Luận văn: Xây dựng website hỗ trợ dạy học phần kim loại lớp 12 THPT - Vũ Ngọc Hải

• Tác giả: Vũ Ngọc Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Năm
• Trường học: Đại học Vinh
• Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học hóa học
• Đề tài: Xây dựng website hỗ trợ dạy và học phần kiến thức kim loại trong chương trình cơ bản lớp 12 THPT
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về xây dựng website dạy học kiến thức kim loại lớp 12

Phần kiến thức kim loại chiếm vị trí quan trọng trong chương trình hóa học cơ bản lớp 12 THPT. Nội dung này bao gồm tính chất vật lý, tính chất hóa học của kim loại, dãu hoạt động hóa học, hợp chất của sắt, nhôm và ứng dụng trong đời sống. Việc xây dựng website hỗ trợ dạy và học phần kiến thức kim loại là hướng đi cần thiết trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ. Website đóng vai trò là cầu nối giữa giáo viên và học sinh, cung cấp tài liệu học tập phong phú, hệ thống bài giảng điện tử sinh động và kho bài tập đa dạng. Nghiên cứu của Vũ Ngọc Hải tại Trường Đại học Vinh đã chỉ ra tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy hóa học. Website được thiết kế theo nguyên tắc bám sát sách giáo khoa, dễ sử dụng trên trình duyệt thông thường, không đòi hỏi cấu hình máy tính cao. Người dùng chỉ cần cài đặt Adobe Reader và Flash Player để xem đầy đủ nội dung. Đây là giải pháp hỗ trợ tích cực cho hoạt động dạy học tại lớp và tự rèn luyện tại nhà.

1.1. Vai trò của công nghệ thông tin trong dạy học hóa học

Công nghệ thông tin mang lại nhiều lợi ích cho việc dạy học hóa học nói chung và phần kiến thức kim loại nói riêng. Các phương tiện truyền thông mới giúp trình bày nội dung trực quan, sinh động hơn so với phương pháp truyền thống. Giáo viên có thể sử dụng hình ảnh, video, mô phỏng thí nghiệm để minh họa phản ứng hóa học của kim loại. Học sinh được tiếp cận kiến thức qua nhiều kênh cảm giác, từ đó nâng cao khả năng tiếp thu và ghi nhớ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin còn tạo điều kiện cho học sinh tự học, tự kiểm tra đánh giá kiến thức mọi lúc mọi nơi.

1.2. Mục tiêu xây dựng website hỗ trợ dạy và học phần kim loại

II. Phân tích thực trạng dạy học phần kim loại trong THPT

Thực trạng dạy học phần kiến thức kim loại trong chương trình hóa học cơ bản lớp 12 THPT hiện nay tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Phương pháp giảng dạy truyền thống chủ yếu dựa vào giáo trình và bảng đen, hạn chế tính trực quan sinh động. Giáo viên gặp khó khăn khi trình bày các phản ứng hóa học phức tạp của kim loại chỉ bằng lời nói và hình vẽ tĩnh. Học sinh ban cơ bản thường tiếp thu kiến thức một cách thụ động, thiếu cơ hội thực hành và kiểm tra đánh giá năng lực. Thời gian trên lớp có hạn, giáo viên không thể dành đủ thời gian cho từng học sinh. Nguồn tài liệu tham khảo phong phú nhưng chưa được hệ thống hóa phù hợp với đối tượng học sinh ban cơ bản. Đề thi đại học, cao đẳng có nhiều nội dung nâng cao liên quan phần kim loại mà học sinh ban cơ bản không được học trên lớp. Sự chênh lệch về trình độ và tốc độ tiếp thu giữa các học sinh trong cùng lớp cũng là thách thức lớn. Công nghệ thông tin đã được ứng dụng ở nhiều trường nhưng mức độ sử dụng còn hạn chế, thiếu website chuyên biệt hỗ trợ phần kiến thức kim loại.

2.1. Hạn chế của phương pháp dạy học truyền thống

2.2. Nhu cầu ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy

III. Giải pháp thiết kế website hỗ trợ dạy học phần kim loại

Giải pháp xây dựng website hỗ trợ dạy và học phần kiến thức kim loại được thực hiện theo quy trình khoa học với nhiều nguyên tắc thiết kế cụ thể. Website sử dụng phần mềm Adobe Muse để lập kế hoạch và xây dựng cấu trúc. Nguyên tắc bám sát sách giáo khoa và sách bài tập được đặt lên hàng đầu, đảm bảo nội dung chính xác và phù hợp với chương trình chuẩn. Giao diện website sử dụng màu sắc hài hòa, tối đa năm màu trong mỗi trang để tạo cảm giác chuyên nghiệp và dễ đọc. Kiểu chữ rõ ràng, kích thước phù hợp giúp người đọc tiếp cận nội dung thuận lợi. Website được chia thành các danh mục rõ ràng: lý thuyết, bài giảng điện tử, bài tập tự luyện và đề kiểm tra trắc nghiệm. Chức năng Master của Muse được sử dụng để tạo thuộc tính chung và liên kết cho tất cả các trang. Hệ thống điều hướng trực quan giúp học sinh dễ dàng tìm kiếm nội dung cần học. Các video hóa học, hình ảnh minh họa và mô phỏng thí nghiệm được tích hợp để tăng tính trực quan. Website hoạt động tốt trên các trình duyệt phổ biến như Chrome, Firefox, Internet Explorer mà không đòi hỏi cấu hình máy tính cao.

3.1. Nguyên tắc thiết kế nội dung website

3.2. Cấu trúc và chức năng của website

IV. Kết luận và ứng dụng website dạy học hóa học lớp 12

Website hỗ trợ dạy và học phần kiến thức kim loại đã được xây dựng hoàn chỉnh và thực nghiệm sư phạm tại nhiều trường THPT trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả thực nghiệm cho thấy website mang lại hiệu quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng dạy và học phần hóa học cơ bản lớp 12. Học sinh tiếp cận kiến thức thuận lợi hơn, được tự kiểm tra đánh giá năng lực mọi lúc mọi nơi. Giáo viên có thêm công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc tổ chức hoạt động hướng dẫn học tập tại lớp và giao bài tập về nhà. Website dễ sử dụng trên máy tính thông thường, chỉ cần trình duyệt web và phần mềm hỗ trợ cơ bản. Nội dung bám sát sách giáo khoa, phù hợp với đối tượng học sinh ban cơ bản. Giải pháp này đóng góp vào quá trình đổi mới phương pháp dạy học hóa học theo hướng ứng dụng công nghệ thông tin. Mô hình website có thể mở rộng áp dụng cho các phần kiến thức khác trong chương trình hóa học THPT. Nghiên cứu mở ra hướng phát triển mới cho việc xây dựng tài liệu dạy học số hóa trong giáo dục phổ thông.

4.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm website

4.2. Hướng phát triển và mở rộng ứng dụng

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH _______________________________ VŨ NGỌC HẢI PHẦN KIẾN THỨC KIM LOẠI TRONG CHƢƠNG TRÌNH CƠ BẢN LỚP 12 THPT Chuyên ngành : Lí luận và Phƣơng pháp dạy học bộ môn hóa học Mã số : 60.10 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PGS. LÊ VĂN NĂM Thành phố Hồ Chí Minh – 2012 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: - Thầy giáo PGS. Lê Văn Năm đã giao đề tài, tận tình hƣớng dẫn và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn này. - Quí Thầy giáo PGS. Cao Cự Giác và PGS. Võ Quang Mai đã dành nhiều thời gian đọc và viết nhận xét cho luận văn. - Ban chủ nhiệm khoa Sau đại học, Ban chủ nhiệm khoa Hoá học cùng các thầy giáo, cô giáo thuộc Bộ môn Lí luận và phƣơng pháp dạy học hoá học khoa Hoá học trƣờng ĐH Vinh đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin gởi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu - Quý Thầy Cô tổ Hóa các trƣờng THPT Thạnh Lộc, Nguyễn Hữu Cầu, Marie Curie, cũng nhƣ Quý Thầy Cô của nhiều trƣờng THPT thuộc địa bàn TP. Hồ Chí Minh đã có nhiều giúp đỡ trong quá trình thực nghiệm sƣ phạm đề tài. Cuối cùng, xin cảm ơn Gia đình, các em học sinh đã luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc, tạo điều kiện cho tôi thực hiện tốt luận văn này. Thành phố Hồ Chí Minh - 2012 Vũ Ngọc Hải MỤC LỤC Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt MỞ ĐẦU . Cơ sở lí luận và thực tiễn .X u hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học.N hững nét đặc trƣng cơ bản của việc đổi mới PPDH trên thế giới hiện nay.M ột số định hƣớng đổi mới và phát triển PPDH ở Việt Nam hiện nay .C ông nghệ giáo dục .C ông nghệ giáo dục trong kỉ nguyên thông tin .C ông nghệ dạy học .C ông nghệ thông tin đối với giáo dục .C ông nghệ thông tin.C hức năng giáo dục của CNTT . N hững lý do sử dụng CNTT . 9 Luận văn: XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PHẦN KIẾN THỨC KIM LOẠI 12 PGS. N hững cách thức ứng dụng các phƣơng tiện truyền thông giáo dục mới .V ai trò CNTT đối với giáo dục. M ục đích việc sử dụng CNTT vào giảng dạy .Ứ ng dụng CNTT trong dạy học hoá học .B ài giảng điện tử .W ebsite hỗ trợ việc dạy học.C ác phần mềm hỗ trợ để thiết kế một website dạy học .T hực trạng việc áp dụng CNTT vào giảng dạy . 25 Tiểu kết chƣơng 1 . 26 Chƣơng II. Xây dựng website hỗ trợ dạy và học phần kiến thức kim loại trong chƣơng trình cơ bản lớp 12 THPT .M ục tiêu và kiến thức kim loại trong chƣơng trình hóa học cơ bản lớp 12 THPT .C ấu trúc của chƣơng trình.C huẩn kiến thức và kĩ năng .X ây dựng website.N guyên tắc thiết kế .G iới thiệu cấu trúc website .P hƣơng thức hoạt động của trang website .S ử dụng chức năng Master của Muse để lập kế hoạch và xây dựng cấu trúc website.S ử dụng chức năng Master và các công cụ khác của Muse để tạo danh mục và liên kết cho tất cả các trang website .S ử dụng chức năng Master và các công cụ khác của Muse để tạo các thuộc tính phổ biến chung cho tất cả các trang website . Thiết kế trang Trang Chủ . Thiết kế trang Bài giảng . 60 Luận văn: XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PHẦN KIẾN THỨC KIM LOẠI 12 PGS. Thiết kế trang Phƣơng pháp chung . Thiết kế trang Bài tập trắc nghiệm . Thiết kế trang Kiểm tra . Thiết kế trang Phim hóa học . Thiết kế trang Tƣ liệu . Thiết kế trang tin hóa học, trang Lịch sử hóa học, Trang hóa học vui . Quản lí nội dung trang website . Quản trị website .T ổ chức hoạt động dạy học giữa thầy và trò trong giờ học hoá học có sử dụng website.T ích hợp Website dạy học hóa học trong các giờ dạy truyền thống.G iúp học sinh tự học .S ử dụng website trong tổ chức kiểm tra, đánh giá . 117 Tiểu kết chƣơng 2 . 117 Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm .M ục đích thực nghiệm. 119 Trang 2 Luận văn: XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PHẦN KIẾN THỨC KIM LOẠI 12 PGS.Đ ối tƣợng thực nghiệm .N ội dung thực nghiệm .P hƣơng pháp thực nghiệm .P hân tích định tính .P hân tích định lƣợng .T iến hành thực nghiệm.K ết quả thực nghiệm.K ết quả về mặt định lƣợng .K ết quả về mặt định tính .N hững thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đại trà đề tài . 140 Tiểu kết chƣơng 3 . 140 KẾT LUẬN CHUNG VÀ KIẾN NGHỊ .K ết luận chung . 141 Trang 2 Luận văn: XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PHẦN KIẾN THỨC KIM LOẠI 12 PGS. 142 Tài liệu tham khảo . 147 Phụ lục 1: Phiếu thăm dò ý kiến giáo viên . 147 Phụ lục 2: Phiếu tham khảo ý kiến . 150 Phụ lục 3: Một số grap nội dung 12 về kim loại . 154 Phụ lục 4: Một số phƣơng pháp chính giải toán kim loại . 160 Phụ lục 5: Một số dạng toán kim loại trong hệ thống các dạng toán kim loại thƣờng gặp . 170 Phụ lục 6: Giáo án thực nghiệm . 195 Trang 2 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BGĐT : Bài giảng điện tử CD : Compact disk CNDH : Công nghệ dạy học CNGD : Công nghệ giáo dục CNTT : Công nghệ thông tin ĐH-CĐ : Đại học – cao đẳng ĐC : Đối chứng GV : Giáo viên HS : Học sinh HTML : Hypertext Markup Language – Ngôn ngữ liên kết siêu văn bản ICT : Information and communication technology – Công nghệ thông tin và truyền thông KHGD : khoa học giáo dục KHKT : khoa học kỹ thuật LLDH : Lí luận dạy học PC : Máy vi tính cá nhân ( Personal Computer) PPDH : Phƣơng pháp dạy học PTDH : Phƣơng tiện dạy học SGK : Sách giáo khoa SBT : Sách bài tập TBDH : Thiết bị dạy học THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông TN : Thực nghiệm TNKQ : Trắc nghiệm khách quan TNPT : Tốt nghiệp phổ thông TSĐH : Tuyển sinh đại học Luận văn: XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PHẦN KIẾN THỨC KIM LOẠI 12 PGS. LÊ VĂN NĂM HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG WEBSITE DẠY HỌC HÓA HỌC VÔ CƠ PHẦN KIẾN THỨC KIM LOẠI 12  Click chuột 2 lần để mở flie “WEB DẠY HỌC KIM LOẠI 12” tại ổ CD.  Vào thƣ mục “KIMLOẠI” / click chuột trái chọn “index. Lưu ý: Khi không xem đƣợc chọn vẹn nội dung của website. Hãy cài đặt thêm Miccosoft Office 2010 và Flash player trên Trang chủ. Trang 1 Luận văn: XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PHẦN KIẾN THỨC KIM LOẠI 12 PGS. LÊ VĂN NĂM MỞ ĐẦU I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Từ những thập niên cuối thế kỷ XX đến nay, nhân loại đã phát minh và chứng kiến sự tiến triển thần kì của công nghệ thông tin (CNTT). Những thành tựu của CNTT đã góp phần rất quan trọng cho quá trình hình thành và phát triển nền kinh tế tri thức và xã hội thông tin mang tính chất toàn cầu. Công nghệ thông tin cũng thúc đẩy mạnh mẽ cuộc đổi mới trong giáo dục, tạo ra công nghệ giáo dục (Educational Technology) với nhiều thành tựu rực rỡ: CNTT làm thay đổi nội dung, hình thức và PPDH một cách phong phú. Những PPDH theo cách tiếp cận kiến tạo, PPDH theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi. Các hình thức dạy học nhƣ dạy theo lớp, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trƣờng công nghệ thông tin. Mối giao lƣu giữa ngƣời và máy đã trở thành tƣơng tác hai chiều với các phƣơng tiện đa truyền thông (multimedia) nhƣ âm thanh, hình ảnh, video,. mà đỉnh cao là e- learning (học trực tuyến qua mạng Internet). Sự ảnh hƣởng tích cực to lớn của CNTT đối với giáo dục đã đƣợc khẳng định qua Chỉ thị số 29 ngày 30/7/2001 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về tăng cƣờng giảng dạy, đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong ngành giáo dục giai đoạn 2001 – 2005: “… sử dụng CNTT như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập ở tất cả các môn học.” và Bộ giáo dục và Đào tạo cũng đã có những chủ trƣơng rất cụ thể trong toàn ngành về việc ứng dụng CNTT trong công tác dạy và học. Đặc biệt năm học 2008 – 2009 là năm học đƣợc đánh dấu là mốc son của việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy- “Năm học công nghệ thông tin” trong toàn ngành giáo dục. Trong nhà trƣờng hiện nay, việc sử dụng các phƣơng tiện kĩ thuật hiện đại, nhất là máy vi tính là một xu hƣớng để nâng cao hiệu quả và chất lƣợng giáo dục. Đó là việc truyền thụ kiến thức, phát huy khả năng tự học, rèn luyện kĩ năng thực hành, ôn tập kiến thức của HS, góp phần thuận lợi cho việc tổ chức hoạt động của HS trong quá trình học tập. Đặc biệt trong quá trình dạy học hóa học, việc áp dụng website vào dạy học sẽ làm phong phú thêm kiến thức cho HS, tạo nên động cơ hứng thú học tập cho Trang 2 Luận văn: XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC Cán bộ hƣớng dẫn khoa học: PHẦN KIẾN THỨC KIM LOẠI 12 PGS. LÊ VĂN NĂM HS góp phần vào phát triển khả năng tự học, tự tìm tòi kiến thức cho HS. Có đƣợc một trang website tích hợp nhiều phần mềm dạy học có hiệu quả; chứa đựng nhiều thông tin đến kiến thức cần truyền đạt, ngƣời giáo viên sẽ phát huy hết năng lực sáng tạo của mình trong công tác giảng dạy, làm cho hoạt động nhận thức của học sinh trở nên nhẹ nhàng và hấp dẫn hơn, tạo ra cho học sinh những tình cảm tốt đẹp với khoa học kĩ thuật nói chung và bộ môn nói riêng, không những thế trang website sẽ tạo môi trƣờng cho học sinh có thể học mọi lúc, mọi nơi; đồng thời giúp các em có thể tự kiểm tra kiến thức mà mình lĩnh hội đƣợc.