LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Để đối phó lại với tình hình siêu lạm phát và tăng trưởng chậm của thời kì kinh tế kế hoạch hoá tập trung, tại Đại hội lần thứ 6 của Đảng CSVN (1986), Đảng Cộng Sản Việt Nam đã chính thức quyết định đưa nền kinh tế Việt Nam chuyển sang cơ chế thị trường. Kể từ đó, nền kinh tế Việt Nam đã thực sự chuyển biến và đạt được rất nhiều thành tựu đáng khích lệ.
Tăng trưởng kinh tế hàng năm GDP đã tăng từ 4.5% trong giai đoạn 1986-1990 lên 7,5% trong giai đoạn 2000-2005. Bên cạnh đó, xuất khẩu liên tục tăng, thu hút đầu tư ngày càng mạnh hơn, tỷ lệ đói nghèo giảm, đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể…. Có thể nói, chuyển sang nền kinh tế thị trường, mở cửa hội nhập với thế giới, nền kinh tế Việt Nam đã thực sự chuyển mình. Đổi lại, nền kinh tế Việt Nam cũng phải chịu những tác động nhất định từ bên ngoài.
Thị trường bảo hiểm Việt Nam cũng không nằm ngoài qui luật. Là một bộ phận của nền kinh tế, với sự phát triển khá năng động và tốc độ tăng trưởng cao, có đóng góp tích cực cho sự phát triển của kinh tế - xã hội nói chung, thị trường bảo hiểm Việt Nam đã và đang chịu ảnh hưởng của những xu hướng phát triển trên thị trường bảo hiểm thế giới, dẫn đến những thay đổi và chuyển biến nhất định. Chính vì lý do đó, trong khoá luận tốt nghiệp của mình, em sẽ nghiên cứu 1 số xu hướng phát triển của thị trường bảo hiểm thế giới và những tác động của nó đến sự phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam. Trên cơ sở đó, em sẽ đưa ra một số giải pháp nhằm phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam một cách an toàn, lành mạnh, hiệu quả và toàn diện trong thời gian tới.
Nội dung đề cập và kết cấu của đề tài: Khóa luận tốt nghiệp gồm 3 chương: Chƣơng I: Khái quát về thị trƣờng bảo hiểm. Nguyễn Thu Hà -1- Lớp A1- K41- KTNT. Xu hướng phát triển của TTBH thế giới và ảnh hưởng đến sự phát triển TTTBH VN Trong chương này, em sẽ đề cập những vấn đề khái quát về thị trường và thị trường bảo hiểm cũng như tình hình hoạt động của thị trường bảo hiểm thế giới và Việt Nam trong thời gian qua và triển vọng phát triển trong thời gian tới. Chƣơng II: Những xu hƣớng phát triển của thị trƣờng bảo hiểm thế giới Trong chương này, em sẽ đề cập bốn xu hướng cơ bản trên thị trường bảo hiểm thế giới cũng như đánh giá ảnh hưởng của nó đến sự phát triển chung của thị trường bảo hiểm.
Chƣơng III: Tác động của các xu hƣớng phát triển trên thị trƣờng bảo hiểm thế giới đến sự phát triển của thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam. Trong chương này, em sẽ đề cập sự phát triển và biến đổi của thị trường bảo hiểm Việt Nam dưới tác động của các xu hướng phát triển trên thị trường bảo hiểm thế giới cũng như đưa ra một số giải pháp, về phía Nhà nước cũng như Hiệp hội bảo hiểm và các doanh nghiệp bảo hiểm nhằm đảm bảo sự phát triển ổn định, lành mạnh, an tòan và bền vững của thị trường bảo hiểm Việt Nam trong tương lai, đặc biệt trước bối cảnh Việt Nam sẽ gia nhập WTO trong thời gian tới. Do hạn chế về thời gian nghiên cứu, tài liệu thu thập cũng như khả năng và kinh nghiệm, nội dung khoá luận của em khó tránh khỏi nhứng sai sót và khiếm khuyết. Em kính mong nhận được sự góp ý của các thầy cô để khoá luận của em được hoàn thiện hơn.
Qua đây, em xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Như Tiến, các thầy cô trong trường cũng như các cô chú tại thư viện trường Đại học Ngoại Thương, thư viện Quốc gia, Tổng công ty tái bảo hiểm Quốc gia, Công ty bảo hiểm nhân thọ Việt Nam… đã tận tình giúp đỡ em để em có thể hoàn thành khoá luận tốt nghiệp của mình. Nguyễn Thu Hà -2- Lớp A1- K41- KTNT. Xu hướng phát triển của TTBH thế giới và ảnh hưởng đến sự phát triển TTTBH VN CHƢƠNG I KHÁI QUÁT VỀ THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM I.
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM 1. Khái quát chung về thị trƣờng 1. Khái niệm thị trường. Thị trường là một phạm trù kinh tế vô cùng phức tạp của nền sản xuất hàng hoá.
Có lẽ vì vậy mà đã có rất nhiều nhà kinh tế học đã đưa ra những khái niệm cũng như tài liệu để bàn luận và thể hiện quan điểm của họ về vấn đề thị trường. Có quan điểm cho rằng, thị trường bao gồm toàn bộ các hoạt động trao đổi hàng hoá được diễn ra trong sự thống nhất hữu cơ với các mối quan hệ do chúng phát sinh gắn liền với một không gian nhất định. Như vậy có thể hiểu thị trường chính là địa điểm trung gian diễn ra quá trình trao đổi hàng hoá. Quan điểm khác lại cho rằng, thị trường là trung tâm của các hoạt động kinh tế, là nơi diễn ra các quan hệ trao đổi, là lĩnh vực lưu thông hàng hoá mà ở đó hàng hoá thực hiện giá trị của mình đã được tạo ra trong quá trình sản xuất.
Thị trường là nơi gặp gỡ giữa cung và cầu, là nơi diễn ra các họat động mua, bán hàng hoá bằng tiền tệ. Còn theo các nhà nghiên cứu về Marketing thì thị trường bao gồm tất cả những khách hàng tiềm ẩn cùng có một nhu cầu hay mong muốn cụ thể, sẵn sàng và có khả năng tham gia trao đổi để thoả mãn nhu cầu và mong muốn đó. Các đặc điểm của thị trường Qua xem xét các quan điểm về thị trường chúng ta có thể thấy rằng tuỳ theo giác độ nghiên cứu mà các tác giả đưa ra có thể khác nhau về mặt ngôn từ và cách thể hiện nhưng đều khái quát chung nhất về những đặc điểm của thị trường. Nguyễn Thu Hà -3- Lớp A1- K41- KTNT.
Xu hướng phát triển của TTBH thế giới và ảnh hưởng đến sự phát triển TTTBH VN Thứ nhất, hành vi cơ bản của thị trường là hành vi mua và bán. Thông qua hành động mua và bán hàng hoá, dịch vụ, người mua tìm được cái mình cần và bán được cái mình có. Giá cả được xác định dựa trên cơ sở thoả thuận giữa 2 bên. Hành vi mua bán được diễn ra trong một không gian và thời gian nhất định.
Dù người mua và người bán có trực tiếp gặp nhau hay không thì thị trường vẫn cần có một môi trường không gian nhất định để diễn ra hoạt động trao đổi mua bán. Thị trường tạo ra những mối quan hệ kinh tế cơ bản trong nền kinh tế - xã hội, và ngược lại, những mối quan hệ đó lại có tác động hữu cơ đến thị trường. Thị trường biến đổi khiến các mối quan hệ trên biến đổi đồng thời các mối quan hệ trên biến đổi sẽ gây ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường. Thứ hai, trên thị trường luôn có quan hệ cạnh tranh diễn ra hết sức gay gắt.
Cạnh tranh diễn ra hết sức phức tạp, sôi động nhưng lại hấp dẫn. Cạnh tranh không chỉ mang đến thành công cho các đối thủ biết tận dụng những khả năng, lợi thế của mình mà còn giúp kiểm soát và loại trừ rủi ro tốt hơn để ngày càng phát triển. Cạnh tranh còn là động lực để phát triển xã hội. Thứ ba, thị trường luôn biến động và chịu ảnh hưởng bởi những qui luật điều tiết, chi phối nó, đó là qui luật giá trị, qui luật cung cầu, qui luật cạnh tranh… 1.
Các qui luật điều tiết sự vận động của thị trường 1. Qui luật giá trị Đây là qui luật kinh tế cơ bản của nền sản xuất hàng hoá. Qui luật giá trị nói lên sự hình thành và thực hiện giá trị hàng hoá ( hay quá trình sản xuất và lưu thông hàng hoá) phải dựa trên cơ sở là hao phí sức lao động cần thiết. Qui luật giá trị biểu hiện tác động thông qua sự thay đổi của giá cả trên thị trường.
Qui luật giá trị có tác động vô cùng to lớn đến nền kinh tế nói chung và thị trường nói riêng. Nó không chỉ điều tiết và lưu thông hàng hoá để đạt được sự cân bằng và hiệu quả cao mà nó còn kích thích lực lượng sản xuất phát triển vì muốn thắng thế trong cạnh tranh người sản xuất phải không ngừng cải tiến, nâng cao kĩ thuật để giảm hao phí sức lao động cá biệt. Hơn thế nữa, nó còn thực hiện. Nguyễn Thu Hà -4- Lớp A1- K41- KTNT.
Xu hướng phát triển của TTBH thế giới và ảnh hưởng đến sự phát triển TTTBH VN sự lựa chọn tự nhiên để giữ lại những người sản xuât giỏi nhưng đồng thời nó cũng dẫn đến sự phân hoá giàu nghèo. Qui luật cung cầu Theo luật cầu, giá cả hàng hoá tăng lên thì cầu giảm xuống, hay nói cách khác giá cả và lượng cầu tỷ lệ thuận với nhau. Nguyên nhân là do thu nhập và tác động thay thế. Điều đó có nghĩa là với cùng một lượng thu nhập, nếu giá một loại hàng hoá tăng lên thì lượng cầu đối với hàng hoá đó sẽ giảm xuống và ngược lại.
Hơn nữa, khi giá cả của hàng hoá đó tăng lên thì người tiêu dùng sẽ chuyển sang dùng hàng hoá thay thế khác với các tính năng tương tự và giá cả phải chăng hơn. Theo luật cung, giá cả hàng hoá tăng lên thì lượng cung ( số lượng hàng mà người sản xuất sẵn sàng bán ở một mức giá nhất định) cũng tăng lên, hay nói cách khác giá cả và lượng cung tỷ lệ thuận với nhau. Nguyên nhân là do trình độ, khả năng sản xuất của nhà sản xuất. Nếu giá cả tăng lên thì sẽ có nhiều nhà sản xuất có khả năng sản xuất cũng như tham gia vào quá trình sản xuất với hi vọng thu được lợi nhuận cao hơn.
Cũng như qui luật giá trị, qui luật cung cầu có vai trò vô cùng quan trọng điều tiết sự vận động biến đổi trên thị trường. Thứ nhất, nó dẫn đến sự vận động của quá trình sản xuất mỗi khi có sự thay đổi về giá cả trên thị trường. Thông qua đó nó thực hiện quá trình lựa chọn để giữ lại nhà sản xuất tốt nhất, có mức giá tốt nhất. Thứ hai, nó thúc đẩy quá trình cải tiến kĩ thuật của các nhà sản xuất để tiết kiệm được chi phí, có khả năng bán hàng hoá ở mức giá phải chăng nhất và tránh được sự tác động của giá cả trên thị trường.