.2.1. Giải pháp về phía Nhà nước
• 3.2.2. Giải pháp về phía Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam
• 3.2.3. Giải pháp về phía Doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Thị Trường Bảo Hiểm Thế Giới Cơ Hội và Thách Thức

Thị trường bảo hiểm là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Nó cung cấp sự bảo vệ tài chính trước những rủi ro không lường trước được. Thị trường này bao gồm nhiều loại hình bảo hiểm khác nhau, từ bảo hiểm nhân thọ đến bảo hiểm phi nhân thọ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của cá nhân và doanh nghiệp. Sự phát triển của thị trường bảo hiểm chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm môi trường kinh tế vĩ mô, quy định pháp luật, và xu hướng nhân khẩu học. Theo tài liệu gốc, thị trường bảo hiểm Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng từ các xu hướng phát triển trên thị trường bảo hiểm thế giới, dẫn đến những thay đổi và chuyển biến nhất định. Do đó, việc nắm bắt các xu hướng toàn cầu là rất quan trọng để phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam một cách bền vững. Tăng trưởng thị trường bảo hiểm phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi này.

1.1. Khái niệm và đặc điểm thị trường bảo hiểm toàn cầu

Thị trường bảo hiểm toàn cầu là một hệ thống phức tạp, bao gồm các công ty bảo hiểm, môi giới, đại lý và người tiêu dùng. Sản phẩm bảo hiểm là một loại dịch vụ đặc biệt, mang tính vô hình và không được bảo hộ bản quyền. Người mua bảo hiểm mong muốn phòng ngừa rủi ro hơn là nhận bồi thường. Thị trường bảo hiểm hoạt động dựa trên nguyên tắc chia sẻ rủi ro, trong đó nhiều người đóng góp một khoản phí nhỏ để bảo vệ một số ít người khỏi những tổn thất lớn. Các công ty bảo hiểm lớn đóng vai trò quan trọng trong việc định hình thị trường.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến động lực thị trường bảo hiểm

Nhiều yếu tố tác động đến động lực thị trường bảo hiểm. Môi trường kinh tế vĩ mô, bao gồm tăng trưởng GDP, lạm phát và lãi suất, có ảnh hưởng lớn đến nhu cầu bảo hiểm. Quy định pháp luật cũng đóng vai trò quan trọng, định hình cách thức các công ty bảo hiểm hoạt động và cạnh tranh. Xu hướng nhân khẩu học, như già hóa dân số và đô thị hóa, tạo ra những nhu cầu bảo hiểm mới. Ngoài ra, các yếu tố như tác động của COVID-19 đến bảo hiểm và sự phát triển của công nghệ bảo hiểm (Insurtech) cũng đang thay đổi thị trường.

II. Xu Hướng Mở Cửa và Tự Do Hóa Thị Trường Bảo Hiểm Toàn Cầu

Xu hướng mở cửa và tự do hóa thị trường bảo hiểm là một trong những xu hướng quan trọng nhất trên thị trường bảo hiểm thế giới. Quá trình này bao gồm việc dỡ bỏ các rào cản thương mại và đầu tư, cho phép các công ty bảo hiểm nước ngoài tham gia vào thị trường nội địa. Mở cửa thị trường có thể mang lại nhiều lợi ích, bao gồm tăng cường cạnh tranh, cải thiện hiệu quả hoạt động và cung cấp nhiều lựa chọn hơn cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, nó cũng có thể tạo ra những thách thức, đặc biệt đối với các công ty bảo hiểm trong nước. Theo tài liệu gốc, xu hướng này có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam. Quy định pháp luật bảo hiểm cần được điều chỉnh để phù hợp với xu hướng này.

2.1. Nội dung và diễn biến của xu hướng mở cửa thị trường

Xu hướng mở cửa thị trường bảo hiểm diễn ra theo nhiều giai đoạn, từ mở cửa hạn chế đến mở cửa hoàn toàn. Mở cửa hạn chế thường bao gồm việc cho phép các công ty bảo hiểm nước ngoài thành lập văn phòng đại diện hoặc chi nhánh. Mở cửa hoàn toàn cho phép các công ty nước ngoài thành lập công ty con hoặc mua lại các công ty trong nước. Quá trình mở cửa thị trường thường đi kèm với việc dỡ bỏ các hạn chế về vốn, phạm vi hoạt động và tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Các công ty bảo hiểm Việt Nam cần chuẩn bị để cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài.

2.2. Ảnh hưởng của tự do hóa đến thị trường bảo hiểm Việt Nam

Tự do hóa thị trường bảo hiểm có thể mang lại nhiều cơ hội cho thị trường bảo hiểm Việt Nam. Nó có thể thu hút vốn đầu tư nước ngoài, cải thiện công nghệ và kỹ năng quản lý, và mở rộng phạm vi sản phẩm và dịch vụ. Tuy nhiên, nó cũng có thể tạo ra những thách thức, bao gồm tăng cường cạnh tranh, áp lực giảm giá và nguy cơ mất thị phần. Phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam cần đi đôi với việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các công ty trong nước.

III. Mô Hình Ngân Hàng Bảo Hiểm Bancassurance Cách Tiếp Cận Mới

Mô hình ngân hàng - bảo hiểm (Bancassurance) là một xu hướng phát triển quan trọng trên thị trường bảo hiểm thế giới. Mô hình này kết hợp hoạt động ngân hàng và bảo hiểm, cho phép các ngân hàng phân phối sản phẩm bảo hiểm cho khách hàng của mình. Bancassurance có thể mang lại nhiều lợi ích, bao gồm tăng doanh thu, mở rộng kênh phân phối và cải thiện mối quan hệ với khách hàng. Tuy nhiên, nó cũng có thể tạo ra những thách thức, đặc biệt liên quan đến quản lý rủi ro và tuân thủ quy định. Kênh phân phối bảo hiểm này ngày càng trở nên phổ biến.

3.1. Nội dung và các mô hình Bancassurance phổ biến trên thế giới

Bancassurance có nhiều mô hình khác nhau, từ hợp tác đơn giản đến liên doanh phức tạp. Mô hình phổ biến nhất là ngân hàng đóng vai trò là đại lý phân phối sản phẩm bảo hiểm của một công ty bảo hiểm. Một số ngân hàng thành lập công ty bảo hiểm riêng hoặc mua lại các công ty bảo hiểm. Bancassurance đã phát triển mạnh mẽ ở châu Âu, Mỹ Latinh và châu Á. Hiệu quả hoạt động bảo hiểm được nâng cao nhờ Bancassurance.

3.2. Ứng dụng Bancassurance tại thị trường bảo hiểm Việt Nam

Bancassurance đang trở nên phổ biến hơn tại thị trường bảo hiểm Việt Nam. Nhiều ngân hàng đã hợp tác với các công ty bảo hiểm để phân phối sản phẩm bảo hiểm cho khách hàng của mình. Bancassurance có tiềm năng lớn để phát triển tại Việt Nam, nhờ vào mạng lưới chi nhánh rộng khắp của các ngân hàng và sự tin tưởng của khách hàng đối với thương hiệu ngân hàng. Các công ty bảo hiểm Việt Nam cần tận dụng cơ hội này để mở rộng thị phần.

IV. Liên Minh Chiến Lược Bảo Hiểm Bí Quyết Tăng Cường Sức Mạnh

Xu hướng gia tăng các khối liên minh chiến lược là một xu hướng quan trọng khác trên thị trường bảo hiểm thế giới. Các liên minh chiến lược cho phép các công ty bảo hiểm hợp tác với nhau để đạt được những mục tiêu chung, chẳng hạn như mở rộng thị trường, chia sẻ rủi ro và phát triển sản phẩm mới. Liên minh chiến lược có thể mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ và sự tin tưởng lẫn nhau. Quản lý rủi ro bảo hiểm hiệu quả hơn nhờ liên minh chiến lược.

4.1. Mục tiêu và hình thức của các liên minh chiến lược bảo hiểm

Các liên minh chiến lược bảo hiểm có thể có nhiều mục tiêu khác nhau, chẳng hạn như mở rộng thị trường, chia sẻ rủi ro, phát triển sản phẩm mới và cải thiện hiệu quả hoạt động. Các hình thức liên minh chiến lược bao gồm hợp tác nghiên cứu và phát triển, chia sẻ kênh phân phối, đồng bảo hiểm và tái bảo hiểm. Các công ty bảo hiểm lớn thường tham gia vào nhiều liên minh chiến lược khác nhau.

4.2. Tác động của liên minh chiến lược đến thị trường bảo hiểm

Liên minh chiến lược có thể có tác động lớn đến thị trường bảo hiểm. Nó có thể tạo ra những công ty bảo hiểm lớn mạnh hơn, có khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường toàn cầu. Nó cũng có thể thúc đẩy sự đổi mới và phát triển sản phẩm mới. Tuy nhiên, nó cũng có thể dẫn đến sự tập trung quyền lực và giảm cạnh tranh. Cơ hội thị trường bảo hiểm được mở rộng nhờ liên minh chiến lược.

V. Đầu Tư Bảo Toàn Vốn Phương Pháp Quản Lý Tài Chính Hiệu Quả

Xu hướng đầu tư nhằm bảo toàn và nhân vốn là một xu hướng quan trọng đối với các công ty bảo hiểm. Các công ty bảo hiểm có trách nhiệm quản lý một lượng lớn tài sản, và việc đầu tư hiệu quả là rất quan trọng để đảm bảo khả năng thanh toán và tạo ra lợi nhuận. Các công ty bảo hiểm thường đầu tư vào các tài sản an toàn, chẳng hạn như trái phiếu chính phủ và bất động sản. Tuy nhiên, họ cũng có thể đầu tư vào các tài sản rủi ro hơn, chẳng hạn như cổ phiếu và quỹ đầu tư. Xu hướng đầu tư tài chính của các công ty bảo hiểm ảnh hưởng lớn đến thị trường.

5.1. Các kênh đầu tư phổ biến của doanh nghiệp bảo hiểm

Các công ty bảo hiểm thường đầu tư vào nhiều kênh khác nhau, bao gồm trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, bất động sản, cổ phiếu và quỹ đầu tư. Lựa chọn kênh đầu tư phụ thuộc vào mức độ rủi ro chấp nhận được, mục tiêu lợi nhuận và quy định pháp luật. Các công ty bảo hiểm Việt Nam cần đa dạng hóa danh mục đầu tư để giảm thiểu rủi ro.

5.2. Ảnh hưởng của đầu tư đến hiệu quả hoạt động bảo hiểm

Đầu tư hiệu quả có thể cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động của các công ty bảo hiểm. Lợi nhuận từ đầu tư có thể bù đắp cho chi phí bồi thường và chi phí hoạt động, giúp các công ty bảo hiểm duy trì khả năng thanh toán và tạo ra lợi nhuận. Tuy nhiên, đầu tư rủi ro có thể dẫn đến thua lỗ và ảnh hưởng đến khả năng thanh toán. Hiệu quả hoạt động bảo hiểm phụ thuộc vào khả năng quản lý đầu tư.

VI. Tác Động và Giải Pháp Phát Triển Thị Trường Bảo Hiểm Việt Nam

Các xu hướng phát triển trên thị trường bảo hiểm thế giới có tác động lớn đến sự phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam. Để phát huy những tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía Nhà nước, Hiệp hội bảo hiểm và các doanh nghiệp bảo hiểm. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển sản phẩm mới và tăng cường bảo vệ người tiêu dùng. Phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

6.1. Giải pháp từ phía Nhà nước và Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam

Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý về bảo hiểm, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam cần tăng cường vai trò trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp bảo hiểm, nâng cao chất lượng dịch vụ và tuyên truyền về lợi ích của bảo hiểm. Quy định pháp luật bảo hiểm cần được cập nhật thường xuyên.

6.2. Giải pháp từ phía Doanh nghiệp bảo hiểm để thích ứng

Các doanh nghiệp bảo hiểm cần nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển sản phẩm mới, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Họ cũng cần chú trọng đến việc đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Các công ty bảo hiểm Việt Nam cần chủ động thích ứng với những thay đổi trên thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam sau 20 năm thực hiện đường lối Đổi mới từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (1986) đã ghi nhận sự chuyển dịch từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm tăng từ mức 4,5% trong giai đoạn 1986–1990 lên 7,5% trong giai đoạn 2000–2005. Đi cùng tiến trình mở cửa kinh tế, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu, thị trường bảo hiểm Việt Nam từng bước hình thành, mở rộng về quy mô và xác lập vai trò cung cấp giải pháp bảo vệ tài chính cho các hoạt động kinh tế – xã hội.

Tuy nhiên, trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, đặc biệt là việc hoàn tất đàm phán song phương với 28 đối tác và chuẩn bị gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào cuối năm 2006, thị trường bảo hiểm Việt Nam đứng trước yêu cầu phải thích ứng với các chuẩn mực và xu thế vận động của thị trường bảo hiểm toàn cầu. Việc nghiên cứu các xu hướng biến chuyển của ngành bảo hiểm thế giới nhằm nhận diện những thời cơ và thách thức đối với thị trường nội địa là cơ sở thực tiễn để tác giả lựa chọn đề tài.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận bao gồm:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về thị trường, thị trường bảo hiểm và đánh giá thực trạng hoạt động của thị trường bảo hiểm thế giới cũng như thị trường bảo hiểm Việt Nam giai đoạn 2000–2005.
2. Phân tích nội dung và đánh giá tác động của bốn xu hướng phát triển chủ yếu trên thị trường bảo hiểm thế giới.
3. Làm rõ những tác động tích cực và tiêu cực từ các xu hướng quốc tế đến thị trường bảo hiểm Việt Nam; trên cơ sở đó đề xuất hệ thống giải pháp đối với Nhà nước, Hiệp hội Bảo hiểm và các doanh nghiệp bảo hiểm nhằm phát triển thị trường an toàn, lành mạnh, hiệu quả và bền vững.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các xu hướng phát triển chủ yếu của thị trường bảo hiểm thế giới và tác động của các xu hướng này đối với thị trường bảo hiểm Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Khảo sát thực tiễn tại các thị trường bảo hiểm phát triển và đang phát triển (Bắc Mỹ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Đông Nam Á, Chile, Nam Phi, Đài Loan, Hồng Kông) và thị trường bảo hiểm Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Tập trung thu thập, phân tích dữ liệu giai đoạn 1993–2005, cập nhật số liệu 6 tháng đầu năm 2006 và định hướng phát triển đến năm 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các nguyên lý kinh tế học thị trường và kinh tế bảo hiểm:

• Lý thuyết về thị trường và các quy luật điều tiết: Làm rõ khái niệm thị trường, các đặc trưng mua bán, quan hệ cạnh tranh và sự chi phối của quy luật giá trị, quy luật cung – cầu, quy luật cạnh tranh.
• Lý thuyết chuyên ngành bảo hiểm: Xác định bản chất dịch vụ bảo hiểm (sản phẩm vô hình, không bảo hộ bản quyền, mục đích dự phòng rủi ro), các chủ thể tham gia gồm người mua bảo hiểm (Insured), người bán bảo hiểm (Insurer), các tổ chức trung gian môi giới (Broker) và đại lý (Agent). Khóa luận phân tích quy luật đặc thù của bảo hiểm là quy luật số đông bù số ít và phân loại thị trường theo tiêu chí địa lý, nhân khẩu học, cơ chế hoạt động (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thương mại), tính chất (nhân thọ, phi nhân thọ) và đối tượng (tài sản, con người, trách nhiệm dân sự).
• Khung khổ pháp lý: Sử dụng Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000, Quyết định 310/QĐ/2005/TTg về việc thành lập Tập đoàn Tài chính – Bảo hiểm Bảo Việt, Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm 2003–2010 của Thủ tướng Chính phủ, các văn bản pháp luật liên quan như Luật Đầu tư 2005, Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Du lịch 2005 và các cam kết theo Hiệp định Thương mại Việt – Mỹ (BTA).

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng:

• Phương pháp phân tích – tổng hợp lý thuyết: Hệ thống hóa tài liệu học thuật và văn bản pháp quy để xây dựng khung phân tích.
• Phương pháp thống kê mô tả và so sánh đối chiếu: Thu thập chuỗi số liệu kinh tế, xử lý bảng biểu để so sánh quy mô doanh thu phí, thị phần, cơ cấu nghiệp vụ giữa các khối doanh nghiệp qua các năm 2004–2005 và giai đoạn 1993–2005.
• Nguồn dữ liệu: Trích xuất từ Niên giám và báo cáo Thị trường bảo hiểm Việt Nam năm 2004, 2005 của Nhà xuất bản Tài chính; Tạp chí Bảo hiểm – Tái bảo hiểm Việt Nam (số tháng 9/2005, số tháng 8/2006); Bản tin số 4 năm 2005 của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam; tài liệu từ Tổng công ty Tái bảo hiểm Quốc gia (VINARE) và các doanh nghiệp bảo hiểm trực thuộc.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Khái quát về thị trường bảo hiểm

Chương I tập trung làm rõ lý luận thị trường bảo hiểm và phân tích thực trạng hoạt động của thị trường thế giới và Việt Nam giai đoạn 2000–2005.

Về thị trường thế giới: Năm 2005, tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn cầu đạt 3.426 tỷ USD (chiếm 7,7% GDP thế giới). Trong đó, bảo hiểm nhân thọ đạt 1.974 tỷ USD (tăng 3,9%), bảo hiểm phi nhân thọ đạt 1.452 tỷ USD (tăng 0,6%). Các nước công nghiệp phát triển chiếm 4/5 tổng phí toàn cầu (2.999 tỷ USD, tỷ trọng phí/GDP là 9%), trong khi các nước đang phát triển đạt 427 tỷ USD (tăng trưởng 6,9%, riêng Đông và Nam Á tăng trên 9,5%). Thị trường phi nhân thọ chịu ảnh hưởng bởi tổn thất thiên tai đạt kỷ lục 83 tỷ USD từ các trận bão tại Mỹ, vùng Caribe và châu Âu (bão Erwin và lũ lụt khiến bảo hiểm bồi thường 4 tỷ USD), tuy nhiên tỷ suất lãi kinh doanh nghiệp vụ trước thuế của các nước lớn vẫn đạt 12% trên doanh thu phí thuần.

Về thị trường Việt Nam: Doanh thu phí bảo hiểm tăng trưởng từ 700 tỷ đồng (năm 1993) lên 13.558 tỷ đồng (năm 2005), nâng mức phí bình quân đầu người từ 10.000 đồng lên 163.000 đồng/người, đóng góp 1,76% GDP. Tính đến cuối năm 2005, toàn thị trường có 32 doanh nghiệp bảo hiểm (3 doanh nghiệp nhà nước, 11 công ty cổ phần, 6 công ty liên doanh, 12 công ty 100% vốn nước ngoài), 30 văn phòng đại diện và 128.494 đại lý.

Tiêu chí phân loại nghiệp vụ	Năm 2004	Năm 2005	Tốc độ tăng trưởng 2004–2005 (%)
Doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường (tỷ đồng)	12.558	13.558	8,66%
- Doanh thu bảo hiểm phi nhân thọ (tỷ đồng)	4.770	5.535	16,10%
- Doanh thu bảo hiểm nhân thọ (tỷ đồng)	7.788	8.023	4,05%
Thị phần theo khối doanh nghiệp (%)
- Khối doanh nghiệp trong nước	60,21%	61,12%	-
- Khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài	39,79%	38,88%	-
Chỉ tiêu hoạt động chuyên ngành
- Tổng số tiền chi trả bồi thường gốc phi nhân thọ (tỷ đồng)	1.641	2.091	27,42%
- Tổng dự phòng nghiệp vụ nhân thọ (tỷ đồng)	15.801	20.383	29,00%
- Tổng vốn đầu tư trở lại nền kinh tế (tỷ đồng)	23.548	29.906	27,00%
- Phí bảo hiểm thu xếp qua môi giới (tỷ đồng)	580	908	56,55%

Các nghiệp vụ phi nhân thọ năm 2005 ghi nhận doanh thu cao nhất ở mảng xe cơ giới (1.603 tỷ đồng, chiếm 30% doanh thu phi nhân thọ), bảo hiểm con người (954 tỷ đồng), bảo hiểm thân tàu và P&I (491,6 tỷ đồng), bảo hiểm cháy nổ (474 tỷ đồng), bảo hiểm hàng hóa vận chuyển (455 tỷ đồng) và bảo hiểm xây dựng lắp đặt (378,5 tỷ đồng, tăng 389%). Hoạt động đầu tư đạt 29.906 tỷ đồng, tập trung 86,30% vào tiền gửi và trái phiếu chính phủ.

Chương II: Những xu hướng phát triển của thị trường bảo hiểm thế giới

Chương II phân tích bốn xu hướng vận động mang tính cấu trúc của ngành bảo hiểm quốc tế:

1. Xu hướng mở cửa, tự do hóa thị trường nội địa:

• Mở cửa hạn chế: Thể hiện qua chính sách của Nhật Bản (tự do hóa tỷ lệ phí một số nghiệp vụ, dỡ bỏ lệnh cấm môi giới), Liên minh châu Âu (mở cửa tự do nội khối nhưng hạn chế bảo hiểm bắt buộc với bên ngoài), Malaysia (khống chế tỷ lệ cổ phần nước ngoài từ 30% đến 50%) và Thái Lan (yêu cầu phê duyệt cấp phép từ Nội các và kiểm soát lao động quản lý nước ngoài) nhằm bảo hộ thị trường nội địa non trẻ.
• Mở cửa hoàn toàn: Thể hiện ở các nền kinh tế như Chile, Nam Phi, Đài Loan (tự do hóa hoàn toàn từ năm 1995 dựa trên các điều kiện về tài chính và tuân thủ pháp luật) và Hồng Kông (năm 1998 có 19 công ty bảo hiểm hỗn hợp và 45 công ty nhân thọ, phần lớn từ Anh, Pháp, Mỹ, Canada). Xu hướng này thúc đẩy đổi mới công nghệ quản lý, đa dạng hóa sản phẩm nhưng tạo sức ép đào thải lớn đối với các doanh nghiệp yếu kém.

2. Xu hướng hình thành mô hình ngân hàng – bảo hiểm (Bancassurance):

• Khởi phát từ Pháp vào những năm 1980 dựa trên lợi thế ưu đãi thuế, Bancassurance phát triển thành phương thức kết hợp dịch vụ ngân hàng và bảo hiểm. Tại châu Âu, Bancassurance chiếm từ 30% đến 70% thị phần bảo hiểm nhân thọ và 10% đến 20% thị phần bảo hiểm phi nhân thọ. Mô hình được dẫn dắt bởi các tập đoàn tài chính như Fortis, ING, Rabobank (Hà Lan), Citibank – CIV (Đức), HSBC – Erisa (Pháp) và thương vụ Allianz mua lại ngân hàng Dresdner năm 2002.

3. Xu hướng gia tăng các khối liên minh chiến lược:

• Các tập đoàn tiến hành hoạt động mua bán, sáp nhập (M&A) và liên kết xuyên biên giới nhằm tối ưu hóa quy mô vốn, chia sẻ mạng lưới phân phối và nâng cao năng lực phân tán rủi ro trên quy mô toàn cầu.

4. Xu hướng đầu tư nhằm bảo toàn và nhân vốn:

• Tái cơ cấu danh mục tài chính từ nguồn phí nhàn rỗi sang các công cụ sinh lời như cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, bất động sản và các quỹ đầu tư, biến hoạt động đầu tư tài chính thành nguồn tạo lập lợi nhuận cốt lõi cho doanh nghiệp bảo hiểm.

Chương III: Tác động của các xu hướng phát triển trên thị trường bảo hiểm thế giới đến sự phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam

Chương III phân tích tác động hai mặt của các xu hướng quốc tế đến thị trường Việt Nam và đưa ra hệ thống khuyến nghị thực thi:

Tác động ghi nhận trên các phương diện:

• Cơ cấu tổ chức và doanh nghiệp: Thúc đẩy sự ra đời của các mô hình tập đoàn tài chính – bảo hiểm đa ngành (Tập đoàn Bảo Việt theo Quyết định 310/QĐ/2005/TTg), thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (Bảo Minh, VINARE) và gia tăng số lượng doanh nghiệp FDI.
• Sản phẩm và kênh phân phối: Du nhập các sản phẩm bảo hiểm mới (bảo hiểm liên kết chung, bảo hiểm hỗn hợp tích hợp đầu tư, bảo hiểm trách nhiệm nhà thầu đóng tàu) và hình thành kênh phân phối Bancassurance, đại lý chuyên nghiệp, môi giới quốc tế (AON, Marsh).
• Cạnh tranh và rủi ro: Làm gia tăng hiện tượng cạnh tranh hạ phí, nâng mức hoa hồng, mở rộng điều khoản bảo hiểm thiếu kiểm soát (như tại nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu, bảo hiểm xây dựng lắp đặt với mức phí hạ xuống 0,06%), kéo theo tình trạng trục lợi bảo hiểm và nguy cơ mất an toàn tài chính.

Hệ thống giải pháp tác giả đề xuất:

• Về phía Nhà nước:
  1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy, ban hành quy chế hướng dẫn đầu tư an toàn cho các doanh nghiệp bảo hiểm và hoàn thiện các nghị định về bảo hiểm bắt buộc (bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, trách nhiệm dân sự vận tải thủy).
  2. Xây dựng lộ trình mở cửa thị trường phù hợp với tiến trình gia nhập WTO và cam kết BTA; tăng cường năng lực giám sát biên khả năng thanh toán, thanh tra quy trình khai thác và thẩm định bồi thường.
• Về phía Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam:
  1. Thiết lập quy chế tự điều tiết nhằm ngăn chặn hành vi cạnh tranh không lành mạnh, hạ phí tùy tiện; làm đầu mối trao đổi thông tin phòng chống trục lợi bảo hiểm.
  2. Chuẩn hóa công tác đào tạo, sát hạch cấp chứng chỉ cho đội ngũ đại lý bảo hiểm; hỗ trợ nghiên cứu dữ liệu thống kê rủi ro thị trường.
• Về phía Doanh nghiệp bảo hiểm:
  1. Tăng cường năng lực tài chính, nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp và trích lập đầy đủ các khoản dự phòng nghiệp vụ.
  2. Đổi mới công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng, đẩy mạnh liên kết Bancassurance với các ngân hàng thương mại để giảm chi phí khai thác.
  3. Kiểm soát chặt chẽ rủi ro nhận bảo hiểm, tuân thủ kỷ luật tính phí bảo hiểm và giám sát quy trình bồi thường, đặc biệt trong các nghiệp vụ có tỷ lệ tổn thất cao như thân tàu và tài sản.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính:

• Hệ thống hóa chuỗi dữ liệu thực nghiệm về thị trường bảo hiểm Việt Nam giai đoạn 1993–2005, chỉ rõ tốc độ tăng trưởng doanh thu phí đạt 8,66% trong năm 2005, tỷ lệ đóng góp vào GDP đạt 1,76%, vốn đầu tư quay lại nền kinh tế đạt 29.906 tỷ đồng.
• Nhận diện cơ cấu thị trường với sự dẫn dắt của các doanh nghiệp trong nước ở mảng phi nhân thọ (chiếm 94,63% thị phần), trong khi khối ngoại chiếm ưu thế ở mảng nhân thọ (chiếm 61,99% tổng doanh thu phí nhân thọ).
• Phân tích bốn xu hướng vận động mang tính quy luật của thị trường bảo hiểm quốc tế và đối chiếu cụ thể với thực trạng chuyển dịch thể chế, cơ cấu sản phẩm và áp lực cạnh tranh tại thị trường nội địa.

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt học thuật: Cung cấp khung lý luận hoàn chỉnh về các quy luật kinh tế chi phối ngành bảo hiểm thương mại và mô hình hóa tác động lan tỏa từ quá trình toàn cầu hóa tài chính vào một thị trường bảo hiểm chuyển đổi.
• Về mặt thực tiễn: Đưa ra hệ thống giải pháp 3 cấp độ (Nhà nước – Hiệp hội – Doanh nghiệp) có tính ứng dụng cụ thể trong giai đoạn bản lề Việt Nam chuẩn bị gia nhập WTO.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài:

• Dữ liệu nghiên cứu thực tiễn dừng lại ở mốc cuối năm 2005 và số liệu ước tính 6 tháng đầu năm 2006, do đó chưa phản ánh đầy đủ tác động thực tế sau khi các cam kết gia nhập WTO chính thức có hiệu lực.
• Phạm vi tiếp cận chủ yếu dựa trên các nguồn dữ liệu thống kê thứ cấp tổng hợp toàn ngành, chưa đi sâu phân tích định lượng chi tiết báo cáo tài chính của từng doanh nghiệp bảo hiểm đơn lẻ.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Đánh giá tác động định lượng của quá trình thực thi cam kết WTO đối với biên khả năng thanh toán và thị phần của các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước sau năm 2006.
• Nghiên cứu chuyên sâu về hiệu quả vận hành thực tế của mô hình Bancassurance và các tập đoàn tài chính – bảo hiểm đa ngành tại thị trường Việt Nam.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Tài chính – Ngân hàng và Bảo hiểm thương mại trong việc tiếp cận phương pháp phân tích thị trường ngành dịch vụ tài chính.
• Các nhà nghiên cứu và cán bộ phân tích thị trường cần hệ thống dữ liệu kinh tế bảo hiểm giai đoạn tiền WTO (1993–2005).
• Các nhà quản trị doanh nghiệp bảo hiểm trong việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế về triển khai kênh phân phối Bancassurance và quản trị cạnh tranh thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn cầu năm 2005 đạt quy mô bao nhiêu và phân bổ thế nào giữa nhân thọ và phi nhân thọ? Năm 2005, tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn cầu đạt 3.426 tỷ USD (chiếm 7,7% GDP toàn cầu). Trong đó, bảo hiểm nhân thọ đạt 1.974 tỷ USD (tăng 3,9% so với năm 2004) và bảo hiểm phi nhân thọ đạt 1.452 tỷ USD (tăng 0,6%).

2. Quy mô doanh thu phí và mức phí bình quân đầu người của thị trường bảo hiểm Việt Nam thay đổi ra sao từ năm 1993 đến năm 2005? Doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường tăng từ 700 tỷ đồng (năm 1993) lên 13.558 tỷ đồng (năm 2005), gấp gần 20 lần. Phí bảo hiểm bình quân đầu người tăng từ 10.000 đồng/người (năm 1993) lên 163.000 đồng/người (năm 2005), đóng góp 1,76% vào GDP.

3. Cơ cấu số lượng doanh nghiệp bảo hiểm theo các thành phần kinh tế tại Việt Nam tính đến cuối năm 2005 được ghi nhận như thế nào? Tính đến cuối năm 2005, Việt Nam có 32 doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, bao gồm: 3 doanh nghiệp nhà nước, 11 công ty cổ phần, 6 công ty liên doanh và 12 doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài.

4. Bốn xu hướng phát triển chủ yếu của thị trường bảo hiểm thế giới được phân tích trong khóa luận là gì? Bốn xu hướng bao gồm: (1) Xu hướng mở cửa, tự do hóa thị trường nội địa; (2) Xu hướng hình thành mô hình ngân hàng – bảo hiểm (Bancassurance); (3) Xu hướng gia tăng các khối liên minh chiến lược; (4) Xu hướng đầu tư nhằm bảo toàn và nhân vốn.

5. Mô hình Bancassurance chiếm tỷ trọng thị phần bao nhiêu tại khu vực châu Âu theo số liệu trong văn bản? Tại thị trường châu Âu, doanh thu khai thác qua mô hình Bancassurance chiếm từ 30% đến 70% tổng doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ và từ 10% đến 20% tổng doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thu Hà đã hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về thị trường bảo hiểm và phân tích thực trạng hoạt động của ngành bảo hiểm thế giới cũng như Việt Nam giai đoạn 1993–2005. Công trình đã luận giải bốn xu hướng vận động lớn của thị trường bảo hiểm quốc tế, từ đó chỉ rõ những cơ hội và thách thức đặt ra cho thị trường bảo hiểm nội địa trước ngưỡng cửa gia nhập WTO. Hệ thống giải pháp đồng bộ được đề xuất ở các cấp độ quản lý nhà nước, tổ chức hiệp hội và doanh nghiệp mang giá trị định hướng thực tiễn đối với sự phát triển an toàn, bền vững của thị trường bảo hiểm Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Để đối phó lại với tình hình siêu lạm phát và tăng trưởng chậm của thời kì kinh tế kế hoạch hoá tập trung, tại Đại hội lần thứ 6 của Đảng CSVN (1986), Đảng Cộng Sản Việt Nam đã chính thức quyết định đưa nền kinh tế Việt Nam chuyển sang cơ chế thị trường. Kể từ đó, nền kinh tế Việt Nam đã thực sự chuyển biến và đạt được rất nhiều thành tựu đáng khích lệ.

Tăng trưởng kinh tế hàng năm GDP đã tăng từ 4.5% trong giai đoạn 1986-1990 lên 7,5% trong giai đoạn 2000-2005. Bên cạnh đó, xuất khẩu liên tục tăng, thu hút đầu tư ngày càng mạnh hơn, tỷ lệ đói nghèo giảm, đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể…. Có thể nói, chuyển sang nền kinh tế thị trường, mở cửa hội nhập với thế giới, nền kinh tế Việt Nam đã thực sự chuyển mình. Đổi lại, nền kinh tế Việt Nam cũng phải chịu những tác động nhất định từ bên ngoài.

Thị trường bảo hiểm Việt Nam cũng không nằm ngoài qui luật. Là một bộ phận của nền kinh tế, với sự phát triển khá năng động và tốc độ tăng trưởng cao, có đóng góp tích cực cho sự phát triển của kinh tế - xã hội nói chung, thị trường bảo hiểm Việt Nam đã và đang chịu ảnh hưởng của những xu hướng phát triển trên thị trường bảo hiểm thế giới, dẫn đến những thay đổi và chuyển biến nhất định. Chính vì lý do đó, trong khoá luận tốt nghiệp của mình, em sẽ nghiên cứu 1 số xu hướng phát triển của thị trường bảo hiểm thế giới và những tác động của nó đến sự phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam. Trên cơ sở đó, em sẽ đưa ra một số giải pháp nhằm phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam một cách an toàn, lành mạnh, hiệu quả và toàn diện trong thời gian tới.

Nội dung đề cập và kết cấu của đề tài: Khóa luận tốt nghiệp gồm 3 chương: Chƣơng I: Khái quát về thị trƣờng bảo hiểm. Nguyễn Thu Hà -1- Lớp A1- K41- KTNT. Xu hướng phát triển của TTBH thế giới và ảnh hưởng đến sự phát triển TTTBH VN Trong chương này, em sẽ đề cập những vấn đề khái quát về thị trường và thị trường bảo hiểm cũng như tình hình hoạt động của thị trường bảo hiểm thế giới và Việt Nam trong thời gian qua và triển vọng phát triển trong thời gian tới. Chƣơng II: Những xu hƣớng phát triển của thị trƣờng bảo hiểm thế giới Trong chương này, em sẽ đề cập bốn xu hướng cơ bản trên thị trường bảo hiểm thế giới cũng như đánh giá ảnh hưởng của nó đến sự phát triển chung của thị trường bảo hiểm.

Chƣơng III: Tác động của các xu hƣớng phát triển trên thị trƣờng bảo hiểm thế giới đến sự phát triển của thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam. Trong chương này, em sẽ đề cập sự phát triển và biến đổi của thị trường bảo hiểm Việt Nam dưới tác động của các xu hướng phát triển trên thị trường bảo hiểm thế giới cũng như đưa ra một số giải pháp, về phía Nhà nước cũng như Hiệp hội bảo hiểm và các doanh nghiệp bảo hiểm nhằm đảm bảo sự phát triển ổn định, lành mạnh, an tòan và bền vững của thị trường bảo hiểm Việt Nam trong tương lai, đặc biệt trước bối cảnh Việt Nam sẽ gia nhập WTO trong thời gian tới. Do hạn chế về thời gian nghiên cứu, tài liệu thu thập cũng như khả năng và kinh nghiệm, nội dung khoá luận của em khó tránh khỏi nhứng sai sót và khiếm khuyết. Em kính mong nhận được sự góp ý của các thầy cô để khoá luận của em được hoàn thiện hơn.

Qua đây, em xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Như Tiến, các thầy cô trong trường cũng như các cô chú tại thư viện trường Đại học Ngoại Thương, thư viện Quốc gia, Tổng công ty tái bảo hiểm Quốc gia, Công ty bảo hiểm nhân thọ Việt Nam… đã tận tình giúp đỡ em để em có thể hoàn thành khoá luận tốt nghiệp của mình. Nguyễn Thu Hà -2- Lớp A1- K41- KTNT. Xu hướng phát triển của TTBH thế giới và ảnh hưởng đến sự phát triển TTTBH VN CHƢƠNG I KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM I.

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM 1. Khái quát chung về thị trƣờng 1. Khái niệm thị trường. Thị trường là một phạm trù kinh tế vô cùng phức tạp của nền sản xuất hàng hoá.

Có lẽ vì vậy mà đã có rất nhiều nhà kinh tế học đã đưa ra những khái niệm cũng như tài liệu để bàn luận và thể hiện quan điểm của họ về vấn đề thị trường. Có quan điểm cho rằng, thị trường bao gồm toàn bộ các hoạt động trao đổi hàng hoá được diễn ra trong sự thống nhất hữu cơ với các mối quan hệ do chúng phát sinh gắn liền với một không gian nhất định. Như vậy có thể hiểu thị trường chính là địa điểm trung gian diễn ra quá trình trao đổi hàng hoá. Quan điểm khác lại cho rằng, thị trường là trung tâm của các hoạt động kinh tế, là nơi diễn ra các quan hệ trao đổi, là lĩnh vực lưu thông hàng hoá mà ở đó hàng hoá thực hiện giá trị của mình đã được tạo ra trong quá trình sản xuất.

Thị trường là nơi gặp gỡ giữa cung và cầu, là nơi diễn ra các họat động mua, bán hàng hoá bằng tiền tệ. Còn theo các nhà nghiên cứu về Marketing thì thị trường bao gồm tất cả những khách hàng tiềm ẩn cùng có một nhu cầu hay mong muốn cụ thể, sẵn sàng và có khả năng tham gia trao đổi để thoả mãn nhu cầu và mong muốn đó. Các đặc điểm của thị trường Qua xem xét các quan điểm về thị trường chúng ta có thể thấy rằng tuỳ theo giác độ nghiên cứu mà các tác giả đưa ra có thể khác nhau về mặt ngôn từ và cách thể hiện nhưng đều khái quát chung nhất về những đặc điểm của thị trường. Nguyễn Thu Hà -3- Lớp A1- K41- KTNT.

Xu hướng phát triển của TTBH thế giới và ảnh hưởng đến sự phát triển TTTBH VN Thứ nhất, hành vi cơ bản của thị trường là hành vi mua và bán. Thông qua hành động mua và bán hàng hoá, dịch vụ, người mua tìm được cái mình cần và bán được cái mình có. Giá cả được xác định dựa trên cơ sở thoả thuận giữa 2 bên. Hành vi mua bán được diễn ra trong một không gian và thời gian nhất định.

Dù người mua và người bán có trực tiếp gặp nhau hay không thì thị trường vẫn cần có một môi trường không gian nhất định để diễn ra hoạt động trao đổi mua bán. Thị trường tạo ra những mối quan hệ kinh tế cơ bản trong nền kinh tế - xã hội, và ngược lại, những mối quan hệ đó lại có tác động hữu cơ đến thị trường. Thị trường biến đổi khiến các mối quan hệ trên biến đổi đồng thời các mối quan hệ trên biến đổi sẽ gây ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường. Thứ hai, trên thị trường luôn có quan hệ cạnh tranh diễn ra hết sức gay gắt.

Cạnh tranh diễn ra hết sức phức tạp, sôi động nhưng lại hấp dẫn. Cạnh tranh không chỉ mang đến thành công cho các đối thủ biết tận dụng những khả năng, lợi thế của mình mà còn giúp kiểm soát và loại trừ rủi ro tốt hơn để ngày càng phát triển. Cạnh tranh còn là động lực để phát triển xã hội. Thứ ba, thị trường luôn biến động và chịu ảnh hưởng bởi những qui luật điều tiết, chi phối nó, đó là qui luật giá trị, qui luật cung cầu, qui luật cạnh tranh… 1.

Các qui luật điều tiết sự vận động của thị trường 1. Qui luật giá trị Đây là qui luật kinh tế cơ bản của nền sản xuất hàng hoá. Qui luật giá trị nói lên sự hình thành và thực hiện giá trị hàng hoá ( hay quá trình sản xuất và lưu thông hàng hoá) phải dựa trên cơ sở là hao phí sức lao động cần thiết. Qui luật giá trị biểu hiện tác động thông qua sự thay đổi của giá cả trên thị trường.

Qui luật giá trị có tác động vô cùng to lớn đến nền kinh tế nói chung và thị trường nói riêng. Nó không chỉ điều tiết và lưu thông hàng hoá để đạt được sự cân bằng và hiệu quả cao mà nó còn kích thích lực lượng sản xuất phát triển vì muốn thắng thế trong cạnh tranh người sản xuất phải không ngừng cải tiến, nâng cao kĩ thuật để giảm hao phí sức lao động cá biệt. Hơn thế nữa, nó còn thực hiện. Nguyễn Thu Hà -4- Lớp A1- K41- KTNT.

Xu hướng phát triển của TTBH thế giới và ảnh hưởng đến sự phát triển TTTBH VN sự lựa chọn tự nhiên để giữ lại những người sản xuât giỏi nhưng đồng thời nó cũng dẫn đến sự phân hoá giàu nghèo. Qui luật cung cầu Theo luật cầu, giá cả hàng hoá tăng lên thì cầu giảm xuống, hay nói cách khác giá cả và lượng cầu tỷ lệ thuận với nhau. Nguyên nhân là do thu nhập và tác động thay thế. Điều đó có nghĩa là với cùng một lượng thu nhập, nếu giá một loại hàng hoá tăng lên thì lượng cầu đối với hàng hoá đó sẽ giảm xuống và ngược lại.

Hơn nữa, khi giá cả của hàng hoá đó tăng lên thì người tiêu dùng sẽ chuyển sang dùng hàng hoá thay thế khác với các tính năng tương tự và giá cả phải chăng hơn. Theo luật cung, giá cả hàng hoá tăng lên thì lượng cung ( số lượng hàng mà người sản xuất sẵn sàng bán ở một mức giá nhất định) cũng tăng lên, hay nói cách khác giá cả và lượng cung tỷ lệ thuận với nhau. Nguyên nhân là do trình độ, khả năng sản xuất của nhà sản xuất. Nếu giá cả tăng lên thì sẽ có nhiều nhà sản xuất có khả năng sản xuất cũng như tham gia vào quá trình sản xuất với hi vọng thu được lợi nhuận cao hơn.

Cũng như qui luật giá trị, qui luật cung cầu có vai trò vô cùng quan trọng điều tiết sự vận động biến đổi trên thị trường. Thứ nhất, nó dẫn đến sự vận động của quá trình sản xuất mỗi khi có sự thay đổi về giá cả trên thị trường. Thông qua đó nó thực hiện quá trình lựa chọn để giữ lại nhà sản xuất tốt nhất, có mức giá tốt nhất. Thứ hai, nó thúc đẩy quá trình cải tiến kĩ thuật của các nhà sản xuất để tiết kiệm được chi phí, có khả năng bán hàng hoá ở mức giá phải chăng nhất và tránh được sự tác động của giá cả trên thị trường.