Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự phát triển của công nghệ thông tin và Internet đã tác động mạnh mẽ đến các phương thức quản lý và hoạt động thương mại. Việc ứng dụng công nghệ vào công tác kinh doanh giúp các cơ quan, doanh nghiệp và cửa hàng bán lẻ nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu hóa chi phí vận hành và phục vụ khách hàng chính xác hơn. Trong lĩnh vực bán lẻ, phương thức thương mại truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế khi người tiêu dùng phải trực tiếp đến cửa hàng để lựa chọn sản phẩm, gây tốn kém thời gian và chi phí đi lại. Ngược lại, mô hình kinh doanh trực tuyến cho phép khách hàng tiếp cận sản phẩm, tra cứu thông tin và thực hiện giao dịch mua bán từ xa thông qua các thiết bị máy tính có kết nối mạng.

Đề tài "Xây dựng Website Bán giày thể thao online cho Shop Shoes Bình Chuẩn" được thực hiện nhằm giải quyết bài toán ứng dụng thương mại điện tử vào thực tiễn kinh doanh của một cơ sở bán lẻ cụ thể. Tác giả xác định hai mục tiêu nghiên cứu và triển khai chính:

  1. Xây dựng website bán hàng trực tuyến nhằm quảng bá các sản phẩm giày thể thao đến người tiêu dùng.
  2. Rút ngắn khoảng cách tương tác giữa nhà phân phối và khách hàng, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí vận hành thông qua việc cung cấp thông tin sản phẩm và quy trình đặt hàng tự động.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quy trình quản lý thông tin sản phẩm, đơn hàng, khách hàng và trải nghiệm mua sắm trực tuyến đối với mặt hàng giày thể thao. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian tập trung vào cơ sở kinh doanh Shop Shoes tại địa chỉ Khu phố Bình Qưới B, phường Bình Chuẩn, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương. Về mặt thời gian, dự án được triển khai thực hiện từ ngày 10/10/2020 đến ngày 01/12/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và công nghệ sử dụng

Nghiên cứu dựa trên các nền tảng kỹ thuật và công nghệ phát triển web mã nguồn mở:

  • Mô hình kiến trúc MVC (Model - View - Controller): Mô hình phân tách cấu trúc phần mềm thành ba thành phần độc lập nhằm quản lý logic dữ liệu (Model), giao diện hiển thị (View) và luồng điều khiển xử lý yêu cầu (Controller), hỗ trợ việc bảo trì và nâng cấp hệ thống.
  • Laravel Framework: Bộ khung phát triển ứng dụng web mã nguồn mở bằng ngôn ngữ PHP được phát triển bởi Taylor Otwell, phát hành theo giấy phép MIT. Laravel cung cấp các đặc tính kỹ thuật hiện đại như định tuyến (routing), không gian tên (namespace), closures, hệ thống quản lý gói phụ thuộc Composer và hỗ trợ các mẫu thiết kế (Design Patterns).
  • Hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu mã nguồn mở hỗ trợ lưu trữ dữ liệu quan hệ, cung cấp khả năng xử lý giao dịch, bảo mật và tương thích trên nhiều hệ điều hành (Windows, Linux, OS/X).

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả áp dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu thực tiễn và kỹ thuật phần mềm:

  • Phương pháp khảo sát thực tế và phỏng vấn: Tiến hành khảo sát trực tiếp tại cửa hàng Shop Shoes Bình Chuẩn vào lúc 8h ngày 10/10/2020 để ghi nhận nhu cầu quảng bá thương hiệu và quản lý của chủ cửa hàng chưa có website. Đồng thời, tác giả khảo sát các mô hình website thương mại điện tử đang vận hành trên thị trường (như quanaoredep.com, 4menshop).
  • Phương pháp phân tích và mô hình hóa hệ thống: Sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất (UML) để xây dựng biểu đồ trường hợp sử dụng (Use Case Diagram), đặc tả các ca sử dụng chính và biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) thể hiện luồng xử lý dữ liệu giữa các đối tượng.
  • Phương pháp thiết kế cơ sở dữ liệu quan hệ: Chuẩn hóa cấu trúc bảng dữ liệu, thiết lập các trường khóa chính, khóa ngoại và ràng buộc toàn vẹn dữ liệu cho hệ thống bán lẻ.
  • Phương pháp kiểm thử phần mềm: Thực hiện kiểm thử đơn vị trên từng mô-đun chức năng và kiểm thử tích hợp toàn bộ hệ thống để phát hiện và xử lý lỗi kỹ thuật.

Kế hoạch và tiến độ thực hiện

Quá trình nghiên cứu và xây dựng hệ thống được phân chia thành 6 giai đoạn cụ thể:

Giai đoạn Nội dung công việc Ngày bắt đầu Ngày kết thúc Tình trạng
Giai đoạn 1 Tìm hiểu công nghệ và khảo sát quy trình thực tế của hệ thống 10/10/2020 20/10/2020 Hoàn thiện
Giai đoạn 2 Phân tích mục đích, yêu cầu và lập kế hoạch thực hiện dự án 21/10/2020 25/10/2020 Hoàn thiện
Giai đoạn 3 Đặc tả yêu cầu chức năng, vạch mô hình cấu trúc website 27/10/2020 03/11/2020 Hoàn thiện
Giai đoạn 4 Thiết kế cơ sở dữ liệu và thiết kế giao diện cho hệ thống 03/11/2020 05/11/2020 Hoàn thiện
Giai đoạn 5 Lập trình hoàn thiện hệ thống chức năng và cập nhật nội dung 05/11/2020 29/11/2020 Hoàn thiện
Giai đoạn 6 Kiểm thử từng mô-đun chức năng và toàn bộ hệ thống 29/11/2020 01/12/2020 Hoàn thiện

Thiết kế và triển khai

Kiến trúc chức năng hệ thống

Hệ thống được thiết kế phân quyền thành hai phân hệ người dùng chính:

  1. Phân hệ khách hàng (Khách vãng lai và Thành viên):

    • Xem và tìm kiếm thông tin: Xem danh mục sản phẩm theo phân loại (hàng giảm giá, sản phẩm mới, giày nam, giày nữ) và theo thương hiệu (Puma, Balenciaga, Converse, Nike, Adidas). Tìm kiếm sản phẩm theo tên, giá bán và hãng sản xuất.
    • Quản lý giỏ hàng và đặt hàng: Lưu trữ thông tin sản phẩm chọn mua vào phiên làm việc (session), cập nhật số lượng, loại bỏ sản phẩm khỏi giỏ hàng. Khách vãng lai có thể điền thông tin người nhận (họ tên, địa chỉ, email, số điện thoại) để tạo đơn hàng.
    • Quản lý tài khoản cá nhân: Đăng ký, đăng nhập tài khoản thành viên, cập nhật thông tin cá nhân, thay đổi mật khẩu và theo dõi lịch sử đơn hàng.

  2. Phân hệ quản trị (Administrator):

    • Quản trị danh mục và thương hiệu: Thêm, sửa, xóa loại sản phẩm và hiệu sản phẩm.
    • Quản trị sản phẩm: Thêm mới sản phẩm (nhập tên, mô tả, giá bán, danh mục, liên kết ảnh, số lượng, xuất xứ, metatitle), cập nhật thông tin, xóa sản phẩm và lọc sản phẩm theo hãng.
    • Quản trị đơn hàng: Tiếp nhận danh sách đơn hàng theo ngày tháng, xem chi tiết sản phẩm trong đơn, xử lý và cập nhật trạng thái đơn hàng (chờ xử lý, đang xử lý, đã hoàn thành, bị hủy).
    • Quản trị người dùng và khách hàng: Quản lý tài khoản quản trị/nhân viên và tra cứu thông tin khách hàng.

Thiết kế cơ sở dữ liệu

Cơ sở dữ liệu của hệ thống được tổ chức thành các bảng lưu trữ thông tin nghiệp vụ:

Bảng giohang (Lưu thông tin tổng quan giỏ hàng/đơn hàng):

Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải Ràng buộc
magiohang int Mã giỏ hàng / đơn hàng Khóa chính
makhachhang int Mã khách hàng đặt hàng
ngaydathang date Ngày phát sinh đơn hàng
ngaygiaohang date Ngày dự kiến hoặc thực tế giao hàng
tongtien decimal(18, 0) Tổng giá trị đơn hàng
tinhtranggiaohang bit Trạng thái giao hàng

Bảng chitietgiohang (Lưu chi tiết các mặt hàng trong đơn):

Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải Ràng buộc
magiohang int Mã giỏ hàng liên kết Khóa chính
masanpham int Mã sản phẩm chọn mua Khóa chính
soluong int Số lượng sản phẩm mua
thanhtien decimal(18, 0) Thành tiền cho từng mục

Bảng khachhang (Lưu trữ hồ sơ người dùng):

Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải Ràng buộc
makhachhang int Mã định danh khách hàng Khóa chính
tenkhachhang nvarchar(50) Họ và tên khách hàng
gioitinh nchar(10) Giới tính
sodienthoai char(11) Số điện thoại liên hệ
ngaysinh datetime Ngày tháng năm sinh
email varchar(50) Địa chỉ thư điện tử
taikhoan nvarchar(100) Tên đăng nhập
matkhau nvarchar(100) Mật khẩu xác thực
diachi nvarchar(200) Địa chỉ giao nhận hàng

Bảng sanpham (Lưu trữ thông tin chi tiết mặt hàng giày dép):

Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải Ràng buộc
masanpham int Mã định danh sản phẩm Khóa chính
tensanpham nvarchar(100) Tên gọi của sản phẩm
mota nvarchar(1000) Đoạn mô tả ngắn sản phẩm
giaban decimal(18, 0) Giá niêm yết bán ra
maloaisanpham int Mã phân loại sản phẩm
madanhmuc int Mã danh mục sản phẩm
linkanh nvarchar(150) Đường dẫn tệp tin hình ảnh
ngaytao date Ngày nhập thông tin sản phẩm
soluong int Số lượng tồn kho
xuatxu nvarchar(50) Nguồn gốc xuất xứ hàng hóa
metatitle varchar(100) Tiêu đề hỗ trợ SEO
chitiet ntext Bài viết giới thiệu chi tiết
uutien int Độ ưu tiên hiển thị

Bảng loaisanpham (Lưu thông tin phân loại mặt hàng):

Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải Ràng buộc
maloaisanpham nvarchar(50) Mã nhóm/loại sản phẩm Khóa chính
tenloaisanpham nvarchar(100) Tên nhóm/loại sản phẩm
metatitle nvarchar(100) Chuỗi định danh meta tiêu đề

Bảng admin / Tài khoản quản trị:

Tên thuộc tính Kiểu dữ liệu Diễn giải Ràng buộc
taikhoan nvarchar(100) Tên tài khoản quản trị Khóa chính
matkhau nvarchar(100) Mật khẩu tài khoản quản trị

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU

Chương này trình bày lý do lựa chọn đề tài, xuất phát từ nhu cầu tin học hóa quản lý bán hàng của các cửa hàng bán lẻ nói chung và Shop Shoes Bình Chuẩn nói riêng. Tác giả phân tích các ưu điểm và khuyết điểm trong quá trình thực hiện dự án; xác định hướng tiếp cận thông qua môn học Công nghệ Web, ngôn ngữ PHP, tham khảo các website thực tế và làm việc dưới sự hướng dẫn của giảng viên. Chương 1 cũng công bố kế hoạch thực hiện 6 giai đoạn kéo dài từ ngày 10/10/2020 đến 01/12/2020, cùng ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong việc rèn luyện năng lực tự học của sinh viên.

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ LARAVEL FRAMEWORK

Chương 2 tổng hợp cơ sở lý thuyết về các công nghệ được áp dụng. Nội dung giới thiệu lịch sử phát triển của Laravel Framework từ phiên bản 1 (tháng 6/2011), phiên bản 2 (tháng 9/2011), phiên bản 3 (tháng 2/2012), phiên bản 4 (tháng 5/2013, tích hợp Composer) đến các bản nâng cấp tiếp theo như phiên bản 5.2. Tác giả phân tích lý do chọn Laravel nhờ cú pháp rõ ràng, cấu trúc mô-đun hóa, hỗ trợ MVC và Design Pattern. Đồng thời, chương này giới thiệu hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL, nêu bật các ưu thế về tính ổn định, tốc độ xử lý, tính tương thích đa nền tảng và tối ưu chi phí khi kết hợp với PHP.

CHƯƠNG 3: KHẢO SÁT HỆ THỐNG, XÁC ĐỊNH YÊU CẦU

Nội dung chương tập trung vào kết quả khảo sát thực tế tại Shop Shoes (Khu phố Bình Qưới B, phường Bình Chuẩn, thành phố Thuận An, Bình Dương) vào ngày 10/10/2020. Trên cơ sở phỏng vấn chủ cửa hàng và nghiên cứu hành vi người tiêu dùng trực tuyến, chương 3 xác định yêu cầu nghiệp vụ chi tiết cho hai đối tượng:

  • Phía khách hàng: Xem thông tin sản phẩm, xem chi tiết, thao tác giỏ hàng, thực hiện đặt hàng và thanh toán.
  • Phía nhà quản lý: Quản lý sản phẩm (thêm, sửa, xóa, lọc theo hãng), quản lý đơn đặt hàng (danh sách theo ngày, chi tiết đơn hàng), quản lý khách hàng và các chương trình khuyến mãi.

CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG

Chương 4 là phần trọng tâm về kỹ thuật phần mềm của đồ án. Tác giả xây dựng biểu đồ Use Case tổng quát và 7 đặc tả Use Case chi tiết: Đăng nhập (DangNhap), Quản trị (Admin), Quản lý đơn hàng (UC02), Quản lý tài khoản cá nhân (UC03), Tìm kiếm (UC04), Đăng ký (UC05) và Đăng nhập thành viên (UC06). Đi kèm với đó là hệ thống các sơ đồ tuần tự mô tả chi tiết quy trình xử lý: đăng nhập, xem sản phẩm, thêm/sửa/xóa loại sản phẩm, thêm/sửa/xóa hiệu sản phẩm, thêm/sửa/xóa sản phẩm và liệt kê sản phẩm. Cuối chương là thiết kế lược đồ quan hệ và bảng từ điển dữ liệu chi tiết cho 6 bảng CSDL.

CHƯƠNG 5: THIẾT KẾ GIAO DIỆN, KIỂM THỬ

Chương 5 mô tả kết quả xây dựng giao diện người dùng và giao diện quản trị:

  • Phân hệ khách hàng: Trang chủ (Index.php), trang sản phẩm giảm giá, trang sản phẩm mới, trang giày nữ, trang giày nam, trang chi tiết sản phẩm, trang giỏ hàng, trang thanh toán và các trang lọc theo thương hiệu (Puma, Balenciaga, Converse, Nike, Adidas).
  • Phân hệ quản trị: Giao diện đăng nhập quản trị, giao diện quản lý và thêm thương hiệu sản phẩm, quản lý loại sản phẩm, quản lý và thêm sản phẩm, quản lý đơn đặt hàng và quản lý hồ sơ khách hàng.
  • Kiểm thử: Thực hiện kiểm tra hoạt động của các form chức năng và quy trình lưu trữ dữ liệu.

CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN

Chương 6 tổng kết các kết quả đạt được sau thời gian thực hiện tiểu luận, chỉ ra những mặt hạn chế về kỹ thuật cũng như môi trường thử nghiệm, từ đó đề xuất các định hướng nâng cấp và mở rộng hệ thống trong tương lai.

Kết quả và đóng góp

Kết quả đạt được

  • Xây dựng thành công ứng dụng website bán giày thể thao trực tuyến với đầy đủ các phân hệ chức năng cho khách hàng và ban quản trị.
  • Hoàn thành đầy đủ hồ sơ phân tích thiết kế hệ thống thông tin bao gồm: biểu đồ Use Case, các sơ đồ tuần tự cho từng tác vụ CRUD (Thêm, Đọc, Sửa, Xóa) và lược đồ cơ sở dữ liệu quan hệ được chuẩn hóa.
  • Thiết kế giao diện trực quan cho các danh mục sản phẩm theo giới tính (nam, nữ) và thương hiệu phân phối (Nike, Adidas, Puma, Balenciaga, Converse).
  • Triển khai thành công mô hình lưu trữ giỏ hàng dựa trên session và xử lý quy trình tạo hóa đơn đơn hàng vào CSDL MySQL.

Đóng góp thực tiễn

  • Đề tài cung cấp giải pháp chuyển đổi số mô hình bán hàng cho một cơ sở kinh doanh cụ thể (Shop Shoes Bình Chuẩn, Bình Dương), tạo tiền đề giúp cửa hàng tiếp cận khách hàng qua kênh trực tuyến.
  • Minh họa phương pháp ứng dụng framework PHP mã nguồn mở (Laravel) và hệ quản trị MySQL vào bài toán xây dựng website thương mại điện tử quy mô vừa và nhỏ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế được tác giả chỉ ra

  • Trình độ tiếp cận ngôn ngữ PHP của tác giả chưa thực sự sâu sắc, cần nhiều thời gian để nghiên cứu công nghệ.
  • Chưa khai thác và ứng dụng được toàn bộ các thành phần điều khiển (control) nâng cao trong PHP cũng như các thư viện/công nghệ phía máy khách như AJAX hay jQuery.
  • Chưa có kinh nghiệm thực tế trong lập trình và tối ưu hóa hệ thống web thương mại phức tạp.
  • Ứng dụng mới chỉ dừng lại ở việc thử nghiệm trên môi trường cục bộ (localhost), chưa có đủ kinh phí để đưa lên máy chủ dịch vụ (hosting) và vận hành trên môi trường mạng thực tế.

Hướng phát triển của đề tài

  • Nâng cấp giao diện website thân thiện và tương thích tốt hơn trên nhiều kích thước màn hình thiết bị di động.
  • Ứng dụng công nghệ AJAX để tăng tốc độ tải trang và nâng cao trải nghiệm người dùng khi thao tác với giỏ hàng.
  • Tích hợp thêm các phương thức thanh toán trực tuyến qua cổng thanh toán điện tử.
  • Thuê không gian lưu trữ web (hosting) và tên miền (domain) để đưa hệ thống vào vận hành phục vụ hoạt động kinh doanh thực tế cho Shop Shoes Bình Chuẩn.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm, Công nghệ thông tin và Hệ thống thông tin đang học các học phần như Phát triển mã nguồn mở, Công nghệ Web hoặc chuẩn bị thực hiện đồ án chuyên ngành.
  • Người học cần tài liệu mẫu về quy trình phân tích thiết kế hệ thống thương mại điện tử mức độ cơ bản: từ khảo sát nghiệp vụ, lập biểu đồ Use Case, xây dựng sơ đồ tuần tự đến thiết kế cấu trúc bảng cơ sở dữ liệu MySQL trên nền kiến trúc MVC.
  • Phần mô tả Use Case chi tiết và thiết kế cơ sở dữ liệu (các bảng giohang, chitietgiohang, sanpham, khachhang) có cấu trúc rõ ràng, thuận tiện cho việc tham khảo xây dựng các bài toán quản lý bán hàng tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài được khảo sát và xây dựng phục vụ cho đơn vị kinh doanh nào?

Website được thiết kế dựa trên khảo sát thực tế tại Shop Shoes, tọa lạc tại Khu phố Bình Qưới B, phường Bình Chuẩn, thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương. Khảo sát thực tế được thực hiện vào lúc 8h ngày 10/10/2020.

2. Các công nghệ và công cụ chính được sử dụng để phát triển website là gì?

Hệ thống được phát triển bằng ngôn ngữ PHP sử dụng Laravel Framework theo mô hình kiến trúc MVC, kết hợp cùng hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL và công cụ quản lý thư viện Composer.

3. Cơ sở dữ liệu của hệ thống gồm những bảng chính nào?

Cơ sở dữ liệu hệ thống được thiết kế với 6 bảng thực thể chính, bao gồm: bảng giỏ hàng/hóa đơn (giohang), bảng chi tiết giỏ hàng (chitietgiohang), bảng tài khoản khách hàng (khachhang), bảng sản phẩm (sanpham), bảng loại sản phẩm (loaisanpham) và bảng tài khoản quản trị viên (admin).

4. Phân hệ quản trị (Admin) cho phép thực hiện những nhóm chức năng nào?

Quản trị viên có quyền đăng nhập hệ thống để thực hiện: quản lý danh mục loại sản phẩm và thương hiệu (thêm/sửa/xóa); quản lý thông tin sản phẩm (thêm mới, cập nhật giá, sửa mô tả, xóa, lọc theo hãng); quản lý đơn đặt hàng (xem danh sách theo ngày, duyệt tình trạng đơn hàng); quản lý thông tin khách hàng và tài khoản người dùng nội bộ.

5. Khách hàng vãng lai chưa đăng ký tài khoản có thể mua hàng trên website không?

Có. Theo thiết kế chức năng ở Chương 3, hệ thống cho phép khách vãng lai xem sản phẩm, thêm vào giỏ hàng và đặt hàng trực tiếp bằng cách điền các thông tin giao nhận cần thiết (họ tên, số điện thoại, email, địa chỉ) mà không bắt buộc phải có tài khoản thành viên trước đó.

Kết luận

Tiểu luận môn học "Xây dựng Website Bán giày thể thao online cho Shop Shoes Bình Chuẩn" của tác giả Chu Thị Lượt đã hoàn thành các mục tiêu đề ra về việc nghiên cứu và ứng dụng mã nguồn mở vào bài toán thương mại điện tử. Thông qua việc sử dụng framework Laravel và hệ quản trị MySQL, tác giả đã xây dựng được một hệ thống website hoàn chỉnh với đầy đủ quy trình quản lý bán lẻ từ phía khách hàng đến quản trị viên. Mặc dù còn hạn chế về môi trường triển khai thực tế và các kỹ thuật tương tác nâng cao, đề tài là một tài liệu tham khảo có giá trị về mặt phương pháp luận và kỹ thuật thiết kế hệ thống thông tin bán hàng cơ bản cho sinh viên ngành Công nghệ thông tin.