Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Sự nâng cao về chất lượng cuộc sống kéo theo nhu cầu mua sắm và các đòi hỏi về chất lượng dịch vụ của người tiêu dùng ngày càng gia tăng. Để thích ứng với xu thế thị trường, các cửa hàng và tổ chức kinh doanh cần thiết lập các trang bán hàng trực tuyến nhằm quảng bá thương hiệu, mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng và tối ưu hóa quy trình cung ứng dịch vụ một cách nhanh chóng, thuận tiện. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài "Xây dựng Website Bán hàng AT SPORTS SHOP" được thực hiện nhằm áp dụng các kiến thức chuyên ngành Hệ thống thông tin vào giải quyết bài toán thương mại điện tử thực tế.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể theo văn bản gồm:
- Trình bày được các vấn đề liên quan đến công nghệ ASP.NET MVC và ứng dụng vào việc xây dựng "Website Bán hàng AT SPORTS SHOP".
- Xây dựng hoàn chỉnh website nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ mua bán, quảng bá thương hiệu và tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng khi tra cứu thông tin sản phẩm của cửa hàng.
- Triển khai cài đặt và cấu hình website trên môi trường Internet.
Nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Nhiệm vụ nghiên cứu: Tạo ra giải pháp mua sắm trực tuyến giúp khách hàng giao dịch từ xa mà không cần đến trực tiếp cửa hàng; tích hợp phương thức thanh toán trực tuyến; mang lại lợi ích kinh tế và giải pháp quản lý bán hàng đơn giản, dễ tiếp cận cho người quản lý.
- Đối tượng nghiên cứu: Khách hàng và quản trị viên website.
- Khách thể nghiên cứu: Khách hàng có nhu cầu sử dụng website để mua sắm; Chủ cửa hàng sử dụng website để vận hành hoạt động kinh doanh.
- Phạm vi nghiên cứu: Quản lý các thông tin hàng hóa, sản phẩm thể thao, tin tức, đơn hàng và khách hàng thuộc phạm vi kinh doanh của cửa hàng AT Sports Shop.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Đề tài áp dụng các cơ sở lý thuyết, mô hình kiến trúc và công nghệ phần mềm chuyên dụng trong phát triển ứng dụng web:
- Khung kiến trúc và công nghệ: Mô hình kiến trúc phần mềm ASP.NET MVC (Model - View - Controller), kết hợp với ngôn ngữ C#, công nghệ truy vấn dữ liệu LINQ to SQL, thư viện JavaScript/jQuery, và ngôn ngữ định dạng HTML/CSS.
- Mô hình phân tích thiết kế: Phương pháp phân tích và thiết kế hướng đối tượng sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất UML 2.0 (bao gồm Sơ đồ Ca sử dụng - Use Case Diagram, Sơ đồ Hoạt động - Activity Diagram, Sơ đồ Tuần tự - Sequence Diagram và Sơ đồ Thực thể Quan hệ CSDL).
- Phương pháp tiếp cận và nghiên cứu thực tế:
- Tìm hiểu nhu cầu người dùng và xu hướng thị trường kinh doanh đồ thể thao trực tuyến.
- Nghiên cứu tài liệu kỹ thuật về mô hình MVC và các công cụ phát triển phần mềm liên quan.
- Phân tích yêu cầu chức năng, phi chức năng của hệ thống bán hàng.
- Xây dựng ca kiểm thử (Test Case) và thực hiện kiểm thử chức năng hộp đen đối với các phân hệ xác thực.
- Nguồn dữ liệu và tài liệu tham khảo:
- Giáo trình học phần Phân tích thiết kế hệ thống thông tin - Trường Đại học Thủ Dầu Một.
- Giáo trình Phân Tích Thiết Kế Hệ Thống Thông Tin - Phương Pháp Và Ứng Dụng (TS. Nguyễn Hồng Phương, NXB Lao Động - Xã Hội, 2008).
- Tài liệu Object-Oriented Analysis and Design Understanding System Development with UML 2.0 (Mike O’ Docherty, John Wiley & Sons, Ltd., 2005).
- Dữ liệu thu thập từ các mẫu giao diện và cấu trúc web bán lẻ trực tuyến (truy cập trong giai đoạn 15/06/2023 – 24/07/2023).
Thiết kế và triển khai hệ thống
Hệ thống "Website Bán hàng AT SPORTS SHOP" được thiết kế phân định ranh giới rõ ràng giữa hai nhóm tác nhân chính với các quyền hạn và chức năng độc lập:
| Nhóm tác nhân |
Chức năng chính được phân quyền |
| Quản trị viên (Admin) |
- Quản lý sản phẩm (thêm mới, chỉnh sửa, xóa thông tin hàng hóa) - Quản lý đơn hàng (tìm kiếm, duyệt đơn hàng, sửa, xóa đơn hàng) - Quản lý tin tức (đăng tải bài viết thể thao, cập nhật, xóa tin tức) - Quản lý tài khoản và thông tin khách hàng - Quản lý doanh thu cửa hàng |
| Khách hàng (Customer) |
- Đăng ký tài khoản, đăng nhập, đổi mật khẩu, đăng xuất - Xem và tìm kiếm sản phẩm (theo danh mục, sản phẩm mới, chi tiết sản phẩm) - Quản lý giỏ hàng (thêm sản phẩm, thay đổi số lượng, xóa sản phẩm) - Đặt hàng và thực hiện thanh toán trực tuyến - Theo dõi trạng thái đơn hàng (Chưa duyệt / Đã duyệt) - Cập nhật thông tin cá nhân; xem tin tức thể thao; gửi liên hệ |
Cấu trúc cơ sở dữ liệu quan hệ được xây dựng nhằm liên kết chặt chẽ các thực thể: Khách hàng, Tài khoản, Sản phẩm, Danh mục sản phẩm, Đơn hàng, Chi tiết đơn hàng, Tin tức bài viết và Voucher khuyến mãi.
Hệ thống được thiết kế bộ kịch bản kiểm thử (Test Case) chi tiết cho các phân hệ xác thực người dùng:
| Phân hệ kiểm thử |
Mã kịch bản |
Kịch bản kiểm thử (Test Scenario) |
Điều kiện / Dữ liệu kiểm tra |
Kết quả mong đợi |
| Đăng nhập (Login) |
TC1 |
Đăng nhập thành công |
Tên đăng nhập và mật khẩu hợp lệ |
Đăng nhập thành công, chuyển hướng |
|
TC2 |
Đăng nhập thất bại |
Sai mật khẩu |
Thông báo đăng nhập thất bại |
|
TC3 |
Đăng nhập thất bại |
Để trống tên đăng nhập |
Thông báo đăng nhập thất bại |
|
TC4 |
Đăng nhập thất bại |
Sai tên đăng nhập |
Thông báo đăng nhập thất bại |
|
TC5 |
Đăng nhập thất bại |
Để trống mật khẩu |
Thông báo đăng nhập thất bại |
|
TC6 |
Đăng nhập thất bại |
Mật khẩu nhập dưới 6 ký tự |
Thông báo đăng nhập thất bại |
|
TC7 |
Đăng nhập thất bại |
Mật khẩu nhập trên 10 ký tự |
Thông báo đăng nhập thất bại |
|
TC8 |
Đăng nhập thất bại |
Tên đăng nhập dưới 6 ký tự |
Thông báo đăng nhập thất bại |
|
TC9 |
Đăng nhập thất bại |
Tên đăng nhập trên 30 ký tự |
Thông báo đăng nhập thất bại |
|
TC10 |
Lấy lại mật khẩu |
Bấm liên kết quên mật khẩu |
Gửi thông tin khôi phục mật khẩu |
| Đăng ký (Register) |
TCT1 |
Đăng ký thành công |
Tên đăng nhập, mật khẩu, xác nhận mật khẩu, SĐT hợp lệ |
Đăng ký thành công, chuyển tới trang đăng nhập |
|
TG2 |
Đăng ký thất bại |
Nhập sai/lệch mật khẩu xác nhận |
Thông báo sai mật khẩu |
|
TC3 |
Đăng ký thất bại |
Sai quy cách tên đăng nhập |
Thông báo sai tên đăng nhập |
|
TC4 |
Đăng ký thất bại |
Sai trường xác nhận mật khẩu |
Thông báo sai xác nhận mật khẩu |
|
TC5 |
Đăng ký thất bại |
Sai quy cách số điện thoại |
Thông báo sai số điện thoại |
Nội dung chính theo từng chương
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
Chương 1 thiết lập nền tảng của đề tài thông qua việc phân tích nhu cầu mua sắm đồ thể thao trực tuyến trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển. Nhóm tác giả xác định mục tiêu làm chủ công nghệ ASP.NET MVC để xây dựng hệ thống web phục vụ hoạt động bán hàng của cửa hàng AT Sports Shop. Nội dung chương trình bày chi tiết về đối tượng nghiên cứu (khách hàng, quản trị viên), phạm vi quản lý thông tin hàng hóa, cách tiếp cận công nghệ (ASP.NET MVC, LINQ to SQL, jQuery, HTML/CSS) và danh mục các yêu cầu chức năng, phi chức năng cần đáp ứng cho cả hai phân hệ người dùng.
CHƯƠNG 2. PHÂN TÍCH HỆ THỐNG
Chương 2 tập trung vào công tác phân tích và thiết kế phần mềm theo phương pháp hướng đối tượng với các nội dung chi tiết:
- Xác định ranh giới và tác nhân: Định nghĩa luồng tương tác giữa Quản trị viên và Khách hàng với hệ thống.
- Đặc tả Use Case và Sơ đồ hoạt động: Xây dựng biểu đồ use case, biểu đồ hoạt động và biểu đồ tuần tự cho 7 nhóm nghiệp vụ chính: Đăng nhập, Đổi mật khẩu, Đăng xuất, Đăng ký tài khoản, Quản lý giỏ hàng & thanh toán, Quản lý sản phẩm (thêm, sửa, xóa), Quản lý đơn hàng (duyệt đơn, sửa, xóa), và Quản lý tin tức thể thao.
- Mô hình hóa dữ liệu: Thiết lập sơ đồ quan hệ cơ sở dữ liệu (ERD) xác định mối quan hệ giữa các bảng dữ liệu quản trị tài khoản, danh mục, sản phẩm, đơn hàng và tin tức.
- Thiết kế giao diện mẫu (Wireframe): Phác thảo khung giao diện cho các màn hình: Đăng nhập, Đăng ký, Quản lý sản phẩm và Trang điều khiển của Quản trị viên (Admin).
CHƯƠNG 3. THIẾT KẾ WEBSITE
Chương 3 trình bày chi tiết về việc cài đặt các chức năng nền tảng của hệ thống, tập trung vào hai chức năng cốt lõi là Đăng nhập và Đăng ký:
- Đặc tả logic xử lý: Mô tả chi tiết các bước xác thực thông tin tài khoản người dùng, kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu đầu vào và phân quyền truy cập sau khi đăng nhập thành công.
- Thiết kế kịch bản kiểm thử (Test Cases): Xây dựng 10 ca kiểm thử cho chức năng Đăng nhập (từ TC1 đến TC10) bao gồm kiểm tra ranh giới độ dài ký tự (dưới 6 ký tự, trên 10 ký tự cho mật khẩu; dưới 6 ký tự, trên 30 ký tự cho tên đăng nhập) và 5 ca kiểm thử cho chức năng Đăng ký (từ TCT1 đến TC5) nhằm kiểm soát dữ liệu họ tên, số điện thoại, mật khẩu và mật khẩu xác nhận.
CHƯƠNG 4. GIỚI THIỆU WEBSITE
Chương 4 minh họa kết quả triển khai giao diện và chức năng thực tế của hệ thống qua 17 màn hình giao diện cụ thể:
- Giao diện người dùng (Front-end): Trang chủ (hiển thị sản phẩm nổi bật, banner), Trang Shop (danh mục toàn bộ sản phẩm), Trang Tin tức thể thao, Trang Liên hệ, Trang Chi tiết sản phẩm, Trang Tài khoản cá nhân, Trang Cập nhật thông tin khách hàng, Trang Giỏ hàng, Trang Chi tiết đơn hàng, Trang Thanh toán đơn hàng, Trang Lịch sử đơn hàng (hiển thị tình trạng Chưa duyệt/Đã duyệt), Màn hình sau khi đăng nhập và Trang Danh mục sản phẩm mới có ưu đãi.
- Giao diện quản trị (Back-end): Bảng điều khiển Admin, Trang Quản lý danh mục sản phẩm, Trang Quản lý sản phẩm (thêm/sửa/xóa), và Trang Duyệt đơn hàng (cho phép Quản trị viên tiếp nhận duyệt hoặc hủy đơn hàng của khách hàng).
Kết quả và đóng góp
Kết quả đạt được
- Xây dựng thành công ứng dụng web bán hàng trực tuyến "AT SPORTS SHOP" dựa trên nền tảng ASP.NET MVC, đáp ứng các nghiệp vụ bán lẻ đồ thể thao cơ bản.
- Hoàn thiện hệ thống giao diện người dùng trực quan, đơn giản, dễ thao tác cho khách hàng khi tìm kiếm sản phẩm, quản lý giỏ hàng và đặt hàng trực tuyến.
- Thiết lập hệ thống quản trị hỗ trợ chủ cửa hàng kiểm soát quy trình bán hàng, quản lý kho sản phẩm, theo dõi và duyệt đơn hàng nhanh chóng, chính xác.
- Xây dựng tài liệu thiết kế hệ thống bài bản với hệ thống sơ đồ UML (Use Case, Activity, Sequence), mô hình dữ liệu quan hệ và bộ kịch bản kiểm thử chức năng hoàn chỉnh.
Giải pháp và kiến nghị đề xuất
- Áp dụng mô hình kiến trúc MVC để phân tách rõ ràng giữa tầng hiển thị giao diện, tầng xử lý nghiệp vụ và tầng lưu trữ dữ liệu, giúp mã nguồn dễ bảo trì và nâng cấp.
- Sử dụng LINQ to SQL để chuẩn hóa và tối ưu hóa các thao tác truy vấn cơ sở dữ liệu trên môi trường .NET.
Đóng góp tự nêu của đề tài
- Đóng vai trò là công trình đồ án cơ sở ngành hệ thống hóa quy trình xây dựng ứng dụng web thương mại điện tử hoàn chỉnh từ khâu phân tích yêu cầu, thiết kế UML, mô hình hóa cơ sở dữ liệu đến triển khai giao diện thực tế.
- Hiện thực hóa quy trình nghiệp vụ mua bán hàng trực tuyến khép kín từ lúc khách hàng chọn sản phẩm đến khi đơn hàng được duyệt trong hệ thống quản trị của cửa hàng.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Hạn chế của đề tài
- Các tính năng của website mới chỉ dừng lại ở mức cơ bản, chưa có nhiều tính năng nâng cao phục vụ phân tích nghiệp vụ chuyên sâu.
- Hệ thống chỉ mới vận hành trên môi trường trình duyệt máy tính, chưa được tích hợp và tương thích hoàn toàn trên nền tảng ứng dụng di động (Mobile App).
- Trong quá trình vận hành thử nghiệm, hệ thống vẫn còn phát sinh một số lỗi kỹ thuật, tốc độ phản hồi trang còn chậm và đôi lúc xảy ra hiện tượng trễ (lag).
- Nguồn tài liệu tham khảo thực tế, thời gian triển khai và kinh nghiệm phân tích thiết kế, thu thập dữ liệu của nhóm tác giả còn hạn chế.
Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp
- Phát triển thêm các phân hệ chức năng chuyên sâu như quản lý nhân viên bán hàng và mở rộng quản lý doanh thu chi tiết.
- Tích hợp thêm các tùy chọn ngôn ngữ khác (đa ngôn ngữ) cho giao diện website.
- Xây dựng và triển khai ứng dụng di động (Mobile App) kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu website để người dùng có thể cài đặt và mua sắm trực tiếp trên thiết bị di động.
Giá trị tham khảo
Đồ án là tài liệu tham khảo thiết thực dành cho:
- Sinh viên ngành Hệ thống thông tin, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm: Có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các học phần Đồ án môn học, Đồ án cơ sở ngành hoặc Khóa luận tốt nghiệp liên quan đến đề tài xây dựng website thương mại điện tử trên nền tảng .NET.
- Người học cần tài liệu mẫu về phân tích thiết kế hệ thống: Tham khảo chi tiết Chương 2 về phương pháp xây dựng các sơ đồ UML 2.0 (Use Case, Activity, Sequence Diagrams) và sơ đồ quan hệ cơ sở dữ liệu cho bài toán bán hàng.
- Phần kiểm thử phần mềm: Kịch bản kiểm thử (Test Cases) chi tiết cho các chức năng Đăng nhập và Đăng ký ở Chương 3 là biểu mẫu mẫu mực về việc thiết kế ca kiểm thử hộp đen cho các form xác thực người dùng.
Câu hỏi thường gặp
1. Hệ thống website AT Sports Shop được xây dựng bằng những công nghệ và nền tảng nào?
Website được phát triển dựa trên nền tảng ASP.NET MVC kết hợp ngôn ngữ lập trình C#, công nghệ truy vấn cơ sở dữ liệu LINQ to SQL, ngôn ngữ định dạng HTML, CSS và thư viện JavaScript/jQuery.
2. Hệ thống phân quyền cho những nhóm tác nhân nào và bao gồm các chức năng chính gì?
Hệ thống xác định 2 tác nhân chính: Quản trị viên (Admin) và Khách hàng. Quản trị viên có quyền quản lý sản phẩm, quản lý đơn hàng (duyệt/sửa/xóa), quản lý tin tức, quản lý tài khoản và doanh thu. Khách hàng có quyền đăng ký, đăng nhập, đổi mật khẩu, xem sản phẩm, quản lý giỏ hàng, đặt hàng thanh toán, xem trạng thái đơn hàng và cập nhật thông tin cá nhân.
3. Quy trình duyệt đơn hàng của Quản trị viên diễn ra như thế nào trong hệ thống?
Khi khách hàng hoàn tất đặt hàng, đơn hàng được lưu vào cơ sở dữ liệu với trạng thái "Chưa duyệt". Quản trị viên đăng nhập vào hệ thống, truy cập trang "Duyệt đơn hàng", tìm kiếm đơn hàng theo mã hoặc tên. Hệ thống kiểm tra thông tin trong cơ sở dữ liệu, sau đó Admin thực hiện thao tác duyệt (chuyển trạng thái) hoặc hủy đơn hàng, hệ thống sẽ cập nhật trạng thái và lưu trữ vào cơ sở dữ liệu.
4. Nhóm tác giả đã thiết lập các ca kiểm thử nào cho chức năng Đăng nhập?
Chức năng Đăng nhập được kiểm thử qua 10 kịch bản (TC1 đến TC10), bao gồm: đăng nhập thành công với thông tin hợp lệ; thất bại do sai mật khẩu; để trống tên đăng nhập; sai tên đăng nhập; để trống mật khẩu; mật khẩu dưới 6 ký tự; mật khẩu trên 10 ký tự; tên đăng nhập dưới 6 ký tự; tên đăng nhập trên 30 ký tự; và kiểm tra chức năng lấy lại mật khẩu khi quên.
5. Những hạn chế kỹ thuật hiện tại của hệ thống được tác giả chỉ ra là gì?
Hệ thống chỉ mới chạy trên trình duyệt máy tính và chưa có ứng dụng di động; các chức năng mới dừng ở mức cơ bản; tốc độ phản hồi còn chậm và còn xuất hiện hiện tượng giật lag cũng như một số lỗi phát sinh trong quá trình sử dụng.
Kết luận
Đồ án cơ sở ngành "Xây dựng Website Bán hàng AT SPORTS SHOP" của sinh viên Phạm Như Thái và Lê Đức Việt Anh (Trường Đại học Thủ Dầu Một) đã giải quyết thành công bài toán xây dựng website thương mại điện tử cơ bản ứng dụng công nghệ ASP.NET MVC và LINQ to SQL. Báo cáo cung cấp đầy đủ quy trình phân tích thiết kế hệ thống thông tin theo chuẩn UML 2.0, thiết kế cơ sở dữ liệu quan hệ, xây dựng bộ kịch bản kiểm thử chức năng và hiện thực hóa qua hệ thống giao diện thực tế. Dù còn một số hạn chế về hiệu năng và phạm vi hỗ trợ đa nền tảng, công trình là tài liệu học thuật có giá trị tham khảo tốt cho sinh viên khối ngành kỹ thuật phần mềm và hệ thống thông tin.